https://wikijoo.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D9%82%D8%A7%D8%AF%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C 2026-07-14T14:42:28Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.41.0 https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D9%82%D8%A7%D8%AF%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C&diff=2010266850&oldid=prev 2025-09-22T06:33:25Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۲ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۳۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l2">خط ۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اعتقادنامه‌های اسلامی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اعتقادنامه‌های اسلامی</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>(یا: باورنامه) گزارش‌نامۀ کوتاهی دربارۀ عقاید رایج در یک دین یا مذهب. به دست عالمان آن دین و مذهب نوشته می‌شود و در آن خطوط برجستۀ اعتقادی به زبانی ساده بیان می‌شود تا مردم اصول اصلی دین خود و سنت دینی را از بدعت بازشناسند. اعتقادنامه‌نویسی یا باورنامه‌نگاری از دیرباز در میان مذاهب و ادیان مختلف سابقه داشته است. در برخی ادیان ازجمله مسیحیت، به‌ویژه مذهب کاتولیک، اعتقادنامه‌ها کاملاً جنبۀ رسمی دارد و به وسیلۀ شوراهای عالی کلیسا با اجماع عام تصویب می‌شود و تمام مطالب مندرج در آن واجب‌الاطاعه است و عدول از آن جایز نیست و مخالفان آن مرتد شناخته می‌شوند (← [[اعتقادنامه_های_مسیحی|اعتقادنامه‌های مسیحی]]). ولی در جهان اسلام، اعتقادنامه‌ها چنین رسمیت عام و خدشه‌ناپذیری ندارند و اصولاً نظر شخصی مؤلف آن را بیان می‌کنند، هرچند که چون مؤلفان آن‌ها در زمرۀ علما و متکلمین برجسته‌اند و عموماً هم عقاید پذیرفته‌شدۀ زمانه را باز می‌گویند قبول عام می‌یابند و تا حدی جنبۀ رسمی پیدا می‌کنند. اعتقادنامه‌ها برخلاف کتب کلامی که جنبۀ تحلیلی و استدلالی دارند، اغلب توصیفی و حداقلّی‌اند، یعنی در آن حداقل معتقدات لازم برای یک دین‌ورز منظور شده است؛ به بیان دیگر، حداقل چه معتقداتی باید داشت تا به‌عنوان یک مسلمان سنّی یا شیعه به‌شمار آمد. مطالب و مضامین اعتقادنامه‌ها اصولاً با مسائل عصر پیوند نزدیک دارند و عموماً اعتقادات رایج و مقبول زمانه را برجسته و منعکس می‌کنند. بنابراین جریان‌های فکری دینی و خطوط برجستۀ اعتقادی هر عصر را می‌توان با رجوع به اعتقادنامه‌های آن عصر بازشناخت و مورد تحقیق و بررسی قرار داد. اصطلاح «اعتقادنامه» در گذشته در متون اسلامی کمتر به کار رفته و به‌جای آن صرفاً «اعتقادات»، «رسالۀ اعتقادیه» یا «عقاید» به کار می‌رفت و شاید تنها استثناء منظومۀ «اعتقادنامۀ» جامی است که شاعر اصول عقاید خود را به شعر بیان کرده است (← [[اعتقادنامه،_منظومه|اعتقادنامه،_منظومه]]). اعتقادنامه‌نویسی در نزد اهل سنت و شیعه از دیرباز رایج بوده است. در میان اهل سنت ظاهراً قدیمی‌ترین آن‌ها ''رسالۀ اعتقادات'' [[اشعری، ابوالحسن (بصره ۲۶۰ـ بغداد ۳۲۴ق)|ابوالحسن اشعری]] (متوفی ۳۲۴ق) است که از نظر بیان اصول اعتقادی کلام اشعری و تفاوت آن با کلام معتزلی از اهمیتی بسزا برخوردار است. برخی از دیگر اعتقادنامه‌های اهل سنت عبارت‌اند از ''اعتقادات'' غزالی (  ـ۵۰۵ق)، ''عقاید نسفیه'' از نجم‌الدین ابوحفص نسفی (  ـ۵۳۷ق) که تفتازانی (  ـ۷۹۲ق) شرحی مفصل بر آن نوشته و رسالۀ ''اعتقادات'' محمد فُضَلی از مشاهیر علمای اهل سنت در قرن ۱۳ق. در عالم تشیع یکی از کهن‌ترین اعتقادنامه‌ها، رسالۀ ''اعتقادات'' [[صدوق، شیخ|شیخ صدوق]] (  ـ۳۸۱ق) است که در آن به بیان اصول عقاید مکتب شیعی حدیث‌گرای قم پرداخته و در مخالفت با آن [[شیخ محمد مفید شیرازی|شیخ مفید]] (  ـ۴۱۳ق) رسالۀ ''تصحیح‌الاعتقاد'' را تألیف کرده که بیانگر اصول عقاید مکتب شیعی خردگرای بغداد بود. این دو رساله دو جریان فکری اصلی تشیع را برجسته کرده‌اند. البته از قرن ۷ق به بعد کم‌وبیش تلفیقی میان این دو مکتب پدید آمد. برخی از اعتقادنامه‌های مهم شیعی دیگر عبارت‌اند از ''اعتقادیه'' یا ''العقیدةالمفیدة'' [[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خواجه نصیر </del>طوسی، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">احمد</del>|خواجه نصیر طوسی]] (  ـ۶۷۲ق)، ''واجب‌الاعتقاد'' [[علامه حلی، حسن بن یوسف (حله ۶۴۸ـ۷۲۶ق)|<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علّامه حلّی</del>]] (  ـ۷۲۶ق)، ''العقیدةالکافیه'' [[شهید اول، محمد بن مکی (جزین ۷۳۴ـ دمشق ۷۸۶ق)|شهید اول]] (  ـ۷۸۶ق)، و از دورۀ صفوی ''رسالۀ اعتقادات'' علّامه مجلسی (  ـ۱۱۱۰ق) که از اثرگذارترین اعتقادنامه‌های شیعی است، و ''اعتقادات'' [[شیخ بهایی، محمد (بعلبک ۹۵۳ـ مشهد ۱۰۳۰/۱۰۳۱ق)|شیخ بهائی]] (  ـ۱۰۳۱ق). ازجمله اعتقادنامه‌های زمانۀ ما می‌توان از رسالۀ ''اعتقادات'' ابوالحسن شعرانی (  ـ۱۳۵۳ش)، ''عقائدالامامیه'' شیخ [[مظفر، محمدرضا (۱۳۲۰ـ۱۳۸۱ق)|محمدرضا مظفر]] (  ـ۱۳۸۲ق) و ''منشور عقاید امامیه'' [[سبحانی، جعفر|آیت‌الله جعفر سبحانی]] نام برد.&lt;br /&gt;  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>(یا: باورنامه) گزارش‌نامۀ کوتاهی دربارۀ عقاید رایج در یک دین یا مذهب. به دست عالمان آن دین و مذهب نوشته می‌شود و در آن خطوط برجستۀ اعتقادی به زبانی ساده بیان می‌شود تا مردم اصول اصلی دین خود و سنت دینی را از بدعت بازشناسند. اعتقادنامه‌نویسی یا باورنامه‌نگاری از دیرباز در میان مذاهب و ادیان مختلف سابقه داشته است. در برخی ادیان ازجمله مسیحیت، به‌ویژه مذهب کاتولیک، اعتقادنامه‌ها کاملاً جنبۀ رسمی دارد و به وسیلۀ شوراهای عالی کلیسا با اجماع عام تصویب می‌شود و تمام مطالب مندرج در آن واجب‌الاطاعه است و عدول از آن جایز نیست و مخالفان آن مرتد شناخته می‌شوند (← [[اعتقادنامه_های_مسیحی|اعتقادنامه‌های مسیحی]]). ولی در جهان اسلام، اعتقادنامه‌ها چنین رسمیت عام و خدشه‌ناپذیری ندارند و اصولاً نظر شخصی مؤلف آن را بیان می‌کنند، هرچند که چون مؤلفان آن‌ها در زمرۀ علما و متکلمین برجسته‌اند و عموماً هم عقاید پذیرفته‌شدۀ زمانه را باز می‌گویند قبول عام می‌یابند و تا حدی جنبۀ رسمی پیدا می‌کنند. اعتقادنامه‌ها برخلاف کتب کلامی که جنبۀ تحلیلی و استدلالی دارند، اغلب توصیفی و حداقلّی‌اند، یعنی در آن حداقل معتقدات لازم برای یک دین‌ورز منظور شده است؛ به بیان دیگر، حداقل چه معتقداتی باید داشت تا به‌عنوان یک مسلمان سنّی یا شیعه به‌شمار آمد. مطالب و مضامین اعتقادنامه‌ها اصولاً با مسائل عصر پیوند نزدیک دارند و عموماً اعتقادات رایج و مقبول زمانه را برجسته و منعکس می‌کنند. بنابراین جریان‌های فکری دینی و خطوط برجستۀ اعتقادی هر عصر را می‌توان با رجوع به اعتقادنامه‌های آن عصر بازشناخت و مورد تحقیق و بررسی قرار داد. اصطلاح «اعتقادنامه» در گذشته در متون اسلامی کمتر به کار رفته و به‌جای آن صرفاً «اعتقادات»، «رسالۀ اعتقادیه» یا «عقاید» به کار می‌رفت و شاید تنها استثناء منظومۀ «اعتقادنامۀ» جامی است که شاعر اصول عقاید خود را به شعر بیان کرده است (← [[اعتقادنامه،_منظومه|اعتقادنامه،_منظومه]]). اعتقادنامه‌نویسی در نزد اهل سنت و شیعه از دیرباز رایج بوده است. در میان اهل سنت ظاهراً قدیمی‌ترین آن‌ها ''رسالۀ اعتقادات'' [[اشعری، ابوالحسن (بصره ۲۶۰ـ بغداد ۳۲۴ق)|ابوالحسن اشعری]] (متوفی ۳۲۴ق) است که از نظر بیان اصول اعتقادی کلام اشعری و تفاوت آن با کلام معتزلی از اهمیتی بسزا برخوردار است. برخی از دیگر اعتقادنامه‌های اهل سنت عبارت‌اند از ''اعتقادات'' غزالی (  ـ۵۰۵ق)، ''عقاید نسفیه'' از نجم‌الدین ابوحفص نسفی (  ـ۵۳۷ق) که تفتازانی (  ـ۷۹۲ق) شرحی مفصل بر آن نوشته و رسالۀ ''اعتقادات'' محمد فُضَلی از مشاهیر علمای اهل سنت در قرن ۱۳ق. در عالم تشیع یکی از کهن‌ترین اعتقادنامه‌ها، رسالۀ ''اعتقادات'' [[صدوق، شیخ|شیخ صدوق]] (  ـ۳۸۱ق) است که در آن به بیان اصول عقاید مکتب شیعی حدیث‌گرای قم پرداخته و در مخالفت با آن [[شیخ محمد مفید شیرازی|شیخ مفید]] (  ـ۴۱۳ق) رسالۀ ''تصحیح‌الاعتقاد'' را تألیف کرده که بیانگر اصول عقاید مکتب شیعی خردگرای بغداد بود. این دو رساله دو جریان فکری اصلی تشیع را برجسته کرده‌اند. البته از قرن ۷ق به بعد کم‌وبیش تلفیقی میان این دو مکتب پدید آمد. برخی از اعتقادنامه‌های مهم شیعی دیگر عبارت‌اند از ''اعتقادیه'' یا ''العقیدةالمفیدة'' [[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نصیرالدین </ins>طوسی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابوجعفر محمد (طوس ۵۹۷ـ کاظمین ۶۷۲)</ins>|خواجه نصیر طوسی]] (  ـ۶۷۲ق)، ''واجب‌الاعتقاد'' [[علامه حلی، حسن بن یوسف (حله ۶۴۸ـ۷۲۶ق)|<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علامه حلی</ins>]] (  ـ۷۲۶ق)، ''العقیدةالکافیه'' [[شهید اول، محمد بن مکی (جزین ۷۳۴ـ دمشق ۷۸۶ق)|شهید اول]] (  ـ۷۸۶ق)، و از دورۀ صفوی ''رسالۀ اعتقادات'' علّامه مجلسی (  ـ۱۱۱۰ق) که از اثرگذارترین اعتقادنامه‌های شیعی است، و ''اعتقادات'' [[شیخ بهایی، محمد (بعلبک ۹۵۳ـ مشهد ۱۰۳۰/۱۰۳۱ق)|شیخ بهائی]] (  ـ۱۰۳۱ق). ازجمله اعتقادنامه‌های زمانۀ ما می‌توان از رسالۀ ''اعتقادات'' ابوالحسن شعرانی (  ـ۱۳۵۳ش)، ''عقائدالامامیه'' شیخ [[مظفر، محمدرضا (۱۳۲۰ـ۱۳۸۱ق)|محمدرضا مظفر]] (  ـ۱۳۸۲ق) و ''منشور عقاید امامیه'' [[سبحانی، جعفر|آیت‌الله جعفر سبحانی]] نام برد.&lt;br /&gt;  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category:دین اسلام]]  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category:دین اسلام]]  </div></td></tr> </table>

Mohammadi3 https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D9%82%D8%A7%D8%AF%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C&diff=2010266831&oldid=prev 2025-09-22T06:11:54Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۲ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۱۱</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l2">خط ۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اعتقادنامه‌های اسلامی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اعتقادنامه‌های اسلامی</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>(یا: باورنامه) گزارش‌نامۀ کوتاهی دربارۀ عقاید رایج در یک دین یا مذهب. به دست عالمان آن دین و مذهب نوشته می‌شود و در آن خطوط برجستۀ اعتقادی به زبانی ساده بیان می‌شود تا مردم اصول اصلی دین خود و سنت دینی را از بدعت بازشناسند. اعتقادنامه‌نویسی یا باورنامه‌نگاری از دیرباز در میان مذاهب و ادیان مختلف سابقه داشته است. در برخی ادیان ازجمله مسیحیت، به‌ویژه مذهب کاتولیک، اعتقادنامه‌ها کاملاً جنبۀ رسمی دارد و به وسیلۀ شوراهای عالی کلیسا با اجماع عام تصویب می‌شود و تمام مطالب مندرج در آن واجب‌الاطاعه است و عدول از آن جایز نیست و مخالفان آن مرتد شناخته می‌شوند (← [[اعتقادنامه_های_مسیحی|اعتقادنامه‌های مسیحی]]). ولی در جهان اسلام، اعتقادنامه‌ها چنین رسمیت عام و خدشه‌ناپذیری ندارند و اصولاً نظر شخصی مؤلف آن را بیان می‌کنند، هرچند که چون مؤلفان آن‌ها در زمرۀ علما و متکلمین برجسته‌اند و عموماً هم عقاید پذیرفته‌شدۀ زمانه را باز می‌گویند قبول عام می‌یابند و تا حدی جنبۀ رسمی پیدا می‌کنند. اعتقادنامه‌ها برخلاف کتب کلامی که جنبۀ تحلیلی و استدلالی دارند، اغلب توصیفی و حداقلّی‌اند، یعنی در آن حداقل معتقدات لازم برای یک دین‌ورز منظور شده است؛ به بیان دیگر، حداقل چه معتقداتی باید داشت تا به‌عنوان یک مسلمان سنّی یا شیعه به‌شمار آمد. مطالب و مضامین اعتقادنامه‌ها اصولاً با مسائل عصر پیوند نزدیک دارند و عموماً اعتقادات رایج و مقبول زمانه را برجسته و منعکس می‌کنند. بنابراین جریان‌های فکری دینی و خطوط برجستۀ اعتقادی هر عصر را می‌توان با رجوع به اعتقادنامه‌های آن عصر بازشناخت و مورد تحقیق و بررسی قرار داد. اصطلاح «اعتقادنامه» در گذشته در متون اسلامی کمتر به کار رفته و به‌جای آن صرفاً «اعتقادات»، «رسالۀ اعتقادیه» یا «عقاید» به کار می‌رفت و شاید تنها استثناء منظومۀ «اعتقادنامۀ» جامی است که شاعر اصول عقاید خود را به شعر بیان کرده است (← [[اعتقادنامه،_منظومه|اعتقادنامه،_منظومه]]). اعتقادنامه‌نویسی در نزد اهل سنت و شیعه از دیرباز رایج بوده است. در میان اهل سنت ظاهراً قدیمی‌ترین آن‌ها ''رسالۀ اعتقادات'' [[اشعری، ابوالحسن (بصره ۲۶۰ـ بغداد ۳۲۴ق)|ابوالحسن اشعری]] (متوفی ۳۲۴ق) است که از نظر بیان اصول اعتقادی کلام اشعری و تفاوت آن با کلام معتزلی از اهمیتی بسزا برخوردار است. برخی از دیگر اعتقادنامه‌های اهل سنت عبارت‌اند از ''اعتقادات'' غزالی (  ـ۵۰۵ق)، ''عقاید نسفیه'' از نجم‌الدین ابوحفص نسفی (  ـ۵۳۷ق) که تفتازانی (  ـ۷۹۲ق) شرحی مفصل بر آن نوشته و رسالۀ ''اعتقادات'' محمد فُضَلی از مشاهیر علمای اهل سنت در قرن ۱۳ق. در عالم تشیع یکی از کهن‌ترین اعتقادنامه‌ها، رسالۀ ''اعتقادات'' [[صدوق، شیخ|شیخ صدوق]] (  ـ۳۸۱ق) است که در آن به بیان اصول عقاید مکتب شیعی حدیث‌گرای قم پرداخته و در مخالفت با آن [[شیخ محمد مفید شیرازی|شیخ مفید]] (  ـ۴۱۳ق) رسالۀ ''تصحیح‌الاعتقاد'' را تألیف کرده که بیانگر اصول عقاید مکتب شیعی خردگرای بغداد بود. این دو رساله دو جریان فکری اصلی تشیع را برجسته کرده‌اند. البته از قرن ۷ق به بعد کم‌وبیش تلفیقی میان این دو مکتب پدید آمد. برخی از اعتقادنامه‌های مهم شیعی دیگر عبارت‌اند از ''اعتقادیه'' یا ''العقیدةالمفیدة'' [[خواجه نصیر طوسی، احمد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(تهران ۱۳۰۶ش)</del>|خواجه نصیر طوسی]] (  ـ۶۷۲ق)، ''واجب‌الاعتقاد'' [[علامه حلی، حسن بن یوسف (حله ۶۴۸ـ۷۲۶ق)|علّامه حلّی]] (  ـ۷۲۶ق)، ''العقیدةالکافیه'' [[شهید اول، محمد بن مکی (جزین ۷۳۴ـ دمشق ۷۸۶ق)|شهید اول]] (  ـ۷۸۶ق)، و از دورۀ صفوی ''رسالۀ اعتقادات'' علّامه مجلسی (  ـ۱۱۱۰ق) که از اثرگذارترین اعتقادنامه‌های شیعی است، و ''اعتقادات'' [[شیخ بهایی، محمد (بعلبک ۹۵۳ـ مشهد ۱۰۳۰/۱۰۳۱ق)|شیخ بهائی]] (  ـ۱۰۳۱ق). ازجمله اعتقادنامه‌های زمانۀ ما می‌توان از رسالۀ ''اعتقادات'' ابوالحسن شعرانی (  ـ۱۳۵۳ش)، ''عقائدالامامیه'' شیخ [[مظفر، محمدرضا (۱۳۲۰ـ۱۳۸۱ق)|محمدرضا مظفر]] (  ـ۱۳۸۲ق) و ''منشور عقاید امامیه'' [[سبحانی، جعفر|آیت‌الله جعفر سبحانی]] نام برد.&lt;br /&gt;  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>(یا: باورنامه) گزارش‌نامۀ کوتاهی دربارۀ عقاید رایج در یک دین یا مذهب. به دست عالمان آن دین و مذهب نوشته می‌شود و در آن خطوط برجستۀ اعتقادی به زبانی ساده بیان می‌شود تا مردم اصول اصلی دین خود و سنت دینی را از بدعت بازشناسند. اعتقادنامه‌نویسی یا باورنامه‌نگاری از دیرباز در میان مذاهب و ادیان مختلف سابقه داشته است. در برخی ادیان ازجمله مسیحیت، به‌ویژه مذهب کاتولیک، اعتقادنامه‌ها کاملاً جنبۀ رسمی دارد و به وسیلۀ شوراهای عالی کلیسا با اجماع عام تصویب می‌شود و تمام مطالب مندرج در آن واجب‌الاطاعه است و عدول از آن جایز نیست و مخالفان آن مرتد شناخته می‌شوند (← [[اعتقادنامه_های_مسیحی|اعتقادنامه‌های مسیحی]]). ولی در جهان اسلام، اعتقادنامه‌ها چنین رسمیت عام و خدشه‌ناپذیری ندارند و اصولاً نظر شخصی مؤلف آن را بیان می‌کنند، هرچند که چون مؤلفان آن‌ها در زمرۀ علما و متکلمین برجسته‌اند و عموماً هم عقاید پذیرفته‌شدۀ زمانه را باز می‌گویند قبول عام می‌یابند و تا حدی جنبۀ رسمی پیدا می‌کنند. اعتقادنامه‌ها برخلاف کتب کلامی که جنبۀ تحلیلی و استدلالی دارند، اغلب توصیفی و حداقلّی‌اند، یعنی در آن حداقل معتقدات لازم برای یک دین‌ورز منظور شده است؛ به بیان دیگر، حداقل چه معتقداتی باید داشت تا به‌عنوان یک مسلمان سنّی یا شیعه به‌شمار آمد. مطالب و مضامین اعتقادنامه‌ها اصولاً با مسائل عصر پیوند نزدیک دارند و عموماً اعتقادات رایج و مقبول زمانه را برجسته و منعکس می‌کنند. بنابراین جریان‌های فکری دینی و خطوط برجستۀ اعتقادی هر عصر را می‌توان با رجوع به اعتقادنامه‌های آن عصر بازشناخت و مورد تحقیق و بررسی قرار داد. اصطلاح «اعتقادنامه» در گذشته در متون اسلامی کمتر به کار رفته و به‌جای آن صرفاً «اعتقادات»، «رسالۀ اعتقادیه» یا «عقاید» به کار می‌رفت و شاید تنها استثناء منظومۀ «اعتقادنامۀ» جامی است که شاعر اصول عقاید خود را به شعر بیان کرده است (← [[اعتقادنامه،_منظومه|اعتقادنامه،_منظومه]]). اعتقادنامه‌نویسی در نزد اهل سنت و شیعه از دیرباز رایج بوده است. در میان اهل سنت ظاهراً قدیمی‌ترین آن‌ها ''رسالۀ اعتقادات'' [[اشعری، ابوالحسن (بصره ۲۶۰ـ بغداد ۳۲۴ق)|ابوالحسن اشعری]] (متوفی ۳۲۴ق) است که از نظر بیان اصول اعتقادی کلام اشعری و تفاوت آن با کلام معتزلی از اهمیتی بسزا برخوردار است. برخی از دیگر اعتقادنامه‌های اهل سنت عبارت‌اند از ''اعتقادات'' غزالی (  ـ۵۰۵ق)، ''عقاید نسفیه'' از نجم‌الدین ابوحفص نسفی (  ـ۵۳۷ق) که تفتازانی (  ـ۷۹۲ق) شرحی مفصل بر آن نوشته و رسالۀ ''اعتقادات'' محمد فُضَلی از مشاهیر علمای اهل سنت در قرن ۱۳ق. در عالم تشیع یکی از کهن‌ترین اعتقادنامه‌ها، رسالۀ ''اعتقادات'' [[صدوق، شیخ|شیخ صدوق]] (  ـ۳۸۱ق) است که در آن به بیان اصول عقاید مکتب شیعی حدیث‌گرای قم پرداخته و در مخالفت با آن [[شیخ محمد مفید شیرازی|شیخ مفید]] (  ـ۴۱۳ق) رسالۀ ''تصحیح‌الاعتقاد'' را تألیف کرده که بیانگر اصول عقاید مکتب شیعی خردگرای بغداد بود. این دو رساله دو جریان فکری اصلی تشیع را برجسته کرده‌اند. البته از قرن ۷ق به بعد کم‌وبیش تلفیقی میان این دو مکتب پدید آمد. برخی از اعتقادنامه‌های مهم شیعی دیگر عبارت‌اند از ''اعتقادیه'' یا ''العقیدةالمفیدة'' [[خواجه نصیر طوسی، احمد|خواجه نصیر طوسی]] (  ـ۶۷۲ق)، ''واجب‌الاعتقاد'' [[علامه حلی، حسن بن یوسف (حله ۶۴۸ـ۷۲۶ق)|علّامه حلّی]] (  ـ۷۲۶ق)، ''العقیدةالکافیه'' [[شهید اول، محمد بن مکی (جزین ۷۳۴ـ دمشق ۷۸۶ق)|شهید اول]] (  ـ۷۸۶ق)، و از دورۀ صفوی ''رسالۀ اعتقادات'' علّامه مجلسی (  ـ۱۱۱۰ق) که از اثرگذارترین اعتقادنامه‌های شیعی است، و ''اعتقادات'' [[شیخ بهایی، محمد (بعلبک ۹۵۳ـ مشهد ۱۰۳۰/۱۰۳۱ق)|شیخ بهائی]] (  ـ۱۰۳۱ق). ازجمله اعتقادنامه‌های زمانۀ ما می‌توان از رسالۀ ''اعتقادات'' ابوالحسن شعرانی (  ـ۱۳۵۳ش)، ''عقائدالامامیه'' شیخ [[مظفر، محمدرضا (۱۳۲۰ـ۱۳۸۱ق)|محمدرضا مظفر]] (  ـ۱۳۸۲ق) و ''منشور عقاید امامیه'' [[سبحانی، جعفر|آیت‌الله جعفر سبحانی]] نام برد.&lt;br /&gt;  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category:دین اسلام]]  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category:دین اسلام]]  </div></td></tr> </table>

Mohammadi3 https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D9%82%D8%A7%D8%AF%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C&diff=2010261742&oldid=prev 2025-08-30T21:04:12Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۳۰ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۰۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l2">خط ۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اعتقادنامه‌های اسلامی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اعتقادنامه‌های اسلامی</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>(یا: باورنامه) گزارش‌نامۀ کوتاهی دربارۀ عقاید رایج در یک دین یا مذهب. به دست عالمان آن دین و مذهب نوشته می‌شود و در آن خطوط برجستۀ اعتقادی به زبانی ساده بیان می‌شود تا مردم اصول اصلی دین خود و سنت دینی را از بدعت بازشناسند. اعتقادنامه‌نویسی یا باورنامه‌نگاری از دیرباز در میان مذاهب و ادیان مختلف سابقه داشته است. در برخی ادیان ازجمله مسیحیت، به‌ویژه مذهب کاتولیک، اعتقادنامه‌ها کاملاً جنبۀ رسمی دارد و به وسیلۀ شوراهای عالی کلیسا با اجماع عام تصویب می‌شود و تمام مطالب مندرج در آن واجب‌الاطاعه است و عدول از آن جایز نیست و مخالفان آن مرتد شناخته می‌شوند (← [[اعتقادنامه_های_مسیحی|اعتقادنامه‌های مسیحی]]). ولی در جهان اسلام، اعتقادنامه‌ها چنین رسمیت عام و خدشه‌ناپذیری ندارند و اصولاً نظر شخصی مؤلف آن را بیان می‌کنند، هرچند که چون مؤلفان آن‌ها در زمرۀ علما و متکلمین برجسته‌اند و عموماً هم عقاید پذیرفته‌شدۀ زمانه را باز می‌گویند قبول عام می‌یابند و تا حدی جنبۀ رسمی پیدا می‌کنند. اعتقادنامه‌ها برخلاف کتب کلامی که جنبۀ تحلیلی و استدلالی دارند، اغلب توصیفی و حداقلّی‌اند، یعنی در آن حداقل معتقدات لازم برای یک دین‌ورز منظور شده است؛ به بیان دیگر، حداقل چه معتقداتی باید داشت تا به‌عنوان یک مسلمان سنّی یا شیعه به‌شمار آمد. مطالب و مضامین اعتقادنامه‌ها اصولاً با مسائل عصر پیوند نزدیک دارند و عموماً اعتقادات رایج و مقبول زمانه را برجسته و منعکس می‌کنند. بنابراین جریان‌های فکری دینی و خطوط برجستۀ اعتقادی هر عصر را می‌توان با رجوع به اعتقادنامه‌های آن عصر بازشناخت و مورد تحقیق و بررسی قرار داد. اصطلاح «اعتقادنامه» در گذشته در متون اسلامی کمتر به کار رفته و به‌جای آن صرفاً «اعتقادات»، «رسالۀ اعتقادیه» یا «عقاید» به کار می‌رفت و شاید تنها استثناء منظومۀ «اعتقادنامۀ» جامی است که شاعر اصول عقاید خود را به شعر بیان کرده است (← [[اعتقادنامه،_منظومه|اعتقادنامه،_منظومه]]). اعتقادنامه‌نویسی در نزد اهل سنت و شیعه از دیرباز رایج بوده است. در میان اهل سنت ظاهراً قدیمی‌ترین آن‌ها ''رسالۀ اعتقادات'' [[اشعری، ابوالحسن (بصره ۲۶۰ـ بغداد ۳۲۴ق)|ابوالحسن اشعری]] (متوفی ۳۲۴ق) است که از نظر بیان اصول اعتقادی کلام اشعری و تفاوت آن با کلام معتزلی از اهمیتی بسزا برخوردار است. برخی از دیگر اعتقادنامه‌های اهل سنت عبارت‌اند از ''اعتقادات'' غزالی (  ـ۵۰۵ق)، ''عقاید نسفیه'' از نجم‌الدین ابوحفص نسفی (  ـ۵۳۷ق) که تفتازانی (  ـ۷۹۲ق) شرحی مفصل بر آن نوشته و رسالۀ ''اعتقادات'' محمد فُضَلی از مشاهیر علمای اهل سنت در قرن ۱۳ق. در عالم تشیع یکی از کهن‌ترین اعتقادنامه‌ها، رسالۀ ''اعتقادات'' [[صدوق، شیخ|شیخ صدوق]] (  ـ۳۸۱ق) است که در آن به بیان اصول عقاید مکتب شیعی حدیث‌گرای قم پرداخته و در مخالفت با آن [[شیخ محمد مفید شیرازی|شیخ مفید]] (  ـ۴۱۳ق) رسالۀ ''تصحیح‌الاعتقاد'' را تألیف کرده که بیانگر اصول عقاید مکتب شیعی خردگرای بغداد بود. این دو رساله دو جریان فکری اصلی تشیع را برجسته کرده‌اند. البته از قرن ۷ق به بعد کم‌وبیش تلفیقی میان این دو مکتب پدید آمد. برخی از اعتقادنامه‌های مهم شیعی دیگر عبارت‌اند از ''اعتقادیه'' یا ''العقیدةالمفیدة'' [[خواجه نصیر طوسی، احمد (تهران ۱۳۰۶ش)|خواجه نصیر طوسی]] (  ـ۶۷۲ق)، ''واجب‌الاعتقاد'' [[علامه حلی، حسن بن یوسف (حله ۶۴۸ـ۷۲۶ق)|علّامه حلّی]] (  ـ۷۲۶ق)، ''العقیدةالکافیه'' [[شهید اول، محمد بن مکی (جزین ۷۳۴ـ دمشق ۷۸۶ق)|شهید اول]] (  ـ۷۸۶ق)، و از دورۀ صفوی ''رسالۀ اعتقادات'' علّامه مجلسی (  ـ۱۱۱۰ق) که از اثرگذارترین اعتقادنامه‌های شیعی است، و ''اعتقادات'' [[شیخ بهایی، محمد (بعلبک ۹۵۳ـ مشهد ۱۰۳۰/۱۰۳۱ق)|شیخ بهائی]] (  ـ۱۰۳۱ق). ازجمله اعتقادنامه‌های زمانۀ ما می‌توان از رسالۀ ''اعتقادات'' ابوالحسن شعرانی (  ـ۱۳۵۳ش)، ''عقائدالامامیه'' شیخ [[مظفر، محمدرضا (۱۳۲۰ـ۱۳۸۱ق)|محمدرضا مظفر]] (  ـ۱۳۸۲ق) و ''منشور عقاید امامیه'' [[سبحانی، جعفر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(تبریز ۱۳۰۷ش)</del>|آیت‌الله جعفر سبحانی]] نام برد.&lt;br /&gt;  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>(یا: باورنامه) گزارش‌نامۀ کوتاهی دربارۀ عقاید رایج در یک دین یا مذهب. به دست عالمان آن دین و مذهب نوشته می‌شود و در آن خطوط برجستۀ اعتقادی به زبانی ساده بیان می‌شود تا مردم اصول اصلی دین خود و سنت دینی را از بدعت بازشناسند. اعتقادنامه‌نویسی یا باورنامه‌نگاری از دیرباز در میان مذاهب و ادیان مختلف سابقه داشته است. در برخی ادیان ازجمله مسیحیت، به‌ویژه مذهب کاتولیک، اعتقادنامه‌ها کاملاً جنبۀ رسمی دارد و به وسیلۀ شوراهای عالی کلیسا با اجماع عام تصویب می‌شود و تمام مطالب مندرج در آن واجب‌الاطاعه است و عدول از آن جایز نیست و مخالفان آن مرتد شناخته می‌شوند (← [[اعتقادنامه_های_مسیحی|اعتقادنامه‌های مسیحی]]). ولی در جهان اسلام، اعتقادنامه‌ها چنین رسمیت عام و خدشه‌ناپذیری ندارند و اصولاً نظر شخصی مؤلف آن را بیان می‌کنند، هرچند که چون مؤلفان آن‌ها در زمرۀ علما و متکلمین برجسته‌اند و عموماً هم عقاید پذیرفته‌شدۀ زمانه را باز می‌گویند قبول عام می‌یابند و تا حدی جنبۀ رسمی پیدا می‌کنند. اعتقادنامه‌ها برخلاف کتب کلامی که جنبۀ تحلیلی و استدلالی دارند، اغلب توصیفی و حداقلّی‌اند، یعنی در آن حداقل معتقدات لازم برای یک دین‌ورز منظور شده است؛ به بیان دیگر، حداقل چه معتقداتی باید داشت تا به‌عنوان یک مسلمان سنّی یا شیعه به‌شمار آمد. مطالب و مضامین اعتقادنامه‌ها اصولاً با مسائل عصر پیوند نزدیک دارند و عموماً اعتقادات رایج و مقبول زمانه را برجسته و منعکس می‌کنند. بنابراین جریان‌های فکری دینی و خطوط برجستۀ اعتقادی هر عصر را می‌توان با رجوع به اعتقادنامه‌های آن عصر بازشناخت و مورد تحقیق و بررسی قرار داد. اصطلاح «اعتقادنامه» در گذشته در متون اسلامی کمتر به کار رفته و به‌جای آن صرفاً «اعتقادات»، «رسالۀ اعتقادیه» یا «عقاید» به کار می‌رفت و شاید تنها استثناء منظومۀ «اعتقادنامۀ» جامی است که شاعر اصول عقاید خود را به شعر بیان کرده است (← [[اعتقادنامه،_منظومه|اعتقادنامه،_منظومه]]). اعتقادنامه‌نویسی در نزد اهل سنت و شیعه از دیرباز رایج بوده است. در میان اهل سنت ظاهراً قدیمی‌ترین آن‌ها ''رسالۀ اعتقادات'' [[اشعری، ابوالحسن (بصره ۲۶۰ـ بغداد ۳۲۴ق)|ابوالحسن اشعری]] (متوفی ۳۲۴ق) است که از نظر بیان اصول اعتقادی کلام اشعری و تفاوت آن با کلام معتزلی از اهمیتی بسزا برخوردار است. برخی از دیگر اعتقادنامه‌های اهل سنت عبارت‌اند از ''اعتقادات'' غزالی (  ـ۵۰۵ق)، ''عقاید نسفیه'' از نجم‌الدین ابوحفص نسفی (  ـ۵۳۷ق) که تفتازانی (  ـ۷۹۲ق) شرحی مفصل بر آن نوشته و رسالۀ ''اعتقادات'' محمد فُضَلی از مشاهیر علمای اهل سنت در قرن ۱۳ق. در عالم تشیع یکی از کهن‌ترین اعتقادنامه‌ها، رسالۀ ''اعتقادات'' [[صدوق، شیخ|شیخ صدوق]] (  ـ۳۸۱ق) است که در آن به بیان اصول عقاید مکتب شیعی حدیث‌گرای قم پرداخته و در مخالفت با آن [[شیخ محمد مفید شیرازی|شیخ مفید]] (  ـ۴۱۳ق) رسالۀ ''تصحیح‌الاعتقاد'' را تألیف کرده که بیانگر اصول عقاید مکتب شیعی خردگرای بغداد بود. این دو رساله دو جریان فکری اصلی تشیع را برجسته کرده‌اند. البته از قرن ۷ق به بعد کم‌وبیش تلفیقی میان این دو مکتب پدید آمد. برخی از اعتقادنامه‌های مهم شیعی دیگر عبارت‌اند از ''اعتقادیه'' یا ''العقیدةالمفیدة'' [[خواجه نصیر طوسی، احمد (تهران ۱۳۰۶ش)|خواجه نصیر طوسی]] (  ـ۶۷۲ق)، ''واجب‌الاعتقاد'' [[علامه حلی، حسن بن یوسف (حله ۶۴۸ـ۷۲۶ق)|علّامه حلّی]] (  ـ۷۲۶ق)، ''العقیدةالکافیه'' [[شهید اول، محمد بن مکی (جزین ۷۳۴ـ دمشق ۷۸۶ق)|شهید اول]] (  ـ۷۸۶ق)، و از دورۀ صفوی ''رسالۀ اعتقادات'' علّامه مجلسی (  ـ۱۱۱۰ق) که از اثرگذارترین اعتقادنامه‌های شیعی است، و ''اعتقادات'' [[شیخ بهایی، محمد (بعلبک ۹۵۳ـ مشهد ۱۰۳۰/۱۰۳۱ق)|شیخ بهائی]] (  ـ۱۰۳۱ق). ازجمله اعتقادنامه‌های زمانۀ ما می‌توان از رسالۀ ''اعتقادات'' ابوالحسن شعرانی (  ـ۱۳۵۳ش)، ''عقائدالامامیه'' شیخ [[مظفر، محمدرضا (۱۳۲۰ـ۱۳۸۱ق)|محمدرضا مظفر]] (  ـ۱۳۸۲ق) و ''منشور عقاید امامیه'' [[سبحانی، جعفر|آیت‌الله جعفر سبحانی]] نام برد.&lt;br /&gt;  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category:دین اسلام]]  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category:دین اسلام]]  </div></td></tr> </table>

Mohammadi3 https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D9%82%D8%A7%D8%AF%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C&diff=2010215440&oldid=prev 2025-02-07T20:43:42Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۷ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۴۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l2">خط ۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اعتقادنامه‌های اسلامی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اعتقادنامه‌های اسلامی</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>(یا: باورنامه) گزارش‌نامۀ کوتاهی دربارۀ عقاید رایج در یک دین یا مذهب. به دست عالمان آن دین و مذهب نوشته می‌شود و در آن خطوط برجستۀ اعتقادی به زبانی ساده بیان می‌شود تا مردم اصول اصلی دین خود و سنت دینی را از بدعت بازشناسند. اعتقادنامه‌نویسی یا باورنامه‌نگاری از دیرباز در میان مذاهب و ادیان مختلف سابقه داشته است. در برخی ادیان ازجمله مسیحیت، به‌ویژه مذهب کاتولیک، اعتقادنامه‌ها کاملاً جنبۀ رسمی دارد و به وسیلۀ شوراهای عالی کلیسا با اجماع عام تصویب می‌شود و تمام مطالب مندرج در آن واجب‌الاطاعه است و عدول از آن جایز نیست و مخالفان آن مرتد شناخته می‌شوند (← [[اعتقادنامه_های_مسیحی|اعتقادنامه‌های مسیحی]]). ولی در جهان اسلام، اعتقادنامه‌ها چنین رسمیت عام و خدشه‌ناپذیری ندارند و اصولاً نظر شخصی مؤلف آن را بیان می‌کنند، هرچند که چون مؤلفان آن‌ها در زمرۀ علما و متکلمین برجسته‌اند و عموماً هم عقاید پذیرفته‌شدۀ زمانه را باز می‌گویند قبول عام می‌یابند و تا حدی جنبۀ رسمی پیدا می‌کنند. اعتقادنامه‌ها برخلاف کتب کلامی که جنبۀ تحلیلی و استدلالی دارند، اغلب توصیفی و حداقلّی‌اند، یعنی در آن حداقل معتقدات لازم برای یک دین‌ورز منظور شده است؛ به بیان دیگر، حداقل چه معتقداتی باید داشت تا به‌عنوان یک مسلمان سنّی یا شیعه به‌شمار آمد. مطالب و مضامین اعتقادنامه‌ها اصولاً با مسائل عصر پیوند نزدیک دارند و عموماً اعتقادات رایج و مقبول زمانه را برجسته و منعکس می‌کنند. بنابراین جریان‌های فکری دینی و خطوط برجستۀ اعتقادی هر عصر را می‌توان با رجوع به اعتقادنامه‌های آن عصر بازشناخت و مورد تحقیق و بررسی قرار داد. اصطلاح «اعتقادنامه» در گذشته در متون اسلامی کمتر به کار رفته و به‌جای آن صرفاً «اعتقادات»، «رسالۀ اعتقادیه» یا «عقاید» به کار می‌رفت و شاید تنها استثناء منظومۀ «اعتقادنامۀ» جامی است که شاعر اصول عقاید خود را به شعر بیان کرده است (← [[اعتقادنامه،_منظومه|اعتقادنامه،_منظومه]]). اعتقادنامه‌نویسی در نزد اهل سنت و شیعه از دیرباز رایج بوده است. در میان اهل سنت ظاهراً قدیمی‌ترین آن‌ها ''رسالۀ اعتقادات'' [[اشعری، ابوالحسن (بصره ۲۶۰ـ بغداد ۳۲۴ق)|ابوالحسن اشعری]] (متوفی ۳۲۴ق) است که از نظر بیان اصول اعتقادی کلام اشعری و تفاوت آن با کلام معتزلی از اهمیتی بسزا برخوردار است. برخی از دیگر اعتقادنامه‌های اهل سنت عبارت‌اند از ''اعتقادات'' غزالی (  ـ۵۰۵ق)، ''عقاید نسفیه'' از نجم‌الدین ابوحفص نسفی (  ـ۵۳۷ق) که تفتازانی (  ـ۷۹۲ق) شرحی مفصل بر آن نوشته و رسالۀ ''اعتقادات'' محمد فُضَلی از مشاهیر علمای اهل سنت در قرن ۱۳ق. در عالم تشیع یکی از کهن‌ترین اعتقادنامه‌ها، رسالۀ ''اعتقادات'' [[صدوق، شیخ|شیخ صدوق]] (  ـ۳۸۱ق) است که در آن به بیان اصول عقاید مکتب شیعی حدیث‌گرای قم پرداخته و در مخالفت با آن [[شیخ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مفید، </del>محمد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بن محمد (عکبری ۳۳۶ـ بغداد ۴۱۳ق)</del>|شیخ مفید]] (  ـ۴۱۳ق) رسالۀ ''تصحیح‌الاعتقاد'' را تألیف کرده که بیانگر اصول عقاید مکتب شیعی خردگرای بغداد بود. این دو رساله دو جریان فکری اصلی تشیع را برجسته کرده‌اند. البته از قرن ۷ق به بعد کم‌وبیش تلفیقی میان این دو مکتب پدید آمد. برخی از اعتقادنامه‌های مهم شیعی دیگر عبارت‌اند از ''اعتقادیه'' یا ''العقیدةالمفیدة'' [[خواجه نصیر طوسی، احمد (تهران ۱۳۰۶ش)|خواجه نصیر طوسی]] (  ـ۶۷۲ق)، ''واجب‌الاعتقاد'' [[علامه حلی، حسن بن یوسف (حله ۶۴۸ـ۷۲۶ق)|علّامه حلّی]] (  ـ۷۲۶ق)، ''العقیدةالکافیه'' [[شهید اول، محمد بن مکی (جزین ۷۳۴ـ دمشق ۷۸۶ق)|شهید اول]] (  ـ۷۸۶ق)، و از دورۀ صفوی ''رسالۀ اعتقادات'' علّامه مجلسی (  ـ۱۱۱۰ق) که از اثرگذارترین اعتقادنامه‌های شیعی است، و ''اعتقادات'' [[شیخ بهایی، محمد (بعلبک ۹۵۳ـ مشهد ۱۰۳۰/۱۰۳۱ق)|شیخ بهائی]] (  ـ۱۰۳۱ق). ازجمله اعتقادنامه‌های زمانۀ ما می‌توان از رسالۀ ''اعتقادات'' <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[شعرانی، ابوالحسن (تهران ۱۲۸۲ـ هامبورگ ۱۳۵۱ش)|</del>ابوالحسن شعرانی<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </del>(  ـ۱۳۵۳ش)، ''عقائدالامامیه'' شیخ [[مظفر، محمدرضا (۱۳۲۰ـ۱۳۸۱ق)|محمدرضا مظفر]] (  ـ۱۳۸۲ق) و ''منشور عقاید امامیه'' [[سبحانی، جعفر (تبریز ۱۳۰۷ش)|آیت‌الله جعفر سبحانی]] نام برد.&lt;br /&gt;  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>(یا: باورنامه) گزارش‌نامۀ کوتاهی دربارۀ عقاید رایج در یک دین یا مذهب. به دست عالمان آن دین و مذهب نوشته می‌شود و در آن خطوط برجستۀ اعتقادی به زبانی ساده بیان می‌شود تا مردم اصول اصلی دین خود و سنت دینی را از بدعت بازشناسند. اعتقادنامه‌نویسی یا باورنامه‌نگاری از دیرباز در میان مذاهب و ادیان مختلف سابقه داشته است. در برخی ادیان ازجمله مسیحیت، به‌ویژه مذهب کاتولیک، اعتقادنامه‌ها کاملاً جنبۀ رسمی دارد و به وسیلۀ شوراهای عالی کلیسا با اجماع عام تصویب می‌شود و تمام مطالب مندرج در آن واجب‌الاطاعه است و عدول از آن جایز نیست و مخالفان آن مرتد شناخته می‌شوند (← [[اعتقادنامه_های_مسیحی|اعتقادنامه‌های مسیحی]]). ولی در جهان اسلام، اعتقادنامه‌ها چنین رسمیت عام و خدشه‌ناپذیری ندارند و اصولاً نظر شخصی مؤلف آن را بیان می‌کنند، هرچند که چون مؤلفان آن‌ها در زمرۀ علما و متکلمین برجسته‌اند و عموماً هم عقاید پذیرفته‌شدۀ زمانه را باز می‌گویند قبول عام می‌یابند و تا حدی جنبۀ رسمی پیدا می‌کنند. اعتقادنامه‌ها برخلاف کتب کلامی که جنبۀ تحلیلی و استدلالی دارند، اغلب توصیفی و حداقلّی‌اند، یعنی در آن حداقل معتقدات لازم برای یک دین‌ورز منظور شده است؛ به بیان دیگر، حداقل چه معتقداتی باید داشت تا به‌عنوان یک مسلمان سنّی یا شیعه به‌شمار آمد. مطالب و مضامین اعتقادنامه‌ها اصولاً با مسائل عصر پیوند نزدیک دارند و عموماً اعتقادات رایج و مقبول زمانه را برجسته و منعکس می‌کنند. بنابراین جریان‌های فکری دینی و خطوط برجستۀ اعتقادی هر عصر را می‌توان با رجوع به اعتقادنامه‌های آن عصر بازشناخت و مورد تحقیق و بررسی قرار داد. اصطلاح «اعتقادنامه» در گذشته در متون اسلامی کمتر به کار رفته و به‌جای آن صرفاً «اعتقادات»، «رسالۀ اعتقادیه» یا «عقاید» به کار می‌رفت و شاید تنها استثناء منظومۀ «اعتقادنامۀ» جامی است که شاعر اصول عقاید خود را به شعر بیان کرده است (← [[اعتقادنامه،_منظومه|اعتقادنامه،_منظومه]]). اعتقادنامه‌نویسی در نزد اهل سنت و شیعه از دیرباز رایج بوده است. در میان اهل سنت ظاهراً قدیمی‌ترین آن‌ها ''رسالۀ اعتقادات'' [[اشعری، ابوالحسن (بصره ۲۶۰ـ بغداد ۳۲۴ق)|ابوالحسن اشعری]] (متوفی ۳۲۴ق) است که از نظر بیان اصول اعتقادی کلام اشعری و تفاوت آن با کلام معتزلی از اهمیتی بسزا برخوردار است. برخی از دیگر اعتقادنامه‌های اهل سنت عبارت‌اند از ''اعتقادات'' غزالی (  ـ۵۰۵ق)، ''عقاید نسفیه'' از نجم‌الدین ابوحفص نسفی (  ـ۵۳۷ق) که تفتازانی (  ـ۷۹۲ق) شرحی مفصل بر آن نوشته و رسالۀ ''اعتقادات'' محمد فُضَلی از مشاهیر علمای اهل سنت در قرن ۱۳ق. در عالم تشیع یکی از کهن‌ترین اعتقادنامه‌ها، رسالۀ ''اعتقادات'' [[صدوق، شیخ|شیخ صدوق]] (  ـ۳۸۱ق) است که در آن به بیان اصول عقاید مکتب شیعی حدیث‌گرای قم پرداخته و در مخالفت با آن [[شیخ محمد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مفید شیرازی</ins>|شیخ مفید]] (  ـ۴۱۳ق) رسالۀ ''تصحیح‌الاعتقاد'' را تألیف کرده که بیانگر اصول عقاید مکتب شیعی خردگرای بغداد بود. این دو رساله دو جریان فکری اصلی تشیع را برجسته کرده‌اند. البته از قرن ۷ق به بعد کم‌وبیش تلفیقی میان این دو مکتب پدید آمد. برخی از اعتقادنامه‌های مهم شیعی دیگر عبارت‌اند از ''اعتقادیه'' یا ''العقیدةالمفیدة'' [[خواجه نصیر طوسی، احمد (تهران ۱۳۰۶ش)|خواجه نصیر طوسی]] (  ـ۶۷۲ق)، ''واجب‌الاعتقاد'' [[علامه حلی، حسن بن یوسف (حله ۶۴۸ـ۷۲۶ق)|علّامه حلّی]] (  ـ۷۲۶ق)، ''العقیدةالکافیه'' [[شهید اول، محمد بن مکی (جزین ۷۳۴ـ دمشق ۷۸۶ق)|شهید اول]] (  ـ۷۸۶ق)، و از دورۀ صفوی ''رسالۀ اعتقادات'' علّامه مجلسی (  ـ۱۱۱۰ق) که از اثرگذارترین اعتقادنامه‌های شیعی است، و ''اعتقادات'' [[شیخ بهایی، محمد (بعلبک ۹۵۳ـ مشهد ۱۰۳۰/۱۰۳۱ق)|شیخ بهائی]] (  ـ۱۰۳۱ق). ازجمله اعتقادنامه‌های زمانۀ ما می‌توان از رسالۀ ''اعتقادات'' ابوالحسن شعرانی (  ـ۱۳۵۳ش)، ''عقائدالامامیه'' شیخ [[مظفر، محمدرضا (۱۳۲۰ـ۱۳۸۱ق)|محمدرضا مظفر]] (  ـ۱۳۸۲ق) و ''منشور عقاید امامیه'' [[سبحانی، جعفر (تبریز ۱۳۰۷ش)|آیت‌الله جعفر سبحانی]] نام برد.&lt;br /&gt;  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category:دین اسلام]]  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category:دین اسلام]]  </div></td></tr> </table>

Mohammadi3 https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D9%82%D8%A7%D8%AF%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C&diff=2010139721&oldid=prev 2022-06-30T14:45:32Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۳۰ ژوئن ۲۰۲۲، ساعت ۱۴:۴۵</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l2">خط ۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اعتقادنامه‌های اسلامی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اعتقادنامه‌های اسلامی</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>(یا: باورنامه) گزارش‌نامۀ کوتاهی دربارۀ عقاید رایج در یک دین یا مذهب. به دست عالمان آن دین و مذهب نوشته می‌شود و در آن خطوط برجستۀ اعتقادی به زبانی ساده بیان می‌شود تا مردم اصول اصلی دین خود و سنت دینی را از بدعت بازشناسند. اعتقادنامه‌نویسی یا باورنامه‌نگاری از دیرباز در میان مذاهب و ادیان مختلف سابقه داشته است. در برخی ادیان ازجمله مسیحیت، به‌ویژه مذهب کاتولیک، اعتقادنامه‌ها کاملاً جنبۀ رسمی دارد و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به‌وسیلۀ </del>شوراهای عالی کلیسا با اجماع عام تصویب می‌شود و تمام مطالب مندرج در آن واجب‌الاطاعه است و عدول از آن جایز نیست و مخالفان آن مرتد شناخته می‌شوند (← [[اعتقادنامه_های_مسیحی|اعتقادنامه‌های مسیحی]]). ولی در جهان اسلام، اعتقادنامه‌ها چنین رسمیت عام و خدشه‌ناپذیری ندارند و اصولاً نظر شخصی مؤلف آن را بیان می‌کنند، هرچند که چون مؤلفان آن‌ها در زمرۀ علما و متکلمین برجسته‌اند و عموماً هم عقاید پذیرفته‌شدۀ زمانه را باز می‌گویند قبول عام می‌یابند و تا حدی جنبۀ رسمی پیدا می‌کنند. اعتقادنامه‌ها برخلاف کتب کلامی که جنبۀ تحلیلی و استدلالی دارند، اغلب توصیفی و حداقلّی‌اند، یعنی در آن حداقل معتقدات لازم برای یک دین‌ورز منظور شده است؛ به بیان دیگر، حداقل چه معتقداتی باید داشت تا به‌عنوان یک مسلمان سنّی یا شیعه به‌شمار آمد. مطالب و مضامین اعتقادنامه‌ها اصولاً با مسائل عصر پیوند نزدیک دارند و عموماً اعتقادات رایج و مقبول زمانه را برجسته و منعکس می‌کنند. بنابراین جریان‌های فکری دینی و خطوط برجستۀ اعتقادی هر عصر را می‌توان با رجوع به اعتقادنامه‌های آن عصر بازشناخت و مورد تحقیق و بررسی قرار داد. اصطلاح «اعتقادنامه» در گذشته در متون اسلامی کمتر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به‌کار </del>رفته و به‌جای آن صرفاً «اعتقادات»، «رسالۀ اعتقادیه» یا «عقاید» <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به‌کار </del>می‌رفت و شاید تنها استثناء منظومۀ «اعتقادنامۀ» جامی است که شاعر اصول عقاید خود را به شعر بیان کرده است (← [[اعتقادنامه،_منظومه|اعتقادنامه،_منظومه]]). اعتقادنامه‌نویسی در نزد اهل سنت و شیعه از دیرباز رایج بوده است. در میان اهل سنت ظاهراً قدیمی‌ترین آن‌ها ''رسالۀ اعتقادات'' ابوالحسن اشعری (متوفی ۳۲۴ق) است که از نظر بیان اصول اعتقادی کلام اشعری و تفاوت آن با کلام معتزلی از اهمیتی بسزا برخوردار است. برخی از دیگر اعتقادنامه‌های اهل سنت عبارت‌اند از ''اعتقادات'' غزالی (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&amp;nbsp; </del>ـ۵۰۵ق)، ''عقاید نسفیه'' از نجم‌الدین ابوحفص نسفی (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&amp;nbsp; </del>ـ۵۳۷ق) که تفتازانی (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&amp;nbsp; </del>ـ۷۹۲ق) شرحی مفصل بر آن نوشته و رسالۀ ''اعتقادات'' محمد فُضَلی از مشاهیر علمای اهل سنت در قرن ۱۳ق. در عالم تشیع یکی از کهن‌ترین اعتقادنامه‌ها، رسالۀ ''اعتقادات'' شیخ صدوق (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&amp;nbsp;&amp;nbsp;</del>ـ۳۸۱ق) است که در آن به بیان اصول عقاید مکتب شیعی حدیث‌گرای قم پرداخته و در مخالفت با آن شیخ مفید (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&amp;nbsp; </del>ـ۴۱۳ق) رسالۀ ''تصحیح‌الاعتقاد'' را تألیف کرده که بیانگر اصول عقاید مکتب شیعی خردگرای بغداد بود. این دو رساله دو جریان فکری اصلی تشیع را برجسته کرده‌اند. البته از قرن ۷ق به بعد کم‌وبیش تلفیقی میان این دو مکتب پدید آمد. برخی از اعتقادنامه‌های مهم شیعی دیگر عبارت‌اند از ''اعتقادیه'' یا ''العقیدةالمفیدة'' خواجه نصیر طوسی (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&amp;nbsp; </del>ـ۶۷۲ق)، ''واجب‌الاعتقاد'' علّامه حلّی (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&amp;nbsp; </del>ـ۷۲۶ق)، ''العقیدةالکافیه'' شهید اول (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&amp;nbsp; </del>ـ۷۸۶ق)، و از دورۀ صفوی ''رسالۀ اعتقادات'' علّامه مجلسی (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&amp;nbsp; </del>ـ۱۱۱۰ق) که از اثرگذارترین اعتقادنامه‌های شیعی است، و ''اعتقادات'' شیخ بهائی (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&amp;nbsp; </del>ـ۱۰۳۱ق). ازجمله اعتقادنامه‌های زمانۀ ما می‌توان از رسالۀ ''اعتقادات'' ابوالحسن شعرانی (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&amp;nbsp; </del>ـ۱۳۵۳ش)، ''عقائدالامامیه'' شیخ محمدرضا مظفر (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&amp;nbsp; </del>ـ۱۳۸۲ق) و ''منشور عقاید امامیه'' آیت‌الله جعفر سبحانی نام برد.&lt;br/&gt; <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&amp;nbsp;</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>(یا: باورنامه) گزارش‌نامۀ کوتاهی دربارۀ عقاید رایج در یک دین یا مذهب. به دست عالمان آن دین و مذهب نوشته می‌شود و در آن خطوط برجستۀ اعتقادی به زبانی ساده بیان می‌شود تا مردم اصول اصلی دین خود و سنت دینی را از بدعت بازشناسند. اعتقادنامه‌نویسی یا باورنامه‌نگاری از دیرباز در میان مذاهب و ادیان مختلف سابقه داشته است. در برخی ادیان ازجمله مسیحیت، به‌ویژه مذهب کاتولیک، اعتقادنامه‌ها کاملاً جنبۀ رسمی دارد و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به وسیلۀ </ins>شوراهای عالی کلیسا با اجماع عام تصویب می‌شود و تمام مطالب مندرج در آن واجب‌الاطاعه است و عدول از آن جایز نیست و مخالفان آن مرتد شناخته می‌شوند (← [[اعتقادنامه_های_مسیحی|اعتقادنامه‌های مسیحی]]). ولی در جهان اسلام، اعتقادنامه‌ها چنین رسمیت عام و خدشه‌ناپذیری ندارند و اصولاً نظر شخصی مؤلف آن را بیان می‌کنند، هرچند که چون مؤلفان آن‌ها در زمرۀ علما و متکلمین برجسته‌اند و عموماً هم عقاید پذیرفته‌شدۀ زمانه را باز می‌گویند قبول عام می‌یابند و تا حدی جنبۀ رسمی پیدا می‌کنند. اعتقادنامه‌ها برخلاف کتب کلامی که جنبۀ تحلیلی و استدلالی دارند، اغلب توصیفی و حداقلّی‌اند، یعنی در آن حداقل معتقدات لازم برای یک دین‌ورز منظور شده است؛ به بیان دیگر، حداقل چه معتقداتی باید داشت تا به‌عنوان یک مسلمان سنّی یا شیعه به‌شمار آمد. مطالب و مضامین اعتقادنامه‌ها اصولاً با مسائل عصر پیوند نزدیک دارند و عموماً اعتقادات رایج و مقبول زمانه را برجسته و منعکس می‌کنند. بنابراین جریان‌های فکری دینی و خطوط برجستۀ اعتقادی هر عصر را می‌توان با رجوع به اعتقادنامه‌های آن عصر بازشناخت و مورد تحقیق و بررسی قرار داد. اصطلاح «اعتقادنامه» در گذشته در متون اسلامی کمتر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به کار </ins>رفته و به‌جای آن صرفاً «اعتقادات»، «رسالۀ اعتقادیه» یا «عقاید» <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به کار </ins>می‌رفت و شاید تنها استثناء منظومۀ «اعتقادنامۀ» جامی است که شاعر اصول عقاید خود را به شعر بیان کرده است (← [[اعتقادنامه،_منظومه|اعتقادنامه،_منظومه]]). اعتقادنامه‌نویسی در نزد اهل سنت و شیعه از دیرباز رایج بوده است. در میان اهل سنت ظاهراً قدیمی‌ترین آن‌ها ''رسالۀ اعتقادات'' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[اشعری، ابوالحسن (بصره ۲۶۰ـ بغداد ۳۲۴ق)|</ins>ابوالحسن اشعری<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(متوفی ۳۲۴ق) است که از نظر بیان اصول اعتقادی کلام اشعری و تفاوت آن با کلام معتزلی از اهمیتی بسزا برخوردار است. برخی از دیگر اعتقادنامه‌های اهل سنت عبارت‌اند از ''اعتقادات'' غزالی ( <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins>ـ۵۰۵ق)، ''عقاید نسفیه'' از نجم‌الدین ابوحفص نسفی ( <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins>ـ۵۳۷ق) که تفتازانی ( <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins>ـ۷۹۲ق) شرحی مفصل بر آن نوشته و رسالۀ ''اعتقادات'' محمد فُضَلی از مشاهیر علمای اهل سنت در قرن ۱۳ق. در عالم تشیع یکی از کهن‌ترین اعتقادنامه‌ها، رسالۀ ''اعتقادات'' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[صدوق، شیخ|</ins>شیخ صدوق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>( <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins>ـ۳۸۱ق) است که در آن به بیان اصول عقاید مکتب شیعی حدیث‌گرای قم پرداخته و در مخالفت با آن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[شیخ مفید، محمد بن محمد (عکبری ۳۳۶ـ بغداد ۴۱۳ق)|</ins>شیخ مفید<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>( <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins>ـ۴۱۳ق) رسالۀ ''تصحیح‌الاعتقاد'' را تألیف کرده که بیانگر اصول عقاید مکتب شیعی خردگرای بغداد بود. این دو رساله دو جریان فکری اصلی تشیع را برجسته کرده‌اند. البته از قرن ۷ق به بعد کم‌وبیش تلفیقی میان این دو مکتب پدید آمد. برخی از اعتقادنامه‌های مهم شیعی دیگر عبارت‌اند از ''اعتقادیه'' یا ''العقیدةالمفیدة'' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[خواجه نصیر طوسی، احمد (تهران ۱۳۰۶ش)|</ins>خواجه نصیر طوسی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>( <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins>ـ۶۷۲ق)، ''واجب‌الاعتقاد'' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[علامه حلی، حسن بن یوسف (حله ۶۴۸ـ۷۲۶ق)|</ins>علّامه حلّی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>( <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins>ـ۷۲۶ق)، ''العقیدةالکافیه'' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[شهید اول، محمد بن مکی (جزین ۷۳۴ـ دمشق ۷۸۶ق)|</ins>شهید اول<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>( <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins>ـ۷۸۶ق)، و از دورۀ صفوی ''رسالۀ اعتقادات'' علّامه مجلسی ( <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins>ـ۱۱۱۰ق) که از اثرگذارترین اعتقادنامه‌های شیعی است، و ''اعتقادات'' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[شیخ بهایی، محمد (بعلبک ۹۵۳ـ مشهد ۱۰۳۰/۱۰۳۱ق)|</ins>شیخ بهائی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>( <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins>ـ۱۰۳۱ق). ازجمله اعتقادنامه‌های زمانۀ ما می‌توان از رسالۀ ''اعتقادات'' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[شعرانی، ابوالحسن (تهران ۱۲۸۲ـ هامبورگ ۱۳۵۱ش)|</ins>ابوالحسن شعرانی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>( <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins>ـ۱۳۵۳ش)، ''عقائدالامامیه'' شیخ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[مظفر، محمدرضا (۱۳۲۰ـ۱۳۸۱ق)|</ins>محمدرضا مظفر<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>( <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins>ـ۱۳۸۲ق) و ''منشور عقاید امامیه'' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[سبحانی، جعفر (تبریز ۱۳۰۷ش)|</ins>آیت‌الله جعفر سبحانی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>نام برد.&lt;br /&gt;  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category:دین اسلام]] [[Category:آثار و مورخین]] [[Category:فلسفه ، منطق و کلام]] [[Category:کلام – اشخاص و فرقه ها و آثار]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category:دین اسلام]]  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category:آثار و مورخین]]  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category:فلسفه ، منطق و کلام]]  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category:کلام – اشخاص و فرقه ها و آثار]]</div></td></tr> </table>

Mohammadi2 https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D9%82%D8%A7%D8%AF%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C&diff=1296948&oldid=prev 2019-07-24T05:23:50Z

<p></p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div><br /> اعتقادنامه‌های اسلامی<br /> <br /> (یا: باورنامه) گزارش‌نامۀ کوتاهی دربارۀ عقاید رایج در یک دین یا مذهب. به دست عالمان آن دین و مذهب نوشته می‌شود و در آن خطوط برجستۀ اعتقادی به زبانی ساده بیان می‌شود تا مردم اصول اصلی دین خود و سنت دینی را از بدعت بازشناسند. اعتقادنامه‌نویسی یا باورنامه‌نگاری از دیرباز در میان مذاهب و ادیان مختلف سابقه داشته است. در برخی ادیان ازجمله مسیحیت، به‌ویژه مذهب کاتولیک، اعتقادنامه‌ها کاملاً جنبۀ رسمی دارد و به‌وسیلۀ شوراهای عالی کلیسا با اجماع عام تصویب می‌شود و تمام مطالب مندرج در آن واجب‌الاطاعه است و عدول از آن جایز نیست و مخالفان آن مرتد شناخته می‌شوند (← [[اعتقادنامه_های_مسیحی|اعتقادنامه‌های مسیحی]]). ولی در جهان اسلام، اعتقادنامه‌ها چنین رسمیت عام و خدشه‌ناپذیری ندارند و اصولاً نظر شخصی مؤلف آن را بیان می‌کنند، هرچند که چون مؤلفان آن‌ها در زمرۀ علما و متکلمین برجسته‌اند و عموماً هم عقاید پذیرفته‌شدۀ زمانه را باز می‌گویند قبول عام می‌یابند و تا حدی جنبۀ رسمی پیدا می‌کنند. اعتقادنامه‌ها برخلاف کتب کلامی که جنبۀ تحلیلی و استدلالی دارند، اغلب توصیفی و حداقلّی‌اند، یعنی در آن حداقل معتقدات لازم برای یک دین‌ورز منظور شده است؛ به بیان دیگر، حداقل چه معتقداتی باید داشت تا به‌عنوان یک مسلمان سنّی یا شیعه به‌شمار آمد. مطالب و مضامین اعتقادنامه‌ها اصولاً با مسائل عصر پیوند نزدیک دارند و عموماً اعتقادات رایج و مقبول زمانه را برجسته و منعکس می‌کنند. بنابراین جریان‌های فکری دینی و خطوط برجستۀ اعتقادی هر عصر را می‌توان با رجوع به اعتقادنامه‌های آن عصر بازشناخت و مورد تحقیق و بررسی قرار داد. اصطلاح «اعتقادنامه» در گذشته در متون اسلامی کمتر به‌کار رفته و به‌جای آن صرفاً «اعتقادات»، «رسالۀ اعتقادیه» یا «عقاید» به‌کار می‌رفت و شاید تنها استثناء منظومۀ «اعتقادنامۀ» جامی است که شاعر اصول عقاید خود را به شعر بیان کرده است (← [[اعتقادنامه،_منظومه|اعتقادنامه،_منظومه]]). اعتقادنامه‌نویسی در نزد اهل سنت و شیعه از دیرباز رایج بوده است. در میان اهل سنت ظاهراً قدیمی‌ترین آن‌ها &#039;&#039;رسالۀ اعتقادات&#039;&#039; ابوالحسن اشعری (متوفی ۳۲۴ق) است که از نظر بیان اصول اعتقادی کلام اشعری و تفاوت آن با کلام معتزلی از اهمیتی بسزا برخوردار است. برخی از دیگر اعتقادنامه‌های اهل سنت عبارت‌اند از &#039;&#039;اعتقادات&#039;&#039; غزالی (&amp;nbsp; ـ۵۰۵ق)، &#039;&#039;عقاید نسفیه&#039;&#039; از نجم‌الدین ابوحفص نسفی (&amp;nbsp; ـ۵۳۷ق) که تفتازانی (&amp;nbsp; ـ۷۹۲ق) شرحی مفصل بر آن نوشته و رسالۀ &#039;&#039;اعتقادات&#039;&#039; محمد فُضَلی از مشاهیر علمای اهل سنت در قرن ۱۳ق. در عالم تشیع یکی از کهن‌ترین اعتقادنامه‌ها، رسالۀ &#039;&#039;اعتقادات&#039;&#039; شیخ صدوق (&amp;nbsp;&amp;nbsp;ـ۳۸۱ق) است که در آن به بیان اصول عقاید مکتب شیعی حدیث‌گرای قم پرداخته و در مخالفت با آن شیخ مفید (&amp;nbsp; ـ۴۱۳ق) رسالۀ &#039;&#039;تصحیح‌الاعتقاد&#039;&#039; را تألیف کرده که بیانگر اصول عقاید مکتب شیعی خردگرای بغداد بود. این دو رساله دو جریان فکری اصلی تشیع را برجسته کرده‌اند. البته از قرن ۷ق به بعد کم‌وبیش تلفیقی میان این دو مکتب پدید آمد. برخی از اعتقادنامه‌های مهم شیعی دیگر عبارت‌اند از &#039;&#039;اعتقادیه&#039;&#039; یا &#039;&#039;العقیدةالمفیدة&#039;&#039; خواجه نصیر طوسی (&amp;nbsp; ـ۶۷۲ق)، &#039;&#039;واجب‌الاعتقاد&#039;&#039; علّامه حلّی (&amp;nbsp; ـ۷۲۶ق)، &#039;&#039;العقیدةالکافیه&#039;&#039; شهید اول (&amp;nbsp; ـ۷۸۶ق)، و از دورۀ صفوی &#039;&#039;رسالۀ اعتقادات&#039;&#039; علّامه مجلسی (&amp;nbsp; ـ۱۱۱۰ق) که از اثرگذارترین اعتقادنامه‌های شیعی است، و &#039;&#039;اعتقادات&#039;&#039; شیخ بهائی (&amp;nbsp; ـ۱۰۳۱ق). ازجمله اعتقادنامه‌های زمانۀ ما می‌توان از رسالۀ &#039;&#039;اعتقادات&#039;&#039; ابوالحسن شعرانی (&amp;nbsp; ـ۱۳۵۳ش)، &#039;&#039;عقائدالامامیه&#039;&#039; شیخ محمدرضا مظفر (&amp;nbsp; ـ۱۳۸۲ق) و &#039;&#039;منشور عقاید امامیه&#039;&#039; آیت‌الله جعفر سبحانی نام برد.&lt;br/&gt; &amp;nbsp;<br /> <br /> [[Category:دین اسلام]] [[Category:آثار و مورخین]] [[Category:فلسفه ، منطق و کلام]] [[Category:کلام – اشخاص و فرقه ها و آثار]]</div>

Aeen