<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="fa">
	<id>https://wikijoo.ir/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%D8%A7%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7_%28%D8%AF%DB%8C%D9%86_%D8%B2%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA%29</id>
	<title>اوستا (دین زردشت) - تاریخچهٔ نسخه‌ها</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://wikijoo.ir/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%D8%A7%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7_%28%D8%AF%DB%8C%D9%86_%D8%B2%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA%29"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A7%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7_(%D8%AF%DB%8C%D9%86_%D8%B2%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA)&amp;action=history"/>
	<updated>2026-07-13T05:52:22Z</updated>
	<subtitle>تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.41.0</generator>
	<entry>
		<id>https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A7%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7_(%D8%AF%DB%8C%D9%86_%D8%B2%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA)&amp;diff=2010155549&amp;oldid=prev</id>
		<title>Reza rouzbahani در ‏۲۸ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۷:۳۴</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A7%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7_(%D8%AF%DB%8C%D9%86_%D8%B2%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA)&amp;diff=2010155549&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2023-10-28T07:34:16Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۲۸ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۷:۳۴&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[پرونده:2042166180.jpg|بندانگشتی|دورۀ کامل اوستا- ترجمۀ پورداوود]]&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;اوستا  (Avesta)  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;اوستا  (Avesta)  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l5&quot;&gt;خط ۵:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۶:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;متن‌های اوستایی براساس قدمت زبانی و ویژگی‌های دستوری و زبان‌شناسانه و نیز از دیدگاه آموزه‌های بنیادی و محتوای مذهبی به دو دستۀ اوستای گاهانی (گاهان) و اوستای متأخر بخش می‌شود. از میان 21 نسک اوستای دورۀ ساسانی، این بخش‌ها برجامانده است: یسن‌ها، یشت‌ها، ویسپرد، وندیداد و خرده اوستا.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;متن‌های اوستایی براساس قدمت زبانی و ویژگی‌های دستوری و زبان‌شناسانه و نیز از دیدگاه آموزه‌های بنیادی و محتوای مذهبی به دو دستۀ اوستای گاهانی (گاهان) و اوستای متأخر بخش می‌شود. از میان 21 نسک اوستای دورۀ ساسانی، این بخش‌ها برجامانده است: یسن‌ها، یشت‌ها، ویسپرد، وندیداد و خرده اوستا.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;همۀ بخش‌های اوستا به فارسی امروزی ترجمه شده است. نخستین و مهم‌ترین ترجمۀ فارسی به قلم ابراهیم پورداوود در 1305-1343ش در بمبئی و تهران انتشار یافت.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;همۀ بخش‌های اوستا به فارسی امروزی ترجمه شده است. نخستین و مهم‌ترین ترجمۀ فارسی به قلم &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[ابراهیم پورداود (رشت ۱۲۶۴ـ تهران ۱۳۴۷ش)|&lt;/ins&gt;ابراهیم پورداوود&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;در 1305-1343ش در بمبئی و تهران انتشار یافت.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;----[[رده:ادیان و فرقه های غیراسلام]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;----[[رده:ادیان و فرقه های غیراسلام]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[رده:زردشتی]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[رده:زردشتی]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Reza rouzbahani</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A7%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7_(%D8%AF%DB%8C%D9%86_%D8%B2%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA)&amp;diff=2010155546&amp;oldid=prev</id>
		<title>Reza rouzbahani در ‏۲۸ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۷:۲۵</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A7%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7_(%D8%AF%DB%8C%D9%86_%D8%B2%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA)&amp;diff=2010155546&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2023-10-28T07:25:58Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۲۸ اکتبر ۲۰۲۳، ساعت ۰۷:۲۵&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;اوستا Avesta  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;اوستا &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt; (&lt;/ins&gt;Avesta&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;) &lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;کتاب دینی زردشتیان&amp;lt;ref&amp;gt;Zoroastrians&amp;lt;/ref&amp;gt;، یگانه سند باقی‎‌مانده از زبان اوستایی&amp;lt;ref&amp;gt;Avestan language&amp;lt;/ref&amp;gt; که در ایرانویج&amp;lt;ref&amp;gt;&#039;&#039;Airyanem Vaejah&#039;&#039;&amp;lt;/ref&amp;gt;، سرزمینی از نواحی شرق ایران (احتمالاً خوارزم، یا مرو و یا بلخ) بدان سخن می‌گفته‌اند. زبان اوستایی از زبان‌های ایرانی در &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;دورۀ، &lt;/del&gt;باستان و قدیم‌ترین آثار آن احتمالاً متعلق به زمانی میان قرن 8 تا 10 پ‌م است. اشتقاق و معنای لغوی «اوستا» دقیقاً دانسته نیست و نام اصلی این زبان و یا حتی واژۀ اوستا در کتاب اوستا نیامده است. از دورۀ ساسانی و در کتاب‌های پهلوی واژۀ ابستاگ دیده می‌شود، ایران‌شناسان این واژه را «اساس، بنیان»، «معرفت، خردمندی»، «فرمان، دستور»، و «ستایش» معنا کرده‌اند، اوستا یکی از معجزه‌های زردشت، پیامبر ایرانی، است که آن را به گشتاسب، شاه کیانی که در کتاب اوستا به او اشاره شده است، عرضه کرد و او را به دین خود گروانید. گشتاسب&amp;lt;ref&amp;gt;Vishtaspa&amp;lt;/ref&amp;gt; آخرین فرمانروای سلسله‌ای به نام کوی/یا کی (جمع آن به زبان پهلوی؛ کیان) بوده است که در اصل از سیستان برخاسته بودند و به احتمال بسیار در حدود قرن 10پ‌م بر ایرانویج فرمان می‌راندند. بنابر یافته‌های جدید ایران‌شناسی، کتاب اوستا در دورۀ ساسانیان (224-651م) و به احتمال بسیار زیاد در قرن 4م، مقارن پادشاهی شاپور دوم ساسانی و در زمانی گردآوری و تدوین شد که زبان اوستایی دیگر زبانی متروک و فراموش شده بود و با خطی مخصوص به نام «دین دبیری (خط دینی)»،با تلفط موبدان اواخر دورۀ ساسانی ثبت شد، این موبدان وارثان حفظ و انتقال سینه‌به‌سینۀ این زبان مقدس و سرودها و نیایش‌های آن بودند. خط «دین دبیری»، که تنها به‌منظور ثبت نوشته‌های دینی از روی خط فارسی میانۀ کتابی و خط پهلوی زبوری ابداع شده بود، با 53 نشانۀ الفبایی از راست به چپ نوشته می‌شود و یکی از دقیق‌ترین و مناسب‌ترین خط‌های جهان برای ثبت آواهای یک زبان است. در این خط، هر واژه با نقطه‌ای از واژۀ پس از خود جدا می‌شود. بنابر کتاب هشتم دینکرد، اوستایی مکتوب روزگار ساسانیان به صورت سه کتاب بزرگ تدوین شده بود که هر یک شامل هفت بخش بزرگ (در زبان پهلوی؛ نسک= باب) بود. این اوستای 21 نسکی تألیف عظیمی بود، دربردارندۀ مطالبی دربارۀ همۀ دانش‌ها، پیداش جهان و رستاخیز، نجوم و پزشکی، زندگی پیامبر و تاریخ انسان، حماسه‌ها و اسطوره‌های کهن و مجموعه‌ای از دانستنی‌های گوناگون. اوستای امروزی، کتاب مقدس زردشتیان، که به صورت دست‌نوشته و به تاریخی از 637 یزدگردی (1268 یا 1278م) به بعد استنساخ شده است، حدود یک‌چهارم اوستای دورۀ ساسانی است. همۀ اوستا از نظر زبان یک‌دست نیست. متن‌های اوستایی براساس قدمت زبانی و ویژگی‌های دستوری و زبان‌شناسانه و نیز از دیدگاه آموزه‌های بنیادی و محتوای مذهبی به دو دستۀ اوستای گاهانی (گاهان) و اوستای متأخر بخش می‌شود. از میان 21 نسک اوستای دورۀ ساسانی، این بخش‌ها برجامانده است: یسن‌ها، یشت‌ها، ویسپرد، وندیداد و خرده اوستا. همۀ بخش‌های اوستا به فارسی امروزی ترجمه شده است. نخستین و مهم‌ترین ترجمۀ فارسی به قلم ابراهیم پورداوود در 1305-1343ش در بمبئی و تهران انتشار یافت.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;کتاب دینی زردشتیان&amp;lt;ref&amp;gt;Zoroastrians&amp;lt;/ref&amp;gt;، یگانه سند باقی‎‌مانده از زبان اوستایی&amp;lt;ref&amp;gt;Avestan language&amp;lt;/ref&amp;gt; که در ایرانویج&amp;lt;ref&amp;gt;&#039;&#039;Airyanem Vaejah&#039;&#039;&amp;lt;/ref&amp;gt;، سرزمینی از نواحی شرق ایران (احتمالاً خوارزم، یا مرو و یا بلخ) بدان سخن می‌گفته‌اند. زبان اوستایی از زبان‌های ایرانی در &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;دورۀ &lt;/ins&gt;باستان و قدیم‌ترین آثار آن احتمالاً متعلق به زمانی میان قرن 8 تا 10 پ‌م است. اشتقاق و معنای لغوی «اوستا» دقیقاً دانسته نیست و نام اصلی این زبان و یا حتی واژۀ اوستا در کتاب اوستا نیامده است. از دورۀ ساسانی و در کتاب‌های پهلوی واژۀ ابستاگ دیده می‌شود، ایران‌شناسان این واژه را «اساس، بنیان»، «معرفت، خردمندی»، «فرمان، دستور»، و «ستایش» معنا کرده‌اند، اوستا یکی از معجزه‌های زردشت، پیامبر ایرانی، است که آن را به گشتاسب، شاه کیانی که در کتاب اوستا به او اشاره شده است، عرضه کرد و او را به دین خود گروانید. گشتاسب&amp;lt;ref&amp;gt;Vishtaspa&amp;lt;/ref&amp;gt; آخرین فرمانروای سلسله‌ای به نام کوی/یا کی (جمع آن به زبان پهلوی؛ کیان) بوده است که در اصل از سیستان برخاسته بودند و به احتمال بسیار در حدود قرن 10پ‌م بر ایرانویج فرمان می‌راندند. بنابر یافته‌های جدید ایران‌شناسی، کتاب اوستا در دورۀ ساسانیان (224-651م) و به احتمال بسیار زیاد در قرن 4م، مقارن پادشاهی شاپور دوم ساسانی و در زمانی گردآوری و تدوین شد که زبان اوستایی دیگر زبانی متروک و فراموش شده بود و با خطی مخصوص به نام «دین دبیری (خط دینی)»،با تلفط موبدان اواخر دورۀ ساسانی ثبت شد، این موبدان وارثان حفظ و انتقال سینه‌به‌سینۀ این زبان مقدس و سرودها و نیایش‌های آن بودند. خط «دین دبیری»، که تنها به‌منظور ثبت نوشته‌های دینی از روی خط فارسی میانۀ کتابی و خط پهلوی زبوری ابداع شده بود، با 53 نشانۀ الفبایی از راست به چپ نوشته می‌شود و یکی از دقیق‌ترین و مناسب‌ترین خط‌های جهان برای ثبت آواهای یک زبان است. در این خط، هر واژه با نقطه‌ای از واژۀ پس از خود جدا می‌شود. بنابر کتاب هشتم دینکرد، اوستایی مکتوب روزگار ساسانیان به صورت سه کتاب بزرگ تدوین شده بود که هر یک شامل هفت بخش بزرگ (در زبان پهلوی؛ نسک= باب) بود. این اوستای 21 نسکی تألیف عظیمی بود، دربردارندۀ مطالبی دربارۀ همۀ دانش‌ها، پیداش جهان و رستاخیز، نجوم و پزشکی، زندگی پیامبر و تاریخ انسان، حماسه‌ها و اسطوره‌های کهن و مجموعه‌ای از دانستنی‌های گوناگون. اوستای امروزی، کتاب مقدس زردشتیان، که به صورت دست‌نوشته و به تاریخی از 637 یزدگردی (1268 یا 1278م) به بعد استنساخ شده است، حدود یک‌چهارم اوستای دورۀ ساسانی است. همۀ اوستا از نظر زبان یک‌دست نیست.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;متن‌های اوستایی براساس قدمت زبانی و ویژگی‌های دستوری و زبان‌شناسانه و نیز از دیدگاه آموزه‌های بنیادی و محتوای مذهبی به دو دستۀ اوستای گاهانی (گاهان) و اوستای متأخر بخش می‌شود. از میان 21 نسک اوستای دورۀ ساسانی، این بخش‌ها برجامانده است: یسن‌ها، یشت‌ها، ویسپرد، وندیداد و خرده اوستا.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;همۀ بخش‌های اوستا به فارسی امروزی ترجمه شده است. نخستین و مهم‌ترین ترجمۀ فارسی به قلم ابراهیم پورداوود در 1305-1343ش در بمبئی و تهران انتشار یافت.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;----[[رده:ادیان و فرقه های غیراسلام]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;----[[رده:ادیان و فرقه های غیراسلام]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[رده:زردشتی]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[رده:زردشتی]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Reza rouzbahani</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A7%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7_(%D8%AF%DB%8C%D9%86_%D8%B2%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA)&amp;diff=2010142064&amp;oldid=prev</id>
		<title>Mohammadi2 در ‏۲۶ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۱۶</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A7%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7_(%D8%AF%DB%8C%D9%86_%D8%B2%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA)&amp;diff=2010142064&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2022-09-26T08:16:34Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۲۶ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۱۶&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l2&quot;&gt;خط ۲:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۲:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;کتاب دینی زردشتیان&amp;lt;ref&amp;gt;Zoroastrians&amp;lt;/ref&amp;gt;، یگانه سند باقی‎‌مانده از زبان اوستایی&amp;lt;ref&amp;gt;Avestan language&amp;lt;/ref&amp;gt; که در ایرانویج&amp;lt;ref&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;Airyanem Vaejah&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/ref&amp;gt;، سرزمینی از نواحی شرق ایران (احتمالاً خوارزم، یا مرو و یا بلخ) بدان سخن می‌گفته‌اند. زبان اوستایی از زبان‌های ایرانی در دورۀ، باستان و قدیم‌ترین آثار آن احتمالاً متعلق به زمانی میان قرن 8 تا 10 پ‌م است. اشتقاق و معنای لغوی «اوستا» دقیقاً دانسته نیست و نام اصلی این زبان و یا حتی واژۀ اوستا در کتاب اوستا نیامده است. از دورۀ ساسانی و در کتاب‌های پهلوی واژۀ ابستاگ دیده می‌شود، ایران‌شناسان این واژه را «اساس، بنیان»، «معرفت، خردمندی»، «فرمان، دستور»، و «ستایش» معنا کرده‌اند، اوستا یکی از معجزه‌های زردشت، پیامبر ایرانی، است که آن را به گشتاسب، شاه کیانی که در کتاب اوستا به او اشاره شده است، عرضه کرد و او را به دین خود گروانید. گشتاسب&amp;lt;ref&amp;gt;Vishtaspa&amp;lt;/ref&amp;gt; آخرین فرمانروای سلسله‌ای به نام کوی/یا کی (جمع آن به زبان پهلوی؛ کیان) بوده است که در اصل از سیستان برخاسته بودند و به احتمال بسیار در حدود قرن 10پ‌م بر ایرانویج فرمان می‌راندند. بنابر یافته‌های جدید ایران‌شناسی، کتاب اوستا در دورۀ ساسانیان (224-651م) و به احتمال بسیار زیاد در قرن 4م، مقارن پادشاهی شاپور دوم ساسانی و در زمانی گردآوری و تدوین شد که زبان اوستایی دیگر زبانی متروک و فراموش شده بود و با خطی مخصوص به نام «دین دبیری (خط دینی)»،با تلفط موبدان اواخر دورۀ ساسانی ثبت شد، این موبدان وارثان حفظ و انتقال سینه‌به‌سینۀ این زبان مقدس و سرودها و نیایش‌های آن بودند. خط «دین دبیری»، که تنها به‌منظور ثبت نوشته‌های دینی از روی خط فارسی میانۀ کتابی و خط پهلوی زبوری ابداع شده بود، با 53 نشانۀ الفبایی از راست به چپ نوشته می‌شود و یکی از دقیق‌ترین و مناسب‌ترین خط‌های جهان برای ثبت آواهای یک زبان است. در این خط، هر واژه با نقطه‌ای از واژۀ پس از خود جدا می‌شود. بنابر کتاب هشتم دینکرد، اوستایی مکتوب روزگار ساسانیان به صورت سه کتاب بزرگ تدوین شده بود که هر یک شامل هفت بخش بزرگ (در زبان پهلوی؛ نسک= باب) بود. این اوستای 21 نسکی تألیف عظیمی بود، دربردارندۀ مطالبی دربارۀ همۀ دانش‌ها، پیداش جهان و رستاخیز، نجوم و پزشکی، زندگی پیامبر و تاریخ انسان، حماسه‌ها و اسطوره‌های کهن و مجموعه‌ای از دانستنی‌های گوناگون. اوستای امروزی، کتاب مقدس زردشتیان، که به صورت دست‌نوشته و به تاریخی از 637 یزدگردی (1268 یا 1278م) به بعد استنساخ شده است، حدود یک‌چهارم اوستای دورۀ ساسانی است. همۀ اوستا از نظر زبان یک‌دست نیست. متن‌های اوستایی براساس قدمت زبانی و ویژگی‌های دستوری و زبان‌شناسانه و نیز از دیدگاه آموزه‌های بنیادی و محتوای مذهبی به دو دستۀ اوستای گاهانی (گاهان) و اوستای متأخر بخش می‌شود. از میان 21 نسک اوستای دورۀ ساسانی، این بخش‌ها برجامانده است: یسن‌ها، یشت‌ها، ویسپرد، وندیداد و خرده اوستا. همۀ بخش‌های اوستا به فارسی امروزی ترجمه شده است. نخستین و مهم‌ترین ترجمۀ فارسی به قلم ابراهیم پورداوود در 1305-1343ش در بمبئی و تهران انتشار یافت.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;کتاب دینی زردشتیان&amp;lt;ref&amp;gt;Zoroastrians&amp;lt;/ref&amp;gt;، یگانه سند باقی‎‌مانده از زبان اوستایی&amp;lt;ref&amp;gt;Avestan language&amp;lt;/ref&amp;gt; که در ایرانویج&amp;lt;ref&amp;gt;&amp;#039;&amp;#039;Airyanem Vaejah&amp;#039;&amp;#039;&amp;lt;/ref&amp;gt;، سرزمینی از نواحی شرق ایران (احتمالاً خوارزم، یا مرو و یا بلخ) بدان سخن می‌گفته‌اند. زبان اوستایی از زبان‌های ایرانی در دورۀ، باستان و قدیم‌ترین آثار آن احتمالاً متعلق به زمانی میان قرن 8 تا 10 پ‌م است. اشتقاق و معنای لغوی «اوستا» دقیقاً دانسته نیست و نام اصلی این زبان و یا حتی واژۀ اوستا در کتاب اوستا نیامده است. از دورۀ ساسانی و در کتاب‌های پهلوی واژۀ ابستاگ دیده می‌شود، ایران‌شناسان این واژه را «اساس، بنیان»، «معرفت، خردمندی»، «فرمان، دستور»، و «ستایش» معنا کرده‌اند، اوستا یکی از معجزه‌های زردشت، پیامبر ایرانی، است که آن را به گشتاسب، شاه کیانی که در کتاب اوستا به او اشاره شده است، عرضه کرد و او را به دین خود گروانید. گشتاسب&amp;lt;ref&amp;gt;Vishtaspa&amp;lt;/ref&amp;gt; آخرین فرمانروای سلسله‌ای به نام کوی/یا کی (جمع آن به زبان پهلوی؛ کیان) بوده است که در اصل از سیستان برخاسته بودند و به احتمال بسیار در حدود قرن 10پ‌م بر ایرانویج فرمان می‌راندند. بنابر یافته‌های جدید ایران‌شناسی، کتاب اوستا در دورۀ ساسانیان (224-651م) و به احتمال بسیار زیاد در قرن 4م، مقارن پادشاهی شاپور دوم ساسانی و در زمانی گردآوری و تدوین شد که زبان اوستایی دیگر زبانی متروک و فراموش شده بود و با خطی مخصوص به نام «دین دبیری (خط دینی)»،با تلفط موبدان اواخر دورۀ ساسانی ثبت شد، این موبدان وارثان حفظ و انتقال سینه‌به‌سینۀ این زبان مقدس و سرودها و نیایش‌های آن بودند. خط «دین دبیری»، که تنها به‌منظور ثبت نوشته‌های دینی از روی خط فارسی میانۀ کتابی و خط پهلوی زبوری ابداع شده بود، با 53 نشانۀ الفبایی از راست به چپ نوشته می‌شود و یکی از دقیق‌ترین و مناسب‌ترین خط‌های جهان برای ثبت آواهای یک زبان است. در این خط، هر واژه با نقطه‌ای از واژۀ پس از خود جدا می‌شود. بنابر کتاب هشتم دینکرد، اوستایی مکتوب روزگار ساسانیان به صورت سه کتاب بزرگ تدوین شده بود که هر یک شامل هفت بخش بزرگ (در زبان پهلوی؛ نسک= باب) بود. این اوستای 21 نسکی تألیف عظیمی بود، دربردارندۀ مطالبی دربارۀ همۀ دانش‌ها، پیداش جهان و رستاخیز، نجوم و پزشکی، زندگی پیامبر و تاریخ انسان، حماسه‌ها و اسطوره‌های کهن و مجموعه‌ای از دانستنی‌های گوناگون. اوستای امروزی، کتاب مقدس زردشتیان، که به صورت دست‌نوشته و به تاریخی از 637 یزدگردی (1268 یا 1278م) به بعد استنساخ شده است، حدود یک‌چهارم اوستای دورۀ ساسانی است. همۀ اوستا از نظر زبان یک‌دست نیست. متن‌های اوستایی براساس قدمت زبانی و ویژگی‌های دستوری و زبان‌شناسانه و نیز از دیدگاه آموزه‌های بنیادی و محتوای مذهبی به دو دستۀ اوستای گاهانی (گاهان) و اوستای متأخر بخش می‌شود. از میان 21 نسک اوستای دورۀ ساسانی، این بخش‌ها برجامانده است: یسن‌ها، یشت‌ها، ویسپرد، وندیداد و خرده اوستا. همۀ بخش‌های اوستا به فارسی امروزی ترجمه شده است. نخستین و مهم‌ترین ترجمۀ فارسی به قلم ابراهیم پورداوود در 1305-1343ش در بمبئی و تهران انتشار یافت.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[رده:ادیان و فرقه های غیراسلام]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;----&lt;/ins&gt;[[رده:ادیان و فرقه های غیراسلام]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[رده:زردشتی]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[رده:زردشتی]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Mohammadi2</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A7%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7_(%D8%AF%DB%8C%D9%86_%D8%B2%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA)&amp;diff=2010142063&amp;oldid=prev</id>
		<title>Mohammadi2 در ‏۲۶ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۱۵</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A7%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7_(%D8%AF%DB%8C%D9%86_%D8%B2%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA)&amp;diff=2010142063&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2022-09-26T08:15:19Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۲۶ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۱۵&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;اوستا Avesta  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;اوستا Avesta  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;کتاب دینی &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;زردشتیان، &lt;/del&gt;یگانه سند باقی‎‌مانده از زبان اوستایی که در &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ایرانویج، &lt;/del&gt;سرزمینی از نواحی شرق ایران (احتمالاً خوارزم، یا مرو و یا بلخ) بدان سخن می‌گفته‌اند. زبان اوستایی از زبان‌های ایرانی در دورۀ، باستان و قدیم‌ترین آثار آن احتمالاً متعلق به زمانی میان قرن 8 تا 10 پ‌م است. اشتقاق و معنای لغوی «اوستا» دقیقاً دانسته نیست و نام اصلی این زبان و یا حتی واژۀ اوستا در کتاب اوستا نیامده است. از دورۀ ساسانی و در کتاب‌های پهلوی واژۀ ابستاگ دیده می‌شود، ایران‌شناسان این واژه را «اساس، بنیان»، «معرفت، خردمندی»، «فرمان، دستور»، و «ستایش» معنا کرده‌اند، اوستا یکی از معجزه‌های زردشت، پیامبر ایرانی، است که آن را به گشتاسب، شاه کیانی که در کتاب اوستا به او اشاره شده است، عرضه کرد و او را به دین خود گروانید. گشتاسب آخرین فرمانروای سلسله‌ای به نام کوی/یا کی (جمع آن به زبان پهلوی؛ کیان) بوده است که در اصل از سیستان برخاسته بودند و به احتمال بسیار در حدود قرن 10پ‌م بر ایرانویج فرمان می‌راندند. بنابر یافته‌های جدید ایران‌شناسی، کتاب اوستا در دورۀ ساسانیان (224-651م) و به احتمال بسیار زیاد در قرن 4م، مقارن پادشاهی شاپور دوم ساسانی و در زمانی گردآوری و تدوین شد که زبان اوستایی دیگر زبانی متروک و فراموش شده بود و با خطی مخصوص به نام «دین دبیری (خط دینی)»،با تلفط موبدان اواخر دورۀ ساسانی ثبت شد، این موبدان وارثان حفظ و انتقال سینه‌به‌سینۀ این زبان مقدس و سرودها و نیایش‌های آن بودند. خط «دین دبیری»، که تنها به‌منظور ثبت نوشته‌های دینی از روی خط فارسی میانۀ کتابی و خط پهلوی زبوری ابداع شده بود، با 53 نشانۀ الفبایی از راست به چپ نوشته می‌شود و یکی از دقیق‌ترین و مناسب‌ترین خط‌های جهان برای ثبت آواهای یک زبان است. در این خط، هر واژه با نقطه‌ای از واژۀ پس از خود جدا می‌شود. بنابر کتاب هشتم دینکرد، اوستایی مکتوب روزگار ساسانیان به صورت سه کتاب بزرگ تدوین شده بود که هر یک شامل هفت بخش بزرگ (در زبان پهلوی؛ نسک= باب) بود. این اوستای 21 نسکی تألیف عظیمی بود، دربردارندۀ مطالبی دربارۀ همۀ دانش‌ها، پیداش جهان و رستاخیز، نجوم و پزشکی، زندگی پیامبر و تاریخ انسان، حماسه‌ها و اسطوره‌های کهن و مجموعه‌ای از دانستنی‌های گوناگون. اوستای امروزی، کتاب مقدس زردشتیان، که به صورت دست‌نوشته و به تاریخی از 637 یزدگردی (1268 یا 1278م) به بعد استنساخ شده است، حدود یک‌چهارم اوستای دورۀ ساسانی است. همۀ اوستا از نظر زبان یک‌دست نیست. متن‌های اوستایی براساس قدمت زبانی و ویژگی‌های دستوری و زبان‌شناسانه و نیز از دیدگاه آموزه‌های بنیادی و محتوای مذهبی به دو دستۀ اوستای گاهانی (گاهان) و اوستای متأخر بخش می‌شود. از میان 21 نسک اوستای دورۀ ساسانی، این بخش‌ها برجامانده است: یسن‌ها، یشت‌ها، ویسپرد، وندیداد و خرده اوستا. همۀ بخش‌های اوستا به فارسی امروزی ترجمه شده است. نخستین و مهم‌ترین ترجمۀ فارسی به قلم ابراهیم پورداوود در 1305-1343ش در بمبئی و تهران انتشار یافت.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;کتاب دینی &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;زردشتیان&amp;lt;ref&amp;gt;Zoroastrians&amp;lt;/ref&amp;gt;، &lt;/ins&gt;یگانه سند باقی‎‌مانده از زبان اوستایی&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;Avestan language&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;/ins&gt;که در &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ایرانویج&amp;lt;ref&amp;gt;&#039;&#039;Airyanem Vaejah&#039;&#039;&amp;lt;/ref&amp;gt;، &lt;/ins&gt;سرزمینی از نواحی شرق ایران (احتمالاً خوارزم، یا مرو و یا بلخ) بدان سخن می‌گفته‌اند. زبان اوستایی از زبان‌های ایرانی در دورۀ، باستان و قدیم‌ترین آثار آن احتمالاً متعلق به زمانی میان قرن 8 تا 10 پ‌م است. اشتقاق و معنای لغوی «اوستا» دقیقاً دانسته نیست و نام اصلی این زبان و یا حتی واژۀ اوستا در کتاب اوستا نیامده است. از دورۀ ساسانی و در کتاب‌های پهلوی واژۀ ابستاگ دیده می‌شود، ایران‌شناسان این واژه را «اساس، بنیان»، «معرفت، خردمندی»، «فرمان، دستور»، و «ستایش» معنا کرده‌اند، اوستا یکی از معجزه‌های زردشت، پیامبر ایرانی، است که آن را به گشتاسب، شاه کیانی که در کتاب اوستا به او اشاره شده است، عرضه کرد و او را به دین خود گروانید. گشتاسب&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;Vishtaspa&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;/ins&gt;آخرین فرمانروای سلسله‌ای به نام کوی/یا کی (جمع آن به زبان پهلوی؛ کیان) بوده است که در اصل از سیستان برخاسته بودند و به احتمال بسیار در حدود قرن 10پ‌م بر ایرانویج فرمان می‌راندند. بنابر یافته‌های جدید ایران‌شناسی، کتاب اوستا در دورۀ ساسانیان (224-651م) و به احتمال بسیار زیاد در قرن 4م، مقارن پادشاهی شاپور دوم ساسانی و در زمانی گردآوری و تدوین شد که زبان اوستایی دیگر زبانی متروک و فراموش شده بود و با خطی مخصوص به نام «دین دبیری (خط دینی)»،با تلفط موبدان اواخر دورۀ ساسانی ثبت شد، این موبدان وارثان حفظ و انتقال سینه‌به‌سینۀ این زبان مقدس و سرودها و نیایش‌های آن بودند. خط «دین دبیری»، که تنها به‌منظور ثبت نوشته‌های دینی از روی خط فارسی میانۀ کتابی و خط پهلوی زبوری ابداع شده بود، با 53 نشانۀ الفبایی از راست به چپ نوشته می‌شود و یکی از دقیق‌ترین و مناسب‌ترین خط‌های جهان برای ثبت آواهای یک زبان است. در این خط، هر واژه با نقطه‌ای از واژۀ پس از خود جدا می‌شود. بنابر کتاب هشتم دینکرد، اوستایی مکتوب روزگار ساسانیان به صورت سه کتاب بزرگ تدوین شده بود که هر یک شامل هفت بخش بزرگ (در زبان پهلوی؛ نسک= باب) بود. این اوستای 21 نسکی تألیف عظیمی بود، دربردارندۀ مطالبی دربارۀ همۀ دانش‌ها، پیداش جهان و رستاخیز، نجوم و پزشکی، زندگی پیامبر و تاریخ انسان، حماسه‌ها و اسطوره‌های کهن و مجموعه‌ای از دانستنی‌های گوناگون. اوستای امروزی، کتاب مقدس زردشتیان، که به صورت دست‌نوشته و به تاریخی از 637 یزدگردی (1268 یا 1278م) به بعد استنساخ شده است، حدود یک‌چهارم اوستای دورۀ ساسانی است. همۀ اوستا از نظر زبان یک‌دست نیست. متن‌های اوستایی براساس قدمت زبانی و ویژگی‌های دستوری و زبان‌شناسانه و نیز از دیدگاه آموزه‌های بنیادی و محتوای مذهبی به دو دستۀ اوستای گاهانی (گاهان) و اوستای متأخر بخش می‌شود. از میان 21 نسک اوستای دورۀ ساسانی، این بخش‌ها برجامانده است: یسن‌ها، یشت‌ها، ویسپرد، وندیداد و خرده اوستا. همۀ بخش‌های اوستا به فارسی امروزی ترجمه شده است. نخستین و مهم‌ترین ترجمۀ فارسی به قلم ابراهیم پورداوود در 1305-1343ش در بمبئی و تهران انتشار یافت.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[رده:ادیان و فرقه های غیراسلام]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[رده:ادیان و فرقه های غیراسلام]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[رده:زردشتی]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[رده:زردشتی]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Mohammadi2</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A7%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7_(%D8%AF%DB%8C%D9%86_%D8%B2%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA)&amp;diff=2010142060&amp;oldid=prev</id>
		<title>Nazanin در ‏۲۶ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۱۰</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A7%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7_(%D8%AF%DB%8C%D9%86_%D8%B2%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA)&amp;diff=2010142060&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2022-09-26T08:10:05Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۲۶ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۱۰&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;اوستا  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;اوستا &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Avesta &lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;کتاب دینی زردشتیان، یگانه سند باقی‎‌مانده از زبان اوستایی که در ایرانویج، سرزمینی از نواحی شرق ایران (احتمالاً خوارزم، یا مرو و یا بلخ) بدان سخن می‌گفته‌اند. زبان اوستایی از زبان‌های ایرانی در دورۀ، باستان و قدیم‌ترین آثار آن احتمالاً متعلق به زمانی میان قرن 8 تا 10 پ‌م است. اشتقاق و معنای لغوی «اوستا» دقیقاً دانسته نیست و نام اصلی این زبان و یا حتی واژۀ اوستا در کتاب اوستا نیامده است. از دورۀ ساسانی و در کتاب‌های پهلوی واژۀ ابستاگ دیده می‌شود، ایران‌شناسان این واژه را «اساس، بنیان»، «معرفت، خردمندی»، «فرمان، دستور»، و «ستایش» معنا کرده‌اند، اوستا یکی از معجزه‌های زردشت، پیامبر ایرانی، است که آن را به گشتاسب، شاه کیانی که در کتاب اوستا به او اشاره شده است، عرضه کرد و او را به دین خود گروانید. گشتاسب آخرین فرمانروای سلسله‌ای به نام کوی/یا کی (جمع آن به زبان پهلوی؛ کیان) بوده است که در اصل از سیستان برخاسته بودند و به احتمال بسیار در حدود قرن 10پ‌م بر ایرانویج فرمان می‌راندند. بنابر یافته‌های جدید ایران‌شناسی، کتاب اوستا در دورۀ ساسانیان (224-651م) و به احتمال بسیار زیاد در قرن 4م، مقارن پادشاهی شاپور دوم ساسانی و در زمانی گردآوری و تدوین شد که زبان اوستایی دیگر زبانی متروک و فراموش شده بود و با خطی مخصوص به نام «دین دبیری (خط دینی)»،با تلفط موبدان اواخر دورۀ ساسانی ثبت شد، این موبدان وارثان حفظ و انتقال سینه‌به‌سینۀ این زبان مقدس و سرودها و نیایش‌های آن بودند. خط «دین دبیری»، که تنها به‌منظور ثبت نوشته‌های دینی از روی خط فارسی میانۀ کتابی و خط پهلوی زبوری ابداع شده بود، با 53 نشانۀ الفبایی از راست به چپ نوشته می‌شود و یکی از دقیق‌ترین و مناسب‌ترین خط‌های جهان برای ثبت آواهای یک زبان است. در این خط، هر واژه با نقطه‌ای از واژۀ پس از خود جدا می‌شود. بنابر کتاب هشتم دینکرد، اوستایی مکتوب روزگار ساسانیان به صورت سه کتاب بزرگ تدوین شده بود که هر یک شامل هفت بخش بزرگ (در زبان پهلوی؛ نسک= باب) بود. این اوستای 21 نسکی تألیف عظیمی بود، دربردارندۀ مطالبی دربارۀ همۀ دانش‌ها، پیداش جهان و رستاخیز، نجوم و پزشکی، زندگی پیامبر و تاریخ انسان، حماسه‌ها و اسطوره‌های کهن و مجموعه‌ای از دانستنی‌های گوناگون. اوستای امروزی، کتاب مقدس زردشتیان، که به صورت دست‌نوشته و به تاریخی از 637 یزدگردی (1268 یا 1278م) به بعد استنساخ شده است، حدود یک‌چهارم اوستای دورۀ ساسانی است. همۀ اوستا از نظر زبان یک‌دست نیست. متن‌های اوستایی براساس قدمت زبانی و ویژگی‌های دستوری و زبان‌شناسانه و نیز از دیدگاه آموزه‌های بنیادی و محتوای مذهبی به دو دستۀ اوستای گاهانی (گاهان) و اوستای متأخر بخش می‌شود. از میان 21 نسک اوستای دورۀ ساسانی، این بخش‌ها برجامانده است: یسن‌ها، یشت‌ها، ویسپرد، وندیداد و خرده اوستا. همۀ بخش‌های اوستا به فارسی امروزی ترجمه شده است. نخستین و مهم‌ترین ترجمۀ فارسی به قلم ابراهیم پورداوود در 1305-1343ش در بمبئی و تهران انتشار یافت.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;کتاب دینی زردشتیان، یگانه سند باقی‎‌مانده از زبان اوستایی که در ایرانویج، سرزمینی از نواحی شرق ایران (احتمالاً خوارزم، یا مرو و یا بلخ) بدان سخن می‌گفته‌اند. زبان اوستایی از زبان‌های ایرانی در دورۀ، باستان و قدیم‌ترین آثار آن احتمالاً متعلق به زمانی میان قرن 8 تا 10 پ‌م است. اشتقاق و معنای لغوی «اوستا» دقیقاً دانسته نیست و نام اصلی این زبان و یا حتی واژۀ اوستا در کتاب اوستا نیامده است. از دورۀ ساسانی و در کتاب‌های پهلوی واژۀ ابستاگ دیده می‌شود، ایران‌شناسان این واژه را «اساس، بنیان»، «معرفت، خردمندی»، «فرمان، دستور»، و «ستایش» معنا کرده‌اند، اوستا یکی از معجزه‌های زردشت، پیامبر ایرانی، است که آن را به گشتاسب، شاه کیانی که در کتاب اوستا به او اشاره شده است، عرضه کرد و او را به دین خود گروانید. گشتاسب آخرین فرمانروای سلسله‌ای به نام کوی/یا کی (جمع آن به زبان پهلوی؛ کیان) بوده است که در اصل از سیستان برخاسته بودند و به احتمال بسیار در حدود قرن 10پ‌م بر ایرانویج فرمان می‌راندند. بنابر یافته‌های جدید ایران‌شناسی، کتاب اوستا در دورۀ ساسانیان (224-651م) و به احتمال بسیار زیاد در قرن 4م، مقارن پادشاهی شاپور دوم ساسانی و در زمانی گردآوری و تدوین شد که زبان اوستایی دیگر زبانی متروک و فراموش شده بود و با خطی مخصوص به نام «دین دبیری (خط دینی)»،با تلفط موبدان اواخر دورۀ ساسانی ثبت شد، این موبدان وارثان حفظ و انتقال سینه‌به‌سینۀ این زبان مقدس و سرودها و نیایش‌های آن بودند. خط «دین دبیری»، که تنها به‌منظور ثبت نوشته‌های دینی از روی خط فارسی میانۀ کتابی و خط پهلوی زبوری ابداع شده بود، با 53 نشانۀ الفبایی از راست به چپ نوشته می‌شود و یکی از دقیق‌ترین و مناسب‌ترین خط‌های جهان برای ثبت آواهای یک زبان است. در این خط، هر واژه با نقطه‌ای از واژۀ پس از خود جدا می‌شود. بنابر کتاب هشتم دینکرد، اوستایی مکتوب روزگار ساسانیان به صورت سه کتاب بزرگ تدوین شده بود که هر یک شامل هفت بخش بزرگ (در زبان پهلوی؛ نسک= باب) بود. این اوستای 21 نسکی تألیف عظیمی بود، دربردارندۀ مطالبی دربارۀ همۀ دانش‌ها، پیداش جهان و رستاخیز، نجوم و پزشکی، زندگی پیامبر و تاریخ انسان، حماسه‌ها و اسطوره‌های کهن و مجموعه‌ای از دانستنی‌های گوناگون. اوستای امروزی، کتاب مقدس زردشتیان، که به صورت دست‌نوشته و به تاریخی از 637 یزدگردی (1268 یا 1278م) به بعد استنساخ شده است، حدود یک‌چهارم اوستای دورۀ ساسانی است. همۀ اوستا از نظر زبان یک‌دست نیست. متن‌های اوستایی براساس قدمت زبانی و ویژگی‌های دستوری و زبان‌شناسانه و نیز از دیدگاه آموزه‌های بنیادی و محتوای مذهبی به دو دستۀ اوستای گاهانی (گاهان) و اوستای متأخر بخش می‌شود. از میان 21 نسک اوستای دورۀ ساسانی، این بخش‌ها برجامانده است: یسن‌ها، یشت‌ها، ویسپرد، وندیداد و خرده اوستا. همۀ بخش‌های اوستا به فارسی امروزی ترجمه شده است. نخستین و مهم‌ترین ترجمۀ فارسی به قلم ابراهیم پورداوود در 1305-1343ش در بمبئی و تهران انتشار یافت.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[رده:ادیان و فرقه های غیراسلام]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[رده:ادیان و فرقه های غیراسلام]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[رده:زردشتی]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[رده:زردشتی]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Nazanin</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A7%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7_(%D8%AF%DB%8C%D9%86_%D8%B2%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA)&amp;diff=2010142059&amp;oldid=prev</id>
		<title>Nazanin در ‏۲۶ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۰۸</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A7%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7_(%D8%AF%DB%8C%D9%86_%D8%B2%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA)&amp;diff=2010142059&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2022-09-26T08:08:45Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۲۶ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۰۸&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;اوستا  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;اوستا  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;کتاب دینی زردشتیان، یگانه سند باقی‎‌مانده از زبان اوستایی که در ایرانویج، سرزمینی از نواحی شرق ایران (احتمالاً خوارزم، یا مرو و یا بلخ) بدان سخن می‌گفته‌اند. زبان اوستایی از زبان‌های ایرانی در &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;دور، &lt;/del&gt;باستان و قدیم‌ترین آثار آن احتمالاً متعلق به زمانی میان قرن 8 تا 10 پ‌م است. اشتقاق و معنای لغوی &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;(اوستا) &lt;/del&gt;دقیقاً دانسته نیست و نام اصلی این زبان و یا حتی واژۀ اوستا در کتاب اوستا نیامده است. از دورۀ ساسانی و در کتاب‌های پهلوی واژۀ ابستاگ دیده می‌شود، ایران‌شناسان این واژه را «اساس، &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;بنیان» ، &lt;/del&gt;«معرفت، خردمندی»، «فرمان، دستور»، و «ستایش» معنا کرده‌اند، اوستا یکی از معجزه‌های زردشت، پیامبر ایرانی، است که آن را به گشتاسب، شاه کیانی که در کتاب اوستا به او اشاره شده است، عرضه کرد و او را به دین خود گروانید. گشتاسب آخرین فرمانروای سلسله‌ای به نام کوی/یا کی (جمع آن به زبان پهلوی؛ کیان) بوده است که در اصل از سیستان برخاسته بودند و به احتمال بسیار در حدود قرن 10پ‌م بر ایرانویج فرمان می‌راندند. بنابر یافته‌های جدید ایران‌شناسی، کتاب اوستا در دورۀ ساسانیان (224-651م) و به احتمال بسیار زیاد در قرن 4م، مقارن پادشاهی شاپور دوم ساسانی و در زمانی گردآوری و تدوین شد که زبان اوستایی دیگر زبانی متروک و فراموش شده بود و با خطی «دین دبیری»، که تنها &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;به منظور &lt;/del&gt;ثبت نوشته‌های دینی از روی خط فارسی میانۀ کتابی و خط پهلوی زبوری ابداع شده بود، با 53 نشانۀ الفبایی از راست به چپ نوشته می‌شود و یکی از دقیق‌ترین و مناسب‌ترین خط‌های جهان برای ثبت آواهای یک زبان است. در این خط، هر واژه با نقطه‌ای از واژۀ پس از خود جدا می‌شود. بنابر کتاب هشتم &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;دینکر، &lt;/del&gt;اوستایی مکتوب روزگار ساسانیان به صورت سه کتاب بزرگ تدوین شده &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;وبد &lt;/del&gt;که هر یک شامل هفت بخش بزرگ (در زبان پهلوی؛ نسک= باب) بود. این اوستای 21 نسکی تألیف عظیمی بود، دربردارندۀ مطالبی دربارۀ همۀ دانش‌ها، پیداش جهان و رستاخیز، نجوم و پزشکی، زندگی پیامبر و تاریخ انسان، حماسه‌ها و اسطوره‌های کهن و مجموعه‌ای از دانستنی‌های گوناگون. اوستای امروزی، کتاب مقدس زردشتیان، که به صورت دست‌نوشته و به تاریخی از 637 یزدگردی (1268 یا 1278م) به بعد استنساخ شده است، حدود یک‌چهارم اوستای دورۀ ساسانی است. همۀ اوستا از نظر زبان یک‌دست نیست. متن‌های اوستایی براساس قدمت زبانی و ویژگی‌های دستوری و زبان‌شناسانه و نیز از دیدگاه آموزه‌های بنیادی و محتوای مذهبی به دو دستۀ اوستای گاهانی (گاهان) و اوستای متأخر بخش می‌شود. از میان 21 نسک اوستای دورۀ ساسانی، این بخش‌ها برجامانده است: یسن‌ها، یشت‌ها، ویسپرد، وندیداد و خرده اوستا. همۀ بخش‌های اوستا به فارسی امروزی ترجمه شده است. نخستین و مهم‌ترین ترجمۀ فارسی به قلم ابراهیم پورداوود در 1305-1343ش در بمبئی و تهران انتشار یافت.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;کتاب دینی زردشتیان، یگانه سند باقی‎‌مانده از زبان اوستایی که در ایرانویج، سرزمینی از نواحی شرق ایران (احتمالاً خوارزم، یا مرو و یا بلخ) بدان سخن می‌گفته‌اند. زبان اوستایی از زبان‌های ایرانی در &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;دورۀ، &lt;/ins&gt;باستان و قدیم‌ترین آثار آن احتمالاً متعلق به زمانی میان قرن 8 تا 10 پ‌م است. اشتقاق و معنای لغوی &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;«اوستا» &lt;/ins&gt;دقیقاً دانسته نیست و نام اصلی این زبان و یا حتی واژۀ اوستا در کتاب اوستا نیامده است. از دورۀ ساسانی و در کتاب‌های پهلوی واژۀ ابستاگ دیده می‌شود، ایران‌شناسان این واژه را «اساس، &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;بنیان»، &lt;/ins&gt;«معرفت، خردمندی»، «فرمان، دستور»، و «ستایش» معنا کرده‌اند، اوستا یکی از معجزه‌های زردشت، پیامبر ایرانی، است که آن را به گشتاسب، شاه کیانی که در کتاب اوستا به او اشاره شده است، عرضه کرد و او را به دین خود گروانید. گشتاسب آخرین فرمانروای سلسله‌ای به نام کوی/یا کی (جمع آن به زبان پهلوی؛ کیان) بوده است که در اصل از سیستان برخاسته بودند و به احتمال بسیار در حدود قرن 10پ‌م بر ایرانویج فرمان می‌راندند. بنابر یافته‌های جدید ایران‌شناسی، کتاب اوستا در دورۀ ساسانیان (224-651م) و به احتمال بسیار زیاد در قرن 4م، مقارن پادشاهی شاپور دوم ساسانی و در زمانی گردآوری و تدوین شد که زبان اوستایی دیگر زبانی متروک و فراموش شده بود و با خطی &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مخصوص به نام «دین دبیری (خط دینی)»،با تلفط موبدان اواخر دورۀ ساسانی ثبت شد، این موبدان وارثان حفظ و انتقال سینه‌به‌سینۀ این زبان مقدس و سرودها و نیایش‌های آن بودند. خط &lt;/ins&gt;«دین دبیری»، که تنها &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;به‌منظور &lt;/ins&gt;ثبت نوشته‌های دینی از روی خط فارسی میانۀ کتابی و خط پهلوی زبوری ابداع شده بود، با 53 نشانۀ الفبایی از راست به چپ نوشته می‌شود و یکی از دقیق‌ترین و مناسب‌ترین خط‌های جهان برای ثبت آواهای یک زبان است. در این خط، هر واژه با نقطه‌ای از واژۀ پس از خود جدا می‌شود. بنابر کتاب هشتم &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;دینکرد، &lt;/ins&gt;اوستایی مکتوب روزگار ساسانیان به صورت سه کتاب بزرگ تدوین شده &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;بود &lt;/ins&gt;که هر یک شامل هفت بخش بزرگ (در زبان پهلوی؛ نسک= باب) بود. این اوستای 21 نسکی تألیف عظیمی بود، دربردارندۀ مطالبی دربارۀ همۀ دانش‌ها، پیداش جهان و رستاخیز، نجوم و پزشکی، زندگی پیامبر و تاریخ انسان، حماسه‌ها و اسطوره‌های کهن و مجموعه‌ای از دانستنی‌های گوناگون. اوستای امروزی، کتاب مقدس زردشتیان، که به صورت دست‌نوشته و به تاریخی از 637 یزدگردی (1268 یا 1278م) به بعد استنساخ شده است، حدود یک‌چهارم اوستای دورۀ ساسانی است. همۀ اوستا از نظر زبان یک‌دست نیست. متن‌های اوستایی براساس قدمت زبانی و ویژگی‌های دستوری و زبان‌شناسانه و نیز از دیدگاه آموزه‌های بنیادی و محتوای مذهبی به دو دستۀ اوستای گاهانی (گاهان) و اوستای متأخر بخش می‌شود. از میان 21 نسک اوستای دورۀ ساسانی، این بخش‌ها برجامانده است: یسن‌ها، یشت‌ها، ویسپرد، وندیداد و خرده اوستا. همۀ بخش‌های اوستا به فارسی امروزی ترجمه شده است. نخستین و مهم‌ترین ترجمۀ فارسی به قلم ابراهیم پورداوود در 1305-1343ش در بمبئی و تهران انتشار یافت.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[رده:ادیان و فرقه های غیراسلام]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[رده:ادیان و فرقه های غیراسلام]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[رده:زردشتی]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[رده:زردشتی]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Nazanin</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A7%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7_(%D8%AF%DB%8C%D9%86_%D8%B2%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA)&amp;diff=2010142055&amp;oldid=prev</id>
		<title>Nazanin در ‏۲۶ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۰۰</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A7%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7_(%D8%AF%DB%8C%D9%86_%D8%B2%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA)&amp;diff=2010142055&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2022-09-26T08:00:40Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۲۶ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۰۰&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;اوستا کتاب دینی زردشتیان، یگانه سند باقی‎‌مانده از زبان اوستایی که در ایرانویج، سرزمینی از نواحی شرق ایران (احتمالاً خوارزم، یا مرو و یا بلخ) بدان سخن می‌گفته‌اند. زبان اوستایی از زبان‌های ایرانی در دور، باستان و قدیم‌ترین آثار آن احتمالاً متعلق به زمانی میان قرن 8 تا 10 پ‌م است. اشتقاق و معنای لغوی (اوستا) دقیقاً دانسته نیست و نام اصلی این زبان و یا حتی واژۀ اوستا در کتاب اوستا نیامده است. از دورۀ ساسانی و در کتاب‌های پهلوی واژۀ ابستاگ دیده می‌شود، ایران‌شناسان این واژه را «اساس، بنیان» ، «معرفت، خردمندی»، «فرمان، دستور»، و «ستایش» معنا کرده‌اند، اوستا یکی از معجزه‌های زردشت، پیامبر ایرانی، است که آن را به گشتاسب، شاه کیانی که در کتاب اوستا به او اشاره شده است، عرضه کرد و او را به دین خود گروانید. گشتاسب آخرین فرمانروای سلسله‌ای به نام کوی/یا کی (جمع آن به زبان پهلوی؛ کیان) بوده است که در اصل از سیستان برخاسته بودند و به احتمال بسیار در حدود قرن 10پ‌م بر ایرانویج فرمان می‌راندند. بنابر یافته‌های جدید ایران‌شناسی، کتاب اوستا در دورۀ ساسانیان (224-651م) و به احتمال بسیار زیاد در قرن 4م، مقارن پادشاهی شاپور دوم ساسانی و در زمانی گردآوری و تدوین شد که زبان اوستایی دیگر زبانی متروک و فراموش شده بود و با خطی «دین دبیری»، که تنها به منظور ثبت نوشته‌های دینی از روی خط فارسی میانۀ کتابی و خط پهلوی زبوری ابداع شده بود، با 53 نشانۀ الفبایی از راست به چپ نوشته می‌شود و یکی از دقیق‌ترین و مناسب‌ترین خط‌های جهان برای ثبت آواهای یک زبان است. در این خط، هر واژه با نقطه‌ای از واژۀ پس از خود جدا می‌شود. بنابر کتاب هشتم دینکر، اوستایی مکتوب روزگار ساسانیان به صورت سه کتاب بزرگ تدوین شده وبد که هر یک شامل هفت بخش بزرگ (در زبان پهلوی؛ نسک= باب) بود. این اوستای 21&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;اوستا  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;کتاب دینی زردشتیان، یگانه سند باقی‎‌مانده از زبان اوستایی که در ایرانویج، سرزمینی از نواحی شرق ایران (احتمالاً خوارزم، یا مرو و یا بلخ) بدان سخن می‌گفته‌اند. زبان اوستایی از زبان‌های ایرانی در دور، باستان و قدیم‌ترین آثار آن احتمالاً متعلق به زمانی میان قرن 8 تا 10 پ‌م است. اشتقاق و معنای لغوی (اوستا) دقیقاً دانسته نیست و نام اصلی این زبان و یا حتی واژۀ اوستا در کتاب اوستا نیامده است. از دورۀ ساسانی و در کتاب‌های پهلوی واژۀ ابستاگ دیده می‌شود، ایران‌شناسان این واژه را «اساس، بنیان» ، «معرفت، خردمندی»، «فرمان، دستور»، و «ستایش» معنا کرده‌اند، اوستا یکی از معجزه‌های زردشت، پیامبر ایرانی، است که آن را به گشتاسب، شاه کیانی که در کتاب اوستا به او اشاره شده است، عرضه کرد و او را به دین خود گروانید. گشتاسب آخرین فرمانروای سلسله‌ای به نام کوی/یا کی (جمع آن به زبان پهلوی؛ کیان) بوده است که در اصل از سیستان برخاسته بودند و به احتمال بسیار در حدود قرن 10پ‌م بر ایرانویج فرمان می‌راندند. بنابر یافته‌های جدید ایران‌شناسی، کتاب اوستا در دورۀ ساسانیان (224-651م) و به احتمال بسیار زیاد در قرن 4م، مقارن پادشاهی شاپور دوم ساسانی و در زمانی گردآوری و تدوین شد که زبان اوستایی دیگر زبانی متروک و فراموش شده بود و با خطی «دین دبیری»، که تنها به منظور ثبت نوشته‌های دینی از روی خط فارسی میانۀ کتابی و خط پهلوی زبوری ابداع شده بود، با 53 نشانۀ الفبایی از راست به چپ نوشته می‌شود و یکی از دقیق‌ترین و مناسب‌ترین خط‌های جهان برای ثبت آواهای یک زبان است. در این خط، هر واژه با نقطه‌ای از واژۀ پس از خود جدا می‌شود. بنابر کتاب هشتم دینکر، اوستایی مکتوب روزگار ساسانیان به صورت سه کتاب بزرگ تدوین شده وبد که هر یک شامل هفت بخش بزرگ (در زبان پهلوی؛ نسک= باب) بود. این اوستای 21 &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;نسکی تألیف عظیمی بود، دربردارندۀ مطالبی دربارۀ همۀ دانش‌ها، پیداش جهان و رستاخیز، نجوم و پزشکی، زندگی پیامبر و تاریخ انسان، حماسه‌ها و اسطوره‌های کهن و مجموعه‌ای از دانستنی‌های گوناگون. اوستای امروزی، کتاب مقدس زردشتیان، که به صورت دست‌نوشته و به تاریخی از 637 یزدگردی (1268 یا 1278م) به بعد استنساخ شده است، حدود یک‌چهارم اوستای دورۀ ساسانی است. همۀ اوستا از نظر زبان یک‌دست نیست. متن‌های اوستایی براساس قدمت زبانی و ویژگی‌های دستوری و زبان‌شناسانه و نیز از دیدگاه آموزه‌های بنیادی و محتوای مذهبی به دو دستۀ اوستای گاهانی (گاهان) و اوستای متأخر بخش می‌شود. از میان 21 نسک اوستای دورۀ ساسانی، این بخش‌ها برجامانده است: یسن‌ها، یشت‌ها، ویسپرد، وندیداد و خرده اوستا. همۀ بخش‌های اوستا به فارسی امروزی ترجمه شده است. نخستین و مهم‌ترین ترجمۀ فارسی به قلم ابراهیم پورداوود در 1305-1343ش در بمبئی و تهران انتشار یافت.&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[رده:ادیان و فرقه های غیراسلام]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[رده:ادیان و فرقه های غیراسلام]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[رده:زردشتی]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[رده:زردشتی]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Nazanin</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A7%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7_(%D8%AF%DB%8C%D9%86_%D8%B2%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA)&amp;diff=2010142052&amp;oldid=prev</id>
		<title>Nazanin در ‏۲۶ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۷:۵۳</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A7%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7_(%D8%AF%DB%8C%D9%86_%D8%B2%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA)&amp;diff=2010142052&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2022-09-26T07:53:25Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۲۶ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۷:۵۳&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;کتاب دینی&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;اوستا &lt;/ins&gt;کتاب دینی &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;زردشتیان، یگانه سند باقی‎‌مانده از زبان اوستایی که در ایرانویج، سرزمینی از نواحی شرق ایران (احتمالاً خوارزم، یا مرو و یا بلخ) بدان سخن می‌گفته‌اند. زبان اوستایی از زبان‌های ایرانی در دور، باستان و قدیم‌ترین آثار آن احتمالاً متعلق به زمانی میان قرن 8 تا 10 پ‌م است. اشتقاق و معنای لغوی (اوستا) دقیقاً دانسته نیست و نام اصلی این زبان و یا حتی واژۀ اوستا در کتاب اوستا نیامده است. از دورۀ ساسانی و در کتاب‌های پهلوی واژۀ ابستاگ دیده می‌شود، ایران‌شناسان این واژه را «اساس، بنیان» ، «معرفت، خردمندی»، «فرمان، دستور»، و «ستایش» معنا کرده‌اند، اوستا یکی از معجزه‌های زردشت، پیامبر ایرانی، است که آن را به گشتاسب، شاه کیانی که در کتاب اوستا به او اشاره شده است، عرضه کرد و او را به دین خود گروانید. گشتاسب آخرین فرمانروای سلسله‌ای به نام کوی/یا کی (جمع آن به زبان پهلوی؛ کیان) بوده است که در اصل از سیستان برخاسته بودند و به احتمال بسیار در حدود قرن 10پ‌م بر ایرانویج فرمان می‌راندند. بنابر یافته‌های جدید ایران‌شناسی، کتاب اوستا در دورۀ ساسانیان (224-651م) و به احتمال بسیار زیاد در قرن 4م، مقارن پادشاهی شاپور دوم ساسانی و در زمانی گردآوری و تدوین شد که زبان اوستایی دیگر زبانی متروک و فراموش شده بود و با خطی «دین دبیری»، که تنها به منظور ثبت نوشته‌های دینی از روی خط فارسی میانۀ کتابی و خط پهلوی زبوری ابداع شده بود، با 53 نشانۀ الفبایی از راست به چپ نوشته می‌شود و یکی از دقیق‌ترین و مناسب‌ترین خط‌های جهان برای ثبت آواهای یک زبان است. در این خط، هر واژه با نقطه‌ای از واژۀ پس از خود جدا می‌شود. بنابر کتاب هشتم دینکر، اوستایی مکتوب روزگار ساسانیان به صورت سه کتاب بزرگ تدوین شده وبد که هر یک شامل هفت بخش بزرگ (در زبان پهلوی؛ نسک= باب) بود. این اوستای 21&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[رده:ادیان و فرقه های غیراسلام]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[رده:ادیان و فرقه های غیراسلام]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[رده:زردشتی]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[رده:زردشتی]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Nazanin</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A7%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7_(%D8%AF%DB%8C%D9%86_%D8%B2%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA)&amp;diff=2010142049&amp;oldid=prev</id>
		<title>Mohammadi2: صفحه‌ای تازه حاوی «کتاب دینی رده:ادیان و فرقه های غیراسلام رده:زردشتی» ایجاد کرد</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A7%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7_(%D8%AF%DB%8C%D9%86_%D8%B2%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA)&amp;diff=2010142049&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2022-09-26T07:40:51Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;صفحه‌ای تازه حاوی «کتاب دینی &lt;a href=&quot;/index.php/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D9%81%D8%B1%D9%82%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%BA%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85&quot; title=&quot;رده:ادیان و فرقه های غیراسلام&quot;&gt;رده:ادیان و فرقه های غیراسلام&lt;/a&gt; &lt;a href=&quot;/index.php/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D8%B2%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C&quot; title=&quot;رده:زردشتی&quot;&gt;رده:زردشتی&lt;/a&gt;» ایجاد کرد&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;صفحهٔ تازه&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;کتاب دینی&lt;br /&gt;
[[رده:ادیان و فرقه های غیراسلام]]&lt;br /&gt;
[[رده:زردشتی]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Mohammadi2</name></author>
	</entry>
</feed>