تربت حیدریه، شهرستان - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Reza rouzbahani در ‏۲۱ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۵:۲۱

2024-09-21T15:21:32Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۵:۲۱
خط ۱۷:		خط ۱۷:

	تربت حیدریه، شهرستان (County) Torbat-e Heydarieh		تربت حیدریه، شهرستان (County) Torbat-e Heydarieh
			[[پرونده:14114700.jpg\|بندانگشتی\|تقسیمات شهرستان تربت حیدریه براساس دهستان‌ها- موقعیت شهر تربت حیدریه به صورت بخش زردرنگی بر روی نقشه مشخص شده است.]]
	شهرستانی در مناطق شمال شرقی ایران و نواحی مرکزی استان [[خراسان رضوی، استان\|خراسان رضوی]] مشتمل بر بخش‌های مرکزی، جلگۀ رخ، کدکن و بایک، با مرکزیت اداری [[تربت حیدریه، شهر\|شهر تربت حیدریه]]. از شمال به شهرستان‌های [[مشهد، شهرستان\|مشهد]] و [[زبرخان، شهرستان\|زبرخان]] و میان‌جلگه، از شرق به شهرستان‌های [[فریمان، شهرستان\|فریمان]] و [[زاوه، شهرستان\|زاوه]] و [[رشتخوار، شهرستان\|رشتخوار]]، از جنوب به شهرستان‌ مه‌ولات، از جنوب غربی به [[کاشمر، شهرستان\|شهرستان کاشمر]]، و از غرب به شهرستان کوه‌سرخ محدود است. از لحاظ ناهمواری‌ها به دو ناحیۀ کوهستانی و جلگه‌ای تقسیم می‌شود: بخش‌های شمالی آن کوهستانی است، و بخش‌های جنوبی‌اش را جلگه‌های متعددی دربرگرفته است. کوه‌های شصت‌درّه (حدود ۲,۸۶۱متر)، چهل‌تن (حدود 3,000متر)، چهل‌مَن (حدود 2,820متر)، تیغ سرخ (حدود 2,526متر)، پَتوکته (حدود 2,537متر) و جونگاه (حدود 2,674متر)، مهم‌ترین کوه‌های آن محسوب می‌‌شوند. رودخانه‌های فصلی کال ‌سالار، کال شصت‌درّه و کال‌ بایک مهم‌ترین شبکه‌های آبی این شهرستان را تشکیل می‌دهند. اقلیم این شهرستان در کوهستان‌ها معتدل مایل به سرد و در دشت‌ها و جلگه‌ها معتدل است و از نظر بارندگی جزو نواحی خشک به‌شمار می‌آید. جمعیت آن 224,626نفر است (1395ش).		شهرستانی در مناطق شمال شرقی ایران و نواحی مرکزی استان [[خراسان رضوی، استان\|خراسان رضوی]] مشتمل بر بخش‌های مرکزی، جلگۀ رخ، کدکن و بایک، با مرکزیت اداری [[تربت حیدریه، شهر\|شهر تربت حیدریه]]. از شمال به شهرستان‌های [[مشهد، شهرستان\|مشهد]] و [[زبرخان، شهرستان\|زبرخان]] و میان‌جلگه، از شرق به شهرستان‌های [[فریمان، شهرستان\|فریمان]] و [[زاوه، شهرستان\|زاوه]] و [[رشتخوار، شهرستان\|رشتخوار]]، از جنوب به شهرستان‌ مه‌ولات، از جنوب غربی به [[کاشمر، شهرستان\|شهرستان کاشمر]]، و از غرب به شهرستان کوه‌سرخ محدود است. از لحاظ ناهمواری‌ها به دو ناحیۀ کوهستانی و جلگه‌ای تقسیم می‌شود: بخش‌های شمالی آن کوهستانی است، و بخش‌های جنوبی‌اش را جلگه‌های متعددی دربرگرفته است. کوه‌های شصت‌درّه (حدود ۲,۸۶۱متر)، چهل‌تن (حدود 3,000متر)، چهل‌مَن (حدود 2,820متر)، تیغ سرخ (حدود 2,526متر)، پَتوکته (حدود 2,537متر) و جونگاه (حدود 2,674متر)، مهم‌ترین کوه‌های آن محسوب می‌‌شوند. رودخانه‌های فصلی کال ‌سالار، کال شصت‌درّه و کال‌ بایک مهم‌ترین شبکه‌های آبی این شهرستان را تشکیل می‌دهند. اقلیم این شهرستان در کوهستان‌ها معتدل مایل به سرد و در دشت‌ها و جلگه‌ها معتدل است و از نظر بارندگی جزو نواحی خشک به‌شمار می‌آید. جمعیت آن 224,626نفر است (1395ش).

	مهم‌ترین آبادی‌های شهرستان تربت حیدریه عبارتند از شهرهایِ تربت حیدریه، [[بایگ]]، [[رباط سنگ]]، [[کدکن، شهر\|کدکن]] و نسر. راه مشهد به بیرجند، کاشمر به تایباد، و تربت حیدریه به خواف، شبکۀ راه‌های ارتباطی آن را تشکیل می‌دهد. فرآورده‌های کشاورزی آن عبارتند از: زعفران، غلات، زیره، چغندرقند، خشکبار، صیفی‌جات، حبوبات، و اَنار. از منابع زیرزمینی آن است: گل سفید، کرومیت، سنگ آهک، و مس. نساجی، تولید قند، شکر، و مصالح ساختمانی ازجمله فعالیت‌های صنعتی آن به‌شمار می‌رود.		مهم‌ترین آبادی‌های شهرستان تربت حیدریه عبارتند از شهرهایِ تربت حیدریه، [[بایگ]]، [[رباط سنگ]]، [[کدکن، شهر\|کدکن]] و نسر. راه مشهد به بیرجند، کاشمر به تایباد، و تربت حیدریه به خواف، شبکۀ راه‌های ارتباطی آن را تشکیل می‌دهد. فرآورده‌های کشاورزی آن عبارتند از: زعفران، غلات، زیره، چغندرقند، خشکبار، صیفی‌جات، حبوبات، و اَنار. از منابع زیرزمینی آن است: گل سفید، کرومیت، سنگ آهک، و مس. نساجی، تولید قند، شکر، و مصالح ساختمانی ازجمله فعالیت‌های صنعتی آن به‌شمار می‌رود.


			'''تاریخچه'''

	اگرچه تا پیش از حملۀ مغول نشانی از نام زاوه در منابع نیست، اما قابل تصور است که از پیش از اسلام این منطقه از توابع نیشابور بوده. [[یاقوت حموی، شهاب الدین (آناتولی۵۷۵ـ حلب ۶۲۶ق)\|یاقوت حموی]] در سدۀ ۷ق زاوه را از رستاق‌(دهستان)های نیشابور و [[حمدالله مستوفی]] در سدۀ بعد آن را ولایتی در خراسان ذکر کرده است. زاوه واژه‌ای است که از زاب/زاو/زو (به معنی شکاف، رخنه و دره و همچنین آبخیز یا جلگه‌ای نهاده) اخذ شده است. این کلمه نام قدیم تربت حیدریه، و همچنین یکی از دهستان‌ها و روستاهای کنونی شهرستان زاوه است. نام زاوه از دورۀ [[صفویه]] (میانۀ سدۀ 10ق)، به خاطر حضور [[قطب الدین حیدر (تبریز ۶۱۸ق)\|قطب‌الدین حیدر]] (صوفی ایرانی و مؤسس طریقت حیدریه)، و مزار او در این منطقه به‌تدریج با از رونق افتادن قصبۀ تاریخی زاوه و رونق گرفتن حصار تربت/ قلعۀ تربت، به تربت حیدری و سرانجام به تربت حیدریه تغییر یافته است. در نخستین تقسیمات کشوری دورۀ معاصر (سال 1316ش)، شهرستان‌ تربت‌حیدریه‌ در استان‌ نهم‌ (خراسان‌) تشکیل‌ شد که مناطقی گسترده‌تر از وضعیت کنونی آن را در بر می‌گرفت. شهرستان‌های کاشمر در سال 1322ش، خواف در سال 1368ش، رشتخوار در سال 1381ش، مه‌ولات در سال 1384ش و نهایتاٌ زاوه در سال 1387ش با انتزاع از شهرستان تربت حیدریه ایجاد شده‌اند.		اگرچه تا پیش از حملۀ مغول نشانی از نام زاوه در منابع نیست، اما قابل تصور است که از پیش از اسلام این منطقه از توابع نیشابور بوده. [[یاقوت حموی، شهاب الدین (آناتولی۵۷۵ـ حلب ۶۲۶ق)\|یاقوت حموی]] در سدۀ ۷ق زاوه را از رستاق‌(دهستان)های نیشابور و [[حمدالله مستوفی]] در سدۀ بعد آن را ولایتی در خراسان ذکر کرده است. زاوه واژه‌ای است که از زاب/زاو/زو (به معنی شکاف، رخنه و دره و همچنین آبخیز یا جلگه‌ای نهاده) اخذ شده است. این کلمه نام قدیم تربت حیدریه، و همچنین یکی از دهستان‌ها و روستاهای کنونی شهرستان زاوه است. نام زاوه از دورۀ [[صفویه]] (میانۀ سدۀ 10ق)، به خاطر حضور [[قطب الدین حیدر (تبریز ۶۱۸ق)\|قطب‌الدین حیدر]] (صوفی ایرانی و مؤسس طریقت حیدریه)، و مزار او در این منطقه به‌تدریج با از رونق افتادن قصبۀ تاریخی زاوه و رونق گرفتن حصار تربت/ قلعۀ تربت، به تربت حیدری و سرانجام به تربت حیدریه تغییر یافته است. در نخستین تقسیمات کشوری دورۀ معاصر (سال 1316ش)، شهرستان‌ تربت‌حیدریه‌ در استان‌ نهم‌ (خراسان‌) تشکیل‌ شد که مناطقی گسترده‌تر از وضعیت کنونی آن را در بر می‌گرفت. شهرستان‌های کاشمر در سال 1322ش، خواف در سال 1368ش، رشتخوار در سال 1381ش، مه‌ولات در سال 1384ش و نهایتاٌ زاوه در سال 1387ش با انتزاع از شهرستان تربت حیدریه ایجاد شده‌اند.

Reza rouzbahani در ‏۲۱ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۵:۱۷

2024-09-21T15:17:23Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۵:۱۷
خط ۱:		خط ۱:
	{{الگو: جعبه اطلاعات شهر ایران		{{الگو: جعبه اطلاعات شهر ایران
	\| نام فارسی =		\| نام فارسی =
	\|نام لاتین =		\|نام لاتین =Torbat-e Heydarieh
	\| نام‌ قدیمی =		\| نام‌ قدیمی =
	\| نام دیگر =		\| نام دیگر =
	\| استان = خراسان رضوی		\| استان = خراسان رضوی
	\| شهرستان =		\| شهرستان =
	\| بخش = مرکزی، ~~جلگۀ زاوه،~~ جلگۀ رخ، ~~کدکن، بایک،~~ و ~~فیض‌آباد~~		\| بخش = مرکزی، جلگۀ رخ، کدکن و بایک
	\| موقعیت = ~~جنوب شهرستان‌های نیشابور و مشهد و فریمان، غرب شهرستان‌های تربت جام و تایباد، شرق شهرستان‌های رشتخوار~~ و ~~گناباد، و شمال شهرستان کاشمر~~		\| موقعیت = مناطق شمال شرقی ایران و نواحی مرکزی استان خراسان رضوی
	\| جمعیت = 224,626نفر (1395ش)		\| جمعیت = 224,626نفر (1395ش)
	\| نوع اقلیم = در کوهستان‌ها معتدل مایل به سرد - در دشت‌ها و جلگه‌ها ~~معتدل~~		\| نوع اقلیم = در کوهستان‌ها معتدل مایل به سرد - در دشت‌ها و جلگه‌ها معتدل؛ از لحاظ بارندگی خشک
	\| ارتفاع از سطح دریا =		\| ارتفاع از سطح دریا =
	\| تولیدات و صنایع مهم = فرآورده‌های کشاورزی: غلات، زیره، چغندرقند، خشکبار، صیفی‌جات، حبوبات، و اَنار - فعالیت‌های صنعتی: نساجی، تولید قند، شکر، و مصالح ساختمانی - منابع زیرزمینی: گل سفید، کرومیت، سنگ آهک، و مس		\| تولیدات و صنایع مهم = فرآورده‌های کشاورزی: غلات، زیره، چغندرقند، خشکبار، صیفی‌جات، حبوبات، و اَنار - فعالیت‌های صنعتی: نساجی، تولید قند، شکر، و مصالح ساختمانی - منابع زیرزمینی: گل سفید، کرومیت، سنگ آهک، و مس
	\| برخی بناهای مهم =		\| برخی بناهای مهم =
	\| شهر ها و آبادی های مهم = ~~کدکن،~~ رباط سنگ، ~~دولت‌آباد، بایک،~~ و ~~فیض‌آباد~~		\| شهر ها و آبادی های مهم = شهرهای تربت حیدریه، بایگ، رباط سنگ، کدکن و نسر
	}}		}}

	تربت حیدریه، شهرستان (County) Torbat-e Heydarieh		تربت حیدریه، شهرستان (County) Torbat-e Heydarieh

	شهرستانی در استان [[خراسان رضوی، استان\|خراسان رضوی]] مشتمل بر بخش‌های مرکزی، جلگۀ رخ، کدکن و بایک، با مرکزیت اداری [[تربت حیدریه، شهر\|شهر تربت حیدریه]]. از شمال به شهرستان‌های [[مشهد، شهرستان\|مشهد]] و [[زبرخان، شهرستان\|زبرخان]] و میان‌جلگه، از شرق به شهرستان‌های [[فریمان، شهرستان\|فریمان]] و [[زاوه، شهرستان\|زاوه]] و [[رشتخوار، شهرستان\|رشتخوار]]، از جنوب به شهرستان‌ مه‌ولات، از جنوب غربی به [[کاشمر، شهرستان\|شهرستان کاشمر]]، و از غرب به شهرستان کوه‌سرخ محدود است. از لحاظ ناهمواری‌ها به دو ناحیۀ کوهستانی و جلگه‌ای تقسیم می‌شود: بخش‌های شمالی آن کوهستانی است، و بخش‌های جنوبی‌اش را جلگه‌های متعددی دربرگرفته است. کوه‌های شصت‌درّه (حدود ۲,۸۶۱متر)، چهل‌تن (حدود 3,000متر)، چهل‌مَن (حدود 2,820متر)، تیغ سرخ (حدود 2,526متر)، پَتوکته (حدود 2,537متر) و جونگاه (حدود 2,674متر)، مهم‌ترین کوه‌های آن محسوب می‌‌شوند. رودخانه‌های فصلی کال ‌سالار، کال شصت‌درّه و کال‌ بایک مهم‌ترین شبکه‌های آبی این شهرستان را تشکیل می‌دهند. اقلیم این شهرستان در کوهستان‌ها معتدل مایل به سرد و در دشت‌ها و جلگه‌ها معتدل است و از نظر بارندگی جزو نواحی خشک به‌شمار می‌آید. جمعیت آن 224,626نفر است (1395ش).		شهرستانی در مناطق شمال شرقی ایران و نواحی مرکزی استان [[خراسان رضوی، استان\|خراسان رضوی]] مشتمل بر بخش‌های مرکزی، جلگۀ رخ، کدکن و بایک، با مرکزیت اداری [[تربت حیدریه، شهر\|شهر تربت حیدریه]]. از شمال به شهرستان‌های [[مشهد، شهرستان\|مشهد]] و [[زبرخان، شهرستان\|زبرخان]] و میان‌جلگه، از شرق به شهرستان‌های [[فریمان، شهرستان\|فریمان]] و [[زاوه، شهرستان\|زاوه]] و [[رشتخوار، شهرستان\|رشتخوار]]، از جنوب به شهرستان‌ مه‌ولات، از جنوب غربی به [[کاشمر، شهرستان\|شهرستان کاشمر]]، و از غرب به شهرستان کوه‌سرخ محدود است. از لحاظ ناهمواری‌ها به دو ناحیۀ کوهستانی و جلگه‌ای تقسیم می‌شود: بخش‌های شمالی آن کوهستانی است، و بخش‌های جنوبی‌اش را جلگه‌های متعددی دربرگرفته است. کوه‌های شصت‌درّه (حدود ۲,۸۶۱متر)، چهل‌تن (حدود 3,000متر)، چهل‌مَن (حدود 2,820متر)، تیغ سرخ (حدود 2,526متر)، پَتوکته (حدود 2,537متر) و جونگاه (حدود 2,674متر)، مهم‌ترین کوه‌های آن محسوب می‌‌شوند. رودخانه‌های فصلی کال ‌سالار، کال شصت‌درّه و کال‌ بایک مهم‌ترین شبکه‌های آبی این شهرستان را تشکیل می‌دهند. اقلیم این شهرستان در کوهستان‌ها معتدل مایل به سرد و در دشت‌ها و جلگه‌ها معتدل است و از نظر بارندگی جزو نواحی خشک به‌شمار می‌آید. جمعیت آن 224,626نفر است (1395ش).

	مهم‌ترین آبادی‌های شهرستان تربت حیدریه عبارتند از شهرهایِ تربت حیدریه، [[بایگ]]، [[رباط سنگ]]، [[کدکن، شهر\|کدکن]] و نسر. راه مشهد به بیرجند، کاشمر به تایباد، و تربت حیدریه به خواف، شبکۀ راه‌های ارتباطی آن را تشکیل می‌دهد. فرآورده‌های کشاورزی آن عبارتند از: زعفران، غلات، زیره، چغندرقند، خشکبار، صیفی‌جات، حبوبات، و اَنار. از منابع زیرزمینی آن است: گل سفید، کرومیت، سنگ آهک، و مس. نساجی، تولید قند، شکر، و مصالح ساختمانی ازجمله فعالیت‌های صنعتی آن به‌شمار می‌رود.		مهم‌ترین آبادی‌های شهرستان تربت حیدریه عبارتند از شهرهایِ تربت حیدریه، [[بایگ]]، [[رباط سنگ]]، [[کدکن، شهر\|کدکن]] و نسر. راه مشهد به بیرجند، کاشمر به تایباد، و تربت حیدریه به خواف، شبکۀ راه‌های ارتباطی آن را تشکیل می‌دهد. فرآورده‌های کشاورزی آن عبارتند از: زعفران، غلات، زیره، چغندرقند، خشکبار، صیفی‌جات، حبوبات، و اَنار. از منابع زیرزمینی آن است: گل سفید، کرومیت، سنگ آهک، و مس. نساجی، تولید قند، شکر، و مصالح ساختمانی ازجمله فعالیت‌های صنعتی آن به‌شمار می‌رود.

Reza rouzbahani در ‏۲۱ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۵:۱۲

2024-09-21T15:12:56Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۵:۱۲
خط ۲۲:		خط ۲۲:
	مهم‌ترین آبادی‌های شهرستان تربت حیدریه عبارتند از شهرهایِ تربت حیدریه، [[بایگ]]، [[رباط سنگ]]، [[کدکن، شهر\|کدکن]] و نسر. راه مشهد به بیرجند، کاشمر به تایباد، و تربت حیدریه به خواف، شبکۀ راه‌های ارتباطی آن را تشکیل می‌دهد. فرآورده‌های کشاورزی آن عبارتند از: زعفران، غلات، زیره، چغندرقند، خشکبار، صیفی‌جات، حبوبات، و اَنار. از منابع زیرزمینی آن است: گل سفید، کرومیت، سنگ آهک، و مس. نساجی، تولید قند، شکر، و مصالح ساختمانی ازجمله فعالیت‌های صنعتی آن به‌شمار می‌رود.		مهم‌ترین آبادی‌های شهرستان تربت حیدریه عبارتند از شهرهایِ تربت حیدریه، [[بایگ]]، [[رباط سنگ]]، [[کدکن، شهر\|کدکن]] و نسر. راه مشهد به بیرجند، کاشمر به تایباد، و تربت حیدریه به خواف، شبکۀ راه‌های ارتباطی آن را تشکیل می‌دهد. فرآورده‌های کشاورزی آن عبارتند از: زعفران، غلات، زیره، چغندرقند، خشکبار، صیفی‌جات، حبوبات، و اَنار. از منابع زیرزمینی آن است: گل سفید، کرومیت، سنگ آهک، و مس. نساجی، تولید قند، شکر، و مصالح ساختمانی ازجمله فعالیت‌های صنعتی آن به‌شمار می‌رود.

	اگرچه تا پیش از حملۀ مغول نشانی از نام زاوه در منابع نیست، اما قابل تصور است که از پیش از اسلام این منطقه از توابع نیشابور بوده. [[یاقوت حموی، شهاب الدین (آناتولی۵۷۵ـ حلب ۶۲۶ق)\|یاقوت حموی]] در سدۀ ۷ق زاوه را از رستاق‌(دهستان)های نیشابور و [[حمدالله مستوفی]] در سدۀ بعد آن را ولایتی ذکر کرده است. زاوه واژه‌ای است که از زاب/زاو/زو (به معنی شکاف، رخنه و دره و همچنین آبخیز یا جلگه‌ای نهاده) اخذ شده است. این کلمه نام قدیم تربت حیدریه، و همچنین یکی از دهستان‌ها و روستاهای کنونی شهرستان زاوه است. نام زاوه از دورۀ [[صفویه]] (میانۀ سدۀ 10ق)، به خاطر حضور [[قطب الدین حیدر (تبریز ۶۱۸ق)\|قطب‌الدین حیدر]] (صوفی ایرانی و مؤسس طریقت حیدریه)، و مزار او در این منطقه به‌تدریج با از رونق افتادن قصبۀ تاریخی زاوه و رونق گرفتن حصار تربت/ قلعۀ تربت، به تربت حیدری و سرانجام به تربت حیدریه تغییر یافته است. در نخستین تقسیمات کشوری دورۀ معاصر (سال 1316ش)، شهرستان‌ تربت‌حیدریه‌ در استان‌ نهم‌ (خراسان‌) تشکیل‌ شد که مناطقی گسترده‌تر از وضعیت کنونی آن را در بر می‌گرفت.		اگرچه تا پیش از حملۀ مغول نشانی از نام زاوه در منابع نیست، اما قابل تصور است که از پیش از اسلام این منطقه از توابع نیشابور بوده. [[یاقوت حموی، شهاب الدین (آناتولی۵۷۵ـ حلب ۶۲۶ق)\|یاقوت حموی]] در سدۀ ۷ق زاوه را از رستاق‌(دهستان)های نیشابور و [[حمدالله مستوفی]] در سدۀ بعد آن را ولایتی در خراسان ذکر کرده است. زاوه واژه‌ای است که از زاب/زاو/زو (به معنی شکاف، رخنه و دره و همچنین آبخیز یا جلگه‌ای نهاده) اخذ شده است. این کلمه نام قدیم تربت حیدریه، و همچنین یکی از دهستان‌ها و روستاهای کنونی شهرستان زاوه است. نام زاوه از دورۀ [[صفویه]] (میانۀ سدۀ 10ق)، به خاطر حضور [[قطب الدین حیدر (تبریز ۶۱۸ق)\|قطب‌الدین حیدر]] (صوفی ایرانی و مؤسس طریقت حیدریه)، و مزار او در این منطقه به‌تدریج با از رونق افتادن قصبۀ تاریخی زاوه و رونق گرفتن حصار تربت/ قلعۀ تربت، به تربت حیدری و سرانجام به تربت حیدریه تغییر یافته است. در نخستین تقسیمات کشوری دورۀ معاصر (سال 1316ش)، شهرستان‌ تربت‌حیدریه‌ در استان‌ نهم‌ (خراسان‌) تشکیل‌ شد که مناطقی گسترده‌تر از وضعیت کنونی آن را در بر می‌گرفت. شهرستان‌های کاشمر در سال 1322ش، خواف در سال 1368ش، رشتخوار در سال 1381ش، مه‌ولات در سال 1384ش و نهایتاٌ زاوه در سال 1387ش با انتزاع از شهرستان تربت حیدریه ایجاد شده‌اند.
	----		----

Reza rouzbahani در ‏۲۱ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۵:۰۷

2024-09-21T15:07:38Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۵:۰۷
خط ۲۱:		خط ۲۱:

	مهم‌ترین آبادی‌های شهرستان تربت حیدریه عبارتند از شهرهایِ تربت حیدریه، [[بایگ]]، [[رباط سنگ]]، [[کدکن، شهر\|کدکن]] و نسر. راه مشهد به بیرجند، کاشمر به تایباد، و تربت حیدریه به خواف، شبکۀ راه‌های ارتباطی آن را تشکیل می‌دهد. فرآورده‌های کشاورزی آن عبارتند از: زعفران، غلات، زیره، چغندرقند، خشکبار، صیفی‌جات، حبوبات، و اَنار. از منابع زیرزمینی آن است: گل سفید، کرومیت، سنگ آهک، و مس. نساجی، تولید قند، شکر، و مصالح ساختمانی ازجمله فعالیت‌های صنعتی آن به‌شمار می‌رود.		مهم‌ترین آبادی‌های شهرستان تربت حیدریه عبارتند از شهرهایِ تربت حیدریه، [[بایگ]]، [[رباط سنگ]]، [[کدکن، شهر\|کدکن]] و نسر. راه مشهد به بیرجند، کاشمر به تایباد، و تربت حیدریه به خواف، شبکۀ راه‌های ارتباطی آن را تشکیل می‌دهد. فرآورده‌های کشاورزی آن عبارتند از: زعفران، غلات، زیره، چغندرقند، خشکبار، صیفی‌جات، حبوبات، و اَنار. از منابع زیرزمینی آن است: گل سفید، کرومیت، سنگ آهک، و مس. نساجی، تولید قند، شکر، و مصالح ساختمانی ازجمله فعالیت‌های صنعتی آن به‌شمار می‌رود.

			اگرچه تا پیش از حملۀ مغول نشانی از نام زاوه در منابع نیست، اما قابل تصور است که از پیش از اسلام این منطقه از توابع نیشابور بوده. [[یاقوت حموی، شهاب الدین (آناتولی۵۷۵ـ حلب ۶۲۶ق)\|یاقوت حموی]] در سدۀ ۷ق زاوه را از رستاق‌(دهستان)های نیشابور و [[حمدالله مستوفی]] در سدۀ بعد آن را ولایتی ذکر کرده است. زاوه واژه‌ای است که از زاب/زاو/زو (به معنی شکاف، رخنه و دره و همچنین آبخیز یا جلگه‌ای نهاده) اخذ شده است. این کلمه نام قدیم تربت حیدریه، و همچنین یکی از دهستان‌ها و روستاهای کنونی شهرستان زاوه است. نام زاوه از دورۀ [[صفویه]] (میانۀ سدۀ 10ق)، به خاطر حضور [[قطب الدین حیدر (تبریز ۶۱۸ق)\|قطب‌الدین حیدر]] (صوفی ایرانی و مؤسس طریقت حیدریه)، و مزار او در این منطقه به‌تدریج با از رونق افتادن قصبۀ تاریخی زاوه و رونق گرفتن حصار تربت/ قلعۀ تربت، به تربت حیدری و سرانجام به تربت حیدریه تغییر یافته است. در نخستین تقسیمات کشوری دورۀ معاصر (سال 1316ش)، شهرستان‌ تربت‌حیدریه‌ در استان‌ نهم‌ (خراسان‌) تشکیل‌ شد که مناطقی گسترده‌تر از وضعیت کنونی آن را در بر می‌گرفت.
	----		----

Reza rouzbahani در ‏۲۱ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۴:۴۲

2024-09-21T14:42:17Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۴:۴۲
خط ۸:		خط ۸:
	\| بخش = مرکزی، جلگۀ زاوه، جلگۀ رخ، کدکن، بایک، و فیض‌آباد		\| بخش = مرکزی، جلگۀ زاوه، جلگۀ رخ، کدکن، بایک، و فیض‌آباد
	\| موقعیت = جنوب شهرستان‌های نیشابور و مشهد و فریمان، غرب شهرستان‌های تربت جام و تایباد، شرق شهرستان‌های رشتخوار و گناباد، و شمال شهرستان کاشمر		\| موقعیت = جنوب شهرستان‌های نیشابور و مشهد و فریمان، غرب شهرستان‌های تربت جام و تایباد، شرق شهرستان‌های رشتخوار و گناباد، و شمال شهرستان کاشمر
	\| جمعیت = ~~۲۶۷~~,~~۶۰۴ نفر~~ (~~۱۳۸۵ش~~)		\| جمعیت = 224,626نفر (1395ش)
	\| نوع اقلیم = در کوهستان‌ها معتدل مایل به سرد - در دشت‌ها و جلگه‌ها معتدل		\| نوع اقلیم = در کوهستان‌ها معتدل مایل به سرد - در دشت‌ها و جلگه‌ها معتدل
	\| ارتفاع از سطح دریا =		\| ارتفاع از سطح دریا =
خط ۱۴:		خط ۱۴:
	\| برخی بناهای مهم =		\| برخی بناهای مهم =
	\| شهر ها و آبادی های مهم = کدکن، رباط سنگ، دولت‌آباد، بایک، و فیض‌آباد		\| شهر ها و آبادی های مهم = کدکن، رباط سنگ، دولت‌آباد، بایک، و فیض‌آباد
	}}~~تُربَت~~ حیدریه، شهرستان		}}

			تربت حیدریه، شهرستان (County) Torbat-e Heydarieh

			شهرستانی در استان [[خراسان رضوی، استان\|خراسان رضوی]] مشتمل بر بخش‌های مرکزی، جلگۀ رخ، کدکن و بایک، با مرکزیت اداری [[تربت حیدریه، شهر\|شهر تربت حیدریه]]. از شمال به شهرستان‌های [[مشهد، شهرستان\|مشهد]] و [[زبرخان، شهرستان\|زبرخان]] و میان‌جلگه، از شرق به شهرستان‌های [[فریمان، شهرستان\|فریمان]] و [[زاوه، شهرستان\|زاوه]] و [[رشتخوار، شهرستان\|رشتخوار]]، از جنوب به شهرستان‌ مه‌ولات، از جنوب غربی به [[کاشمر، شهرستان\|شهرستان کاشمر]]، و از غرب به شهرستان کوه‌سرخ محدود است. از لحاظ ناهمواری‌ها به دو ناحیۀ کوهستانی و جلگه‌ای تقسیم می‌شود: بخش‌های شمالی آن کوهستانی است، و بخش‌های جنوبی‌اش را جلگه‌های متعددی دربرگرفته است. کوه‌های شصت‌درّه (حدود ۲,۸۶۱متر)، چهل‌تن (حدود 3,000متر)، چهل‌مَن (حدود 2,820متر)، تیغ سرخ (حدود 2,526متر)، پَتوکته (حدود 2,537متر) و جونگاه (حدود 2,674متر)، مهم‌ترین کوه‌های آن محسوب می‌‌شوند. رودخانه‌های فصلی کال ‌سالار، کال شصت‌درّه و کال‌ بایک مهم‌ترین شبکه‌های آبی این شهرستان را تشکیل می‌دهند. اقلیم این شهرستان در کوهستان‌ها معتدل مایل به سرد و در دشت‌ها و جلگه‌ها معتدل است و از نظر بارندگی جزو نواحی خشک به‌شمار می‌آید. جمعیت آن 224,626نفر است (1395ش).

			مهم‌ترین آبادی‌های شهرستان تربت حیدریه عبارتند از شهرهایِ تربت حیدریه، [[بایگ]]، [[رباط سنگ]]، [[کدکن، شهر\|کدکن]] و نسر. راه مشهد به بیرجند، کاشمر به تایباد، و تربت حیدریه به خواف، شبکۀ راه‌های ارتباطی آن را تشکیل می‌دهد. فرآورده‌های کشاورزی آن عبارتند از: زعفران، غلات، زیره، چغندرقند، خشکبار، صیفی‌جات، حبوبات، و اَنار. از منابع زیرزمینی آن است: گل سفید، کرومیت، سنگ آهک، و مس. نساجی، تولید قند، شکر، و مصالح ساختمانی ازجمله فعالیت‌های صنعتی آن به‌شمار می‌رود.
			----


	شهرستانی در استان خراسان رضوی مشتمل بر بخش مرکزی و بخش‌های جلگۀ زاوه، جلگۀ رخ، کدکن، بایک، و فیض‌آباد، با مرکزیت اداری شهر تربت حیدریه. از شمال به شهرستان‌های نیشابور و مشهد و فریمان، از شرق به شهرستان‌های تربت جام و تایباد، از جنوب به شهرستان‌های رشتخوار و گناباد، و از غرب به شهرستان کاشمر محدود است. اراضی آن متشکل از سه رشته‌کوه شمالی، مرکزی، و جنوبی است که دشت‌ها و جلگه‌های پهناوری را دربرگرفته است. کوه شصت‌درّه، با ارتفاع ۲,۸۶۱ متر، بلندترین کوه این شهرستان است. کوه‌های قلّه بلور، سلیمانی، قطار اولنگ، قدل، شاهرود، و بزما که ارتفاع همگی بالاتر از ۲هزار متر است، از دیگر کوه‌های مرتفع آن محسوب می‌‌شوند. رودخانه‌های فصلی کال ‌سالار، کال شصت‌درّه و کال‌ بایک مهم‌ترین شبکه‌های آبی این شهرستان را تشکیل می‌دهند. اقلیم این شهرستان در کوهستان‌ها معتدل مایل به سرد و در دشت‌ها و جلگه‌ها معتدل است و از نظر بارندگی جزو نواحی خشک به‌شمار می‌آید. جمعیت آن ۲۶۷,۶۰۴ نفر است (۱۳۸۵). مهم‌ترین آبادی‌های آن عبارت‌اند از کدکن، رباط سنگ، دولت‌آباد، بایک، و فیض‌آباد. راه مشهد به بیرجند، کاشمر به تایباد، و تربت حیدریه به خواف، شبکۀ راه‌های ارتباطی آن را تشکیل می‌دهد. فرآورده‌های کشاورزی آن عبارت‌اند از غلات، زیره، چغندرقند، خشکبار، صیفی‌جات، حبوبات، و اَنار. از منابع زیرزمینی آن است: گل سفید، کرومیت، سنگ آهک، و مس. نساجی، تولید قند، شکر، و مصالح ساختمانی ازجمله فعالیت‌های صنعتی آن به‌شمار می‌رود.

	<br/> <!--14114700-->		<br/> <!--14114700-->

	[[Category:جغرافیای ایران]] [[Category:خراسان رضوی]]		[[Category:جغرافیای ایران]] [[Category:خراسان رضوی]]

Mohammadi2 در ‏۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۰۵:۲۳

2019-07-24T05:23:50Z

صفحهٔ تازه

{{الگو: جعبه اطلاعات شهر ایران
| نام فارسی =
|نام لاتین =
| نام‌ قدیمی =
| نام دیگر =
| استان = خراسان رضوی
| شهرستان =
| بخش = مرکزی، جلگۀ زاوه، جلگۀ رخ، کدکن، بایک، و فیض‌آباد
| موقعیت = جنوب شهرستان‌های نیشابور و مشهد و فریمان، غرب شهرستان‌های تربت جام و تایباد، شرق شهرستان‌های رشتخوار و گناباد، و شمال شهرستان کاشمر
| جمعیت = ۲۶۷,۶۰۴ نفر (۱۳۸۵ش)
| نوع اقلیم = در کوهستان‌ها معتدل مایل به سرد - در دشت‌ها و جلگه‌ها معتدل
| ارتفاع از سطح دریا =
| تولیدات و صنایع مهم = فرآورده‌های کشاورزی: غلات، زیره، چغندرقند، خشکبار، صیفی‌جات، حبوبات، و اَنار - فعالیت‌های صنعتی: نساجی، تولید قند، شکر، و مصالح ساختمانی - منابع زیرزمینی: گل سفید، کرومیت، سنگ آهک، و مس
| برخی بناهای مهم =
| شهر ها و آبادی های مهم = کدکن، رباط سنگ، دولت‌آباد، بایک، و فیض‌آباد
}}تُربَت حیدریه، شهرستان

شهرستانی در استان خراسان رضوی مشتمل بر بخش مرکزی و بخش‌های جلگۀ زاوه، جلگۀ رخ، کدکن، بایک، و فیض‌آباد، با مرکزیت اداری شهر تربت حیدریه. از شمال به شهرستان‌های نیشابور و مشهد و فریمان، از شرق به شهرستان‌های تربت جام و تایباد، از جنوب به شهرستان‌های رشتخوار و گناباد، و از غرب به شهرستان کاشمر محدود است. اراضی آن متشکل از سه رشته‌کوه شمالی، مرکزی، و جنوبی است که دشت‌ها و جلگه‌های پهناوری را دربرگرفته است. کوه شصت‌درّه، با ارتفاع ۲,۸۶۱ متر، بلندترین کوه این شهرستان است. کوه‌های قلّه بلور، سلیمانی، قطار اولنگ، قدل، شاهرود، و بزما که ارتفاع همگی بالاتر از ۲هزار متر است، از دیگر کوه‌های مرتفع آن محسوب می‌‌شوند. رودخانه‌های فصلی کال ‌سالار، کال شصت‌درّه و کال‌ بایک مهم‌ترین شبکه‌های آبی این شهرستان را تشکیل می‌دهند. اقلیم این شهرستان در کوهستان‌ها معتدل مایل به سرد و در دشت‌ها و جلگه‌ها معتدل است و از نظر بارندگی جزو نواحی خشک به‌شمار می‌آید. جمعیت آن ۲۶۷,۶۰۴ نفر است (۱۳۸۵). مهم‌ترین آبادی‌های آن عبارت‌اند از کدکن، رباط سنگ، دولت‌آباد، بایک، و فیض‌آباد. راه مشهد به بیرجند، کاشمر به تایباد، و تربت حیدریه به خواف، شبکۀ راه‌های ارتباطی آن را تشکیل می‌دهد. فرآورده‌های کشاورزی آن عبارت‌اند از غلات، زیره، چغندرقند، خشکبار، صیفی‌جات، حبوبات، و اَنار. از منابع زیرزمینی آن است: گل سفید، کرومیت، سنگ آهک، و مس. نساجی، تولید قند، شکر، و مصالح ساختمانی ازجمله فعالیت‌های صنعتی آن به‌شمار می‌رود.

<br/> 

[[Category:جغرافیای ایران]] [[Category:خراسان رضوی]]