Mohammadi2 در ‏۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۰۵:۲۳

2019-07-24T05:23:50Z

صفحهٔ تازه

موسیقی ‌ (music)<br/> [[File:38499300-1.jpg|thumb|گيوم دوفه]][[File:38499300-2.jpg|thumb|گيوم دوفه]][[File:38499300-3.jpg|thumb|گيوم دوفه]][[File:38499300-4.jpg|thumb|گيوم دوفه]][[File:38499300-5.jpg|thumb|گيوم دوفه]][[File:38499300-6.jpg|thumb|گيوم دوفه]][[File:38499300.jpg|thumb|گيوم دوفه]]هنر ترکیب صداها به‌صورت یک تجربۀ ملموس یکپارچه، که نوعاً در هماهنگی با الگوهای قراردادی و در جهت هدفی زیبا‌شناختی باشد. موسیقی را کلاً به گروه‌هایی تقسیم می‌کنند، همچون موسیقی کلاسیک، جاز، پاپ، کانتری، و وسترن. کلمۀ یونانی ''موزیکه''<ref>''Mousike''</ref> تمام هنرهای مرتبط با موزها (الهگان هنر)<ref>Muses</ref> را دربر‌می‌گیرد. تمدن‌های گوناگون باستانی و جهان امروز، نظام‌های موسیقایی خاص خود را پدید آورده‌اند. موسیقی شرقی تمایزهایی ظریف‌تر از موسیقی غربی میان زیرایی (زیروبم) آواها قائل است و تفاوت دیگرش با موسیقی غربی، تا همین اواخر، در فقدان نت‌نویسی مکتوبی است که قوانین آهنگ‌سازی مخصوص ساخت آثار بزرگ دارند؛ در موسیقی شرقی، الگوهای ملودیک و ریتمیک جداگانه موجودند و استادان موسیقی آزادانه آن‌ها را تعبیر و تأویل می‌کنند (مانند راگاهای هندی).

'''قرون وسطا'''. تاریخ مستند موسیقی غرب از دوران کلاسیک با موسیقی نیایشی کلیسای کاتولیک قرون‌ وسطایی آغاز می‌شود، که خود برگرفته از پیشینیان عبری<ref>Hebrew</ref> و یونانی است. چهار الگوی گامی، یا مد، که کلام نیایشی بر روی آن‌ها سرودخوانی می‌شد را ابتدا آمبروسیوس قدیس<ref>St Ambrose</ref> در ۳۸۴م بنابه سنت برقرار کرد. قدیس گرگوریوس کبیر<ref>St Gregory the Great</ref> چهار مد دیگر به مدهای اصیل آمبروسیوسی اضافه کرد، و این نظام پایۀ پلن‌شان گرگورین را تشکیل داد، که هنوز هم در کلیسای کاتولیک رومی به‌کار می‌رود. ارگ در قرن ۸م ساخته شد، و در قرن ۹م استفاده از موسیقی هارمونی‌دار در کلیساها آغاز شد، که نت‌نویسی آن تکامل یافت تا به‌شکل کنونی درآمد. در قرن ۱۱م کنترپوآن، به‌خصوص در صومعۀ سن مارتیال<ref>St Martial </ref> شهر لیموژ<ref>Limoges </ref>، فرانسه، وارد کار شد، و در اواخر قرن ۱۲م (توسط لئونن<ref>Léonin </ref> و پروتن<ref>Perotin </ref>) به کلیسای نوتردام<ref>Notre-Dame </ref> پاریس نیز راه یافت. در اواخر قرون وسطا تروبادورهای فرانسوی و پرووانسی و آهنگ‌سازان درباری، همچون ماشو<ref>Machaut </ref>، نوعی موسیقی غیرمذهبی را پرورش دادند که برگرفته از موسیقی کلیسایی و محلی بود (← [[مینه_زینگر|مینه‌زینگر]]).

'''قرن‌های ۱۵ و ۱۶.''' اروپا شاهد رشد موسیقی کنترپوآنی یا پُلی‌فونیک بود. از نخستین آهنگ‌سازان شناخته‌شده، جان دانستبل<ref>John Dunstable</ref>، موسیقی‌دان انگلیسی بود، که آثارش الهام‌بخش آهنگ‌ساز فرانسوی، گیوم دوفه<ref>Guillaume Dufay </ref>، بنیادگذار مکتب فلاندری<ref>Flemish </ref> شد؛ اعضای این مکتب عبارت بودند از شاگرد دوفی، یوانس اوکگهم<ref>Joannes Okeghem </ref>، و آهنگ‌ساز رنسانسی، ژوسکن دِ پره<ref>Josquin Desprez </ref>. از دیگر آهنگ‌سازان این دوره‌اند: پالِسْترینا<ref>Palestrina </ref>ی ایتالیایی، رولاند دُ لاسوس<ref>Roland de Lassus </ref> فلاندری، ویکتوریا<ref>Victoria </ref>ی اسپانیایی، و تامس تالیس<ref>Thomas Tallis </ref> و ویلیام بِرد<ref>William Byrd </ref> انگلیسی. مادریگال در ایتالیا را اعضای همین مکتب و بعدها آهنگ‌سازان محلی، مانند جووانّی گابرِیلی<ref>Giovanni Gabrieli </ref>، تکامل دادند؛ در انگلستان عهد الیزابت نیز آهنگ‌سازانی همچون تامس مورلی<ref>Thomas Morley </ref>، اورلاندو گیبونز<ref>Orlando Gibbons </ref>، و تامس ویلکز<ref>Thomas Weelkes </ref> (ح ۱۵۷۵ـ۱۶۲۳) مادریگال می‌ساختند. ازجمله آهنگ‌سازان برجستۀ موسیقی ارگ عبارت‌اند از آنتونیو د کابتسون<ref>Antonio de Cabezon </ref> (۱۵۰۰ـ۱۵۶۶) در اسپانیا و آندرِ‌آ گابریلی<ref>Andrea Gabrieli </ref> (ح ۱۵۳۳ـ۱۵۸۶) در ایتالیا.

'''قرن ۱۷.''' آکادمی فلورانس (کامراتا)<ref>The Florentine Academy (Camerata) </ref>، گروهی از هنرمندان و نویسندگان، با هدف احیای اصول تراژدی یونانی تشکیل شد. این حرکت به ابداع رسیتاتیف نمایشی و آغاز اپرا منجر شد. کلاودیو مونته‌وردی<ref>Claudio Monteverdi </ref> از نخستین آهنگسازان اپرا بود؛ تا پایان این قرن فرم اپرا را آلساندرو اسکارلاتی<ref>Alessandro Scarlatti </ref> در ایتالیا و ژان‌ـ‌باپتیست لولی<ref>Jean-Baptiste Lully </ref> در فرانسه تکامل دادند. آهنگ‌ساز برجسته این عرصه در انگلستان هنری پرسل<ref>Henry Purcell </ref> بود. اوراتوریو در ایتالیا را جاکومو کاریسیمی<ref>Giacomo Carissimi </ref> (۱۶۰۵ـ۱۶۷۴) شکل داد؛ در آلمان، هاینریش شوتس<ref>Heinrich Schütz </ref> شکل تازه‌ای از موسیقی مذهبی را پدید آورد.

'''قرن ۱۸.''' بخش اول این قرن تحت حاکمیت یوهان سباستیان باخ<ref>Johann Sebastian Bach </ref> و گئورگ فریدریش هندل<ref>Georg Friedrich Handel </ref> قرار داشت. باخ استاد هارمونی و کنترپوآن بود. شهرت هندل نیز امروزه در گرو اوراتوریوهای نمایشی‌اش است. مهم‌ترین معاصران این دو در فرانسه عبارت‌اند از فرانسوآ کوپرَن<ref>François Couperin </ref> در زمینۀ موسیقی مخصوص ساز کلاویه‌دار و ژان‌ـ‌فیلیپ رامو<ref>Jean-Philippe Rameau </ref> در عرصۀ گراند اپرا و باله؛ بعدها اپراهای کریستوف ویلیبالد فون گلوک<ref>Christoph Willibald von Gluck </ref>، با تأکیدی که بر بیانگری نمایشی داشتند، بازگشتی به اصول مونته‌وردی را تجربه کردند. ارکستر امروزین از دل حرکت‌های گوناگون میانۀ قرن ۱۷، به‌خصوص کوشش‌های یوهان اشتامیتس<ref>Johann Stamitz </ref> (۱۷۱۷ـ۱۷۵۷) در مانهایم<ref>Mannheim </ref>، تکامل یافت. پسران باخ، کارل فیلیپ امانوئل باخ<ref>Carl Phillip Emmanuel Bach </ref> و یوهان کریستیان باخ<ref>Johann Christian Bach </ref>، در واکنش علیه فرم‌های کنترپوآنی به ایجاد فرم سونات دست زدند، که پایۀ فرم‌های کلاسیک سونات، کوآرتت، و سمفونی را تشکیل داد. استادان سبک در زمینۀ این نوع ساخته‌ها، آهنگ‌سازانی بودند، همچون وینی<ref>Viennese </ref>، فرانتس هایدن<ref>Franz Haydn </ref> و ولفگانگ موتسارت<ref>Wolfgang Mozart </ref>. موسیقی با لودویگ وان بتهوون<ref>Ludwig van Beethoven </ref> به عملکردهای حرکتی و بیانگرانۀ تازه‌ای رسید.

'''قرن ۱۹.''' موسیقی رمانتیک به موضوع‌های عاطفی گرایش داشت و نمایندگان مراحل ابتدایی آن عبارت‌اند از کارل وبر<ref>Carl Weber </ref>، فرانتس شوبرت<ref>Franz Schubert </ref>، روبرت شومان<ref>Robert Schumann </ref>، فلیکس مندلسون<ref>Felix Mendelssohn </ref>، و فردریک شوپن<ref>Frédéric Chopin </ref>. رنگ‌آمیزی ارکستری ـ به‌خصوص توسط هکتور برلیوز<ref>Hector Berlioz </ref> ـ روز‌به‌روز گسترده‌تر و پرثمرتر شد، و هارمونی جنبۀ کروماتیک‌تری پیدا کرد. ملی‌گرایی در این زمان برتری یافت، و در لهستان‌گرایی شدید شوپن، بهره‌برداری فرانتس لیست<ref>Franz Liszt </ref> از موسیقی مجار، آثار آهنگ‌سازان روس نیکلای ریمسکی ـ کورساکوف<ref>Nikolai Rimsky-Korsakov </ref>، آلکساندر بورودین<ref>Alexander Borodin </ref>، مودست موسورگسکی<ref>Modest Mussorgsky </ref>، و قدری کم‌مایه‌تر، پیوتر ایلیچ چایکوفسکی<ref>Pyotr Il’yich Tchaikovsky </ref>، آهنگ‌سازان چک آنتونین دوورژاک<ref>Antonin Dvorák </ref> و بدرژیچ اسمتانا<ref>Bedrich Smetana </ref>، آهنگ‌ساز نروژی ادوارد گریگ<ref>Edvard Grieg </ref>، و آهنگ‌سازان اسپانیایی ایساک آلبنیث<ref>Isaac Albéniz </ref>، انریکه گرانادوس<ref>Enrique Granados </ref>، و مانوئل دِ فایا<ref>Manuel de Falla </ref>، این حس نمود پیدا کرد. در عرصۀ اپرا، ریشارد واگنر<ref>Richard Wagner </ref> تحولاتی انقلابی پدید آورد، هرچند تغزل‌گرایی سنتی ایتالیایی در آثار جوآکّینو روسّینی<ref>Gioacchino Rossini </ref>، جوزپّه وردی<ref>Giuseppe Verdi </ref>، و جاکومو پوچینی<ref>Giacomo Puccini </ref> ادامه یافت. آهنگ‌ساز معاصر واگنر، یوهانس برامس<ref>Johannes Brahms </ref>، اصول کلاسیک فرم را در ترکیب با احساسات رمانتیک حفظ کرد. آهنگ‌ساز بلژیکی سزار فرانک<ref>César Franck </ref> نیز، با یک زبان کروماتیک تازه، به نوسازی سنت آهنگ‌سازی پُلی‌فونیک پرداخت.

'''قرن ۲۰.''' در حدود سال ۱۹۰۰ واکنشی علیه رمانتیسم در قالب امپرسیونیسم کلود دبوسی<ref>Claude Debussy </ref> و موریس راول<ref>Maurice Ravel </ref>، و نیز کروماتیسم غریب ایگور استراوینسکی<ref>Igor Stravinsky </ref> وآلکساندر اسکریابین<ref>Alexander Skriabin </ref>، نمایان شد. در اتریش و آلمان شیوۀ آنتون بروکنر<ref>Anton Bruckner </ref>، گوستاو مالِر<ref>Gustav Mahler </ref>، و ریشارد اشتراوس<ref>Richard Strauss </ref> رودرروی جهان آشفته‌ساز نوینی از اکسپرسیونیسم تونال آرنولد شونبرگ<ref>Arnold Schoenberg</ref>، آلبان بِرگ<ref>Alban Berg </ref>، و آنتون وبرن<ref>Anton Webern </ref> قرار گرفت. پس از جنگ جهانی اول جنبش نئوکلاسیک‌گرایی، با حضور استراوینسکی، سرگِی پروکوفیف<ref>Sergei Prokofiev </ref>، و پاول هیندمیت<ref>Paul Hindemith </ref>، تلاش جهت بازسازی و ابقای اصول عینی‌گری قرن ۱۸ و نظم در عین حفظ و پایدارسازی یک آوای قرن ۲۰ مشخص را آغاز کرد. در پاریس گروه شش<ref>Les Six </ref> سبک راحت‌تری را درپیش گرفت، در حالی که آهنگ‌سازان دیگری مثل سر ادوارد الگار<ref>Sir Edward Elgar </ref>، فردریک دِلیوس<ref>Frederick Delius </ref>، و ژان سیبلیوس<ref>Jean Sibelius </ref> از مراکز جهانی اروپا همچنان به سنت رمانتیک وفادار ماندند. پیدایش رادیو و ابزار ضبط و پخش صدا، بازار انبوه جدیدی برای موسیقی کلاسیک و رمانتیک پدید آورد، اما این بازار در آغاز در‌برابر موسیقی آهنگ‌سازان معاصر مقاومت کرد. سازمان‌هایی مانند انجمن بین‌المللی موسیقی معاصر<ref>International Society for Contemporary Music </ref> بیش از پیش مسئولیت تضمین تداوم اجرای عمومی این موسیقی جدید را برعهده گرفتند. آثار گوستاو هولست<ref>Gustav Holst </ref> و رَلف وون ویلیامز<ref>Ralph Vaughan Williams </ref> علاقۀ همگانی به موسیقی محلی انگلیس را زنده کرد. از دیگر آهنگ‌سازان مهم معاصر عبارت‌اند از بِلا بارتوک<ref>Béla Bartók </ref> و زولتان کودای<ref>Zoltán Kodály </ref> در مجارستان، اولیویه مسیان<ref>Olivier Messiaen </ref> در فرانسه، لوئیجی دالاّ پیکّولا<ref>Luigi Dallapiccola </ref> و لوچانو بِریو<ref>Luciano Berio </ref> در ایتالیا، دمیتری شوستاکوویچ<ref>Dmitri Shostakovich </ref> در روسیه، و سر آرتور بلیس<ref>Sir Arthur Bliss </ref>، آرون کوپلند<ref>Aaron Copland </ref>، ادموند روبرا<ref>Edmund Rubbra</ref>، سر ویلیام والتون<ref>Sir William Walton </ref>، ساموئل باربر<ref>Samuel Barber </ref>، بنجامین بریتن<ref>Benjamin Britten </ref>، و مایکل تیپِت<ref>Michael Tippett </ref> در انگلستان و امریکا.

'''پیشرفت‌های جدید.''' نیمۀ دوم قرن ۲۰، شاهد تحولات شگرفی در ماهیت آهنگ‌سازی و سازهای به‌کار رفته برای تولید صدا بوده است. ضبط استودیویی، پیشرفت در موسیقی ملموس (موزیک کنکرت) برمبنای صداهای طبیعی ضبط‌شده، و موسیقی الکترونیک که در آن صداها به‌صورت الکتریکی تولید می‌شوند را میسر ساخت، و این پیشرفت‌ها ضامن آفرینش موسیقی به‌منزلۀ پدیده‌ای کامل و بی‌نیاز از تفسیر در اجرای حضوری‌اند. موسیقی شانسی که جان کِیج<ref>John Cage </ref> رواج داد، شکلی از موسیقی را ارائه کرد که برای برانگیختن پی‌آمدهایی پیش‌بینی‌نشده طراحی شده بود تا بدین‌ترتیب ارتباط‌های جدیدی شکل گیرد؛ موسیقی شانسی، دست‌پروردۀ پیِر بولز<ref>Pierre Boulez </ref>، آزادی انتخاب از میان گستره‌ای از گزینش‌ها را در اختیار اجراکنندگان قرار داد. در آلمان، آثار پیشتاز کارل‌هاینتس اشتوکهاوزن<ref>Karlheinz Stockhausen</ref>، صداهای موسیقایی و تکنیک‌های آهنگ‌سازی نوینی ارائه کرد. از دهۀ ۱۹۶۰ رایانه برای پیشرفت در زمینۀ ترکیب آواهای موسیقایی، و نیز در اجرای خودکار تکنیک‌های آهنگ‌سازی، محور توجه قرار گرفت، که این امر بیش از همه در دانشگاه استنفورد<ref>Stanford University </ref> و موسسۀ فناوری ماساچوست<ref>MIT</ref> در امریکا، و موسسۀ ایرکام<ref>IRCAM</ref> در پاریس نمود دارد.

 

----

[[Category:موسیقی]] [[Category:اصطلاحات، تجهیزات و رویدادها]]

موسیقی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Mohammadi2 در ‏۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۰۵:۲۳