https://wikijoo.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%82%D8%8C_%D8%AE%D8%B7 2026-07-13T12:35:54Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.41.0 https://wikijoo.ir/index.php?title=%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%82%D8%8C_%D8%AE%D8%B7&diff=2010125990&oldid=prev 2021-12-05T08:59:34Z

<p></p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div><br /> نَسْتَعلیق، خط &lt;br&gt;<br /> [[پرونده: 39098700.jpg | بندانگشتی|نَسْتَعليق، خط]]&lt;p&gt;از خطوط شش‌گانه. یک قرن پس از رواج [[تعلیق، خط|خط تعلیق]]، نیمۀ دوم قرن ۸ق، خط نستعلیق، عروس خطوط اسلامی، پابه‌عرصۀ وجود نهاد. این قرن از دوره‌های مهم [[خوشنویسی]] در ایران است و خوشنویسانی برجسته ازجمله شش تن از شاگردان یاقوت، با نام‌های شیخ‌زاده سهروردی، یوسف مشهدی، مبارک‌شاه ‌زرین قلم تبریزی، سید حیدر جلی‌نویس، نصرالله طبیب عراقی و [[کاملی، ارغون ( ـ بغداد ۷۵۰)|ارغون کاملی]] در این قرن می‌زیستند؛ که به نام استادان ششگانه معروف‌اند. پیچیدگی و بی‌نظمی تعلیق با ذوق ایرانی سازگار نشد و آن را با [[نسخ، خط|خط نسخ]] که منظم و معتدل بود، سنجید و خط نستعلیق را که نه کندنویسی نسخ و نه نواقص تعلیق را داشت، به‌وجود آورد. غالب تذکره‌نویسان معتقدند [[تبریزی، میرعلی ( ـ۸۵۰ق)|میرعلی تبریزی]] در حدود ۸۰۰ق این خط را از نسخ و تعلیق گرفت و خطوط نستعلیق را وضع کرد. مدتی قبل از میرعلی این خط به‌صورت‌های مختلف و ناقص وجود داشت اما او آن‌ها را به‌نظم درآورده است. در آغاز ظهور خط نستعلیق دو سبک مختلف از این خط در ایران ظاهر شد. یکی شیوۀ میرزا جعفر بایسنقری و اَظَهر تبریزی که بعدها [[سلطان علی مشهدی، نظام الدین (ح ۸۴۱-۹۲۶ق)|سلطان علی مشهدی]] آن را رونق داد و در خراسان رواج یافت، دیگری شیوۀ [[خوارزمی، عبدالرحمان (قرن ۹ق)|عبدالرحمن خوارزمی]]، خوشنویس دربار سلطان یعقوب آق‌قویونلو (حک: ۸۸۴ـ۸۹۴ق)، که در قسمت‌های غربی و جنوبی متداول شد. در شیوۀ غربی کلمات و حروف بسیار تندوتیز نوشته می‌شد، اما در شیوۀ خراسانی یا شرقی اندازۀ کلمات و حروف معتدل است و این همان سبکی است که پس از چهار قرن تکامل، به‌شکل کنونی به‌دست ما رسیده است. شیوۀ غربی پس از مدتی در بین ایرانیان فراموش شد و آثار آن فقط در نستعلیق‌نویسی افغانی و مخصوصاً هند و پاکستانی باقی‌مانده است. آثار خوشنویسان شیوۀ غربی در کتابخانۀ لنینگراد و موزه‌های ترکیه یافت می‌شود. خط نستعلیق از زمان [[تیموریان]] به‌سرعت در ایران رواج یافت و به سرزمین‌های هند، ترکیه، مصر، و دیگر ممالک غربی نفوذ پیدا کرد. نیمۀ اول دورۀ [[صفویه]] (حک: ۹۰۵ـ۱۱۴۵ق) از دوره‌های درخشان خوشنویسی در ایران است و خط نستعلیق نیز در این دوره به‌کمال رسید. سلطان علی مشهدی این خط را تقویت کرد؛ [[میرعلی هروی]]، مالک دیلمی، [[باباشاه اصفهانی]]، محمد حسین تبریزی، و شاه‌محمود نیشابوری، که قرآنی به خط نستعلیق برای شاه‌طهماسب دوم صفوی (حک: ۱۱۳۵ـ۱۱۴۵ق) نوشت، آن را نضج بخشیدند. نستعلیق با قلم [[میرعماد]] به‌حد اعلای کمال خود رسید. شاگردان و پیروان میرعبدالجبار اصفهانی، رشیدای دیلمی و نورای لاهیجانی این شیوه را تا قرن ۱۲ق همچنان حفظ کردند. در اواخر دورۀ [[قاجاریه، سلسله|قاجاریه]] (حک: ۱۲۱۰ـ۱۳۴۴ق) پس از ظهور صنعت چاپ [[کلهر، محمدرضا (کرمانشاه ۱۲۴۵ق ـ تهران ۱۳۱۰ق)|میرزا محمدرضا کلهر]]، از خوشنویسان بنام، نستعلیق را در [[چاپ سنگی]] به‌کار گرفت. در همین قرن [[شکسته نستعلیق، خط|خط شکسته نستعلیق]] ظاهر شد. اما قرن ۱۲ق هنر خوشنویسی در ایران سیر نزولی پیدا کرد و اوایل قرن ۱۳ق نستعلیق حیات تازه‌ای یافت. عماد الکتاب در قرن ۱۴ق نستعلیق را به‌اوج زیبایی رساند.&lt;/p&gt;<br /> &lt;br&gt;&lt;!--39098700--&gt;<br /> [[رده:خوشنویسی]]<br /> [[رده:اصطلاحات و ابزار و انواع]]</div>

Shahraabi