https://wikijoo.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D9%87اشاعره - تاریخچهٔ نسخهها2026-04-17T15:57:23Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.0https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D9%87&diff=2010198521&oldid=prevMohammadi3 در ۲۳ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۰۳2024-11-23T11:03:45Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۳ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۰۳</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اَشاعِرِه <br></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اَشاعِرِه <br></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p>(یا: اشعریه؛ اشعریان) یکی از مهمترین و دیرپاترین مکاتبِ کلامی اهل سنّت، منسوب به [[اشعری، ابوالحسن (بصره ۲۶۰ـ بغداد ۳۲۴ق)|ابوالحسن اشعری]]. ابوالحسن اشعری خود در آغاز به مکتب فکری [[معتزله]] گرایش داشت، اما بهانهای که باعث جدایی و کنارهگیری ابوالحسن اشعری از معتزله و [[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جبایی، </del>ابوعلی محمد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(خوزستان ۲۳۵ـ بغداد ۳۰۳ق)</del>|ابوعلی جُبّایی]] استاد معتزلی او شد، مناظرهای بود که میان او با استادش درخصوص سرنوشت برادر مؤمن، کافر و نابالغ در روز قیامت اتفاق افتاد و سرانجام ابوالحسن به سبب مسائل پیچیدهای چون صفات پروردگار، جبر و اختیار و رابطۀ آن با مسئلۀ علم و قدرت و ارادۀ الهی، قِدم قرآن، و ضرورت رؤیت خداوند در آخرت، از معتزلیان روی گرداند و در آغاز قرن ۴ق خود بانیِ مکتبِ کلامی جدید شد که به نام خود او معروف است. ابوالحسن اشعری در برابر دو جریان معتزله و اهل حدیث قرار داشت؛ جریان نخست، عقل را یگانه ابزار شناخت میدانستند و جریان دوم، شیوۀ عقلستیزی در پیش گرفتند و به تفسیر قشری و ظاهری آیات قرآن پرداختند. ابوالحسن اشعری میکوشید تا راهی متمایز از این دو را برگزیند. با افول معتزله رفتهرفته اشاعره در میان عامۀ اهل سنت، به ویژه شافعیان، مقبولیت یافتند. اما در این میان با مخالفت برخی فرق اسلامی نظیر حنابله و [[ماتریدیه|ماتُریدیه]] روبهرو بودند. [[آل بویه]] نیز با تمایلات شیعی در دفعِ آنان میکوشیدند، اما با برآمدن سلاجقه و سقوط شیعیان و معتزلیان در [[بغداد]] و [[خراسان]]، اشعریه رواج بیشتری یافت و علیرغم مخالفت حنبلیانی چون ابن تیمیه، تا اواخر قرن ۹ق نفوذِ قدرتمند خود را در میان اهل سنّت حفظ کرد تا آنجا که در آثار بسیاری از علمای اهل سنّت،حتی در زمان حاضر، ردّ پای تفکر اشعری را میتوان یافت. هر چند بسیاری از متکلمان بعدی دراین تفکر تجدید نظر کردند و در آن تغییراتی دادند. اشعریان در بحث اصول و فروعِ دینی عنصر عقل را چندان بها نمیدهند و تعیین [[حسن و قبح]] را با شرع میدانند و برخلاف معتزله و شیعه به حسن و قبح عقلی اعتقاد ندارند. آنان را عقیده برآن است که «خوب» چیزی است که خداوند به آن امر فرموده و«بد»آن است که خداوند از آن نهی کرده است. حال آن که به اعتقاد شیعه و معتزله، مفاهیم «خوب» و «بد» مستقل از فرمان خداوند وجود دارند و با عقل میتوان فیالجمله آنها را درک کرد. خداوند به انجام امور خوب امر میکند و از انجام امور بد نهی مینماید همچنان که در قرآن فرموده است اِنَّ اللهَ یَأمُرُ بالعدلِ و الاحسان (نحل، ۹۰) خداوند به عدالت و نیکی امر میکند. عقلگریزی در نزد اشاعره سبب شده است که نوعی قشریگری و تحجر بر افکار آنان سایه افکند. اشاعره تمایل به جبر دارند اما چون جبریِ مطلق نیستند، به نوعی اختیار به نام «کسب» معتقدند. مکتب کلامی اشعری میکوشید تا پا از دایرۀ ظواهر قرآن و روایات بیرون ننهد. متکلمان و علمای بزرگ اشعری، چون [[امام الحرمین|امام الحرمین جوینی]]، [[غزالی، ابوحامد محمد (طوس ۴۵۰ـ همان جا ۵۰۵ق)|غزالی]]، امام [[فخر رازی، محمد بن عمر (ری ۵۴۴ـ هرات ۶۰۶)|فخر رازی]]، قاضی [[عضدالدین ایجی (ایج در فارس ۶۸۰ـ کرمان ۷۵۶ق)|عضدالدین ایجی]]، [[شریف جرجانی|میر سید شریف جرجانی]] و دیگران اگرچه در اصول و مبادی با ابوالحسن اشعری همنظر بودند، اما در بسیاری عقاید هم با وی اختلافِ رأی داشتند.</p></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p>(یا: اشعریه؛ اشعریان) یکی از مهمترین و دیرپاترین مکاتبِ کلامی اهل سنّت، منسوب به [[اشعری، ابوالحسن (بصره ۲۶۰ـ بغداد ۳۲۴ق)|ابوالحسن اشعری]]. ابوالحسن اشعری خود در آغاز به مکتب فکری [[معتزله]] گرایش داشت، اما بهانهای که باعث جدایی و کنارهگیری ابوالحسن اشعری از معتزله و [[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جبائی، </ins>ابوعلی محمد|ابوعلی جُبّایی]] استاد معتزلی او شد، مناظرهای بود که میان او با استادش درخصوص سرنوشت برادر مؤمن، کافر و نابالغ در روز قیامت اتفاق افتاد و سرانجام ابوالحسن به سبب مسائل پیچیدهای چون صفات پروردگار، جبر و اختیار و رابطۀ آن با مسئلۀ علم و قدرت و ارادۀ الهی، قِدم قرآن، و ضرورت رؤیت خداوند در آخرت، از معتزلیان روی گرداند و در آغاز قرن ۴ق خود بانیِ مکتبِ کلامی جدید شد که به نام خود او معروف است. ابوالحسن اشعری در برابر دو جریان معتزله و اهل حدیث قرار داشت؛ جریان نخست، عقل را یگانه ابزار شناخت میدانستند و جریان دوم، شیوۀ عقلستیزی در پیش گرفتند و به تفسیر قشری و ظاهری آیات قرآن پرداختند. ابوالحسن اشعری میکوشید تا راهی متمایز از این دو را برگزیند. با افول معتزله رفتهرفته اشاعره در میان عامۀ اهل سنت، به ویژه شافعیان، مقبولیت یافتند. اما در این میان با مخالفت برخی فرق اسلامی نظیر حنابله و [[ماتریدیه|ماتُریدیه]] روبهرو بودند. [[آل بویه]] نیز با تمایلات شیعی در دفعِ آنان میکوشیدند، اما با برآمدن سلاجقه و سقوط شیعیان و معتزلیان در [[بغداد]] و [[خراسان]]، اشعریه رواج بیشتری یافت و علیرغم مخالفت حنبلیانی چون ابن تیمیه، تا اواخر قرن ۹ق نفوذِ قدرتمند خود را در میان اهل سنّت حفظ کرد تا آنجا که در آثار بسیاری از علمای اهل سنّت،حتی در زمان حاضر، ردّ پای تفکر اشعری را میتوان یافت. هر چند بسیاری از متکلمان بعدی دراین تفکر تجدید نظر کردند و در آن تغییراتی دادند. اشعریان در بحث اصول و فروعِ دینی عنصر عقل را چندان بها نمیدهند و تعیین [[حسن و قبح]] را با شرع میدانند و برخلاف معتزله و شیعه به حسن و قبح عقلی اعتقاد ندارند. آنان را عقیده برآن است که «خوب» چیزی است که خداوند به آن امر فرموده و«بد»آن است که خداوند از آن نهی کرده است. حال آن که به اعتقاد شیعه و معتزله، مفاهیم «خوب» و «بد» مستقل از فرمان خداوند وجود دارند و با عقل میتوان فیالجمله آنها را درک کرد. خداوند به انجام امور خوب امر میکند و از انجام امور بد نهی مینماید همچنان که در قرآن فرموده است اِنَّ اللهَ یَأمُرُ بالعدلِ و الاحسان (نحل، ۹۰) خداوند به عدالت و نیکی امر میکند. عقلگریزی در نزد اشاعره سبب شده است که نوعی قشریگری و تحجر بر افکار آنان سایه افکند. اشاعره تمایل به جبر دارند اما چون جبریِ مطلق نیستند، به نوعی اختیار به نام «کسب» معتقدند. مکتب کلامی اشعری میکوشید تا پا از دایرۀ ظواهر قرآن و روایات بیرون ننهد. متکلمان و علمای بزرگ اشعری، چون [[امام الحرمین|امام الحرمین جوینی]]، [[غزالی، ابوحامد محمد (طوس ۴۵۰ـ همان جا ۵۰۵ق)|غزالی]]، امام [[فخر رازی، محمد بن عمر (ری ۵۴۴ـ هرات ۶۰۶)|فخر رازی]]، قاضی [[عضدالدین ایجی (ایج در فارس ۶۸۰ـ کرمان ۷۵۶ق)|عضدالدین ایجی]]، [[شریف جرجانی|میر سید شریف جرجانی]] و دیگران اگرچه در اصول و مبادی با ابوالحسن اشعری همنظر بودند، اما در بسیاری عقاید هم با وی اختلافِ رأی داشتند.</p></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><br><!--11345000--></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><br><!--11345000--></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:فلسفه ، منطق و کلام]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:فلسفه ، منطق و کلام]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کلام – اشخاص و فرقه ها و آثار]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کلام – اشخاص و فرقه ها و آثار]]</div></td></tr>
</table>Mohammadi3https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D9%87&diff=2010136638&oldid=prevMohammadi2 در ۱۴ مهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۷:۵۱2022-05-14T17:51:16Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۴ مهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۷:۵۱</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اَشاعِرِه <br></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اَشاعِرِه <br></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p>(یا: اشعریه؛ اشعریان) یکی از مهمترین و دیرپاترین مکاتبِ کلامی اهل سنّت، منسوب به ابوالحسن اشعری. ابوالحسن اشعری خود در آغاز به مکتب فکری معتزله گرایش داشت، اما بهانهای که باعث جدایی و کنارهگیری ابوالحسن اشعری از معتزله و ابوعلی جُبّایی استاد معتزلی او شد، مناظرهای بود که میان او با استادش درخصوص سرنوشت برادر مؤمن، کافر و نابالغ در روز قیامت اتفاق افتاد و سرانجام ابوالحسن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بهسبب </del>مسائل پیچیدهای چون صفات پروردگار، جبر و اختیار و رابطۀ آن با مسئلۀ علم و قدرت و ارادۀ الهی، قِدم قرآن، و ضرورت رؤیت خداوند در آخرت، از معتزلیان روی گرداند و در آغاز قرن ۴ق خود بانیِ مکتبِ کلامی جدید شد که <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بهنام </del>خود او معروف است. ابوالحسن اشعری در برابر دو جریان معتزله و اهل حدیث قرار داشت؛ جریان نخست، عقل را یگانه ابزار شناخت میدانستند و جریان دوم، شیوۀ عقلستیزی در پیش گرفتند و به تفسیر قشری و ظاهری آیات قرآن پرداختند. ابوالحسن اشعری میکوشید تا راهی متمایز از این دو را برگزیند. با افول معتزله رفتهرفته اشاعره در میان عامۀ اهل سنت، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بهویژه </del>شافعیان، مقبولیت یافتند. اما در این میان با مخالفت برخی فرق اسلامی نظیر حنابله و ماتُریدیه روبهرو بودند. آل بویه نیز با تمایلات شیعی در دفعِ آنان میکوشیدند، اما با برآمدن سلاجقه و سقوط شیعیان و معتزلیان در بغداد و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خراسان، </del>اشعریه رواج بیشتری یافت و علیرغم مخالفت حنبلیانی چون ابن تیمیه، تا اواخر قرن ۹ق نفوذِ قدرتمند خود را در میان اهل سنّت حفظ کرد تا آنجا که در آثار بسیاری از علمای اهل سنّت،حتی در زمان حاضر، ردّ پای تفکر اشعری را میتوان یافت.هر چند بسیاری از متکلمان بعدی دراین تفکر تجدید نظر کردند <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ودر </del>آن تغییراتی دادند. اشعریان در بحث اصول و فروعِ دینی عنصر عقل را چندان بها نمیدهند و تعیین حسن و قبح را با شرع میدانند و برخلاف معتزله و شیعه به حسن و قبح عقلی اعتقاد ندارند. آنان را عقیده برآن است که «خوب» چیزی است که خداوند به آن امر فرموده و«بد»آن است که خداوند از آن نهی کرده است. حال آن که به اعتقاد شیعه و معتزله، مفاهیم «خوب» و «بد» مستقل از فرمان خداوند وجود دارند و با عقل میتوان فیالجمله آنها را درک کرد. خداوند به انجام امور خوب امر میکند و از انجام امور بد نهی مینماید همچنان که در قرآن فرموده است <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اِنَّ </del>اللهَ یَأمُرُ بالعدلِ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">والاحسان </del>(نحل، ۹۰) خداوند به عدالت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ونیکی </del>امر میکند. عقلگریزی در نزد اشاعره سبب شده است که نوعی قشریگری و تحجر بر افکار آنان سایه افکند. اشاعره تمایل به جبر دارند <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">امّا </del>چون جبریِ مطلق نیستند، به نوعی اختیار به نام «کسب» معتقدند. مکتب کلامی اشعری میکوشید تا پا از دایرۀ ظواهر قرآن و روایات بیرون ننهد. متکلمان و علمای بزرگ اشعری، چون امام الحرمین <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جوینی، </del>غزالی، امام فخر رازی، قاضی عضدالدین <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایجی، </del>میر سید شریف جرجانی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ودیگران </del>اگرچه در اصول و مبادی با ابوالحسن اشعری همنظر بودند، اما در بسیاری عقاید هم با وی اختلافِ رأی داشتند.</p></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p>(یا: اشعریه؛ اشعریان) یکی از مهمترین و دیرپاترین مکاتبِ کلامی اهل سنّت، منسوب به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[اشعری، ابوالحسن (بصره ۲۶۰ـ بغداد ۳۲۴ق)|</ins>ابوالحسن اشعری<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>. ابوالحسن اشعری خود در آغاز به مکتب فکری <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>معتزله<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>گرایش داشت، اما بهانهای که باعث جدایی و کنارهگیری ابوالحسن اشعری از معتزله و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[جبایی، ابوعلی محمد (خوزستان ۲۳۵ـ بغداد ۳۰۳ق)|</ins>ابوعلی جُبّایی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>استاد معتزلی او شد، مناظرهای بود که میان او با استادش درخصوص سرنوشت برادر مؤمن، کافر و نابالغ در روز قیامت اتفاق افتاد و سرانجام ابوالحسن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به سبب </ins>مسائل پیچیدهای چون صفات پروردگار، جبر و اختیار و رابطۀ آن با مسئلۀ علم و قدرت و ارادۀ الهی، قِدم قرآن، و ضرورت رؤیت خداوند در آخرت، از معتزلیان روی گرداند و در آغاز قرن ۴ق خود بانیِ مکتبِ کلامی جدید شد که <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به نام </ins>خود او معروف است. ابوالحسن اشعری در برابر دو جریان معتزله و اهل حدیث قرار داشت؛ جریان نخست، عقل را یگانه ابزار شناخت میدانستند و جریان دوم، شیوۀ عقلستیزی در پیش گرفتند و به تفسیر قشری و ظاهری آیات قرآن پرداختند. ابوالحسن اشعری میکوشید تا راهی متمایز از این دو را برگزیند. با افول معتزله رفتهرفته اشاعره در میان عامۀ اهل سنت، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به ویژه </ins>شافعیان، مقبولیت یافتند. اما در این میان با مخالفت برخی فرق اسلامی نظیر حنابله و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ماتریدیه|</ins>ماتُریدیه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>روبهرو بودند. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>آل بویه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>نیز با تمایلات شیعی در دفعِ آنان میکوشیدند، اما با برآمدن سلاجقه و سقوط شیعیان و معتزلیان در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>بغداد<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[خراسان]]، </ins>اشعریه رواج بیشتری یافت و علیرغم مخالفت حنبلیانی چون ابن تیمیه، تا اواخر قرن ۹ق نفوذِ قدرتمند خود را در میان اهل سنّت حفظ کرد تا آنجا که در آثار بسیاری از علمای اهل سنّت،حتی در زمان حاضر، ردّ پای تفکر اشعری را میتوان یافت. هر چند بسیاری از متکلمان بعدی دراین تفکر تجدید نظر کردند <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و در </ins>آن تغییراتی دادند. اشعریان در بحث اصول و فروعِ دینی عنصر عقل را چندان بها نمیدهند و تعیین <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>حسن و قبح<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>را با شرع میدانند و برخلاف معتزله و شیعه به حسن و قبح عقلی اعتقاد ندارند. آنان را عقیده برآن است که «خوب» چیزی است که خداوند به آن امر فرموده و«بد»آن است که خداوند از آن نهی کرده است. حال آن که به اعتقاد شیعه و معتزله، مفاهیم «خوب» و «بد» مستقل از فرمان خداوند وجود دارند و با عقل میتوان فیالجمله آنها را درک کرد. خداوند به انجام امور خوب امر میکند و از انجام امور بد نهی مینماید همچنان که در قرآن فرموده است <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اِنَّ </ins>اللهَ یَأمُرُ بالعدلِ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و الاحسان </ins>(نحل، ۹۰) خداوند به عدالت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و نیکی </ins>امر میکند. عقلگریزی در نزد اشاعره سبب شده است که نوعی قشریگری و تحجر بر افکار آنان سایه افکند. اشاعره تمایل به جبر دارند <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اما </ins>چون جبریِ مطلق نیستند، به نوعی اختیار به نام «کسب» معتقدند. مکتب کلامی اشعری میکوشید تا پا از دایرۀ ظواهر قرآن و روایات بیرون ننهد. متکلمان و علمای بزرگ اشعری، چون <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[امام الحرمین|</ins>امام الحرمین <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جوینی]]، [[</ins>غزالی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابوحامد محمد (طوس ۴۵۰ـ همان جا ۵۰۵ق)|غزالی]]، </ins>امام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>فخر رازی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محمد بن عمر (ری ۵۴۴ـ هرات ۶۰۶)|فخر رازی]]، </ins>قاضی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[عضدالدین ایجی (ایج در فارس ۶۸۰ـ کرمان ۷۵۶ق)|</ins>عضدالدین <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایجی]]، [[شریف جرجانی|</ins>میر سید شریف جرجانی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] و دیگران </ins>اگرچه در اصول و مبادی با ابوالحسن اشعری همنظر بودند، اما در بسیاری عقاید هم با وی اختلافِ رأی داشتند.</p></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><br><!--11345000--></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><br><!--11345000--></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:فلسفه ، منطق و کلام]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:فلسفه ، منطق و کلام]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کلام – اشخاص و فرقه ها و آثار]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کلام – اشخاص و فرقه ها و آثار]]</div></td></tr>
</table>Mohammadi2https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D9%87&diff=1189962&oldid=prevDaneshGostar: جایگزینی متن - '\\1' به '<!--1'2019-07-24T05:23:50Z<p>جایگزینی متن - '\\1' به '<!--1'</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div><br />
اَشاعِرِه <br><br />
<p>(یا: اشعریه؛ اشعریان) یکی از مهمترین و دیرپاترین مکاتبِ کلامی اهل سنّت، منسوب به ابوالحسن اشعری. ابوالحسن اشعری خود در آغاز به مکتب فکری معتزله گرایش داشت، اما بهانهای که باعث جدایی و کنارهگیری ابوالحسن اشعری از معتزله و ابوعلی جُبّایی استاد معتزلی او شد، مناظرهای بود که میان او با استادش درخصوص سرنوشت برادر مؤمن، کافر و نابالغ در روز قیامت اتفاق افتاد و سرانجام ابوالحسن بهسبب مسائل پیچیدهای چون صفات پروردگار، جبر و اختیار و رابطۀ آن با مسئلۀ علم و قدرت و ارادۀ الهی، قِدم قرآن، و ضرورت رؤیت خداوند در آخرت، از معتزلیان روی گرداند و در آغاز قرن ۴ق خود بانیِ مکتبِ کلامی جدید شد که بهنام خود او معروف است. ابوالحسن اشعری در برابر دو جریان معتزله و اهل حدیث قرار داشت؛ جریان نخست، عقل را یگانه ابزار شناخت میدانستند و جریان دوم، شیوۀ عقلستیزی در پیش گرفتند و به تفسیر قشری و ظاهری آیات قرآن پرداختند. ابوالحسن اشعری میکوشید تا راهی متمایز از این دو را برگزیند. با افول معتزله رفتهرفته اشاعره در میان عامۀ اهل سنت، بهویژه شافعیان، مقبولیت یافتند. اما در این میان با مخالفت برخی فرق اسلامی نظیر حنابله و ماتُریدیه روبهرو بودند. آل بویه نیز با تمایلات شیعی در دفعِ آنان میکوشیدند، اما با برآمدن سلاجقه و سقوط شیعیان و معتزلیان در بغداد و خراسان، اشعریه رواج بیشتری یافت و علیرغم مخالفت حنبلیانی چون ابن تیمیه، تا اواخر قرن ۹ق نفوذِ قدرتمند خود را در میان اهل سنّت حفظ کرد تا آنجا که در آثار بسیاری از علمای اهل سنّت،حتی در زمان حاضر، ردّ پای تفکر اشعری را میتوان یافت.هر چند بسیاری از متکلمان بعدی دراین تفکر تجدید نظر کردند ودر آن تغییراتی دادند. اشعریان در بحث اصول و فروعِ دینی عنصر عقل را چندان بها نمیدهند و تعیین حسن و قبح را با شرع میدانند و برخلاف معتزله و شیعه به حسن و قبح عقلی اعتقاد ندارند. آنان را عقیده برآن است که «خوب» چیزی است که خداوند به آن امر فرموده و«بد»آن است که خداوند از آن نهی کرده است. حال آن که به اعتقاد شیعه و معتزله، مفاهیم «خوب» و «بد» مستقل از فرمان خداوند وجود دارند و با عقل میتوان فیالجمله آنها را درک کرد. خداوند به انجام امور خوب امر میکند و از انجام امور بد نهی مینماید همچنان که در قرآن فرموده است اِنَّ اللهَ یَأمُرُ بالعدلِ والاحسان (نحل، ۹۰) خداوند به عدالت ونیکی امر میکند. عقلگریزی در نزد اشاعره سبب شده است که نوعی قشریگری و تحجر بر افکار آنان سایه افکند. اشاعره تمایل به جبر دارند امّا چون جبریِ مطلق نیستند، به نوعی اختیار به نام «کسب» معتقدند. مکتب کلامی اشعری میکوشید تا پا از دایرۀ ظواهر قرآن و روایات بیرون ننهد. متکلمان و علمای بزرگ اشعری، چون امام الحرمین جوینی، غزالی، امام فخر رازی، قاضی عضدالدین ایجی، میر سید شریف جرجانی ودیگران اگرچه در اصول و مبادی با ابوالحسن اشعری همنظر بودند، اما در بسیاری عقاید هم با وی اختلافِ رأی داشتند.</p><br />
<br><!--11345000--><br />
[[رده:فلسفه ، منطق و کلام]]<br />
[[رده:کلام – اشخاص و فرقه ها و آثار]]</div>DaneshGostar