https://wikijoo.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A7%D9%82%D9%84%DB%8C%D8%AF%D8%B3اقلیدس - تاریخچهٔ نسخهها2026-04-18T00:47:33Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.0https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A7%D9%82%D9%84%DB%8C%D8%AF%D8%B3&diff=2010051035&oldid=prevNazanin در ۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۰۵:۲۳2019-07-24T05:23:50Z<p></p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div><br />
اُقْلیدُس (۳۳۰ـ۲۶۰پم)(Euclid)<br/> [[File:11419200-1.jpg|thumb|اُقْليدُس]][[File:11419200-2.jpg|thumb|اُقْليدُس]][[File:11419200-3.jpg|thumb|اُقْليدُس]][[File:11419200.jpg|thumb|اُقْليدُس]] {{جعبه زندگینامه<br />
|عنوان =اقلیدس<br />
|نام =Euclid<br />
|نام دیگر=<br />
|نام اصلی=<br />
|نام مستعار=<br />
|لقب=<br />
|زادروز=۳۳۰پ م<br />
|تاریخ مرگ=۲۶۰پ م<br />
|دوره زندگی=<br />
|ملیت=یونانی<br />
|محل زندگی=<br />
|تحصیلات و محل تحصیل=<br />
| شغل و تخصص اصلی =ریاضی دان<br />
|شغل و تخصص های دیگر=<br />
|سبک =<br />
|مکتب =<br />
|سمت =<br />
|جوایز و افتخارات =<br />
|آثار = اصول اقلیدس<br />
|خویشاوندان سرشناس =<br />
|گروه مقاله =ریاضیات<br />
|دوره =<br />
|فعالیت های مهم =<br />
|رشته =<br />
|پست تخصصی =<br />
|باشگاه =<br />
}}(یا: اُقْلیدِس) ریاضیدان یونانی. کتاب ''اصول''<ref>''Stoicheia/Elements''<br />
</ref>، مشتمل بر سیزده مقاله، را نوشت که نُه مقاله به هندسۀ مسطحه<ref> plane geometry <br />
</ref> و فضایی<ref>solid geometry </ref> و چهار مقالۀ دیگر به نظریۀ اعداد<ref>number theory </ref> اختصاص دارد. دستاورد عمدۀ او در این کتاب تنظیم و بسط کشفیات ریاضی پیشینیان بهصورتی اسلوبمند، و استفاده از روشی مبتنی بر اصول موضوع<ref>axioms </ref>، تعریفها<ref>definitions </ref>، و قضیهها<ref>theorems </ref>ست. آثار اقلیدس و سبکی که در عرضۀ مطالب بهکار برد، الگوی اندیشه و بیان ریاضی طی ۲۰۰۰ سال بعد از او بوده است. او دو شیوۀ عمده را در عرضۀ مطالب ریاضی بهکار برد: شیوۀ ترکیبی<ref>synthetic style</ref> یا رفتن از معلوم به سوی مجهول، طی مراحلی منطقی؛ و شیوۀ تحلیلی<ref> analytical style </ref> یا تحویل مجهول و موارد پیچیدهتر به معلوم، طی مراحلی منطقی. هر دو شیوه مبتنی بر اصول موضوع یا گزارهها<ref>statement </ref>ییاند که بدون اثبات درست فرض میشوند و قضیهها از آنها استنتاج میشوند. اقلیدس در ''اصول'' رویکرد ترکیبی را در پیش گرفت و از رویکرد تحلیلی در آثار ریاضی مهم دیگری بهره برد که آنها را در ''گنجینۀ تحلیل''<ref>''Treasury of Analysis''</ref> آورد. ''اصول'' اقلیدس علاوهبر آنکه حاوی کارهای ریاضیدانان پیشین و بسط آنهاست، نوآوریهای اقلیدس را هم نشان میدهد. او در زمینۀ جزییات کار ریاضی دقیق بود و برای هر یک از قضایا اثبات میآورد. شش مقالۀ اول ''اصول'' دربارۀ هندسۀ مسطحه، یعنی نقطه، خط، مثلث<ref>''triangle'' </ref>، مربع<ref>square </ref>، متوازیالاضلاع<ref>parallelogram </ref>. دایره<ref>circle </ref>، و غیره، است. از آن جمله است گزارهای معادل اینکه از نقطهای در خارج یک خط فقط یک خط میتوان به موازات آن خط رسم کرد (اصل توازی)، و قضیههایی از قبیل قضیۀ فیثاغورس<ref>Pythagoras’ theorem</ref> که اقلیدس آن را تعمیم داد. مقالههای هفت و هشت و نُه به نظریۀ اعداد اختصاص دارد و ازجمله شامل اثبات اقلیدس از این حکم است که بینهایت عدد اول وجود دارد. مقالۀ دهم ''اصول'' به اعداد گنگ (اصم)<ref>''irrational numbers'' </ref> میپردازد و مقالههای یازده تا سیزده دربارۀ هندسۀ فضایی است و با شرح اجسام افلاطونی<ref>Platonic solids </ref>، یعنی چهاروجهی<ref>tetrahedron </ref>، هشتوجهی<ref>octahedron </ref>، مکعب<ref>cube </ref>، دوازدهوجهی<ref>dodecahedron</ref>، و بیستوجهی<ref> icosahedron</ref>، بهپایان میرسد. دربارۀ زندگی اقلیدس اطلاعات بسیار اندکی در دست است. هیچ مدرکی دربارۀ تاریخ یا محل تولد، تحصیلات، و مرگ او وجود ندارد. تأثیر افلاطون در کارهای او مشخص است و بنابراین، اقلیدس یا معاصر افلاطون بوده و یا اندکی بعد از او زیسته است. به عقیده بعضی از شارحان در آکادمی افلاطون<ref> Plato’s Academy</ref> در آتن درس خوانده است، ولی اگر چنین باشد، احتمالاً پس از مرگ افلاطون بوده است. می''''''دانیم که اقلیدس در حدود ۳۰۰پم به شهر اسکندریه، که اکنون در مصر واقع است، رفت. او در این شهر تازه''''''تأسیس مدرسۀ ریاضیات خود را بنا کرد. آثار ریاضی او تقریباً کامل به''''''جا مانده''''''اند، زیرا نخست به عربی، بعد به لاتین، و سپس به زبان''''''های دیگر اروپایی ترجمه شده''''''اند.<br />
<br />
&nbsp;<br />
<br />
----<br />
<br />
[[Category:ریاضیات]] [[Category:(ریاضیات)اشخاص و آثار]]</div>Nazanin