https://wikijoo.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A7%D9%86%DA%AF%D9%84%DB%8C%D8%B3%DB%8C%D8%8C_%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AAانگلیسی، ادبیات - تاریخچهٔ نسخهها2026-05-04T13:26:21Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.0https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%A7%D9%86%DA%AF%D9%84%DB%8C%D8%B3%DB%8C%D8%8C_%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA&diff=1192028&oldid=prevDaneshGostar: جایگزینی متن - '\\1' به '<!--1'2019-07-24T05:23:50Z<p>جایگزینی متن - '\\1' به '<!--1'</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div><br />
انگلیسی، ادبیات (English literature)<br/> [[File:11572500-1.jpg|thumb|انگليسي، ادبيات]][[File:11572500.jpg|thumb|انگليسي، ادبيات]]تحوّل ادبیات انگلیسی از دورۀ کهن تا به امروز را به دورههای مختلفی تقسیم میکنند که هریک از آنها به لحاظ نظریۀ هنری، شیوهها و مسائلشان از یکدیگر متمایزند. ۴۴۹م، مقارن با ورود ساکسونها، را مبدأ ادبیات انگلیس قرار میدهند. هرچند تاریخ نگارش پارههایی از متون باقی مانده به حدود ۶۹۸م بازمیگردد.<br />
<br />
'''ادبیات آنگلوساکسون'''. (یا ادبیات انگلیسی کهن) نثر و شعر به گویشهای گوناگون انگلیسی کهن که بین ۴۴۹م و ۱۰۶۶م نوشته شد. بزرگترین منظومۀ حماسی بازمانده ''بیوولف<ref>Beowulf </ref>''&nbsp;(ح ۷۰۰م) است که نبردهای این قهرمان را با دشمنان اسطورهای، نظیر گرندل<ref>Grendel </ref>&nbsp;آدمخوار و مادرش بازگو میکند. یکی از کهنترین اشعار کوتاه مشتمل بر شش مصراع سرودۀ کدمون<ref>Caedmon </ref>&nbsp;است که بنابر اقوال در رؤیا به او الهام میشود تا دربارۀ آفرینش نغمهسرایی کند. شعر بلندتر «رؤیای مسیح مصلوب<ref>The Dream of the Rood</ref>» (ح ۶۹۸م) مراسم مسیحی صلیب عیسی را مینمایاند. همانگونه که الین<ref>Elene </ref>، اثر کینوولف<ref>Cynewulf </ref>، به این موضوع میپردازد. تاریخ آغاز نثر انگلیسی کهن به عصر آلفرد کبیر و ترجمههایش برمیگردد. نثر تاریخی با ''سالنامۀ آنگلوساکسون<ref>Anglo-Saxon Chronicle </ref>''&nbsp;آغاز شد که در اصل یادداشتهای کوتاهی از رویدادهای سالانه بود. تاریخ مواعظ الفریک<ref>Aelfric </ref>، راهب دورست<ref>Dorset </ref>، به قرنهای ۱۰ و ۱۱م میرسد. نثر الفریک آشکارا پیچیدهتر از نثر آلفرد است.<br />
<br />
'''انگلیسی میانه'''. دورهای از زبان و ادبیات انگلیسی از حدود ۱۰۵۰م تا ۱۵۵۰. از ویژگی زبان و ادبیات این دوره افزایش نفوذ اروپا، بهویژه فرانسه، است که ناشی از ورود طبقۀ حاکم نورمان در پایان قرن ۱۱م بود؛ گذشته از نفوذ نورمانهای فرانسه فرهنگ و ادبیات ایتالیا نیز در پیشرفت ادبیات انگلیسی مهم بود. شاعران ایتالیایی، ازجمله دانته آلیگیری<ref>Dante Alighieri </ref>، که در فاصلۀ ۱۳۰۷م و ۱۳۲۱م ''کمدی الهی'' را سرود و بو کاتچو<ref>Bo Ccaccio</ref>، که ''دکامرون<ref>Decameron </ref>''&nbsp;را بین ۱۳۵۰م و ۱۳۵۲م نوشت، هر دو بر شاعران انگلیسی میانه تأثیر بخشیدند. اشعار کهن در قالب رمانسها پدید آمد که بر مبنای داستانهای شارلمانی، شاه فرانکها، افسانههای آرتور شاه بریتانیایی، و رویدادهای شهر باستانی تروا بودند. شاعر بزرگ این دوره جفری چاسر<ref>Geoffery Chaucer</ref>&nbsp;(۱۳۴۳ـ۱۴۰۰م) بود. شعر مذهبی «رؤیای پیرز شخمکار<ref>The Vision of Piers Plowman</ref>»، سرودۀ ویلیام لنگلند<ref>William Langland</ref>&nbsp;(ح ۱۳۳۰ـ۱۳۸۶م)، از نظر اندیشه بیشتر حالوهوای انگلیسی داشت. از دیگر اشعار مذهبی بازمانده «مروارید»، از شاعری گمنام، «شکیبایی» و «سر گاوین و شوالیۀ سبزپوش<ref>Sir Gawayne and the Greene Knight</ref>» است که دربارۀ شوالیهگری است. در این دوره بیشتر مذهبی بود. هرچند نثر ترجمۀ کتاب مقدس (ح ۱۳۸۰م) از جان ویکلیف<ref>John Wyclif</ref>&nbsp;دشوار بود، نثر بومی در اواخر قرن ۱۵ با داستان ''مرگ آرتور<ref>Le Morte D’Arthur</ref>''، اثر تامس ملوری<ref>Thomas Malary</ref>، پیچیدهتر شد.<br />
<br />
'''ادبیات دورۀ الیزابت'''. ادبیات دورۀ سلطنت الیزابت اول (۱۵۵۸ـ۱۶۰۳) در انگلستان. مشخّصۀ بارز ادبیات این عصر قدرتمندی، نوآوری، اعتماد به نفس است. رنسانس، انسانگرایی، شور پروتستانی، و کشفیات جغرافیایی و علمی همگی در بروز این قدرت خلاقه سهیم بودند. نوع ادبی قالب در این عصر نمایشنامه بود. نمایشنامهنویسی این دوره خود را از غلبۀ مذهب رهانید. شکسپیر و کریستوفر مارلو<ref>Christopher Marlowe</ref>&nbsp;غالباً از مضامین بحثانگیز در نمایشنامههایشان استفاده میکردند، ازجمله مضمون قدرت سیاسی در ''تیمور لنگ<ref>Tamerlane the Great</ref>'کبیر''، اثر مارلو، و مکبث<ref>Macbeth </ref>&nbsp;(۱۶۰۶) شکسپیر. ادموند اسپنسر<ref>Edmund Spenser</ref>&nbsp;و فیلیپ سیدنی<ref>Philip Sidney</ref>&nbsp;از دیگر نویسندگان این دورهاند. با آغاز دورۀ جیمز اول، پادشاه انگلستان، محتوای نمایشنامهها نیز آشکارا تیرهتر شد. نمایشنامههای نویسندگانی، نظیر جان وبستر<ref>John Webster</ref>&nbsp;خشونت صریحتری را در معرض دید تماشاچیان قرار میداد. اسپنسر آثار کاملاً متفاوتی را عرضه کرد، ازجمله ''ملکۀ شاه پریان''<ref>The Faerie Queen</ref>&nbsp;(۱۵۹۰ـ۱۵۹۶) که منظومۀ بلند شبانی بود. در این دوره همچنین نسخههای متعددی از کتاب مقدس بهچاپ رسید و نقطۀ اوج آن چاپ نسخۀ ماندگار شاه جیمز بود.<br />
<br />
'''ادبیات دوران بازگشت'''. بازگشت چارلز دوم به سلطنت (۱۶۶۰)، نوشتار خلاقه را از محدودیتهای تحتالحمایگی رها ساخت. مشهورترین گونۀ این دوره کمدی وقیحانه و سرزنده در آثاری چون ''همسر روستایی''، اثر ویلیام ویچرلی<ref>William Wycherley</ref>، است. اما نویسندگانی چون جان میلتون<ref>John Milton </ref>، صاحب اثر ''بهشت گمشده''، و جان بانیان<ref>John Bunyan </ref>، نویسندۀ ''سیریک زایر<ref>Pilgrim's Progress</ref>''&nbsp;(۱۶۷۸ـ۱۶۸۴) به خلق آثار مذهبی دست زدند. نثر غیرمذهبی، همچون نثر مذهبی، گونۀ محبوب این دوره بود. نویسندگان این دوره عبارت بودند از آیزاک والتون<ref>Izaak Walton</ref>&nbsp;و ساموئل پپیس<ref>Samuel Pepys</ref>، که برای دستاوردهایش در به تصویر کشیدن ادیبانه و واقعگرایانۀ زندگی شهرت دارد. در شعر غیرمذهبی، جان درایدن<ref>John Dryden </ref>، شاعر و نمایشنامهنویس، و سمیوئل باتلر<ref>Samuel Butler</ref>، شاعر «هودیبرس<ref>Hudibras</ref>»، از طنز بسیار استفاده کردهاند. نمایشنامه تراژدینویسان این دوره عبارتاند از تامس اتوی<ref>Thomas Otway</ref>&nbsp;و ناتنیل لی<ref>Nathaniel Lee</ref>.<br />
<br />
'''شعر'''. مایکل درایتون با آثاری نظیر نیمفیدیا هنوز چشم به گذشتگان داشت. ظاهراً شاعران کاوالیر، نظیر جان ساکلینگ، و ریچارد لاولیس سعی داشتند در مقابل آشوبهای اجتماعی قریبالوقوع جنگ داخلی مقاومت کنند. جان میلتون و رابرت هریک اشعار مذهبی و غیرمذهبی خود را در این دوره منتشر کردند.<br />
<br />
'''ادبیات قرن ۱۸'''. این قرن را معمولاً عصر خرد مینامند. اندیشۀ فلسفی این عصر بیشتر بر ذهن و خرد تأکید میکند تا عواطف و تخیّل. در قرن ۱۸ ارزشهای سنّتی پیشینیان در هنر و ادبیات دوباره رواج یافت. شاعران و نویسندگان این دوره آثار کلاسیک یونان و روم را سرمشق خود قرار دادند. در زمینۀ رماننویسی پیشرفتهای مهمی صورت گرفت. در اواخر قرن ۱۸، نهضت رمانتیسم شکل گرفت که واکنشی در برابر کلاسیسیسم بود. بزرگترین شاعر این دوره اَلگزاندر پوپ<ref>Alexander Pope</ref>&nbsp;بود. اهمیت وی مرهون اندیشههای روشن، بیان زنده و واقعگرا، و شوخطبعی تقلیدناپذیر اوست. ازجمله اشعار اوست: ''مقالهای در باب نقد'' (۱۷۱۱) و ''تطاول به حلقۀ گیسو<ref>Teh Rape of the Lock</ref>''&nbsp;(۱۷۱۴). از دیگر شاعران مشهور این دوره بعد از پوپ عبارتاند از جیمز تامسون<ref>James Thomson</ref>، تامس گری<ref>Thomas Gray</ref>، ویلیام کالینز<ref>William Collins</ref>، ویلیام کوپر<ref>William Cowper</ref>، رابرت برنز<ref>Robert Burns</ref>، و ویلیام بلیک<ref>William Blake</ref>. این عصر اساساً عصر نثر بود که در آثار جاناتان سوئیفت<ref>Jonathan Swift </ref>&nbsp;به اوج قدرت و کمال رسید. جنبههای گوناگون ادبیات انگلیسی نیز تکامل یافت. ساموئل جانسون<ref>Samuel Johnson</ref>&nbsp;در لغتنویسی و اولیور گلداسمیت<ref>Oliver Goldsmith</ref>&nbsp;در نمایشنامهنویسی شهرتی عالمگیر یافتند. دانیل دفو<ref>Daniel Defoe </ref>&nbsp;نیز با رمانسهای ماجراجویانهاش مهمترین گامها را بهسوی رمان برداشت. ساموئل ریچاردسون<ref>Samuel Richardson</ref>&nbsp;و هنری فیلدینگ<ref>Henry Fielding </ref>&nbsp;از دیگر نویسندگان این دورهاند.<br />
<br />
'''ادبیات قرن ۱۹'''. این دوره شاهد ظهور رمانتیسم و تفوّق احساسات بر عقل است. آثار ادبی این دوره تحتتأثیر مسائل اجتماعی و سیاسی آن زمان ازجمله انقلاب صنعتی در کشور و همچنین انقلاب فرانسه بودند. در این قرن نمایشنامهنویسی تقریباً از رونق افتاد، در عوض رمان به اوج باروری و شکوه خود رسید. رمان گوتیک محبوبیت بسیار یافت. شعر رمانتیسم نیز در آثار ویلیام وردزورت<ref>William Wordsworth</ref>، ساموئل تیلور کولریج<ref>Samuel Taylor Coleridge</ref>، شلی<ref>Shelley </ref>، بایرون<ref>Byron </ref>، جان کیتس<ref>John Keats </ref>، و رابرت ساوتی<ref>Robert Southey</ref>&nbsp;شکوفا شد. در دوران سلطنت ملکه ویکتوریا (۱۸۳۷ـ۱۹۰۱) دورۀ ادبی معروف به عصر ویکتوریا پدید آمد. رمان پرطرفدارترین گونۀ ادبی قرن ۱۹بود. ازجمله معروفترین رماننویسان این عصر عبارتاند از سر والتر اسکات<ref>Sir Walter Scott </ref>، شاعر و رماننویس اسکاتلندی، که به «پدر داستانهای تاریخی و رمانتیک» شهرت یافته است؛ جین آستین<ref>Jane Austen</ref>&nbsp;که رمانهایش بیشتر به زندگی طبقۀ اشراف و طبقۀ متوسط جامعه مربوط میشوند، ازجمله ''غرور و تعصب<ref>Pride and Prejudice</ref>''&nbsp;(۱۸۱۳)؛ خواهران برونته<ref>Brontë </ref>&nbsp;(شارلوت، امیلی، و آن) که تحتتأثیر مکتب رمانتیک و رمانهای گوتیک بودند. مشهورترین رمان شارلوت برونته<ref>Charlotte Brontë </ref>&nbsp;''جین ایر<ref>Jane Eyre</ref>''&nbsp;(۱۸۴۷) است. ''بلندیهای بادگیر<ref>Wuthering Heights</ref>''&nbsp;(۱۸۴۷)، نوشتۀ امیلی برونته<ref>Emily Brontë</ref>، اثری نومیدانه و گوتیک محسوب میشود؛ چارلز دیکنز<ref>Charles Dickens</ref>&nbsp;آثاری را بهمنظور برجستهکردن بیعدالتیها و نابرابریهای اجتماعی نوشت، مثل ''الیور توئیست<ref>Oliver Twist </ref>''&nbsp;(۱۸۳۷)؛ جورج الیوت<ref>George Eliot</ref>&nbsp;(''سیلاس مارنر<ref>Silas Marner</ref>''&nbsp;۱۸۶۱ و ''میدلمارچ<ref>Middlemarch</ref>''&nbsp;۱۸۷۱ـ۱۸۷۲) و ویلیام مِیکپیس تَکِری<ref>William Makepeace Thackeray</ref>&nbsp;(''بازار خودفروشی<ref>Vanity Fair</ref>''&nbsp;۱۸۴۷ـ۱۸۴۸) به مسائل اجتماعی و سیاسی پرداختند؛ تامس هاردی<ref>Thomas Hardy</ref>&nbsp;در آثار خود، نظیر ''جود گمنام<ref>Jude the Obscure</ref>''&nbsp;(۱۸۹۵) کمتر به سیاست پرداخته است و بیشتر نگرشی غمانگیز دارد، با این حال آثار او پیشرفتهای اجتماعی و علمی آن زمان را مطرح میکند. دیگر رماننویسان عبارتاند از آنتونی ترالوپ<ref>Anthony Trollope</ref>، ویلکی کالینز<ref>Wilkie Collins</ref>، اسکار وایلد<ref>Oscar Wilde</ref>، جوزف کنراد<ref>Joseph Conrad</ref>، چارلز کینگزلی<ref>Charles Kingsley</ref>، الیزابت گسکل<ref>Elizabeth Gaskell</ref>، چارلز رید<ref>Charles Reade</ref>. نثرنویسان این دورۀ، به موضوعات مختلف از قبیل فلسفه، تاریخ، سیاست، و هنر پرداختهاند، ازجمله تامس مکولی<ref>Thomas Macaulay</ref>، مورّخ انگلیسی؛ جان استوارت میل<ref>John Stuart Mill</ref>، فیلسوف و اقتصاددان؛ تامس کارلایل<ref>Thomas Carlyle</ref>، مقالهنویس و مورخ اجتماعی؛ جان راسکین<ref>John Ruskin </ref>، منتقد هنری و اجتماعی؛ و والتر پیتر<ref>Walter Pater</ref>، منتقد هنری. ازجمله شاعران معروف این دوره عبارتاند از آلفرد تنیسون<ref>Alfred Tennyson</ref>، رابرت براونینگ<ref>Robert Browning</ref>، جرارد منلی هاپکینز<ref>Gerard Manley Hopkins</ref>، ادوارد فیتز جرالد<ref>Edward Fitz Gerald</ref>، رادیارد کیپلینگ<ref>Rudyard Kipling</ref>، و متیو آرنولد<ref>Matthew Arnold</ref>.<br />
<br />
'''ادبیات قرن ۲۰'''. آثار ادبی این قرن با توجه به دو جنگ جهانی، دوران رکود اقتصادی بین دو جنگ، و روزگار سخت پس از جنگ جهانی دوم در بریتانیا بررسی میشوند. نوگرایی در ادبیات چشمگیرترین ویژگی این عصر است. رنسانس ادبی ایرلند در پایان قرن ۱۹ نیز شایان ذکر است. رهبر این رنسانس ویلیام باتلر یِیتس<ref>William Butler Yeats </ref>، شاعر'''''' و نمایشنامهنویس، بود که از رهبران نهضت آزادی ایرلند هم بهشمار میرود. پستمدرنیسم نام بحثانگیز برخی جریانهای ادبی و هنری است که از حدود ۱۹۸۰ شروع میشوند. پستمدرنیسم به تلفیقی از تأثیرات ناشی از فرهنگها و دورههای مختلف نظر دارد. رمانهای آلدوس هاکسلی<ref>Aldous Huxley </ref>&nbsp;حس ناامیدی و سرخوردگی در دوران پس از جنگ جهانی اول را به بهترین نحو توصیف میکنند. ای ام فورستر<ref>E M Forster </ref>&nbsp;در همۀ رمانهایش با ریشخندی آرام نقایص اخلاقی و عاطفی طبقۀ متوسط انگلیسی را برملا میکند. دی اچ لارنس<ref>D H Lawrence </ref>&nbsp;کشمکشهای ضمیر ناخودآگاه را با قدرتی کمنظیر توصیف میکند (''فاسقخانم چترلی<ref>Lady Chatterley’s Lover</ref>''&nbsp;۱۹۲۸). جیمز جویس<ref>James Joyce</ref>&nbsp;ابعاد تازهای به قالب رمان بخشید و شیوههای پرداخت ذهنی را غنی ساخت (''دوبلینیها''<ref>Dubliners</ref>&nbsp;۱۹۱۴). ويرجينيا وولف<ref>Virginia Woolf</ref>&nbsp;به استفاده از شیوههای گفتگوی درونی و جریان سیّال ذهن در رمانهایش شهرت دارد (''خانم دلووی''<ref>Mrs Dalloway</ref>&nbsp;۱۹۲۵). دیگر نویسندگان عبارتاند از اِوْلین وو<ref>ٍEvelyn Waugh</ref>،&nbsp;گراهام گرین<ref>Graham Greene</ref>، جورج اورول<ref>George Orwell</ref>&nbsp;(''مزرعۀ حیوانات'' ۱۹۴۵)، ''آرنولد بنت''<ref>Arnold Bennett</ref>، سر آرتور کانن دویل<ref>Sir Arthur Conan Doyle</ref>، آگاتا کریستی<ref>Agatha Christie</ref>. ازجمله مهمترین نویسندگان پس از جنگ عبارتاند از کینگزلی ایمیس<ref>Kingsley Amis</ref>&nbsp;(''جیم خوششانس'' ۱۹۵۴)، ''دوریس لسینگ''<ref>Doris Lessing</ref>&nbsp;(''بچههای خشونت''<ref>Children of Violence</ref>)، آیریس مرداک<ref>Iris Murdoch</ref>&nbsp;(برندۀ جایزۀ بوکر<ref>Booker Prize</ref>)، مارگارت درابل<ref>Margaret Drabble</ref>، جان لوکار<ref>John Le Carré</ref>&nbsp;(''جاسوسی که از سردسیر آمد'' ۱۹۶۳)، ''ویلیام گولدینگ''<ref>William Golding</ref>&nbsp;(برندۀ جایزۀ نوبل ۱۹۸۳)، جولیان بارنز<ref>Julian Barnes</ref>&nbsp;(''انگلستان، انگلستان''<ref>England, England</ref>&nbsp;۱۹۹۹)، موریل اسپارک<ref>Muriel Spark</ref>، آنیتا دسایی<ref>Anita Desai</ref>&nbsp;(''روزهداری، ضیافت'' ۱۹۹۹). ویلیام باتلرییتس به ایرلند و فرهنگ قومی و اساطیرش عشق عمیقی داشت. ''تی اس الیوت''<ref>T S Eliot</ref>&nbsp;با شعر ''زمین بایر'' (۱۹۲۲) به شهرت رسید. دیگر شاعران این قرن عبارتاند از جرارد منلی هاپکینز، ''ویلفرد اوئن''<ref>Wilfred Owen</ref>، رابرت گریوز<ref>Robert Graves</ref>، دبلیو اچ اودن<ref>W H Auden</ref>، استیون اسپندر<ref>Stephen Spender</ref>، سیسل دی لوئیس<ref>Cecil Day Lewis</ref>، دیلن تامس<ref>Dylan Thomas</ref>، و شیموس هینی<ref>Seamus Heaney</ref>. نمایشنامهنویسان این قرن جامعه و ارزشهای آن را به چالش گرفتند، ازجمله جورج برنارد شاو<ref>George Bernard Shaw</ref>&nbsp;(پیگمالیون<ref>Pygmalion</ref>&nbsp;۱۹۱۳)، جان گالزورتی<ref>John Galsworthy</ref>&nbsp;(''نزاع'' ۱۹۰۹ و ''عدالت'' ۱۹۱۰)، ''شون اوکیسی''<ref>Sean O\'casey</ref>&nbsp;که نمایشنامههایش بیشتر با مسائل اجتماعی و سیاسی شهری سروکار دارند تا فرهنگ قوی و مضامین روستایی ایرلند. نمایشنامهنویسان دیگر این دوره عبارتاند از نوئل کاوئرد<ref>Noel Coward</ref>، سامرست موام<ref>Somerset Maugham</ref>، جان آزبورن<ref>John Osborne</ref>، هارولد پینتر<ref>Harold Pinter</ref>، و ساموئل بکت<ref>Samuel Beckett</ref>، از نویسندگان مکتب پوچی<ref>Absurd</ref>.&nbsp;&nbsp;<br/> <!--11572500--><br />
<br />
&nbsp;<br />
<br />
----<br />
<br />
[[Category:ادبیات عمومی]] [[Category:اصطلاحات، مفاهیم، تاریخ عمومی]]</div>DaneshGostar