https://wikijoo.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%AA%D8%B9%D8%B2%DB%8C%D9%87 2026-05-19T19:52:37Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.41.0 https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%AA%D8%B9%D8%B2%DB%8C%D9%87&diff=2010089644&oldid=prev 2020-10-10T06:58:00Z

<p></p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>[[پرونده:14173400.jpg|جایگزین=تعزیۀ طفلان مسلم- قزوین|بندانگشتی|تعزیۀ طفلان مسلم- قزوین]]<br /> [[پرونده:14173400- 2.jpg|جایگزین=تعزیه در شهرکرد|بندانگشتی|تعزیه در شهرکرد]]<br /> تعزیه&lt;br&gt;&lt;p&gt;(یا: شبیه‌خوانی) نمایشی آیینی که قالب و مضمون آن از سنن مذهبی ریشه‌دار متأثر است. تعزیه نمایشی اسلامی و ایرانی است که از میراث خاصِ سیاسی و فرهنگی خود ملهم است. ویژگی این نمایش (به تعبیر پیتر جی چلکوفسکی&lt;ref&gt;Peter J. Chlkowski&lt;/ref&gt;/ ایران‌شناس امریکایی) آن است که صراحت و انعطاف را با حقایق کلی درهم می‌آمیزد و با یگانه‌کردن هنر عامیانۀ روستایی و شهری، هیچ مرزی میان فقیر و غنی، خارق‌العاده و معمولی، و مخاطب و بازیگر باقی نمی‌گذارد، بلکه هر یک شریک و غنابخشِ دیگری است. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;هستۀ اصلی تعزیه شهادت قهرمانانۀ [[امام حسین|امام حسین (ع)]] است؛ و از حیث لغوی به‌معنی اظهار همدردی، سوگواری و تسلیت است. از این بابت ریشه در اجتماعات و مراسم دیرینۀ شهادت امام شیعیان در ایام ماه محرم دارد، و همواره محاصره و کشتار مظلومان واقعۀ کربلا محور اصلی آن بوده، و هیچ‌گاه ماهیت مذهبی‌اش را از دست نداده است. تعزیه در اواخر دورۀ [[قاجاریه، سلسله|قاجار]] (سلطنت ناصرالدین‌شاه و مظفرالدین‌شاه) جلوه و جلای زیادی به خود گرفت، و به‌صورت یکی از امور مهم مملکتی درآمد، و با نهایت شکوه و عظمت در [[تکیه دولت]] و تکایای دیگر اجرا شد. متأسفانه در نخستین سال‌های سلطنت پهلوی اول اجرای آن ممنوع شد، و در نتیجه از رونق افتاد. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;شبیه‌خوان مطالب خود را به شعر و آواز خوش و اغلب از روی نسخه (تعزیه‌نامه) می‌خواند. تعزیه‌نامه‌ها توسط تعزیه‌گردان (معین‌البکاء) نوشته یا جمع‌آوری می‌شد، و قبل از شروع تعزیه در اختیار شبیه‌خوان‌ها قرار می‌گرفت. معروف‌ترین تعزیه‌گردان‌ها در دورۀ قاجاریه میرزا محمدتقی، سیداحمدخان، سیدعبدالباقی بختیاری، حاج سیدمصطفی میرعزا، آقا سیدکاظم میرغم، احمد تفرشی و شیخ حسن بزرگ درخور ذکرند. به نویسندگان متن تعزیه [[مقتل، کتب|مقتل‌نویس]] می‌گویند که عنوانی است برای نویسنده یا گوینده (راوی) تعزیه‌نامه. هر تعزیه‌نامۀ کامل یک «مجلس» (دستگاه) خوانده می‌شد. شماری از مهم‌ترین متن‌های تعزیه (شبیه‌نامه) به این شرح است: &#039;&#039;مجلس تعزیه مبعوث شدن پیغمبر (ع)&#039;&#039;، &#039;&#039;شهادت امام حسین (ع)&#039;&#039;، &#039;&#039;شهادت حر&#039;&#039;، &#039;&#039;آمدن پیغمبران بر سرِ نعش امام حسین (ع)&#039;&#039;، &#039;&#039;پشیمان شدن یزید&#039;&#039;، &#039;&#039;شهادت علی‌اکبر&#039;&#039;، &#039;&#039;شهادت قاسم&#039;&#039;، &#039;&#039;شهادت امام جعفر صادق (ع)&#039;&#039;، &#039;&#039;مجلس ذبح اسماعیل&#039;&#039;، &#039;&#039;شهادت جعفر طیار علیه‌الرحمه&#039;&#039;، &#039;&#039;مجلس حضرت ایوب&#039;&#039;، &#039;&#039;شهادت حضرت عباس&#039;&#039;، &#039;&#039;تعزیه حضرت سیدالشهدا (ع)&#039;&#039;، &#039;&#039;سوگنامۀ حضرت خدیجه (س)&#039;&#039;، &#039;&#039;مجلس وفات حضرت فاطمه (س)&#039;&#039;، &#039;&#039;تعزیه علی امیرالمومنین (ع)&#039;&#039;، &#039;&#039;جوانمرد قصاب&#039;&#039;، &#039;&#039;مجلس هابیل و قابیل&#039;&#039;، و &#039;&#039;مجلس ظهیر شامی&#039;&#039;. مهم‌ترین مشخصۀ این تعزیه‌نامه‌ها آگاه بودن اشقیا نسبت به شقی بودن خود و معصوم بودن خاندان پیامبر است. شبیه معصومان «مظلوم‌خوان» (اما‌م‌خوان، اتقیاخوان و...) و شبیه اشقیا «مخالف‌خوان» (اشقیاخوان) نامیده می‌شد. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;تعزیۀ مضحک، که طنز و کنایه و نفرین و تمسخر نسبت به مخالفان اسلام بنیاد آن را تشکیل می‌داد، و تعزیۀ زنانه، که توسط زنان و برای تماشاگران زن در ادامۀ مجلس‌های روضه‌خوانی زنانه اجرا می‌شد، از انواع دیگر تعزیه است.&lt;/p&gt;<br /> ----<br /> <br /> <br /> &lt;br&gt;&lt;!--14173400--&gt;<br /> [[رده:تئاتر]]<br /> [[رده:اصطلاحات و تجهیزات، انواع و مفاهیم]]<br /> [[رده:دین اسلام]]<br /> [[رده:تاریخ و فرهنگ تشیع]]<br /> &lt;references /&gt;</div>

Reza rouzbahani