https://wikijoo.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%AD%D8%B2%D8%A8_%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%AF%D8%A7%D9%84%DB%8Cحزب اعتدالی - تاریخچهٔ نسخهها2026-05-20T00:13:26Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.0https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%AD%D8%B2%D8%A8_%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%AF%D8%A7%D9%84%DB%8C&diff=1204419&oldid=prevDaneshGostar: جایگزینی متن - '\\1' به '<!--1'2019-07-24T05:23:50Z<p>جایگزینی متن - '\\1' به '<!--1'</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div><br />
حزب اعتدالی <br><br />
<p>از نخستین احزاب سیاسی ایران پس از انقلاب مشروطیت. همزمان با تشکیل مجلس دوم، حزب یا فرقۀ اعتدالیون عامیون، که به اختصار «اعتدالی» خوانده میشد، تشکیل شد. بنیادگذاران و اعضای شاخص این حزب عبارت بودند از سیدمحمدصادق طباطبایی، حاج میرزا علیمحمد دولتآبادی، میرزا علیاکبرخان دهخدا، شکراللهخان قوامالدولۀ شیرازی. دو روحانی بزرگ مشروطهخواه، سیدمحمد طباطبایی و سیدعبدالله بهبهانی، و رجالی چون ناصرالملک، سپهدار اعظم تنکابنی، مرتضیقلیخان بختیاری، عبدالحسینمیرزا فرمانفرما، معزالسلطان (سردار محیی)، نصرتالدوله فیروز، سیدحسن مدرس، آشتیانی، و نیز دو مجاهد نامدار مشروطه، ستارخان و باقرخان، از هواداران و نزدیکان حزب اعتدالی محسوب میشدند. روزنامۀ ''شورا'' ارگان حزب و جراید وقت و مجلس از دیگر نشریات آن بودند. تقویت سلطنت مشروطه، صیانت از مذهب، حمایت از نهاد خانواده و مالکیت خصوصی و حقوق اساسی افراد، سعی در تقویت احساس همکاری در میان مردم از طریق تعالیم دینی، حمایت از طبقۀ متوسط، بهویژه کسبه و پیشهوران و مقابله با افکار و اندیشههای الحادی از برنامههای اعتدالیون بود. دو حزب اعتدالی و دموکرات در مقام نخستین احزاب سیاسی ایران، در مجلس و خارج از آن رقابتهای گستردهای داشتند که در مواردی به برخوردهای خونینی انجامید. حزب اعتدالی در مجلس دوم با ۳۶ نماینده رأی اکثریت، و در مجلس سوم با ۲۹ نماینده رأی اقلیت را بهدست آورد. رقابت دو حزب در انتخاب نخستوزیر (صدراعظم) و نایبالسلطنه نیز تبلور یافت. مستوفیالممالک در هر دو مورد کاندیدای دموکراتها و سپهدار و ناصرالملک به ترتیب برای نخستوزیری و نیابت سلطنت نامزد اعتدالیون بودند. چون نامزد دموکراتها به نخستوزیری رسید، نامزد اعتدالیها نایبالسلطنه شد. اوج درگیری دو حزب قتل بهبهانی بهدست عوامل حیدرخان عمواوغلی و متقابلاً ترور علیمحمدخان تربیت از سوی وابستگان به حزب اعتدالی بود. در دورۀ صدارت مستوفیالممالک، خلع سلاح مجاهدین اعتدالی، ازجمله ستارخان و باقرخان بهدست یفرمخان، رئیس نظمیه، که به دموکراتها نزدیک بود، از دیگر موارد این درگیریها بود. ستارخان در جریان مقاومت در برابر خلع سلاح زخمی شد و پس از چندی درگذشت. انشعاب در حزب یا فرقۀ اجتماعیون اعتدالیون، به تشکیل حزب یا فرقه اجتماعیون اتحادیون و هیئت عالی یا هیئت مؤتلفۀ اعتدال انجامید. همزمان با فعالیت مجلس چهارم، حزب اعتدالی، همچون حزب دموکرات، ازمیان رفته بود و دو حزب اصلاحطلب و سوسیالیست، که در هر دو افرادی از اعتدالیون و دموکراتها عضویت داشتند، بهترتیب اکثریت و اقلیت مجلس را حائز شدند.</p><br />
<br><!--18040400--><br />
[[رده:تاریخ ایران]]<br />
[[رده:دورۀ قاجار]]<br />
[[رده:(علوم سیاسی)علوم سیاسی]]<br />
[[رده:تشکل های حزبی، سیاسی و تروریستی]]</div>DaneshGostar