https://wikijoo.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%AE%D8%B7%D8%A7%D8%A8%D9%87خطابه - تاریخچهٔ نسخهها2026-04-13T19:59:07Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.0https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%AE%D8%B7%D8%A7%D8%A8%D9%87&diff=2010291709&oldid=prevMohammadi3 در ۱۸ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۲۵2026-02-18T07:25:16Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۸ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۲۵</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خطابه <br></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خطابه <br></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p>(در لغت بهمعنی سخنرانی، وعظ و فریفتن به زبان و سخن) در اصطلاح <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منطق، </del>از صناعات خمس و قیاسی متشکل از مقبولات و مظنونات. از خطابه، به قیاس خطابی و قیاس درج نیز تعبیر کردهاند و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">متکلّمان </del>بر آن نام اَماره نهادهاند. هدف خطابه اقناع شنوندگان است و خطیب میکوشد تا مخاطبان خود را به ترک یا انجام عملی برانگیزد. اجزای خطابه از دو منظر بررسی میشود: الف. به لحاظ مقبولات و مظنونات که قضایای تشکیلدهندۀ خطابه بهشمار میآیند؛ ب. به لحاظ مسائل و مطالب مورد بحث در خطابه. این مسائل دو گونه است: ۱) عمود، یعنی مطالب و مسائل اصلی و بنیادی خطابه که مستقیماً بر شنوندگان تأثیر میگذارد و موجب اقناع آنان میشود؛ ۲) اعوان، یعنی مطالب و مسائل فرعی که مستقیماً در اقناع شنوندگان مؤثر واقع میشود؛ ارکان خطابه شامل سه رکن است: الف. خطیب؛ ب. خطبه یا گفتار؛ ج. مخاطب که خود به سه گروه تقسیم میشود: ۱) شنوندگان اصلی که هدف خطیب، اقناع آنان است؛ ۲) حاکم، یعنی داوری که خطابه را میشنود و له یا علیه خطیب حکم میکند؛ ۳) ناظران، که شنوندگاناند و گاه در تشویقکردن یا نکردن خطیب دخالت و در کل قضاوت میکنند، مثل طرفداران یا مخالفان مناظرههای تلویزیونی/رادیویی یا حضوری در روزگار ما؛ خطابه از دو دیدگاه طبقهبندی میشود: الف. ظرف زمانی، بر سه قسم: ۱) منافره، در مورد امری که در زمان حال رخ میدهد و شامل ستایش و نکوهش است؛ ۲) مشاجره، در مورد امری که در زمان گذشته رخ داده است و مشتمل است بر شکر و شکایت. در این نوع خطابه، آنجا که خطیب شکایت سر کند، اگر مخاطب درصدد دفاع برآید از او به معتذر و از دفاعیۀ او به عُذر و اعتذار تعبیر میشود؛ ۳) مشاوره، در مورد امری که در آینده رخ خواهد داد؛ ب. محتوای خطابه، که شامل خطابۀ ادبی، منطقی، فلسفی، حقوقی، سیاسی، علمی، تشریفاتی و حتی طنزآمیز و همانند آنها میشود؛ ۴. وظایف خطیب؛ مهمترین وظیفۀ خطیب آگاهی از قضیههای کلی است که با اهداف خطابه پیوند دارد و بهکارگیری مناسب و به موقع آنها موجب اقناع شنوندگان میشود. بخشی از این وظایف، همواره ثابت است و با تغییر موضوع و محتوای خطابه تغییر نمیکند، مثل آگاهی از فضایل و رذایل، و بخشی دیگر متغیّر است و برحسب نوع خطابه دگرگون میشود؛ ۵. توابع یا تزئینات که آراستن خطابه است از جهت الفاظ، ترتیب و طبقهبندی، و نیز از جهت ظاهر به قصد افزودن تأثیر خطابه بر شنوندگان؛ ۶. نظم و ترتیب، که میتوان آن را به سه بخش تقسیم کرد: الف. تصدیر که عبارت است از تمهید مقدمه در خطابه و به تعبیر ادبی و بلاغی بهکارگیری صنعت براعت استهلال است که موجب میشود تا شنوندگان برانگیخته و آمادۀ شنیدن موضوع خطابه شوند؛ ب. اقتصاص، که قصهگفتن و افسانهسرودن در اثنای خطابه است و بر تأثیر سخن میافزاید؛ ج. خاتمه، که عبارت است از بخش پایانی خطابه که خطیب در آن مطالب را جمعبندی میکند، نتیجهای بهدست میدهد و بدینسان سخن خود را به پایان میبرد. </p></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p>(در لغت بهمعنی سخنرانی، وعظ و فریفتن به زبان و سخن) در اصطلاح <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[منطق]]، </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>صناعات خمس<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و قیاسی متشکل از مقبولات و مظنونات. از خطابه، به قیاس خطابی و قیاس درج نیز تعبیر کردهاند و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">متکلمان </ins>بر آن نام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[اماره (اصول فقه)|</ins>اَماره<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>نهادهاند. هدف خطابه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>اقناع <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(منطق)|اقناع]] </ins>شنوندگان است و خطیب میکوشد تا مخاطبان خود را به ترک یا انجام عملی برانگیزد. اجزای خطابه از دو منظر بررسی میشود: الف. به لحاظ مقبولات و مظنونات که قضایای تشکیلدهندۀ خطابه بهشمار میآیند؛ ب. به لحاظ مسائل و مطالب مورد بحث در خطابه. این مسائل دو گونه است: ۱) عمود، یعنی مطالب و مسائل اصلی و بنیادی خطابه که مستقیماً بر شنوندگان تأثیر میگذارد و موجب اقناع آنان میشود؛ ۲) اعوان، یعنی مطالب و مسائل فرعی که مستقیماً در اقناع شنوندگان مؤثر واقع میشود؛ ارکان خطابه شامل سه رکن است: الف. خطیب؛ ب. خطبه یا گفتار؛ ج. مخاطب که خود به سه گروه تقسیم میشود: ۱) شنوندگان اصلی که هدف خطیب، اقناع آنان است؛ ۲) حاکم، یعنی داوری که خطابه را میشنود و له یا علیه خطیب حکم میکند؛ ۳) ناظران، که شنوندگاناند و گاه در تشویقکردن یا نکردن خطیب دخالت و در کل قضاوت میکنند، مثل طرفداران یا مخالفان مناظرههای تلویزیونی/رادیویی یا حضوری در روزگار ما؛ خطابه از دو دیدگاه طبقهبندی میشود: الف. ظرف زمانی، بر سه قسم: ۱) منافره، در مورد امری که در زمان حال رخ میدهد و شامل ستایش و نکوهش است؛ ۲) مشاجره، در مورد امری که در زمان گذشته رخ داده است و مشتمل است بر شکر و شکایت. در این نوع خطابه، آنجا که خطیب شکایت سر کند، اگر مخاطب درصدد دفاع برآید از او به معتذر و از دفاعیۀ او به عُذر و اعتذار تعبیر میشود؛ ۳) مشاوره، در مورد امری که در آینده رخ خواهد داد؛ ب. محتوای خطابه، که شامل خطابۀ ادبی، منطقی، فلسفی، حقوقی، سیاسی، علمی، تشریفاتی و حتی طنزآمیز و همانند آنها میشود؛ ۴. وظایف خطیب؛ مهمترین وظیفۀ خطیب آگاهی از قضیههای کلی است که با اهداف خطابه پیوند دارد و بهکارگیری مناسب و به موقع آنها موجب اقناع شنوندگان میشود. بخشی از این وظایف، همواره ثابت است و با تغییر موضوع و محتوای خطابه تغییر نمیکند، مثل آگاهی از فضایل و رذایل، و بخشی دیگر متغیّر است و برحسب نوع خطابه دگرگون میشود؛ ۵. توابع یا تزئینات که آراستن خطابه است از جهت الفاظ، ترتیب و طبقهبندی، و نیز از جهت ظاهر به قصد افزودن تأثیر خطابه بر شنوندگان؛ ۶. نظم و ترتیب، که میتوان آن را به سه بخش تقسیم کرد: الف. تصدیر که عبارت است از تمهید مقدمه در خطابه و به تعبیر ادبی و بلاغی بهکارگیری صنعت براعت استهلال است که موجب میشود تا شنوندگان برانگیخته و آمادۀ شنیدن موضوع خطابه شوند؛ ب. اقتصاص، که قصهگفتن و افسانهسرودن در اثنای خطابه است و بر تأثیر سخن میافزاید؛ ج. خاتمه، که عبارت است از بخش پایانی خطابه که خطیب در آن مطالب را جمعبندی میکند، نتیجهای بهدست میدهد و بدینسان سخن خود را به پایان میبرد. </p></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><br><!--19062700--></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><br><!--19062700--></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:فلسفه ، منطق و کلام]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:فلسفه ، منطق و کلام]]</div></td></tr>
</table>Mohammadi3https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%AE%D8%B7%D8%A7%D8%A8%D9%87&diff=1205651&oldid=prevDaneshGostar: جایگزینی متن - '\\1' به '<!--1'2019-07-24T05:23:50Z<p>جایگزینی متن - '\\1' به '<!--1'</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div><br />
خطابه <br><br />
<p>(در لغت بهمعنی سخنرانی، وعظ و فریفتن به زبان و سخن) در اصطلاح منطق، از صناعات خمس و قیاسی متشکل از مقبولات و مظنونات. از خطابه، به قیاس خطابی و قیاس درج نیز تعبیر کردهاند و متکلّمان بر آن نام اَماره نهادهاند. هدف خطابه اقناع شنوندگان است و خطیب میکوشد تا مخاطبان خود را به ترک یا انجام عملی برانگیزد. اجزای خطابه از دو منظر بررسی میشود: الف. به لحاظ مقبولات و مظنونات که قضایای تشکیلدهندۀ خطابه بهشمار میآیند؛ ب. به لحاظ مسائل و مطالب مورد بحث در خطابه. این مسائل دو گونه است: ۱) عمود، یعنی مطالب و مسائل اصلی و بنیادی خطابه که مستقیماً بر شنوندگان تأثیر میگذارد و موجب اقناع آنان میشود؛ ۲) اعوان، یعنی مطالب و مسائل فرعی که مستقیماً در اقناع شنوندگان مؤثر واقع میشود؛ ارکان خطابه شامل سه رکن است: الف. خطیب؛ ب. خطبه یا گفتار؛ ج. مخاطب که خود به سه گروه تقسیم میشود: ۱) شنوندگان اصلی که هدف خطیب، اقناع آنان است؛ ۲) حاکم، یعنی داوری که خطابه را میشنود و له یا علیه خطیب حکم میکند؛ ۳) ناظران، که شنوندگاناند و گاه در تشویقکردن یا نکردن خطیب دخالت و در کل قضاوت میکنند، مثل طرفداران یا مخالفان مناظرههای تلویزیونی/رادیویی یا حضوری در روزگار ما؛ خطابه از دو دیدگاه طبقهبندی میشود: الف. ظرف زمانی، بر سه قسم: ۱) منافره، در مورد امری که در زمان حال رخ میدهد و شامل ستایش و نکوهش است؛ ۲) مشاجره، در مورد امری که در زمان گذشته رخ داده است و مشتمل است بر شکر و شکایت. در این نوع خطابه، آنجا که خطیب شکایت سر کند، اگر مخاطب درصدد دفاع برآید از او به معتذر و از دفاعیۀ او به عُذر و اعتذار تعبیر میشود؛ ۳) مشاوره، در مورد امری که در آینده رخ خواهد داد؛ ب. محتوای خطابه، که شامل خطابۀ ادبی، منطقی، فلسفی، حقوقی، سیاسی، علمی، تشریفاتی و حتی طنزآمیز و همانند آنها میشود؛ ۴. وظایف خطیب؛ مهمترین وظیفۀ خطیب آگاهی از قضیههای کلی است که با اهداف خطابه پیوند دارد و بهکارگیری مناسب و به موقع آنها موجب اقناع شنوندگان میشود. بخشی از این وظایف، همواره ثابت است و با تغییر موضوع و محتوای خطابه تغییر نمیکند، مثل آگاهی از فضایل و رذایل، و بخشی دیگر متغیّر است و برحسب نوع خطابه دگرگون میشود؛ ۵. توابع یا تزئینات که آراستن خطابه است از جهت الفاظ، ترتیب و طبقهبندی، و نیز از جهت ظاهر به قصد افزودن تأثیر خطابه بر شنوندگان؛ ۶. نظم و ترتیب، که میتوان آن را به سه بخش تقسیم کرد: الف. تصدیر که عبارت است از تمهید مقدمه در خطابه و به تعبیر ادبی و بلاغی بهکارگیری صنعت براعت استهلال است که موجب میشود تا شنوندگان برانگیخته و آمادۀ شنیدن موضوع خطابه شوند؛ ب. اقتصاص، که قصهگفتن و افسانهسرودن در اثنای خطابه است و بر تأثیر سخن میافزاید؛ ج. خاتمه، که عبارت است از بخش پایانی خطابه که خطیب در آن مطالب را جمعبندی میکند، نتیجهای بهدست میدهد و بدینسان سخن خود را به پایان میبرد. </p><br />
<br><!--19062700--><br />
[[رده:فلسفه ، منطق و کلام]]<br />
[[رده:کلام – مفاهیم و اصطلاحات]]<br />
[[رده:فلسفه ، منطق و کلام]]<br />
[[رده:منطق]]</div>DaneshGostar