درویش خان - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Mohammadi3 در ‏۱۰ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۳۷

2025-08-10T18:37:39Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۳۷
خط ۳۱:		خط ۳۱:
	درویش‌خان (تهران ۱۲۵۱ـ همان‌جا ۱۳۰۵ش)<br />		درویش‌خان (تهران ۱۲۵۱ـ همان‌جا ۱۳۰۵ش)<br />

	(غلامحسین درویش، معروف به درویش‌خان) نوازندۀ ایرانی تار و سه‌‌تار، مدرس، و از اولین بنیادگذاران تجددخواهی در چارچوب اصول موسیقی دستگاهی. ابتدا نت‌خوانی و نوازندگی طبل را در شعبۀ موزیک مدرسۀ [[دارالفنون]] فرا گرفت و سپس در محضر دو استاد بزرگ عصر ناصری، [[آقا حسینقلی\|میرزا حسینقلی]] و [[میرزا عبدالله فراهانی\|میرزا عبدالله]]، نواختن تار و سه‌تار را آموخت. به‌سبب ذوق و حساسیت فراوان در نوازندگی، در جوانی به‌شهرت رسید و نوازندۀ مخصوص دربار شعاع‌السلطنه شد. بعد از درگیری و اختلاف با او و پناهنده شدن به سفارت [[انگلستان]]، زندگی‌اش را از طریق تدریس خصوصی می‌گذراند و بعدها به [[اخوت، انجمن\|انجمن اخوت]] به ریاست [[ظهیرالدوله، علی خان دولو (تهران ۱۲۸۱ـ۱۳۴۲ق)\|علی‌خان ظهیرالدوله]] و سپس به جمع آزادی‌خواهان و مشروطه‌طلبان پیوست. درویش و [[عارف قزوینی، ابوالقاسم (قزوین ۱۲۶۱ـ همدان ۱۳۱۲ش)\|عارف]]، نخستین موسیقی‌دانان ایرانی بودند که کنسرت به مفهوم امروزی را مطرح کردند و از شعر و موسیقی برای پیشبرد آمال اجتماعی خویش بهره گرفتند. درویش‌خان را مبتکر فُرم «[[پیش درآمد\|پیش‌درآمد]]» و از بسط‌دهندگان فرم [[تصنیف]] دانسته‌اند. تکنیک فوق‌العاده او در نوازندگی تار و سه‌تار که دارای جذبه‌های عرفانی و تأثیر بسیار بوده است، باعث شد که جوانان با استعداد آن زمان به محضر او جذب شوند. اضافه‌کردن سیم ششم به تار پنج سیم سابق، استفادۀ سنجیده از برخی نغمه‌ها و حالت‌های موسیقی اروپایی و به کارگیری‌ آن‌ها در چارچوب موسیقی ایرانی، خلاقیت، پیروی از چارچوب ردیف‌های مشقیِ موسیقی، و وفاداری به کلیّت‌های زیباشناختی موسیقی ایرانی، از اختصاصات کار و هنر درویش‌خان بود. گذشته از کنسرت‌ها، درویش‌خان دوبار نیز برای ضبط صفحه گرامافون به خارج از کشور سفر کرد: یک‌بار در حدود ۱۲۹۱ـ۱۲۹۲ش به لندن و همراه با حبیب‌الله سپهسالاری؛ معروف به [[شهردار، مشیر همایون (۱۲۶۱ـ۱۳۴۸ش)\|مشیر همایون شهردار]]، نوازندۀ پیانو، [[طاهرزاده، حسین (اصفهان ۱۲۶۱ـ تهران ۱۳۳۴ش)\|سید حسین طاهرزاده]]؛ خوانندۀ آواز، رضا قلی‌خان تجریشی؛ خوانندۀ تصنیف و نوازندۀ تنبک، [[هنگ آفرین، حسین (تهران ۱۲۵۵ـ همان جا ۱۳۳۳ش)\|حسین‌خان هنگ‌آفرین]]؛ نوازندۀ ویولن، [[رامشگر، باقرخان (ح ۱۲۵۰ـ تهران ۱۳۳۸ق)\|باقرخان رامشگر]]؛ نوازندۀ کمانچه، اسدالله‌خان اتابکی نوازندۀ تار و سنتور، و [[هنگ آفرین، اکبر (قرن ۱۳ق)\|اکبرخان هنگ‌آفرین]]؛ معروف به فلوتی؛ نوازندۀ فلوت، و بار دیگر، در حدود یک سال بعد، با سید [[طاهرزاده، حسین (اصفهان ۱۲۶۱ـ تهران ۱۳۳۴ش)\|حسین طاهرزاده]]، [[رامشگر، باقرخان (ح ۱۲۵۰ـ تهران ۱۳۳۸ق)\|باقرخان رامشگر]]، [[دوامی، عبدالله (تفرش ۱۲۷۰ـ تهران ۱۳۵۹ش)\|عبدالله‌خان دوامی]]؛ خوانندۀ تصنیف و نوازندۀ تنبک، و [[اقبال آذر، ابوالحسن (قزوین ۱۲۴۷ـ تبریز ۱۳۵۰ش)\|ابوالحسن اقبال آذر]]؛ ملقب به اقبال‌السلطان، خوانندۀ آواز به تفلیس سفر کردند. بیشتر این صفحات با تار درویش و آواز و سازهای دیگر است و از تک‌نوازی‌های او صفحات اندکی باقی ‌مانده است. درویش‌خان به‌سبب فعالیت‌های هنری و بشردوستانۀ خود «نشان ملی» را از وزارت فرهنگ، و نشان مخصوص هنرمندان را از دولت [[فرانسه]] و از دست وزیر مختار فرانسه در تهران دریافت کرد. شاگردان او ازجمله [[صبا، ابوالحسن (تهران ۱۲۸۲ـ۱۳۳۶ش)\|ابوالحسن صبا]]، [[نی داوود، مرتضی (تهران ۱۲۸۰ـ امریکا ۱۳۶۹ش)\|مرتضی نی‌داوود]]، [[برومند، نورعلی (تهران ۱۲۸۴ـ۱۳۵۵ش)\|نورعلی برومند]]، [[معروفی، موسی\|موسی معروفی]] و [[هرمزی، سعید (تهران ۱۲۷۶ـ همان جا ۱۳۵۵ش)\|سعید هرمزی]] بعدها از شاخص‌ترین افراد در موسیقی ایران شدند. مجموعه آثار درویش‌خان، یک‌بار به کوشش [[پایور، فرامرز\|فرامرز پایور]] و بار دیگر به‌شکلی کامل‌تر به کوشش [[طهماسبی، ارشد ~~(الیگودرز ۱۳۳۶ش)~~\|ارشد طهماسبی]] گردآوری و با تار، نواخته و ضبط شده است.		(غلامحسین درویش، معروف به درویش‌خان) نوازندۀ ایرانی تار و سه‌‌تار، مدرس، و از اولین بنیادگذاران تجددخواهی در چارچوب اصول موسیقی دستگاهی. ابتدا نت‌خوانی و نوازندگی طبل را در شعبۀ موزیک مدرسۀ [[دارالفنون]] فرا گرفت و سپس در محضر دو استاد بزرگ عصر ناصری، [[آقا حسینقلی\|میرزا حسینقلی]] و [[میرزا عبدالله فراهانی\|میرزا عبدالله]]، نواختن تار و سه‌تار را آموخت. به‌سبب ذوق و حساسیت فراوان در نوازندگی، در جوانی به‌شهرت رسید و نوازندۀ مخصوص دربار شعاع‌السلطنه شد. بعد از درگیری و اختلاف با او و پناهنده شدن به سفارت [[انگلستان]]، زندگی‌اش را از طریق تدریس خصوصی می‌گذراند و بعدها به [[اخوت، انجمن\|انجمن اخوت]] به ریاست [[ظهیرالدوله، علی خان دولو (تهران ۱۲۸۱ـ۱۳۴۲ق)\|علی‌خان ظهیرالدوله]] و سپس به جمع آزادی‌خواهان و مشروطه‌طلبان پیوست. درویش و [[عارف قزوینی، ابوالقاسم (قزوین ۱۲۶۱ـ همدان ۱۳۱۲ش)\|عارف]]، نخستین موسیقی‌دانان ایرانی بودند که کنسرت به مفهوم امروزی را مطرح کردند و از شعر و موسیقی برای پیشبرد آمال اجتماعی خویش بهره گرفتند. درویش‌خان را مبتکر فُرم «[[پیش درآمد\|پیش‌درآمد]]» و از بسط‌دهندگان فرم [[تصنیف]] دانسته‌اند. تکنیک فوق‌العاده او در نوازندگی تار و سه‌تار که دارای جذبه‌های عرفانی و تأثیر بسیار بوده است، باعث شد که جوانان با استعداد آن زمان به محضر او جذب شوند. اضافه‌کردن سیم ششم به تار پنج سیم سابق، استفادۀ سنجیده از برخی نغمه‌ها و حالت‌های موسیقی اروپایی و به کارگیری‌ آن‌ها در چارچوب موسیقی ایرانی، خلاقیت، پیروی از چارچوب ردیف‌های مشقیِ موسیقی، و وفاداری به کلیّت‌های زیباشناختی موسیقی ایرانی، از اختصاصات کار و هنر درویش‌خان بود. گذشته از کنسرت‌ها، درویش‌خان دوبار نیز برای ضبط صفحه گرامافون به خارج از کشور سفر کرد: یک‌بار در حدود ۱۲۹۱ـ۱۲۹۲ش به لندن و همراه با حبیب‌الله سپهسالاری؛ معروف به [[شهردار، مشیر همایون (۱۲۶۱ـ۱۳۴۸ش)\|مشیر همایون شهردار]]، نوازندۀ پیانو، [[طاهرزاده، حسین (اصفهان ۱۲۶۱ـ تهران ۱۳۳۴ش)\|سید حسین طاهرزاده]]؛ خوانندۀ آواز، رضا قلی‌خان تجریشی؛ خوانندۀ تصنیف و نوازندۀ تنبک، [[هنگ آفرین، حسین (تهران ۱۲۵۵ـ همان جا ۱۳۳۳ش)\|حسین‌خان هنگ‌آفرین]]؛ نوازندۀ ویولن، [[رامشگر، باقرخان (ح ۱۲۵۰ـ تهران ۱۳۳۸ق)\|باقرخان رامشگر]]؛ نوازندۀ کمانچه، اسدالله‌خان اتابکی نوازندۀ تار و سنتور، و [[هنگ آفرین، اکبر (قرن ۱۳ق)\|اکبرخان هنگ‌آفرین]]؛ معروف به فلوتی؛ نوازندۀ فلوت، و بار دیگر، در حدود یک سال بعد، با سید [[طاهرزاده، حسین (اصفهان ۱۲۶۱ـ تهران ۱۳۳۴ش)\|حسین طاهرزاده]]، [[رامشگر، باقرخان (ح ۱۲۵۰ـ تهران ۱۳۳۸ق)\|باقرخان رامشگر]]، [[دوامی، عبدالله (تفرش ۱۲۷۰ـ تهران ۱۳۵۹ش)\|عبدالله‌خان دوامی]]؛ خوانندۀ تصنیف و نوازندۀ تنبک، و [[اقبال آذر، ابوالحسن (قزوین ۱۲۴۷ـ تبریز ۱۳۵۰ش)\|ابوالحسن اقبال آذر]]؛ ملقب به اقبال‌السلطان، خوانندۀ آواز به تفلیس سفر کردند. بیشتر این صفحات با تار درویش و آواز و سازهای دیگر است و از تک‌نوازی‌های او صفحات اندکی باقی ‌مانده است. درویش‌خان به‌سبب فعالیت‌های هنری و بشردوستانۀ خود «نشان ملی» را از وزارت فرهنگ، و نشان مخصوص هنرمندان را از دولت [[فرانسه]] و از دست وزیر مختار فرانسه در تهران دریافت کرد. شاگردان او ازجمله [[صبا، ابوالحسن (تهران ۱۲۸۲ـ۱۳۳۶ش)\|ابوالحسن صبا]]، [[نی داوود، مرتضی (تهران ۱۲۸۰ـ امریکا ۱۳۶۹ش)\|مرتضی نی‌داوود]]، [[برومند، نورعلی (تهران ۱۲۸۴ـ۱۳۵۵ش)\|نورعلی برومند]]، [[معروفی، موسی\|موسی معروفی]] و [[هرمزی، سعید (تهران ۱۲۷۶ـ همان جا ۱۳۵۵ش)\|سعید هرمزی]] بعدها از شاخص‌ترین افراد در موسیقی ایران شدند. مجموعه آثار درویش‌خان، یک‌بار به کوشش [[پایور، فرامرز\|فرامرز پایور]] و بار دیگر به‌شکلی کامل‌تر به کوشش [[طهماسبی، ارشد\|ارشد طهماسبی]] گردآوری و با تار، نواخته و ضبط شده است.

	<br /> <!--20098400-->		<br /> <!--20098400-->

Mohammadi3 در ‏۲۲ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۴۳

2025-05-22T18:43:11Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۴۳
خط ۳۱:		خط ۳۱:
	درویش‌خان (تهران ۱۲۵۱ـ همان‌جا ۱۳۰۵ش)<br />		درویش‌خان (تهران ۱۲۵۱ـ همان‌جا ۱۳۰۵ش)<br />

	(غلامحسین درویش، معروف به درویش‌خان) نوازندۀ ایرانی تار و سه‌‌تار، مدرس، و از اولین بنیادگذاران تجددخواهی در چارچوب اصول موسیقی دستگاهی. ابتدا نت‌خوانی و نوازندگی طبل را در شعبۀ موزیک مدرسۀ [[دارالفنون]] فرا گرفت و سپس در محضر دو استاد بزرگ عصر ناصری، [[آقا حسینقلی\|میرزا حسینقلی]] و [[میرزا عبدالله]]، نواختن تار و سه‌تار را آموخت. به‌سبب ذوق و حساسیت فراوان در نوازندگی، در جوانی به‌شهرت رسید و نوازندۀ مخصوص دربار شعاع‌السلطنه شد. بعد از درگیری و اختلاف با او و پناهنده شدن به سفارت [[انگلستان]]، زندگی‌اش را از طریق تدریس خصوصی می‌گذراند و بعدها به [[انجمن اخوت]] به ریاست [[ظهیرالدوله، علی خان دولو (تهران ۱۲۸۱ـ۱۳۴۲ق)\|علی‌خان ظهیرالدوله]] و سپس به جمع آزادی‌خواهان و مشروطه‌طلبان پیوست. درویش و [[عارف قزوینی، ابوالقاسم (قزوین ۱۲۶۱ـ همدان ۱۳۱۲ش)\|عارف]]، نخستین موسیقی‌دانان ایرانی بودند که کنسرت به مفهوم امروزی را مطرح کردند و از شعر و موسیقی برای پیشبرد آمال اجتماعی خویش بهره گرفتند. درویش‌خان را مبتکر فُرم «[[پیش درآمد\|پیش‌درآمد]]» و از بسط‌دهندگان فرم [[تصنیف]] دانسته‌اند. تکنیک فوق‌العاده او در نوازندگی تار و سه‌تار که دارای جذبه‌های عرفانی و تأثیر بسیار بوده است، باعث شد که جوانان با استعداد آن زمان به محضر او جذب شوند. اضافه‌کردن سیم ششم به تار پنج سیم سابق، استفادۀ سنجیده از برخی نغمه‌ها و حالت‌های موسیقی اروپایی و به کارگیری‌ آن‌ها در چارچوب موسیقی ایرانی، خلاقیت، پیروی از چارچوب ردیف‌های مشقیِ موسیقی، و وفاداری به کلیّت‌های زیباشناختی موسیقی ایرانی، از اختصاصات کار و هنر درویش‌خان بود. گذشته از کنسرت‌ها، درویش‌خان دوبار نیز برای ضبط صفحه گرامافون به خارج از کشور سفر کرد: یک‌بار در حدود ۱۲۹۱ـ۱۲۹۲ش به لندن و همراه با حبیب‌الله سپهسالاری؛ معروف به [[مشیر همایون شهردار]]، نوازندۀ پیانو، [[طاهرزاده، حسین (اصفهان ۱۲۶۱ـ تهران ۱۳۳۴ش)\|سید حسین طاهرزاده]]؛ خوانندۀ آواز، رضا قلی‌خان تجریشی؛ خوانندۀ تصنیف و نوازندۀ تنبک، [[هنگ آفرین، حسین (تهران ۱۲۵۵ـ همان جا ۱۳۳۳ش)\|حسین‌خان هنگ‌آفرین]]؛ نوازندۀ ویولن، [[باقرخان رامشگر]]؛ نوازندۀ کمانچه، اسدالله‌خان اتابکی نوازندۀ تار و سنتور، و [[هنگ آفرین، اکبر (قرن ۱۳ق)\|اکبرخان هنگ‌آفرین]]؛ معروف به فلوتی؛ نوازندۀ فلوت، و بار دیگر، در حدود یک سال بعد، با سید [[طاهرزاده، حسین (اصفهان ۱۲۶۱ـ تهران ۱۳۳۴ش)\|حسین طاهرزاده]]، [[رامشگر، باقرخان (ح ۱۲۵۰ـ تهران ۱۳۳۸ق)\|باقرخان رامشگر]]، [[دوامی، عبدالله (تفرش ۱۲۷۰ـ تهران ۱۳۵۹ش)\|عبدالله‌خان دوامی]]؛ خوانندۀ تصنیف و نوازندۀ تنبک، و [[ابوالحسن اقبال آذر]]؛ ملقب به اقبال‌السلطان، خوانندۀ آواز به تفلیس سفر کردند. بیشتر این صفحات با تار درویش و آواز و سازهای دیگر است و از تک‌نوازی‌های او صفحات اندکی باقی ‌مانده است. درویش‌خان به‌سبب فعالیت‌های هنری و بشردوستانۀ خود «نشان ملی» را از وزارت فرهنگ، و نشان مخصوص هنرمندان را از دولت [[فرانسه]] و از دست وزیر مختار فرانسه در تهران دریافت کرد. شاگردان او ازجمله [[ابوالحسن صبا]]، [[نی داوود، مرتضی (تهران ۱۲۸۰ـ امریکا ۱۳۶۹ش)\|مرتضی نی‌داوود]]، [[نورعلی برومند]]، [[موسی معروفی]] و [[سعید هرمزی]] بعدها از شاخص‌ترین افراد در موسیقی ایران شدند. مجموعه آثار درویش‌خان، یک‌بار به کوشش [[فرامرز ~~پایور (تهران ۱۳۱۱ش ـ ۱۳۸۸)~~\|فرامرز پایور]] و بار دیگر به‌شکلی کامل‌تر به کوشش [[ارشد طهماسبی]] گردآوری و با تار، نواخته و ضبط شده است.		(غلامحسین درویش، معروف به درویش‌خان) نوازندۀ ایرانی تار و سه‌‌تار، مدرس، و از اولین بنیادگذاران تجددخواهی در چارچوب اصول موسیقی دستگاهی. ابتدا نت‌خوانی و نوازندگی طبل را در شعبۀ موزیک مدرسۀ [[دارالفنون]] فرا گرفت و سپس در محضر دو استاد بزرگ عصر ناصری، [[آقا حسینقلی\|میرزا حسینقلی]] و [[میرزا عبدالله فراهانی\|میرزا عبدالله]]، نواختن تار و سه‌تار را آموخت. به‌سبب ذوق و حساسیت فراوان در نوازندگی، در جوانی به‌شهرت رسید و نوازندۀ مخصوص دربار شعاع‌السلطنه شد. بعد از درگیری و اختلاف با او و پناهنده شدن به سفارت [[انگلستان]]، زندگی‌اش را از طریق تدریس خصوصی می‌گذراند و بعدها به [[اخوت، انجمن\|انجمن اخوت]] به ریاست [[ظهیرالدوله، علی خان دولو (تهران ۱۲۸۱ـ۱۳۴۲ق)\|علی‌خان ظهیرالدوله]] و سپس به جمع آزادی‌خواهان و مشروطه‌طلبان پیوست. درویش و [[عارف قزوینی، ابوالقاسم (قزوین ۱۲۶۱ـ همدان ۱۳۱۲ش)\|عارف]]، نخستین موسیقی‌دانان ایرانی بودند که کنسرت به مفهوم امروزی را مطرح کردند و از شعر و موسیقی برای پیشبرد آمال اجتماعی خویش بهره گرفتند. درویش‌خان را مبتکر فُرم «[[پیش درآمد\|پیش‌درآمد]]» و از بسط‌دهندگان فرم [[تصنیف]] دانسته‌اند. تکنیک فوق‌العاده او در نوازندگی تار و سه‌تار که دارای جذبه‌های عرفانی و تأثیر بسیار بوده است، باعث شد که جوانان با استعداد آن زمان به محضر او جذب شوند. اضافه‌کردن سیم ششم به تار پنج سیم سابق، استفادۀ سنجیده از برخی نغمه‌ها و حالت‌های موسیقی اروپایی و به کارگیری‌ آن‌ها در چارچوب موسیقی ایرانی، خلاقیت، پیروی از چارچوب ردیف‌های مشقیِ موسیقی، و وفاداری به کلیّت‌های زیباشناختی موسیقی ایرانی، از اختصاصات کار و هنر درویش‌خان بود. گذشته از کنسرت‌ها، درویش‌خان دوبار نیز برای ضبط صفحه گرامافون به خارج از کشور سفر کرد: یک‌بار در حدود ۱۲۹۱ـ۱۲۹۲ش به لندن و همراه با حبیب‌الله سپهسالاری؛ معروف به [[شهردار، مشیر همایون (۱۲۶۱ـ۱۳۴۸ش)\|مشیر همایون شهردار]]، نوازندۀ پیانو، [[طاهرزاده، حسین (اصفهان ۱۲۶۱ـ تهران ۱۳۳۴ش)\|سید حسین طاهرزاده]]؛ خوانندۀ آواز، رضا قلی‌خان تجریشی؛ خوانندۀ تصنیف و نوازندۀ تنبک، [[هنگ آفرین، حسین (تهران ۱۲۵۵ـ همان جا ۱۳۳۳ش)\|حسین‌خان هنگ‌آفرین]]؛ نوازندۀ ویولن، [[رامشگر، باقرخان (ح ۱۲۵۰ـ تهران ۱۳۳۸ق)\|باقرخان رامشگر]]؛ نوازندۀ کمانچه، اسدالله‌خان اتابکی نوازندۀ تار و سنتور، و [[هنگ آفرین، اکبر (قرن ۱۳ق)\|اکبرخان هنگ‌آفرین]]؛ معروف به فلوتی؛ نوازندۀ فلوت، و بار دیگر، در حدود یک سال بعد، با سید [[طاهرزاده، حسین (اصفهان ۱۲۶۱ـ تهران ۱۳۳۴ش)\|حسین طاهرزاده]]، [[رامشگر، باقرخان (ح ۱۲۵۰ـ تهران ۱۳۳۸ق)\|باقرخان رامشگر]]، [[دوامی، عبدالله (تفرش ۱۲۷۰ـ تهران ۱۳۵۹ش)\|عبدالله‌خان دوامی]]؛ خوانندۀ تصنیف و نوازندۀ تنبک، و [[اقبال آذر، ابوالحسن (قزوین ۱۲۴۷ـ تبریز ۱۳۵۰ش)\|ابوالحسن اقبال آذر]]؛ ملقب به اقبال‌السلطان، خوانندۀ آواز به تفلیس سفر کردند. بیشتر این صفحات با تار درویش و آواز و سازهای دیگر است و از تک‌نوازی‌های او صفحات اندکی باقی ‌مانده است. درویش‌خان به‌سبب فعالیت‌های هنری و بشردوستانۀ خود «نشان ملی» را از وزارت فرهنگ، و نشان مخصوص هنرمندان را از دولت [[فرانسه]] و از دست وزیر مختار فرانسه در تهران دریافت کرد. شاگردان او ازجمله [[صبا، ابوالحسن (تهران ۱۲۸۲ـ۱۳۳۶ش)\|ابوالحسن صبا]]، [[نی داوود، مرتضی (تهران ۱۲۸۰ـ امریکا ۱۳۶۹ش)\|مرتضی نی‌داوود]]، [[برومند، نورعلی (تهران ۱۲۸۴ـ۱۳۵۵ش)\|نورعلی برومند]]، [[معروفی، موسی\|موسی معروفی]] و [[هرمزی، سعید (تهران ۱۲۷۶ـ همان جا ۱۳۵۵ش)\|سعید هرمزی]] بعدها از شاخص‌ترین افراد در موسیقی ایران شدند. مجموعه آثار درویش‌خان، یک‌بار به کوشش [[پایور، فرامرز\|فرامرز پایور]] و بار دیگر به‌شکلی کامل‌تر به کوشش [[طهماسبی، ارشد (الیگودرز ۱۳۳۶ش)\|ارشد طهماسبی]] گردآوری و با تار، نواخته و ضبط شده است.

	<br /> <!--20098400-->		<br /> <!--20098400-->

Nazanin در ‏۸ ژانویهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۱۹

2024-01-08T09:19:28Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ ژانویهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۱۹
خط ۳۱:		خط ۳۱:
	درویش‌خان (تهران ۱۲۵۱ـ همان‌جا ۱۳۰۵ش)<br />		درویش‌خان (تهران ۱۲۵۱ـ همان‌جا ۱۳۰۵ش)<br />

	(غلامحسین درویش، معروف به درویش‌خان) نوازندۀ ایرانی تار و سه‌‌تار، مدرس، و از اولین بنیادگذاران تجددخواهی در چارچوب اصول موسیقی دستگاهی. ابتدا نت‌خوانی و نوازندگی طبل را در شعبۀ موزیک مدرسۀ [[دارالفنون]] فرا گرفت و سپس در محضر دو استاد بزرگ عصر ناصری، [[آقا حسینقلی\|میرزا حسینقلی]] و [[میرزا عبدالله]]، نواختن تار و سه‌تار را آموخت. به‌سبب ذوق و حساسیت فراوان در نوازندگی، در جوانی به‌شهرت رسید و نوازندۀ مخصوص دربار شعاع‌السلطنه شد. بعد از درگیری و اختلاف با او و پناهنده شدن به سفارت ~~انگلستان،~~ زندگی‌اش را از طریق تدریس خصوصی می‌گذراند و بعدها به [[انجمن اخوت]] به ریاست [[ظهیرالدوله، علی خان دولو (تهران ۱۲۸۱ـ۱۳۴۲ق)\|علی‌خان ظهیرالدوله]] و سپس به جمع آزادی‌خواهان و مشروطه‌طلبان پیوست. درویش و [[عارف قزوینی، ابوالقاسم (قزوین ۱۲۶۱ـ همدان ۱۳۱۲ش)\|عارف]]، نخستین موسیقی‌دانان ایرانی بودند که کنسرت به مفهوم امروزی را مطرح کردند و از شعر و موسیقی برای پیشبرد آمال اجتماعی خویش بهره گرفتند. درویش‌خان را مبتکر فُرم «[[پیش درآمد\|پیش‌درآمد]]» و از بسط‌دهندگان فرم [[تصنیف]] دانسته‌اند. تکنیک فوق‌العاده او در نوازندگی تار و سه‌تار که دارای جذبه‌های عرفانی و تأثیر بسیار بوده است، باعث شد که جوانان با استعداد آن زمان به محضر او جذب شوند. اضافه‌کردن سیم ششم به تار پنج سیم سابق، استفادۀ سنجیده از برخی نغمه‌ها و حالت‌های موسیقی اروپایی و به کارگیری‌ آن‌ها در چارچوب موسیقی ایرانی، خلاقیت، پیروی~~ ~~از چارچوب ردیف‌های مشقیِ موسیقی، و وفاداری به کلیّت‌های زیباشناختی موسیقی ایرانی، از اختصاصات کار و هنر درویش‌خان بود. گذشته از کنسرت‌ها، درویش‌خان دوبار نیز برای ضبط صفحه گرامافون به خارج از کشور سفر کرد: یک‌بار در حدود ۱۲۹۱ـ۱۲۹۲ش به لندن و همراه با حبیب‌الله سپهسالاری؛ معروف به [[مشیر همایون شهردار]]، نوازندۀ پیانو، [[طاهرزاده، حسین (اصفهان ۱۲۶۱ـ تهران ۱۳۳۴ش)\|سید حسین طاهرزاده]]؛ خوانندۀ آواز، رضا قلی‌خان تجریشی؛ خوانندۀ تصنیف و نوازندۀ تنبک، [[هنگ آفرین، حسین (تهران ۱۲۵۵ـ همان جا ۱۳۳۳ش)\|حسین‌خان هنگ‌آفرین]]؛ نوازندۀ ویولن، [[باقرخان رامشگر]]؛ نوازندۀ کمانچه، اسدالله‌خان اتابکی نوازندۀ تار و سنتور، و [[هنگ آفرین، اکبر (قرن ۱۳ق)\|اکبرخان هنگ‌آفرین]]؛ معروف به فلوتی؛ نوازندۀ فلوت، و بار دیگر، در حدود یک سال بعد، با سید حسین ~~طاهرزاده،~~ باقرخان ~~رامشگر،~~ [[دوامی، عبدالله (تفرش ۱۲۷۰ـ تهران ۱۳۵۹ش)\|عبدالله‌خان دوامی]]؛ خوانندۀ تصنیف و نوازندۀ تنبک، و [[ابوالحسن اقبال آذر]]؛ ملقب به اقبال‌السلطان، خوانندۀ آواز به تفلیس سفر کردند. بیشتر این صفحات با تار درویش و آواز و سازهای دیگر است و از تک‌نوازی‌های او صفحات اندکی باقی ‌مانده است. درویش‌خان به‌سبب فعالیت‌های هنری و بشردوستانۀ خود «نشان ملی» را از وزارت فرهنگ، و نشان مخصوص هنرمندان را از دولت فرانسه و از دست وزیر مختار فرانسه در تهران دریافت کرد. شاگردان او ازجمله [[ابوالحسن صبا]]، [[نی داوود، مرتضی (تهران ۱۲۸۰ـ امریکا ۱۳۶۹ش)\|مرتضی نی‌داوود]]، [[نورعلی برومند]]، [[موسی معروفی]] و [[سعید هرمزی]] بعدها از شاخص‌ترین افراد در موسیقی ایران شدند. مجموعه آثار درویش‌خان، یک‌بار به کوشش [[فرامرز پایور (تهران ۱۳۱۱ش ـ ۱۳۸۸)\|فرامرز پایور]] و بار دیگر به‌شکلی کامل‌تر به کوشش [[ارشد طهماسبی]] گردآوری و با تار، نواخته و ضبط شده است.		(غلامحسین درویش، معروف به درویش‌خان) نوازندۀ ایرانی تار و سه‌‌تار، مدرس، و از اولین بنیادگذاران تجددخواهی در چارچوب اصول موسیقی دستگاهی. ابتدا نت‌خوانی و نوازندگی طبل را در شعبۀ موزیک مدرسۀ [[دارالفنون]] فرا گرفت و سپس در محضر دو استاد بزرگ عصر ناصری، [[آقا حسینقلی\|میرزا حسینقلی]] و [[میرزا عبدالله]]، نواختن تار و سه‌تار را آموخت. به‌سبب ذوق و حساسیت فراوان در نوازندگی، در جوانی به‌شهرت رسید و نوازندۀ مخصوص دربار شعاع‌السلطنه شد. بعد از درگیری و اختلاف با او و پناهنده شدن به سفارت [[انگلستان]]، زندگی‌اش را از طریق تدریس خصوصی می‌گذراند و بعدها به [[انجمن اخوت]] به ریاست [[ظهیرالدوله، علی خان دولو (تهران ۱۲۸۱ـ۱۳۴۲ق)\|علی‌خان ظهیرالدوله]] و سپس به جمع آزادی‌خواهان و مشروطه‌طلبان پیوست. درویش و [[عارف قزوینی، ابوالقاسم (قزوین ۱۲۶۱ـ همدان ۱۳۱۲ش)\|عارف]]، نخستین موسیقی‌دانان ایرانی بودند که کنسرت به مفهوم امروزی را مطرح کردند و از شعر و موسیقی برای پیشبرد آمال اجتماعی خویش بهره گرفتند. درویش‌خان را مبتکر فُرم «[[پیش درآمد\|پیش‌درآمد]]» و از بسط‌دهندگان فرم [[تصنیف]] دانسته‌اند. تکنیک فوق‌العاده او در نوازندگی تار و سه‌تار که دارای جذبه‌های عرفانی و تأثیر بسیار بوده است، باعث شد که جوانان با استعداد آن زمان به محضر او جذب شوند. اضافه‌کردن سیم ششم به تار پنج سیم سابق، استفادۀ سنجیده از برخی نغمه‌ها و حالت‌های موسیقی اروپایی و به کارگیری‌ آن‌ها در چارچوب موسیقی ایرانی، خلاقیت، پیروی از چارچوب ردیف‌های مشقیِ موسیقی، و وفاداری به کلیّت‌های زیباشناختی موسیقی ایرانی، از اختصاصات کار و هنر درویش‌خان بود. گذشته از کنسرت‌ها، درویش‌خان دوبار نیز برای ضبط صفحه گرامافون به خارج از کشور سفر کرد: یک‌بار در حدود ۱۲۹۱ـ۱۲۹۲ش به لندن و همراه با حبیب‌الله سپهسالاری؛ معروف به [[مشیر همایون شهردار]]، نوازندۀ پیانو، [[طاهرزاده، حسین (اصفهان ۱۲۶۱ـ تهران ۱۳۳۴ش)\|سید حسین طاهرزاده]]؛ خوانندۀ آواز، رضا قلی‌خان تجریشی؛ خوانندۀ تصنیف و نوازندۀ تنبک، [[هنگ آفرین، حسین (تهران ۱۲۵۵ـ همان جا ۱۳۳۳ش)\|حسین‌خان هنگ‌آفرین]]؛ نوازندۀ ویولن، [[باقرخان رامشگر]]؛ نوازندۀ کمانچه، اسدالله‌خان اتابکی نوازندۀ تار و سنتور، و [[هنگ آفرین، اکبر (قرن ۱۳ق)\|اکبرخان هنگ‌آفرین]]؛ معروف به فلوتی؛ نوازندۀ فلوت، و بار دیگر، در حدود یک سال بعد، با سید [[طاهرزاده، حسین (اصفهان ۱۲۶۱ـ تهران ۱۳۳۴ش)\|حسین طاهرزاده]]، [[رامشگر، باقرخان (ح ۱۲۵۰ـ تهران ۱۳۳۸ق)\|باقرخان رامشگر]]، [[دوامی، عبدالله (تفرش ۱۲۷۰ـ تهران ۱۳۵۹ش)\|عبدالله‌خان دوامی]]؛ خوانندۀ تصنیف و نوازندۀ تنبک، و [[ابوالحسن اقبال آذر]]؛ ملقب به اقبال‌السلطان، خوانندۀ آواز به تفلیس سفر کردند. بیشتر این صفحات با تار درویش و آواز و سازهای دیگر است و از تک‌نوازی‌های او صفحات اندکی باقی ‌مانده است. درویش‌خان به‌سبب فعالیت‌های هنری و بشردوستانۀ خود «نشان ملی» را از وزارت فرهنگ، و نشان مخصوص هنرمندان را از دولت [[فرانسه]] و از دست وزیر مختار فرانسه در تهران دریافت کرد. شاگردان او ازجمله [[ابوالحسن صبا]]، [[نی داوود، مرتضی (تهران ۱۲۸۰ـ امریکا ۱۳۶۹ش)\|مرتضی نی‌داوود]]، [[نورعلی برومند]]، [[موسی معروفی]] و [[سعید هرمزی]] بعدها از شاخص‌ترین افراد در موسیقی ایران شدند. مجموعه آثار درویش‌خان، یک‌بار به کوشش [[فرامرز پایور (تهران ۱۳۱۱ش ـ ۱۳۸۸)\|فرامرز پایور]] و بار دیگر به‌شکلی کامل‌تر به کوشش [[ارشد طهماسبی]] گردآوری و با تار، نواخته و ضبط شده است.

	<br /> <!--20098400-->		<br /> <!--20098400-->

Nazanin در ‏۸ ژانویهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۱۶

2024-01-08T09:16:52Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ ژانویهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۱۶
خط ۲۷:		خط ۲۷:
	\|پست تخصصی =		\|پست تخصصی =
	\|باشگاه =		\|باشگاه =
	}}درویش‌خان (تهران ۱۲۵۱ـ همان‌جا ۱۳۰۵ش)<br /> ~~[[File:20098400.jpg\|thumb\|درويش‌خان]]~~		}}
			[[پرونده:Darvishkhan.jpg\|بندانگشتی\|درویش‌خان]]
			درویش‌خان (تهران ۱۲۵۱ـ همان‌جا ۱۳۰۵ش)<br />

	(غلامحسین درویش، معروف به درویش‌خان) نوازندۀ ایرانی تار و سه‌‌تار، مدرس، و از اولین بنیادگذاران تجددخواهی در چارچوب اصول موسیقی دستگاهی. ابتدا نت‌خوانی و نوازندگی طبل را در شعبۀ موزیک مدرسۀ [[دارالفنون]] فرا گرفت و سپس در محضر دو استاد بزرگ عصر ناصری، [[آقا حسینقلی\|میرزا حسینقلی]] و [[میرزا عبدالله]]، نواختن تار و سه‌تار را آموخت. به‌سبب ذوق و حساسیت فراوان در نوازندگی، در جوانی به‌شهرت رسید و نوازندۀ مخصوص دربار شعاع‌السلطنه شد. بعد از درگیری و اختلاف با او و پناهنده شدن به سفارت انگلستان، زندگی‌اش را از طریق تدریس خصوصی می‌گذراند و بعدها به [[انجمن اخوت]] به ریاست [[ظهیرالدوله، علی خان دولو (تهران ۱۲۸۱ـ۱۳۴۲ق)\|علی‌خان ظهیرالدوله]] و سپس به جمع آزادی‌خواهان و مشروطه‌طلبان پیوست. درویش و [[عارف قزوینی، ابوالقاسم (قزوین ۱۲۶۱ـ همدان ۱۳۱۲ش)\|عارف]]، نخستین موسیقی‌دانان ایرانی بودند که کنسرت به مفهوم امروزی را مطرح کردند و از شعر و موسیقی برای پیشبرد آمال اجتماعی خویش بهره گرفتند. درویش‌خان را مبتکر فُرم «[[پیش درآمد\|پیش‌درآمد]]» و از بسط‌دهندگان فرم [[تصنیف]] دانسته‌اند. تکنیک فوق‌العاده او در نوازندگی تار و سه‌تار که دارای جذبه‌های عرفانی و تأثیر بسیار بوده است، باعث شد که جوانان با استعداد آن زمان به محضر او جذب شوند. اضافه‌کردن سیم ششم به تار پنج سیم سابق، استفادۀ سنجیده از برخی نغمه‌ها و حالت‌های موسیقی اروپایی و به کارگیری‌ آن‌ها در چارچوب موسیقی ایرانی، خلاقیت، پیروی از چارچوب ردیف‌های مشقیِ موسیقی، و وفاداری به کلیّت‌های زیباشناختی موسیقی ایرانی، از اختصاصات کار و هنر درویش‌خان بود. گذشته از کنسرت‌ها، درویش‌خان دوبار نیز برای ضبط صفحه گرامافون به خارج از کشور سفر کرد: یک‌بار در حدود ۱۲۹۱ـ۱۲۹۲ش به لندن و همراه با حبیب‌الله سپهسالاری؛ معروف به [[مشیر همایون شهردار]]، نوازندۀ پیانو، [[طاهرزاده، حسین (اصفهان ۱۲۶۱ـ تهران ۱۳۳۴ش)\|سید حسین طاهرزاده]]؛ خوانندۀ آواز، رضا قلی‌خان تجریشی؛ خوانندۀ تصنیف و نوازندۀ تنبک، [[هنگ آفرین، حسین (تهران ۱۲۵۵ـ همان جا ۱۳۳۳ش)\|حسین‌خان هنگ‌آفرین]]؛ نوازندۀ ویولن، [[باقرخان رامشگر]]؛ نوازندۀ کمانچه، اسدالله‌خان اتابکی نوازندۀ تار و سنتور، و [[هنگ آفرین، اکبر (قرن ۱۳ق)\|اکبرخان هنگ‌آفرین]]؛ معروف به فلوتی؛ نوازندۀ فلوت، و بار دیگر، در حدود یک سال بعد، با سید حسین طاهرزاده، باقرخان رامشگر، [[دوامی، عبدالله (تفرش ۱۲۷۰ـ تهران ۱۳۵۹ش)\|عبدالله‌خان دوامی]]؛ خوانندۀ تصنیف و نوازندۀ تنبک، و [[ابوالحسن اقبال آذر]]؛ ملقب به اقبال‌السلطان، خوانندۀ آواز به تفلیس سفر کردند. بیشتر این صفحات با تار درویش و آواز و سازهای دیگر است و از تک‌نوازی‌های او صفحات اندکی باقی ‌مانده است. درویش‌خان به‌سبب فعالیت‌های هنری و بشردوستانۀ خود «نشان ملی» را از وزارت فرهنگ، و نشان مخصوص هنرمندان را از دولت فرانسه و از دست وزیر مختار فرانسه در تهران دریافت کرد. شاگردان او ازجمله [[ابوالحسن صبا]]، [[نی داوود، مرتضی (تهران ۱۲۸۰ـ امریکا ۱۳۶۹ش)\|مرتضی نی‌داوود]]، [[نورعلی برومند]]، [[موسی معروفی]] و [[سعید هرمزی]] بعدها از شاخص‌ترین افراد در موسیقی ایران شدند. مجموعه آثار درویش‌خان، یک‌بار به کوشش [[فرامرز پایور (تهران ۱۳۱۱ش ـ ۱۳۸۸)\|فرامرز پایور]] و بار دیگر به‌شکلی کامل‌تر به کوشش [[ارشد طهماسبی]] گردآوری و با تار، نواخته و ضبط شده است.		(غلامحسین درویش، معروف به درویش‌خان) نوازندۀ ایرانی تار و سه‌‌تار، مدرس، و از اولین بنیادگذاران تجددخواهی در چارچوب اصول موسیقی دستگاهی. ابتدا نت‌خوانی و نوازندگی طبل را در شعبۀ موزیک مدرسۀ [[دارالفنون]] فرا گرفت و سپس در محضر دو استاد بزرگ عصر ناصری، [[آقا حسینقلی\|میرزا حسینقلی]] و [[میرزا عبدالله]]، نواختن تار و سه‌تار را آموخت. به‌سبب ذوق و حساسیت فراوان در نوازندگی، در جوانی به‌شهرت رسید و نوازندۀ مخصوص دربار شعاع‌السلطنه شد. بعد از درگیری و اختلاف با او و پناهنده شدن به سفارت انگلستان، زندگی‌اش را از طریق تدریس خصوصی می‌گذراند و بعدها به [[انجمن اخوت]] به ریاست [[ظهیرالدوله، علی خان دولو (تهران ۱۲۸۱ـ۱۳۴۲ق)\|علی‌خان ظهیرالدوله]] و سپس به جمع آزادی‌خواهان و مشروطه‌طلبان پیوست. درویش و [[عارف قزوینی، ابوالقاسم (قزوین ۱۲۶۱ـ همدان ۱۳۱۲ش)\|عارف]]، نخستین موسیقی‌دانان ایرانی بودند که کنسرت به مفهوم امروزی را مطرح کردند و از شعر و موسیقی برای پیشبرد آمال اجتماعی خویش بهره گرفتند. درویش‌خان را مبتکر فُرم «[[پیش درآمد\|پیش‌درآمد]]» و از بسط‌دهندگان فرم [[تصنیف]] دانسته‌اند. تکنیک فوق‌العاده او در نوازندگی تار و سه‌تار که دارای جذبه‌های عرفانی و تأثیر بسیار بوده است، باعث شد که جوانان با استعداد آن زمان به محضر او جذب شوند. اضافه‌کردن سیم ششم به تار پنج سیم سابق، استفادۀ سنجیده از برخی نغمه‌ها و حالت‌های موسیقی اروپایی و به کارگیری‌ آن‌ها در چارچوب موسیقی ایرانی، خلاقیت، پیروی از چارچوب ردیف‌های مشقیِ موسیقی، و وفاداری به کلیّت‌های زیباشناختی موسیقی ایرانی، از اختصاصات کار و هنر درویش‌خان بود. گذشته از کنسرت‌ها، درویش‌خان دوبار نیز برای ضبط صفحه گرامافون به خارج از کشور سفر کرد: یک‌بار در حدود ۱۲۹۱ـ۱۲۹۲ش به لندن و همراه با حبیب‌الله سپهسالاری؛ معروف به [[مشیر همایون شهردار]]، نوازندۀ پیانو، [[طاهرزاده، حسین (اصفهان ۱۲۶۱ـ تهران ۱۳۳۴ش)\|سید حسین طاهرزاده]]؛ خوانندۀ آواز، رضا قلی‌خان تجریشی؛ خوانندۀ تصنیف و نوازندۀ تنبک، [[هنگ آفرین، حسین (تهران ۱۲۵۵ـ همان جا ۱۳۳۳ش)\|حسین‌خان هنگ‌آفرین]]؛ نوازندۀ ویولن، [[باقرخان رامشگر]]؛ نوازندۀ کمانچه، اسدالله‌خان اتابکی نوازندۀ تار و سنتور، و [[هنگ آفرین، اکبر (قرن ۱۳ق)\|اکبرخان هنگ‌آفرین]]؛ معروف به فلوتی؛ نوازندۀ فلوت، و بار دیگر، در حدود یک سال بعد، با سید حسین طاهرزاده، باقرخان رامشگر، [[دوامی، عبدالله (تفرش ۱۲۷۰ـ تهران ۱۳۵۹ش)\|عبدالله‌خان دوامی]]؛ خوانندۀ تصنیف و نوازندۀ تنبک، و [[ابوالحسن اقبال آذر]]؛ ملقب به اقبال‌السلطان، خوانندۀ آواز به تفلیس سفر کردند. بیشتر این صفحات با تار درویش و آواز و سازهای دیگر است و از تک‌نوازی‌های او صفحات اندکی باقی ‌مانده است. درویش‌خان به‌سبب فعالیت‌های هنری و بشردوستانۀ خود «نشان ملی» را از وزارت فرهنگ، و نشان مخصوص هنرمندان را از دولت فرانسه و از دست وزیر مختار فرانسه در تهران دریافت کرد. شاگردان او ازجمله [[ابوالحسن صبا]]، [[نی داوود، مرتضی (تهران ۱۲۸۰ـ امریکا ۱۳۶۹ش)\|مرتضی نی‌داوود]]، [[نورعلی برومند]]، [[موسی معروفی]] و [[سعید هرمزی]] بعدها از شاخص‌ترین افراد در موسیقی ایران شدند. مجموعه آثار درویش‌خان، یک‌بار به کوشش [[فرامرز پایور (تهران ۱۳۱۱ش ـ ۱۳۸۸)\|فرامرز پایور]] و بار دیگر به‌شکلی کامل‌تر به کوشش [[ارشد طهماسبی]] گردآوری و با تار، نواخته و ضبط شده است.

Reza rouzbahani در ‏۲۱ ژانویهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۰:۵۵

2020-01-21T10:55:37Z

صفحهٔ تازه

{{جعبه زندگینامه
|عنوان =درویش خان
|نام =
|نام دیگر=
|نام اصلی=
|نام مستعار=
|لقب=
|زادروز=تهران ۱۲۵۱ش
|تاریخ مرگ=همانجا ۱۳۰۵ش
|دوره زندگی=
|ملیت=ایرانی
|محل زندگی=
|تحصیلات و محل تحصیل=
| شغل و تخصص اصلی =نوازنده
|شغل و تخصص های دیگر=
|سبک =
|مکتب =
|سمت =عضو انجمن اخوت
|جوایز و افتخارات =مبتکر فرم «پیش درآمد» و از بسط دهندگان فرم تصنیف؛ دریافت نشان ملی از وزارت فرهنگ، نشان مخصوص هنرمندان از دولت فرانسه و از دست وزیر مختار فرانسه
|آثار =مجموعه آثار درویش خان، به کوشش فرامرز پایور و نیز به کوشش ارشد طهماسبی
|خویشاوندان سرشناس =
|گروه مقاله =موسیقی
|دوره =
|فعالیت های مهم =
|رشته =
|پست تخصصی =
|باشگاه =
}}درویش‌خان (تهران ۱۲۵۱ـ همان‌جا ۱۳۰۵ش)<br /> [[File:20098400.jpg|thumb|درويش‌خان]]

(غلامحسین درویش، معروف به درویش‌خان) نوازندۀ ایرانی تار و سه‌‌تار، مدرس، و از اولین بنیادگذاران تجددخواهی در چارچوب اصول موسیقی دستگاهی. ابتدا نت‌خوانی و نوازندگی طبل را در شعبۀ موزیک مدرسۀ [[دارالفنون]] فرا گرفت و سپس در محضر دو استاد بزرگ عصر ناصری، [[آقا حسینقلی|میرزا حسینقلی]] و [[میرزا عبدالله]]، نواختن تار و سه‌تار را آموخت. به‌سبب ذوق و حساسیت فراوان در نوازندگی، در جوانی به‌شهرت رسید و نوازندۀ مخصوص دربار شعاع‌السلطنه شد. بعد از درگیری و اختلاف با او و پناهنده شدن به سفارت انگلستان، زندگی‌اش را از طریق تدریس خصوصی می‌گذراند و بعدها به [[انجمن اخوت]] به ریاست [[ظهیرالدوله، علی خان دولو (تهران ۱۲۸۱ـ۱۳۴۲ق)|علی‌خان ظهیرالدوله]] و سپس به جمع آزادی‌خواهان و مشروطه‌طلبان پیوست. درویش و [[عارف قزوینی، ابوالقاسم (قزوین ۱۲۶۱ـ همدان ۱۳۱۲ش)|عارف]]، نخستین موسیقی‌دانان ایرانی بودند که کنسرت به مفهوم امروزی را مطرح کردند و از شعر و موسیقی برای پیشبرد آمال اجتماعی خویش بهره گرفتند. درویش‌خان را مبتکر فُرم «[[پیش درآمد|پیش‌درآمد]]» و از بسط‌دهندگان فرم [[تصنیف]] دانسته‌اند. تکنیک فوق‌العاده او در نوازندگی تار و سه‌تار که دارای جذبه‌های عرفانی و تأثیر بسیار بوده است، باعث شد که جوانان با استعداد آن زمان به محضر او جذب شوند. اضافه‌کردن سیم ششم به تار پنج سیم سابق، استفادۀ سنجیده از برخی نغمه‌ها و حالت‌های موسیقی اروپایی و به کارگیری‌ آن‌ها در چارچوب موسیقی ایرانی، خلاقیت، پیروی از چارچوب ردیف‌های مشقیِ موسیقی، و وفاداری به کلیّت‌های زیباشناختی موسیقی ایرانی، از اختصاصات کار و هنر درویش‌خان بود. گذشته از کنسرت‌ها، درویش‌خان دوبار نیز برای ضبط صفحه گرامافون به خارج از کشور سفر کرد: یک‌بار در حدود ۱۲۹۱ـ۱۲۹۲ش به لندن و همراه با حبیب‌الله سپهسالاری؛ معروف به [[مشیر همایون شهردار]]، نوازندۀ پیانو، [[طاهرزاده، حسین (اصفهان ۱۲۶۱ـ تهران ۱۳۳۴ش)|سید حسین طاهرزاده]]؛ خوانندۀ آواز، رضا قلی‌خان تجریشی؛ خوانندۀ تصنیف و نوازندۀ تنبک، [[هنگ آفرین، حسین (تهران ۱۲۵۵ـ همان جا ۱۳۳۳ش)|حسین‌خان هنگ‌آفرین]]؛ نوازندۀ ویولن، [[باقرخان رامشگر]]؛ نوازندۀ کمانچه، اسدالله‌خان اتابکی نوازندۀ تار و سنتور، و [[هنگ آفرین، اکبر (قرن ۱۳ق)|اکبرخان هنگ‌آفرین]]؛ معروف به فلوتی؛ نوازندۀ فلوت، و بار دیگر، در حدود یک سال بعد، با سید حسین طاهرزاده، باقرخان رامشگر، [[دوامی، عبدالله (تفرش ۱۲۷۰ـ تهران ۱۳۵۹ش)|عبدالله‌خان دوامی]]؛ خوانندۀ تصنیف و نوازندۀ تنبک، و [[ابوالحسن اقبال آذر]]؛ ملقب به اقبال‌السلطان، خوانندۀ آواز به تفلیس سفر کردند. بیشتر این صفحات با تار درویش و آواز و سازهای دیگر است و از تک‌نوازی‌های او صفحات اندکی باقی ‌مانده است. درویش‌خان به‌سبب فعالیت‌های هنری و بشردوستانۀ خود «نشان ملی» را از وزارت فرهنگ، و نشان مخصوص هنرمندان را از دولت فرانسه و از دست وزیر مختار فرانسه در تهران دریافت کرد. شاگردان او ازجمله [[ابوالحسن صبا]]، [[نی داوود، مرتضی (تهران ۱۲۸۰ـ امریکا ۱۳۶۹ش)|مرتضی نی‌داوود]]، [[نورعلی برومند]]، [[موسی معروفی]] و [[سعید هرمزی]] بعدها از شاخص‌ترین افراد در موسیقی ایران شدند. مجموعه آثار درویش‌خان، یک‌بار به کوشش [[فرامرز پایور (تهران ۱۳۱۱ش ـ ۱۳۸۸)|فرامرز پایور]] و بار دیگر به‌شکلی کامل‌تر به کوشش [[ارشد طهماسبی]] گردآوری و با تار، نواخته و ضبط شده است.

<br /> 

[[Category:موسیقی]]
[[Category:ایران - اشخاص]]