Shahraabi در ‏۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۰۵:۲۳

2019-07-24T05:23:50Z

صفحهٔ تازه

زبان‌شناسی (linguistics)<br/> علمی که موضوع آن بررسی قوانین زبان است و از این رهگذر، به شناخت زبان انسان، چگونگی شکل‌گیری و کارکرد آن می‌پردازد و واحدها، ساختار، ماهیت، و تحولات زبان‌ها را مطالعه می‌کند. پیشینۀ زبان‌شناسی به قبل از میلاد می‌رسد که نخستین مباحث زبان‌شناسی در باب ماهیت معنا و منشأ زبان، به‌ویژه در هند، یونان، و روم مطرح می‌شود. چنان‌که پانینی<ref>Panini </ref>، دستور‌زبان خود را، که نخستین اثر بزرگ در این‌باره است، به تحریر می‌کشد و نظام واژه‌سازی در سانسکریت را مطرح می‌کند. با این حال، تا پیش از قرن ۱۸ لغویون، نحویون، و بلاغیون بیشتر به دستور زبان، لغات، و تلفظ توجه داشتند. در قرن‌های ۱۷ و ۱۸ تحولاتی نظیر ایجاد زبان‌های جهانی، رویکرد نظام‌مند در آواشناسی<ref>phonetics </ref> و نگارش دستور زبان‌های همگانی آغاز می‌شود. اما بررسی تحول تاریخی هر زبان و ارتباط خانوادگی بین زبان‌های مشابه از قرن ۱۹ آغاز می‌گردد. پیدایش زبان‌شناسی تطبیقی<ref>comparative linguistics</ref> و قوانین واج‌شناسی<ref>phonology </ref> ازجمله دستاوردهای عمدۀ این قرن است. تکامل زبان‌شناسی به‌منزلۀ یک علم و گسترش قلمرو آن در قرن ۲۰ چشمگیر بوده است. تأسیس زبان‌شناسی به‌عنوان یک رشتۀ دانشگاهی نیز به اوایل دهۀ ۱۹۶۰ می‌رسد. در اوایل قرن، فردینان دو سوسور<ref>Ferdinand de Saussure</ref> بررسی اصول حاکم بر ساختارهای زبان‌های زندۀ جهان را مطرح کرد که سرآغاز «زبان‌شناسی ساخت‌گرا<ref>structural linguistics</ref>» بود. او قائل به دو بُعد اساسی در این رشته شد. یکی بُعد «در زمانی<ref>diachrony </ref>» (تاریخی)، که به مطالعۀ تاریخی تحولات زبان می‌پردازد؛ و دیگر بُعد «هم‌زمانی<ref>synchrony </ref>» (توصیفی)، که زبان را در مقطع زمانی خاص بررسی می‌کند. از حوزه‌های دیگر، زبان‌شناسی عمومی (نظری) است که به پژوهش دربارۀ اصول کلی زبان و تعیین ویژگی‌های آن می‌پردازد و چنانچه مطالعه دربارۀ تعیین واقعیت‌های نظام یک زبان خاص انجام گیرد، این روش را زبان‌شناسی توصیفی نامند. اگر هدف مطالعه یافتن همانندی‌ها و تفاوت‌های میان زبان‌ها باشد، زبان‌شناسی تطبیقی نامیده می‌شود. پیشرفت‌ها و گسترش چشم‌اندازهای جدید زبان‌شناسی تا حدود زیادی مرهون نوام چامسکی<ref>Noam Chomsky</ref> و پیروان اوست که بر پایۀ شیوۀ تجربی و سه اصل مشاهده، توصیف، و تشریح نگرشی نو را در زبان‌شناسی آغاز کردند. چامسکی در کتاب ''ساختارهای نحوی<ref>''Syntactic Structures''</ref>'' (۱۹۵۷)، که نقطۀ‌عطفی در زبان‌شناسی معاصر است، مبانی «دستور زایشی<ref>generative grammar </ref>» را مطرح کرد. با توجه به زایندگی زبان و تناقضات موجود در سطح زبان، به اثبات وجود دو سطح «روساخت<ref> surface structure</ref>» و «ژرف‌ساخت<ref>deep structure </ref>» و تمایز میان آن‌ها پرداخت. چامسکی با طرح این دو سطح و عرضۀ «نظریۀ گشتاری<ref>Transformational Theory</ref>»‌ بسیاری از ریشه‌های ابهام در زبان را روشن ساخت.

 

----

[[Category:زبان شناسی و ترجمه]] [[Category:(زبان شناسی و ترجمه)اصطلاحات و مفاهیم]]

زبان شناسی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Shahraabi در ‏۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۰۵:۲۳