https://wikijoo.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86_%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2%DB%8C_%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A7%D8%AAسازمان مرکزی اطلاعات - تاریخچهٔ نسخهها2026-08-05T05:27:44Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.0https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86_%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2%DB%8C_%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A7%D8%AA&diff=1261915&oldid=prevShahraabi در ۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۰۵:۲۳2019-07-24T05:23:50Z<p></p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div><br />
سازمان مرکزی اطّلاعات (Central Intelligence Agency)<br/> [[File:25023800.jpg|thumb|سازمان مرکزي اطّلاعات]] {{جعبه اطلاعات مدیریت سازمان های بین المللی و نهادهای اطلاعاتی و امنیتی<br />
|نام فارسی =سازمان مرکزی اطلاعات<br />
|نوع کاربری =سازمان اطلاعاتی ایالات متحده<br />
|نام لاتین =Central Intelligence Agency<br />
|نام های دیگر=سیا<br />
|نام اختصاری=<br />
|نام گسترده=<br />
|سال تاسیس=۱۹۴۷م<br />
|موسس=<br />
|روسا=ویلیام کیسی، ریچارد هلمز و جورج بوش<br />
|دفتر مرکزی(مقر)= لانگلی، ویرجینیا<br />
|اعضا=<br />
|علت تاسیس / تشکیل=براندازی رژیم های چپ گرا و حمایت از منافع مالی ایالات متحده<br />
|وب سایت=<br />
|گروه مقاله=نهادهای اطلاعاتی و امنیتی- جهان<br />
}}<br />
<br />
(یا: سیا<ref>CIA </ref>) سازمان اطلاعاتی ایالات متحد، تأسیس در ۱۹۴۷. این سازمان عموماً به قصد براندازی رژیمهای چپگرا یا حمایت از منافع مالی ایالات متحده، به مداخلۀ فعال در کشورهایی چون جمهوری دموکراتیک کنگو<ref>Democratic Republic of Congo</ref>&nbsp;(زئیر<ref>Zaire </ref>&nbsp;سابق) و نیکاراگوا پرداخته است. از ۱۹۸۰ تمامی فعالیتهای سرّی سیا میبایست بهموجب قانون ترجیحاً پیش از اجرا به آگاهی کنگره برسد و رئیسجمهور اجازۀ اجرای آنها را صادر کند. در ۱۹۹۴، بودجۀ تخمینی سیا حدود&nbsp;۳.۱ میلیارد دلار بود. پس از آنکه موقعیت این سازمان بهسبب رسوایی آلدریچ آرنس<ref>Aldrich Arnes</ref>، از عاملان سیا و مدتها جاسوس کا گ ب، کاهش یافت، جان دویچ<ref>John Deutsch </ref>&nbsp;در ۱۹۹۵، مدیریت سیا را بهعهده گرفت. در ۱۹۹۷، جورج تنت<ref>George Tenate</ref>&nbsp;مدیر سیا شد. سیا، که از دل دفتر سرویسهای استراتژیک<ref>Office of Strategic Services</ref>&nbsp;زمان جنگ سربرآورد و کنگرۀ ایالات متحده آن را بهمنزلۀ بخشی از قانون امنیت ملی<ref>National Security Act</ref>&nbsp;و مطابق الگوی سرویسهای مخفی انگلستان تشکیل داد، قرار بود فقط در خارج از کشور در جنگ سرد بهکار گرفته شود. مثلاً، این سازمان در بازگرداندن شاه ایران به قدرت در ۱۹۵۳، ویتنام جنوبی (در جریان جنگ ویتنام)، شیلی (کودتا برضد آلنده<ref>Allende </ref>، رئیسجمهور آن کشور)، و کوبا (خلیج خوکها<ref>Bay of Pigs </ref>) مشارکت داشت؛ در جبهۀ داخلی نیز بهشکل غیرقانونی در رسوایی سیاسی واترگیت<ref>Watergate </ref>&nbsp;دست داشت و در دهۀ ۱۹۷۰، با ازدسترفتن نفوذ ایالات متحده در ایران، افغانستان، نیکاراگوئه، یمن و دیگر نقاط، اعتماد عمومی از این سازمان سلب شد. مقر سیا در لانگلی<ref>Langley </ref>&nbsp;واقع در ویرجینیا<ref>Virginia </ref>ست. ویلیام کیسی<ref>William Casey</ref>، ریچارد هلمز<ref>Richard Helms</ref>، و جورج بوش<ref>George Bush</ref>&nbsp;ازجمله مدیران سابق سیا بودهاند. مدیر سیا درعین حال هماهنگکنندۀ همۀ سازمانهای اطلاعاتی ایالات متحده است. بودجۀ کل سازمانهای اطلاعاتی ایالات متحده در ۱۹۹۴ تقریباً ۲۸میلیارد دلار بود. وظایف اطلاعاتی داخلی را دفتر تحقیقات فدرال (افبیآی) انجام میدهد. در آوریل ۱۹۹۷، جزئیات یکی از بزرگترین شکستهای سیا از بدو تشکیل آن برملا شد. در جریان تلاش نافرجامی که سیا برای براندازی صدام حسین<ref>Saddam Hussein</ref>، رهبر عراق، صورت داده بود بیش از ۳۰۰ تن عراقی کشته شدند. سیا اعتباراتی مالی در اختیار یکی از گروههای مخالف رژیم عراق (پیمان ملی عراق<ref>Iraqi National Accord</ref>) قرار داد، که محرّک کودتایی برضد رهبر عراق شد. در ژوئن ۱۹۹۶، صدام حسین پیشدستی کرد و با اعدام و شکنجۀ بسیاری از افسران عراقی این کودتا را به راحتی درهم کوبید. در اوت همان سال نیز تانکهای عراقی در جنگ داخلی کردستان مداخله کردند و ۱۲۰ تن از اعضای گروه ناراضیان تحت حمایت سیا را دستگیر کردند و کشتند. این شکست به منحلشدن عملیات گستردۀ سیا در شمال عراق انجامید و به تبع آن در ۱۹۹۷ جان دویچ، مدیر سیا، ازمقام خود کناره گرفت. در اکتبر ۱۹۹۷، سیا برای نخستینبار در تاریخ حیات خود، بودجۀ حکومت را برای عملیات جاسوسی افشا کرد. جورج تنت، مدیر وقت سیا، اعلام کرد که حکومت ایالات متحد سالانه ۲۶.۶میلیارد دلار صرف عملیات اطلاعاتی ملی، ازجمله بودجۀ سیا، سازمان اطلاعات دفاعی<ref>Defense Intelligence Agency</ref>، ادارۀ شناسایی ملی<ref>National Reconnaissance Office </ref>&nbsp;و شعبههای گردآوری اطلاعات میکند. افشای این اطلاعات از سوی سیا در واکنش به دعوایی در چارچوب قانون آزادی اطلاعات<ref>Freedom of Information Act </ref>&nbsp;صورت گرفت. بهموجب همین قانون، نتایج تحقیقات داخلی که سیا در دهۀ ۱۹۶۰ دربارۀ فاجعۀ خلیج خوکها انجام داده بود در فوریۀ ۱۹۹۸ منتشر شد. در این سند به جای جان کندی<ref>John Kennedy</ref>، رئیسجمهور وقت ایالات متحد، سیا مقصر این شکست قلمداد شده بود.&nbsp;&nbsp;<br />
<br />
&nbsp;<br />
<br />
----<br />
<br />
[[Category:نهادهای اطلاعاتی و امنیتی]] [[Category:(نهادهای اطلاعاتی و امنیتی)جهان]]</div>Shahraabi