https://wikijoo.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%B3%D8%A7%D9%82%DB%8C_%D8%A8%D9%87_%D9%86%D9%88%D8%B1_%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D9%87_%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B2_%D8%AC%D8%A7%D9%85_%D9%85%D8%A7 2026-06-25T07:26:03Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.41.0 https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%B3%D8%A7%D9%82%DB%8C_%D8%A8%D9%87_%D9%86%D9%88%D8%B1_%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D9%87_%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B2_%D8%AC%D8%A7%D9%85_%D9%85%D8%A7&diff=2010255788&oldid=prev 2025-08-08T20:35:28Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۸ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۳۵</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:2042159771.jpg|جایگزین=ابیاتی از غزل به خط شکسته نستعلیق (هنرمند: مرتضی کشاورز)|بندانگشتی|ابیاتی از غزل به خط شکسته نستعلیق (هنرمند: مرتضی کشاورز)]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:2042159771.jpg|جایگزین=ابیاتی از غزل به خط شکسته نستعلیق (هنرمند: مرتضی کشاورز)|بندانگشتی|ابیاتی از غزل به خط شکسته نستعلیق (هنرمند: مرتضی کشاورز)]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ساقی به نور باده برافروز جام ما</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مصرع آغازین یکی از غزل‌های [[حافظ، شمس الدین محمد ( ـ شیراز ۷۹۲/۷۹۱ق)|حافظ]]، با مطلع ساقی به نور باده برافروز جام ما/ مطرب بگو که کار جهان شد به کام ما. این غزل در نسخه‌ی تصحیح [[قزوینی، محمد (تهران ۱۲۵۶ـ۱۳۲۸ش)|علامه قزوینی]]، [[غنی، قاسم (سبزوار ۱۲۷۲ـ امریکا ۱۳۳۱ش)|غنی]] مشتمل بر 10بیت است و در [[بحر مضارع]] مثمن اخرب مکفوف محذوف (مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن) سروده شده است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مصرع آغازین یکی از غزل‌های [[حافظ، شمس الدین محمد ( ـ شیراز ۷۹۲/۷۹۱ق)|حافظ]]، با مطلع ساقی به نور باده برافروز جام ما/ مطرب بگو که کار جهان شد به کام ما. این غزل در نسخه‌ی تصحیح [[قزوینی، محمد (تهران ۱۲۵۶ـ۱۳۲۸ش)|علامه قزوینی]]، [[غنی، قاسم (سبزوار ۱۲۷۲ـ امریکا ۱۳۳۱ش)|غنی]] مشتمل بر 10بیت است و در [[بحر مضارع]] مثمن اخرب مکفوف محذوف (مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن) سروده شده است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اگرچه پاره‌ای شارحان را رسم بر این بوده که هرشعری از حافظ را با نشانه‌شناسی ادبیات عرفانی (صوفیانه) تفسیر کنند، اما نشانه‌های متعددی در غزل است که بر نمایش عشقی بیش‌تر زمینی تا متعالی صحه می‌گذارد؛ از جمله کلماتی که در توصیف آداب و اصطلاحات شرب خمر است و همچنین اشاره‌ی مستقیم حافظ به نام ممدوحش در بیت پایانی. با توجه به مقطع غزل مشخص است که حافظ در یکی دوجای شعر با [[حاجی قوام|حاجی قوام‌الدین حسن تمناجی]] (متوفی ۷۵۴ق)، وزیر اعظم شیخ [[ابواسحاق اینجو]]، که از ممدوحانش بوده تخاطب دارد. حاجی قوام‌الدین زمانی که شیراز در محاصره‌ی امیر [[مبارزالدین محمد (۷۰۰ـ۷۶۰ق)|مبارزالدین]] بود فوت کرد و مرگ او ضربه‌ی بزرگی به شیخ ابواسحاق و حافظ وارد آورد. حافظ در پنج غزل خود از او یاد کرده است که یکی از آنها قطعه‌ای در رحلت اوست. غزل را خوانندگانی چون [[بنان، غلامحسین (انگرود ۱۲۹۰ـ تهران ۱۳۶۴ش)|غلامحسین بنان]]، [[قوامی، حسین (تهران ۱۲۸۸ـ همان جا ۱۳۶۸ش)|حسین قوامی]]، [[سراج، سید حسام الدین <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(اصفهان ۱۳۳۷ش)</del>|حسام‌الدین سراج]] و خوانندگان تاجیک در برنامه‌های رادیویی یا در آلبوم‌هایشان به صورت آواز یا ترانه خوانده‌اند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اگرچه پاره‌ای شارحان را رسم بر این بوده که هرشعری از حافظ را با نشانه‌شناسی ادبیات عرفانی (صوفیانه) تفسیر کنند، اما نشانه‌های متعددی در غزل است که بر نمایش عشقی بیش‌تر زمینی تا متعالی صحه می‌گذارد؛ از جمله کلماتی که در توصیف آداب و اصطلاحات شرب خمر است و همچنین اشاره‌ی مستقیم حافظ به نام ممدوحش در بیت پایانی. با توجه به مقطع غزل مشخص است که حافظ در یکی دوجای شعر با [[حاجی قوام|حاجی قوام‌الدین حسن تمناجی]] (متوفی ۷۵۴ق)، وزیر اعظم شیخ [[ابواسحاق اینجو]]، که از ممدوحانش بوده تخاطب دارد. حاجی قوام‌الدین زمانی که شیراز در محاصره‌ی امیر [[مبارزالدین محمد (۷۰۰ـ۷۶۰ق)|مبارزالدین]] بود فوت کرد و مرگ او ضربه‌ی بزرگی به شیخ ابواسحاق و حافظ وارد آورد. حافظ در پنج غزل خود از او یاد کرده است که یکی از آنها قطعه‌ای در رحلت اوست. غزل را خوانندگانی چون [[بنان، غلامحسین (انگرود ۱۲۹۰ـ تهران ۱۳۶۴ش)|غلامحسین بنان]]، [[قوامی، حسین (تهران ۱۲۸۸ـ همان جا ۱۳۶۸ش)|حسین قوامی]]، [[سراج، سید حسام الدین|حسام‌الدین سراج]] و خوانندگان تاجیک در برنامه‌های رادیویی یا در آلبوم‌هایشان به صورت آواز یا ترانه خوانده‌اند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بیت سوم غزل (چه مصرع اولش به تنهایی و چه کل بیت) در زبان فارسی به مثل تبدیل شده است. در جای جای غزل با تصاویر بکری مواجهیم که توسط تشبیه یا استعاره یا تشخیص (جاندارانگاری) ایجاد شده‌اند. از جمله: برافروختن جام به نور باده در همان مصرع اول غزل، ترکیب سرو صنوبرخرام در انتهای بیت چهارم، جاندار انگاشتن باد در بیت‌های پنجم و ششم و تخاطب با آن،... و مصرع نخست مقطع شعر که از این حیث خارق‌العاده است. حافظ در بیت هشتم غزل، چون بسیاری غزل‌های دیگرش، به بیان دیدگاه خود درباره‌ی عالمان متشرع پرداخته است. در این بیت با کمک استعاره‌ی مکنیه نان حرام شیخ به شکل نان حلال و با استفاده از کنایه، شراب به صورت آب حرام آمده است و با چنین ترفندی شرابِ خود را (که عارف و رند است) برتر از روزی ظاهرا حلالِ زاهدِ متشرع خوانده است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بیت سوم غزل (چه مصرع اولش به تنهایی و چه کل بیت) در زبان فارسی به مثل تبدیل شده است. در جای جای غزل با تصاویر بکری مواجهیم که توسط تشبیه یا استعاره یا تشخیص (جاندارانگاری) ایجاد شده‌اند. از جمله: برافروختن جام به نور باده در همان مصرع اول غزل، ترکیب سرو صنوبرخرام در انتهای بیت چهارم، جاندار انگاشتن باد در بیت‌های پنجم و ششم و تخاطب با آن،... و مصرع نخست مقطع شعر که از این حیث خارق‌العاده است. حافظ در بیت هشتم غزل، چون بسیاری غزل‌های دیگرش، به بیان دیدگاه خود درباره‌ی عالمان متشرع پرداخته است. در این بیت با کمک استعاره‌ی مکنیه نان حرام شیخ به شکل نان حلال و با استفاده از کنایه، شراب به صورت آب حرام آمده است و با چنین ترفندی شرابِ خود را (که عارف و رند است) برتر از روزی ظاهرا حلالِ زاهدِ متشرع خوانده است.</div></td></tr> </table>

Mohammadi3 https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%B3%D8%A7%D9%82%DB%8C_%D8%A8%D9%87_%D9%86%D9%88%D8%B1_%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D9%87_%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B2_%D8%AC%D8%A7%D9%85_%D9%85%D8%A7&diff=2010242901&oldid=prev 2025-06-01T07:39:45Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۳۹</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:2042159771.jpg|جایگزین=ابیاتی از غزل به خط شکسته نستعلیق (هنرمند: مرتضی کشاورز)|بندانگشتی|ابیاتی از غزل به خط شکسته نستعلیق (هنرمند: مرتضی کشاورز)]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:2042159771.jpg|جایگزین=ابیاتی از غزل به خط شکسته نستعلیق (هنرمند: مرتضی کشاورز)|بندانگشتی|ابیاتی از غزل به خط شکسته نستعلیق (هنرمند: مرتضی کشاورز)]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مصرع آغازین یکی از غزل‌های [[حافظ، شمس الدین محمد ( ـ شیراز ۷۹۲/۷۹۱ق)|حافظ]]، با مطلع ساقی به نور باده برافروز جام ما/ مطرب بگو که کار جهان شد به کام ما. این غزل در نسخه‌ی تصحیح [[محمد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قزوینی</del>|علامه قزوینی]]، [[غنی، قاسم (سبزوار ۱۲۷۲ـ امریکا ۱۳۳۱ش)|غنی]] مشتمل بر 10بیت است و در [[بحر مضارع]] مثمن اخرب مکفوف محذوف (مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن) سروده شده است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مصرع آغازین یکی از غزل‌های [[حافظ، شمس الدین محمد ( ـ شیراز ۷۹۲/۷۹۱ق)|حافظ]]، با مطلع ساقی به نور باده برافروز جام ما/ مطرب بگو که کار جهان شد به کام ما. این غزل در نسخه‌ی تصحیح [[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قزوینی، </ins>محمد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(تهران ۱۲۵۶ـ۱۳۲۸ش)</ins>|علامه قزوینی]]، [[غنی، قاسم (سبزوار ۱۲۷۲ـ امریکا ۱۳۳۱ش)|غنی]] مشتمل بر 10بیت است و در [[بحر مضارع]] مثمن اخرب مکفوف محذوف (مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن) سروده شده است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اگرچه پاره‌ای شارحان را رسم بر این بوده که هرشعری از حافظ را با نشانه‌شناسی ادبیات عرفانی (صوفیانه) تفسیر کنند، اما نشانه‌های متعددی در غزل است که بر نمایش عشقی بیش‌تر زمینی تا متعالی صحه می‌گذارد؛ از جمله کلماتی که در توصیف آداب و اصطلاحات شرب خمر است و همچنین اشاره‌ی مستقیم حافظ به نام ممدوحش در بیت پایانی. با توجه به مقطع غزل مشخص است که حافظ در یکی دوجای شعر با [[حاجی قوام|حاجی قوام‌الدین حسن تمناجی]] (متوفی ۷۵۴ق)، وزیر اعظم شیخ [[ابواسحاق اینجو]]، که از ممدوحانش بوده تخاطب دارد. حاجی قوام‌الدین زمانی که شیراز در محاصره‌ی امیر [[مبارزالدین محمد (۷۰۰ـ۷۶۰ق)|مبارزالدین]] بود فوت کرد و مرگ او ضربه‌ی بزرگی به شیخ ابواسحاق و حافظ وارد آورد. حافظ در پنج غزل خود از او یاد کرده است که یکی از آنها قطعه‌ای در رحلت اوست. غزل را خوانندگانی چون [[غلامحسین <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بنان </del>(انگرود ۱۲۹۰ـ تهران ۱۳۶۴ش)|غلامحسین بنان]]، [[حسین <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قوامی </del>(تهران ۱۲۸۸ـ همان جا ۱۳۶۸ش)|حسین قوامی]]، [[سید حسام الدین <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سراج</del>|حسام‌الدین سراج]] و خوانندگان تاجیک در برنامه‌های رادیویی یا در آلبوم‌هایشان به صورت آواز یا ترانه خوانده‌اند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اگرچه پاره‌ای شارحان را رسم بر این بوده که هرشعری از حافظ را با نشانه‌شناسی ادبیات عرفانی (صوفیانه) تفسیر کنند، اما نشانه‌های متعددی در غزل است که بر نمایش عشقی بیش‌تر زمینی تا متعالی صحه می‌گذارد؛ از جمله کلماتی که در توصیف آداب و اصطلاحات شرب خمر است و همچنین اشاره‌ی مستقیم حافظ به نام ممدوحش در بیت پایانی. با توجه به مقطع غزل مشخص است که حافظ در یکی دوجای شعر با [[حاجی قوام|حاجی قوام‌الدین حسن تمناجی]] (متوفی ۷۵۴ق)، وزیر اعظم شیخ [[ابواسحاق اینجو]]، که از ممدوحانش بوده تخاطب دارد. حاجی قوام‌الدین زمانی که شیراز در محاصره‌ی امیر [[مبارزالدین محمد (۷۰۰ـ۷۶۰ق)|مبارزالدین]] بود فوت کرد و مرگ او ضربه‌ی بزرگی به شیخ ابواسحاق و حافظ وارد آورد. حافظ در پنج غزل خود از او یاد کرده است که یکی از آنها قطعه‌ای در رحلت اوست. غزل را خوانندگانی چون [[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بنان، </ins>غلامحسین (انگرود ۱۲۹۰ـ تهران ۱۳۶۴ش)|غلامحسین بنان]]، [[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قوامی، </ins>حسین (تهران ۱۲۸۸ـ همان جا ۱۳۶۸ش)|حسین قوامی]]، [[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سراج، </ins>سید حسام الدین <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(اصفهان ۱۳۳۷ش)</ins>|حسام‌الدین سراج]] و خوانندگان تاجیک در برنامه‌های رادیویی یا در آلبوم‌هایشان به صورت آواز یا ترانه خوانده‌اند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بیت سوم غزل (چه مصرع اولش به تنهایی و چه کل بیت) در زبان فارسی به مثل تبدیل شده است. در جای جای غزل با تصاویر بکری مواجهیم که توسط تشبیه یا استعاره یا تشخیص (جاندارانگاری) ایجاد شده‌اند. از جمله: برافروختن جام به نور باده در همان مصرع اول غزل، ترکیب سرو صنوبرخرام در انتهای بیت چهارم، جاندار انگاشتن باد در بیت‌های پنجم و ششم و تخاطب با آن،... و مصرع نخست مقطع شعر که از این حیث خارق‌العاده است. حافظ در بیت هشتم غزل، چون بسیاری غزل‌های دیگرش، به بیان دیدگاه خود درباره‌ی عالمان متشرع پرداخته است. در این بیت با کمک استعاره‌ی مکنیه نان حرام شیخ به شکل نان حلال و با استفاده از کنایه، شراب به صورت آب حرام آمده است و با چنین ترفندی شرابِ خود را (که عارف و رند است) برتر از روزی ظاهرا حلالِ زاهدِ متشرع خوانده است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بیت سوم غزل (چه مصرع اولش به تنهایی و چه کل بیت) در زبان فارسی به مثل تبدیل شده است. در جای جای غزل با تصاویر بکری مواجهیم که توسط تشبیه یا استعاره یا تشخیص (جاندارانگاری) ایجاد شده‌اند. از جمله: برافروختن جام به نور باده در همان مصرع اول غزل، ترکیب سرو صنوبرخرام در انتهای بیت چهارم، جاندار انگاشتن باد در بیت‌های پنجم و ششم و تخاطب با آن،... و مصرع نخست مقطع شعر که از این حیث خارق‌العاده است. حافظ در بیت هشتم غزل، چون بسیاری غزل‌های دیگرش، به بیان دیدگاه خود درباره‌ی عالمان متشرع پرداخته است. در این بیت با کمک استعاره‌ی مکنیه نان حرام شیخ به شکل نان حلال و با استفاده از کنایه، شراب به صورت آب حرام آمده است و با چنین ترفندی شرابِ خود را (که عارف و رند است) برتر از روزی ظاهرا حلالِ زاهدِ متشرع خوانده است.</div></td></tr> </table>

Nazanin https://wikijoo.ir/index.php?title=%D8%B3%D8%A7%D9%82%DB%8C_%D8%A8%D9%87_%D9%86%D9%88%D8%B1_%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D9%87_%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B2_%D8%AC%D8%A7%D9%85_%D9%85%D8%A7&diff=2010099263&oldid=prev 2021-01-31T09:26:31Z

<p></p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>[[پرونده:2042159771.jpg|جایگزین=ابیاتی از غزل به خط شکسته نستعلیق (هنرمند: مرتضی کشاورز)|بندانگشتی|ابیاتی از غزل به خط شکسته نستعلیق (هنرمند: مرتضی کشاورز)]]<br /> مصرع آغازین یکی از غزل‌های [[حافظ، شمس الدین محمد ( ـ شیراز ۷۹۲/۷۹۱ق)|حافظ]]، با مطلع ساقی به نور باده برافروز جام ما/ مطرب بگو که کار جهان شد به کام ما. این غزل در نسخه‌ی تصحیح [[محمد قزوینی|علامه قزوینی]]، [[غنی، قاسم (سبزوار ۱۲۷۲ـ امریکا ۱۳۳۱ش)|غنی]] مشتمل بر 10بیت است و در [[بحر مضارع]] مثمن اخرب مکفوف محذوف (مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن) سروده شده است.<br /> <br /> اگرچه پاره‌ای شارحان را رسم بر این بوده که هرشعری از حافظ را با نشانه‌شناسی ادبیات عرفانی (صوفیانه) تفسیر کنند، اما نشانه‌های متعددی در غزل است که بر نمایش عشقی بیش‌تر زمینی تا متعالی صحه می‌گذارد؛ از جمله کلماتی که در توصیف آداب و اصطلاحات شرب خمر است و همچنین اشاره‌ی مستقیم حافظ به نام ممدوحش در بیت پایانی. با توجه به مقطع غزل مشخص است که حافظ در یکی دوجای شعر با [[حاجی قوام|حاجی قوام‌الدین حسن تمناجی]] (متوفی ۷۵۴ق)، وزیر اعظم شیخ [[ابواسحاق اینجو]]، که از ممدوحانش بوده تخاطب دارد. حاجی قوام‌الدین زمانی که شیراز در محاصره‌ی امیر [[مبارزالدین محمد (۷۰۰ـ۷۶۰ق)|مبارزالدین]] بود فوت کرد و مرگ او ضربه‌ی بزرگی به شیخ ابواسحاق و حافظ وارد آورد. حافظ در پنج غزل خود از او یاد کرده است که یکی از آنها قطعه‌ای در رحلت اوست. غزل را خوانندگانی چون [[غلامحسین بنان (انگرود ۱۲۹۰ـ تهران ۱۳۶۴ش)|غلامحسین بنان]]، [[حسین قوامی (تهران ۱۲۸۸ـ همان جا ۱۳۶۸ش)|حسین قوامی]]، [[سید حسام الدین سراج|حسام‌الدین سراج]] و خوانندگان تاجیک در برنامه‌های رادیویی یا در آلبوم‌هایشان به صورت آواز یا ترانه خوانده‌اند.<br /> <br /> بیت سوم غزل (چه مصرع اولش به تنهایی و چه کل بیت) در زبان فارسی به مثل تبدیل شده است. در جای جای غزل با تصاویر بکری مواجهیم که توسط تشبیه یا استعاره یا تشخیص (جاندارانگاری) ایجاد شده‌اند. از جمله: برافروختن جام به نور باده در همان مصرع اول غزل، ترکیب سرو صنوبرخرام در انتهای بیت چهارم، جاندار انگاشتن باد در بیت‌های پنجم و ششم و تخاطب با آن،... و مصرع نخست مقطع شعر که از این حیث خارق‌العاده است. حافظ در بیت هشتم غزل، چون بسیاری غزل‌های دیگرش، به بیان دیدگاه خود درباره‌ی عالمان متشرع پرداخته است. در این بیت با کمک استعاره‌ی مکنیه نان حرام شیخ به شکل نان حلال و با استفاده از کنایه، شراب به صورت آب حرام آمده است و با چنین ترفندی شرابِ خود را (که عارف و رند است) برتر از روزی ظاهرا حلالِ زاهدِ متشرع خوانده است.<br /> <br /> <br /> متن غزل&lt;ref&gt;مطابق با نسخه‌ی محمد قزوینی، قاسم غنی&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ساقی به نور باده برافروز جام ما<br /> <br /> مطرب بگو که کار جهان شد به کام ما<br /> <br /> ما در پیاله عکس رخ یار دیده‌ایم<br /> <br /> ای بی‌خبر ز لذت شرب مدام ما<br /> <br /> هرگز نمیرد آن که دلش زنده شد به عشق<br /> <br /> ثبت است بر جریده‌ی عالم دوام ما<br /> <br /> چندان بود کرشمه و ناز سهی‌قدان<br /> <br /> کاید به جلوه سرو صنوبرخرام ما<br /> <br /> ای باد اگر به گلشن احباب بگذری<br /> <br /> زنهار عرضه ده برِ جانان پیام ما<br /> <br /> گو نام ما ز یاد به عمدا چه می‌بری<br /> <br /> خود آید آن که یاد نیاری ز نام ما<br /> <br /> مستی به چشم شاهد دلبند ما خوش است<br /> <br /> زان رو سپرده‌اند به مستی زمام ما<br /> <br /> ترسم که صرفه‌ای نبرد روز بازخواست<br /> <br /> نان حلال شیخ ز آب حرام ما<br /> <br /> حافظ ز دیده دانه‌ی اشکی همی‌فشان<br /> <br /> باشد که مرغ وصل کند قصد دام ما<br /> <br /> دریای اخضر فلک و کشتی هلال<br /> <br /> هستند غرق نعمت حاجی قوام ما<br /> ----<br /> <br /> <br /> <br /> &lt;br /&gt;<br /> &lt;references /&gt;<br /> [[رده:ادبیات فارسی]]<br /> [[رده:ادبیات قدیم - آثار]]</div>

Reza rouzbahani