Mohammadi2 در ‏۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۰۵:۲۳

2019-07-24T05:23:50Z

صفحهٔ تازه

شَک‌گرایی (scepticism/skepticism)<br/> (یا: شکاکیّت) مکتبی فلسفی، بنیاد شده به دست پیرون الیسی<ref>Pyrrho of Elis</ref> در قرن ۴پ‌م در یونان. سوفسطائیانی همچون پروتاگوراس<ref>Protagoras </ref> و گورگیاس<ref>Gorgias </ref> از پدران این آیین بودند که در برابر تناقض‌های موجود در فلسفه‌ها، امکان دستیابی به حقیقت و یقین ما نسبت به آن را انکار، و ضرورت شک یا تعلیق هرگونه داوری ایجابی یا سلبی را تبلیغ می‌کردند. برای شکاکان یونانی تعلیق داوری غایتی اخلاقی داشت: آرامش جان<ref>ataraxia </ref> که مقتضای خرد بود. بعدها انه‌زیدموس<ref>Aenesidemus </ref>، آگریپا<ref>Agrippa </ref> و سکستوس امپیریکوس<ref>Sextus Empiricus</ref> برهان‌های این مکتب را سروسامان دادند و آن را در مقابل جزم‌گرایی عقلی یا حسی به‌کار بردند. گرایش به شکاکیت در قرن ۱۴م با نوشته‌های نیکُلاس اوترکورتی<ref>Nicolas of Autrecourt</ref> رشد یافت. او هرگونه شناختی را فراتر از داده‌های حسی بی‌واسطه و منطق ابتدایی و هرگونه شناختی را از جوهرهای مادی یا غیرمادی نفی می‌کرد. شکاکیت در عصر جدید با نام‌های مونتنی<ref>Montaigne</ref>، پاسکال<ref>Pascal

</ref>، بل<ref>Baule</ref> و بیش از همه دکارت<ref>Descartes</ref> گره خورده است. اما نباید شکاکیت به معنای تعلیق قطعی حکم را با شک دستوری و موقتی دکارت که صرفاً وسیله‌ای است برای بازیابی حقیقت خلط کرد. دکارت درپی دستیابی به تصورات روشن و متمایز بود. هیوم<ref>Hume</ref> نیز میان شک افراطی<ref>excessive Scepticism</ref> (بیرونی) که آن را ناممکن می‌دانست و شک معتدل<ref>mitigated Scepticism</ref> که اعتقادات عقل سلیم را می‌پذیرفت تفاوت گذاشت. هوسرل روش اپوخۀ‌<ref>epoché</ref> پدیدار‌شناختی (به معنای امتناع از داوری) را در جرح و تعدیل شک دکارتی، برای دستیابی به ماهیت پدیده‌ها و شهود یقینی آن‌ها به‌کار برد. شک‌گرایی را نباید با نسبی‌گرایی<ref>relativism</ref> خلط کرد. نسبی‌گرایی حقیقت را نفی نمی‌کند بلکه آن را نسبی می‌داند و حتی می‌تواند کوششی برای رهایی از شکاکیت شمرده شود. شک‌گرایی را با حذف‌گرایی<ref>eliminativism</ref> نیز نباید یکسان گرفت، زیرا توصیۀ حذف‌گرایی، کنار‌گذاشتن حوزه‌ای از اندیشه، به دلیل ناتوانی ما در دستیابی به حقیقت بلکه به دلیل ناممکن‌بودن صورت‌بندی حقیقت در مفاهیم و اصطلاحاتی است که به‌کار می‌بریم.

 

----

[[Category:فلسفه ، منطق و کلام]] [[Category:فلسفه غرب – اشخاص، آثار و مکاتب]]

شک گرایی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Mohammadi2 در ‏۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۰۵:۲۳