Nazanin در ‏۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۰۵:۲۳

2019-07-24T05:23:50Z

صفحهٔ تازه

عرفان (mysticism)<br/> نوعی شناخت بی‌واسطه، شهودی<ref>intuitive </ref> و مستقیم دربارۀ خدا و مبدأ هستی از طریق تجربۀ دینی شخصی. هم در شکل و هم در شدت تجربۀ عرفانی<ref>mystical experience </ref> تنوعات وسیعی دیده شده است، لیکن اصالت چنین تجربه‌ای نه به شکل و صورت ظاهری، بلکه صرفاً به کیفیت زندگی‌ای بستگی دارد که از این تجربه پیروی می‌کند. ویژگی زندگی عرفانی عبارت است از افزایش سرزندگی، آرامش و شادمانی؛ زیرا که جنبه‌های درونی و بیرونی در وصال به حق هماهنگ می‌شوند. تلاش برای تبیین پدیده‌های عرفانی، ازجمله تجلی آن در برخی از اصول عقاید ظاهراً غیردینی و حتی‌ الحادی<ref>atheistic </ref>، نظریه‌های فلسفی دقیقی پدید آورده است. شاید قدیمی‌ترین سنت عرفانی، آیین هندو<ref>Hinduism </ref> (← [[هندو،_آیین|هندو،_آیین]]) باشد. آیین بودا (← [[بودا،_آیین|بودا،_آیین]])، که از سنت‌های هندو پدید آمده و بر پایۀ مفهوم‌های هندو بنا شده است، بن‌مایه‌های عرفانی آیین هندو را تداوم می‌بخشد. در چین، آیین کنفوسیوس<ref>Confucianism </ref>، که تقریباً از آغاز پیدایش آن تا قرن ۲۰ بر زندگی چینیان حاکم بوده است، صورت‌گرایانه<ref>formalistic </ref> و ضد عرفانی<ref>antimystical </ref> است، اما در آیین تائو<ref>Daoism </ref>، آن گونه که بنیادگذارش لائوتسه<ref>Lao-Tzu </ref>، به شرح و تفسیرش پرداخته، قویاً بر عرفان تأکید شده است. عقاید فلسفی یونانیان باستان بیشتر جنبۀ طبیعت‌گرایانه<ref>naturalistic </ref> و خردگرایانه<ref>rationalistic </ref> داشتند، اما عنصری از عرفان در آیین اورفئوسی<ref>Orpheism </ref>، آیین‌های اِلِئوسیسی<ref>Eleusinian mysteries </ref> و مناسک دیگر مشاهده می‌شد. یکی از جنبش‌های فلسفی بعدی در یونان، به‌نام آیین نوافلاطونی<ref>Neoplatonism </ref>، که بر پایۀ فلسفۀ افلاطون استوار بود، تأثیر دین‌های رازآمیز را نیز نشان می‌دهد. فلوطین<ref>Plotinus </ref> شاید شایسته‌ترین نمایندۀ این جنبش بود و اندیشه‌اش تأثیر درخور توجهی بر مسیحیّت آغازین گذاشت. در نوشته‌های فیلویودائوس<ref>Philo Judaeus </ref> نشانه‌های عرفانِ دورۀ پیش از مسیحیت آشکارا احساس می‌شود. پولس قدیس<ref>St.Paul </ref> نخستین عارف بزرگ مسیحی بود. نوشته‌هایی از کتاب «عهد جدید<ref>New Testament </ref>» که به مناسبت تأکید عمیقاً عرفانیشان بیشتر شهرت دارند، عبارت‌اند از نامه‌های پولس و انجیل یوحنا<ref>Gospel of John </ref>. لیکن عرفان مسیحی به‌منزلۀ نظامی فکری از راه نوشته‌های دیونوسیوس آریوپاگوسی<ref>Dionysius the Areopagite </ref>/دیونوسیوس دروغین<ref>Pseudo-Dionysius </ref>، از آیین نوافلاطونی سرچشمه گرفته است. یوهانس اسکوتوس اریگنا<ref>John Scotus Erigena </ref> آثار دیونوسیوس دروغین را از یونانی به لاتینی ترجمه کرد و به این ترتیب الهیات عرفانی مسیحیت شرقی را به اروپای غربی شناساند؛ مسیحیت اروپای غربی با عرفان قدیس اوگوستین هیپّویی<ref>St Augustine of Hippo </ref>، اسقف اعظم و عالم متألّه دورۀ آغازین مسیحیت، آمیخته بود. در قرن ۲۰، احیای گرایش به عرفان مسیحی و غیرمسیحی احساس شده است. نخستین مفسّران نامدار عبارت بودند از بارون فریدریش فون هوگل<ref>Baron Friedich von Hugel </ref>، کاتولیک اتریشی، اِولین آندرهیل<ref>Evelyn Underhill </ref>، شاعر و نویسندۀ بریتانیایی، روفس جونز<ref>Rufus Jones </ref>، کوئیکر امریکایی، ویلیام اینج<ref>William Inges </ref>، اسقف انگلیکان، و رودولف اوتو<ref>Rudolf Otto </ref>، متأله آلمانی. ازجمله مفسران سرشناس غیرروحانی، ویلیام جیمز<ref>William James </ref> بود که کتاب تنوع تجربۀ دینی<ref>Varieties of Religious Experience </ref> (۱۹۰۲) را نگاشت. در سنت‌های غیرمسیحی، دایسِتزو سوزوکی<ref>Diasetzu Suzuki </ref> ژاپنی مفسر عمده در زمینۀ ذِن بودیسم<ref>Zen Buddhism </ref> بوده است؛ سَروپالی راداکریشنان<ref>Sarvepalli Radhakrishnan </ref>، در زمینۀ هندوئیسم و آرنولد نیکلسون<ref>Nicholson </ref> در زمینۀ اسلام پژوهش کرده‌اند. نیمۀ دوم قرن ۲۰ شاهد گرایش فزاینده‌ای به عرفان شرقی بوده است. حال و هوای عرفانی در یهودیت، که در نوشته‌های قبالاییان<ref>Cabbalists </ref> قرون وسطا و در جنبش حسیدیم<ref>Hasidim </ref> قرن ۱۸ مورد تأکید بود، بار دیگر به همت مارتین بوبر<ref>Martin Buber </ref> در معرض توجه همگان قرار گرفت. عارفان نامدار دوران جدید عبارت بودند از سیمون وِیل<ref>Simone Weil </ref>، پیِر تیار دو شاردَن<ref>Pierre Teilhar de Chardin </ref>، و تامس مرتون<ref>Thomas Merton </ref>، راهب امریکایی عضو فرقۀ تراپیان<ref>Trappist</ref>. عرفان در میان مسلمانان، با بهره‌گیری از یک سلسله معارف عمیق موجود در تعلیمات اسلام، نضج گرفت و روزبه‌روز بر دامنۀ آن افزوده گردید و عرفای بزرگی در دامن فرهنگ اسلامی پرورش یافت. در این‌باره در مقالۀ «عرفان و تصوف اسلامی» در این دایرةالمعارف سخن رفته است.

 

----

[[Category:عرفان]] [[Category:اشخاص و فرقه ها]] [[Category:اصطلاحات، مفاهیم و آثار]]

عرفان - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Nazanin در ‏۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۰۵:۲۳