https://wikijoo.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%81%D8%B1%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%B4_%DB%8C%D8%AE%DA%86%D8%A7%D9%84%DB%8Cفرسایش یخچالی - تاریخچهٔ نسخهها2026-07-29T11:17:49Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.0https://wikijoo.ir/index.php?title=%D9%81%D8%B1%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%B4_%DB%8C%D8%AE%DA%86%D8%A7%D9%84%DB%8C&diff=2010098252&oldid=prevAeen در ۱۹ ژانویهٔ ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۵۴2021-01-19T10:54:01Z<p></p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div><br />
فرسایش یخچالی (glacial erosion)<br /> [[File:33073600.jpg|thumb|فرسايش يخچالي]]فرسایش و جابهجایی سنگها و خاک بهوسیلۀ یخچال<ref>glacier <br />
</ref>. فرسایش یخچالی موجب تشکیل سیما<ref>feature<br />
</ref>های چشمانداز<ref> landscape </ref>ی نظرگیر میشود. این عوارض عبارتاند از ناوههای یخچالی<ref>glacial troughs </ref> (درههای Uشکل)، کوهتیزهها<ref>aretes</ref> (پشته<ref> ridge </ref>های پرشیب)، چالگاه<ref>corries </ref>ها (گودالهای گسترده)، و قلههای هرمی<ref>pyramidal peaks</ref> (قلههای مرتفع کوهستانی با سه ستیغ یا بیشتر). زمینچهر<ref> landform</ref>های فرسایشی حاصل سایش<ref> abrasion</ref>، و فرسایش یخساری<ref> plucking </ref> بستر سنگهای زیریناند. واریزه<ref>debris</ref>های سنگی که با یخچال حمل میشوند، موجب سایشاند و باعثِ فرسودهشدن سنگ بستر میشوند. این عمل مشابه سمبادهزنی قطعهای چوب است. نتیجۀ این فرآیند صیقلیشدن یا خراشیدگی سطوح سنگی، تشکیل پودر آردمانند سنگ، و ایجاد خراشها یا شیار<ref> striation</ref>هایی است که نشاندهندۀ جهت حرکت یخاند. <br />
<br />
فروریزش<ref> plucking </ref> نوعی فرسایش یخچالی<ref>glacial erosion</ref>، شامل ازجا کندهشدن و جابهجایی قطعاتی از سنگ بستر، است که طی فرآیند یخزدگی ـ ذوب<ref> freeze-thaw</ref> در امتداد درزشکست<ref> joint fracture </ref> سست شدهاند. گستردهترین دورۀ فرسایش یخچالی معاصر در دورانِ پلئیستوسن&nbsp;۱.۶میلیون تا ۱۰هزار سال قبل بوده است. در دورۀ کواترنری، طی بیش از ۲ تا ۳میلیون سال کلاهکهای یخقطبی<ref>polar ice caps </ref> بارها پیشروی و عقبنشینی کردند. رویدادهای یخچالی قدیمی بسیاری در آثار زمینشناسی گزارش شده است. قدیمیترین این رویدادها در دورۀ پرکامبرین میانی (۴.۶ میلیارد تا ۵۲۰میلیون سال قبل)، و وسیعترین دورۀ یخچالی در ازمنۀ پرمو ـ کربونیفر اتفاق افتاده است. عارضۀ معمولِ فرسایش یخچالی ناوۀ یخچالی<ref>glacial trough </ref> است. درههای معلق با آبشارهای فرعیشان درههای Uشکل کوچکتریاند که به درههای Uشکل بزرگتر متصل شدهاند و میزان پایینرفتنِ سطح زمین براثر فرسایش یخچالی حدود&nbsp;۰.۰۵ تا&nbsp;۲.۸ میلیمتر در سال برآورد شده است. این میزان دَه تا بیست برابر فرسایش رودخانهای است. زمینچهرهای رسوبی دَه درصد از سطح کرۀ زمین را پوشاندهاند. فرآیندهای پیرایخچالی نتیجۀ یخبندان<ref>frost</ref> و کنشِ برف در مناطق حاشیههای ورقۀ یخ است. هوازدگی یخبندان<ref> frost-weathering </ref> و خاکسُره<ref>solifluction </ref> از مهمترین فرآیندهای پیرایخچالیاند. هوازدگی یخبندان (تکرار یخبندان و ذوب یخ در درزههای سنگها) در سطوح ضعیف و درزها اتفاق میافتد و موجب تشکیل واریزه<ref>scree</ref> (سنگهای خردشده براثر یخبندان) میشود.<br />
<br />
<br /> <!--33073600--><br />
<br />
[[Category:زمین شناسی]] <br />
[[Category:پدیده ها و فرآیندهای زمین شناسی]]<br />
<references /></div>Aeen