لیست، فرانتس (۱۸۱۱ـ۱۸۸۶) - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Mohammadi3 در ‏۱۵ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۴۴

2025-04-15T07:44:28Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۴۴
خط ۳۱:		خط ۳۱:
	[[پیانو]]<nowiki/>نواز و آهنگ‌ساز مجار. نابغۀ بی‌همتای پیانو، که در ۱۲سالگی از هنرمندان عرصۀ کنسرت بود؛ بسیاری منتقدان موسیقی و موسیقیدانان او را بزرگ‌ترین پیانیست تمام دوران‌ها دانسته‌اند. آثار احساسی، رُمانتیک، و معمولاً کروماتیک او عبارت‌اند از موسیقی پیانو (''اتودهای ترافرازنده''<ref>''Transcendental Studies'' </ref>، ۱۸۵۱)، مس‌ها و اوراتوریوها، ترانه‌ها، موسیقی ارگ، و یک سمفونی. بسیاری از آثارش در زمرۀ موسیقی برنامه‌ای‌اند؛ او از پیش‌گامان ابداع پوئم سمفونیک است. لیست مهم‌ترین چهرۀ موسیقایی نهضت رُمانتیک برشمرده می‌شد؛ او بر دوران خود و بر قرن بعد نیز تأثیر گذاشته است. تا همین اواخر، شهرت لیست پس از مرگش زیاد نبود؛ شیوۀ زندگی او نگاه‌ها را از موسیقی‌اش منحرف می‌کرد. غالباً اجراهای جدید از سمفونی‌ها و پوئم سمفونیک‌ها، و نیز کار پیانو‌نوازانی همچون [[هوارد، لزلی (۱۸۹۳ـ۱۹۴۳)\|لزلی هوارد]]<ref>Leslie Howard </ref>، [[آلفرد برندل\|آلفرد برِندل]]<ref>Alfred Brendel </ref>، و میخائیل رودی<ref>Mikhail Rudy</ref>، از او چهره‌ای اندیشمند و جدی در عرصۀ آهنگ‌سازی نشان داده است. لیست ابتدا از پدرش و بعد از [[چرنی، کارل (۱۷۹۱ـ۱۸۵۷)\|کارل چِرنی]]<ref>Carl Czerny		[[پیانو]]<nowiki/>نواز و آهنگ‌ساز مجار. نابغۀ بی‌همتای پیانو، که در ۱۲سالگی از هنرمندان عرصۀ کنسرت بود؛ بسیاری منتقدان موسیقی و موسیقیدانان او را بزرگ‌ترین پیانیست تمام دوران‌ها دانسته‌اند. آثار احساسی، رُمانتیک، و معمولاً کروماتیک او عبارت‌اند از موسیقی پیانو (''اتودهای ترافرازنده''<ref>''Transcendental Studies'' </ref>، ۱۸۵۱)، مس‌ها و اوراتوریوها، ترانه‌ها، موسیقی ارگ، و یک سمفونی. بسیاری از آثارش در زمرۀ موسیقی برنامه‌ای‌اند؛ او از پیش‌گامان ابداع پوئم سمفونیک است. لیست مهم‌ترین چهرۀ موسیقایی نهضت رُمانتیک برشمرده می‌شد؛ او بر دوران خود و بر قرن بعد نیز تأثیر گذاشته است. تا همین اواخر، شهرت لیست پس از مرگش زیاد نبود؛ شیوۀ زندگی او نگاه‌ها را از موسیقی‌اش منحرف می‌کرد. غالباً اجراهای جدید از سمفونی‌ها و پوئم سمفونیک‌ها، و نیز کار پیانو‌نوازانی همچون [[هوارد، لزلی (۱۸۹۳ـ۱۹۴۳)\|لزلی هوارد]]<ref>Leslie Howard </ref>، [[آلفرد برندل\|آلفرد برِندل]]<ref>Alfred Brendel </ref>، و میخائیل رودی<ref>Mikhail Rudy</ref>، از او چهره‌ای اندیشمند و جدی در عرصۀ آهنگ‌سازی نشان داده است. لیست ابتدا از پدرش و بعد از [[چرنی، کارل (۱۷۹۱ـ۱۸۵۷)\|کارل چِرنی]]<ref>Carl Czerny
	</ref> تعلیم گرفت. در ۱۴سالگی اپرتی به نام ''دون سانچه''<ref>''Don Sanche''		</ref> تعلیم گرفت. در ۱۴سالگی اپرتی به نام ''دون سانچه''<ref>''Don Sanche''
	</ref> را در [[پاریس، شهر\|پاریس]]، به‌روی صحنه برد. از ۱۸۴۸ تا ۱۸۵۹ در سمت سرپرست موسیقی و رهبر ارکستر در [[وایمار]]<ref>Weimar </ref>، مهم‌ترین آثار [[برلیوز، هکتور (۱۸۰۳ـ۱۸۶۹)\|هکتور برلیوز]]<ref>Hector Berlioz </ref> و [[واگنر، ریشارد (۱۸۱۳ـ۱۸۸۳)\|ریشارد واگنر]]<ref>Richard Wagner </ref> را به‌اجرا درآورد. پس از کناره‌گیری از کار، در رم مستقر شد و به مذهب، عشق اولیۀ خود، روآورد و در ۱۸۶۵ یک کشیش غیررسمی شد (و عنوان آبه<ref>abbé </ref> را اختیار کرد). برای اجرای کنسرت‌های خود، تنظیم‌های استادانه‌ای از آثار ارکستری [[بتهوون، لودویگ وان (۱۷۷۰ـ۱۸۲۷)\|بتهوون]]، [[~~شوبرت ،~~ فرانتس ~~(۱۷۹۷ـ ۱۸۲۸)~~\|شوبرت]]<ref>Schubert </ref>، و واگنر برای پیانو ساخت. در ۱۸۲۷ پدرش درگذشت و او را نزد مادربزرگ پدری‌اش به پاریس فرستادند، که بر تحصیل او سرپرستی کرد. لیست در پاریس ماند، و پس از یک دوره عرفان‌گرایی مذهبی تحت تأثیر فلیسیته دو لامنه<ref>Félicité de Lamennais </ref>، در مقام نوازندۀ پیانو شهرت و موفقیت عظیمی به‌دست آورد، ضمن این‌که رفتار مبالغه‌آمیز او بر روی صحنه تقریباً به اندازۀ تکنیک گیج‌کننده‌اش در این موفقیت نقش داشت. در پاریس با رُمانتیک‌هایی همچون [[برلیوز، هکتور (۱۸۰۳ـ۱۸۶۹)\|برلیوز]]، [[شوپن، فردریک فرانسوا (۱۸۱۰ـ۱۸۴۹)\|شوپن]]<ref>Chopin </ref>، [[پاگانینی ، نیکولو (۱۷۸۲ـ۱۸۴۰)\|پاگانینی]]<ref>Paganini </ref>، و [[ساند، ژرژ (۱۸۰۴ـ۱۸۷۶)\|ژرژ ساند]]<ref>George Sand </ref> ارتباط داشت و در ۱۸۳۳ با کنتس د آگو<ref>Countess d’ Agoult </ref> رابطه نزدیک برقرار کرد. آنان در ۱۸۳۵ برای زندگی به [[ژنو]]، رفتند و در آن‌جا دخترشان، بلاندین<ref>Blandine </ref>، به‌دنیا آمد، و پس از او نیز در ۱۸۳۷ دختر دیگرشان، کوزیما<ref>Cosima </ref> (ابتدا همسر هانس فون بولو<ref>Hans von Bülow </ref> و بعد همسر ~~[[واگنر، ریشارد (۱۸۱۳ـ۱۸۸۳)\|~~ریشارد واگنر]])، در [[کومو]]<ref>Como </ref> زاده شد.		</ref> را در [[پاریس، شهر\|پاریس]]، به‌روی صحنه برد. از ۱۸۴۸ تا ۱۸۵۹ در سمت سرپرست موسیقی و رهبر ارکستر در [[وایمار]]<ref>Weimar </ref>، مهم‌ترین آثار [[برلیوز، هکتور (۱۸۰۳ـ۱۸۶۹)\|هکتور برلیوز]]<ref>Hector Berlioz </ref> و [[واگنر، ریشارد (۱۸۱۳ـ۱۸۸۳)\|ریشارد واگنر]]<ref>Richard Wagner </ref> را به‌اجرا درآورد. پس از کناره‌گیری از کار، در رم مستقر شد و به مذهب، عشق اولیۀ خود، روآورد و در ۱۸۶۵ یک کشیش غیررسمی شد (و عنوان آبه<ref>abbé </ref> را اختیار کرد). برای اجرای کنسرت‌های خود، تنظیم‌های استادانه‌ای از آثار ارکستری [[بتهوون، لودویگ وان (۱۷۷۰ـ۱۸۲۷)\|بتهوون]]، [[شوبرت، فرانتس\|شوبرت]]<ref>Schubert </ref>، و واگنر برای پیانو ساخت. در ۱۸۲۷ پدرش درگذشت و او را نزد مادربزرگ پدری‌اش به پاریس فرستادند، که بر تحصیل او سرپرستی کرد. لیست در پاریس ماند، و پس از یک دوره عرفان‌گرایی مذهبی تحت تأثیر فلیسیته دو لامنه<ref>Félicité de Lamennais </ref>، در مقام نوازندۀ پیانو شهرت و موفقیت عظیمی به‌دست آورد، ضمن این‌که رفتار مبالغه‌آمیز او بر روی صحنه تقریباً به اندازۀ تکنیک گیج‌کننده‌اش در این موفقیت نقش داشت. در پاریس با رُمانتیک‌هایی همچون [[برلیوز، هکتور (۱۸۰۳ـ۱۸۶۹)\|برلیوز]]، [[شوپن، فردریک فرانسوا (۱۸۱۰ـ۱۸۴۹)\|شوپن]]<ref>Chopin </ref>، [[پاگانینی ، نیکولو (۱۷۸۲ـ۱۸۴۰)\|پاگانینی]]<ref>Paganini </ref>، و [[ساند، ژرژ (۱۸۰۴ـ۱۸۷۶)\|ژرژ ساند]]<ref>George Sand </ref> ارتباط داشت و در ۱۸۳۳ با کنتس د آگو<ref>Countess d’ Agoult </ref> رابطه نزدیک برقرار کرد. آنان در ۱۸۳۵ برای زندگی به [[ژنو]]، رفتند و در آن‌جا دخترشان، بلاندین<ref>Blandine </ref>، به‌دنیا آمد، و پس از او نیز در ۱۸۳۷ دختر دیگرشان، کوزیما<ref>Cosima </ref> (ابتدا همسر هانس فون بولو<ref>Hans von Bülow </ref> و بعد همسر ریشارد واگنر)، در [[کومو]]<ref>Como </ref> زاده شد.

	ازجمله آثار اوست: ارکستری: سیزده پوئم سمفونیک برای ارکستر، ازجمله ''پرلودها''<ref>''Les Préludes'' </ref> (۱۸۴۸). آوازی و ارگ: ۵۵ ترانه؛ فوگ برمبنای حروف کلمۀ باخ؛ فانتزی (۱۸۸۵) و فوگ برمبنای آد نُس، ''آد سالوتارِم اوندام''<ref>''Ad salutarem undam''</ref>. پیانو: ''دو افسانه''<ref>''Légendes''</ref>، ''رویای عشق''<ref>''Liebsträume''</ref> (سه نکتورن، در‌اصل ترانه)، بیست راپسودی مجار.		ازجمله آثار اوست: ارکستری: سیزده پوئم سمفونیک برای ارکستر، ازجمله ''پرلودها''<ref>''Les Préludes'' </ref> (۱۸۴۸). آوازی و ارگ: ۵۵ ترانه؛ فوگ برمبنای حروف کلمۀ باخ؛ فانتزی (۱۸۸۵) و فوگ برمبنای آد نُس، ''آد سالوتارِم اوندام''<ref>''Ad salutarem undam''</ref>. پیانو: ''دو افسانه''<ref>''Légendes''</ref>، ''رویای عشق''<ref>''Liebsträume''</ref> (سه نکتورن، در‌اصل ترانه)، بیست راپسودی مجار.

Nazanin در ‏۱۳ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۰۷:۰۹

2024-06-13T07:09:25Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۰۷:۰۹
خط ۱:		خط ۱:

	~~لیسْت، فرانْتْس~~ (۱۸۱۱ـ۱۸۸۶)(Liszt, Franz)<br /> {{جعبه زندگینامه		لیست، فرانتس (۱۸۱۱ـ۱۸۸۶)(Liszt, Franz)<br /> {{جعبه زندگینامه
	\|عنوان =فرانتس لیست		\|عنوان =فرانتس لیست
	\|نام =Franz Liszt		\|نام =Franz Liszt
خط ۲۸:		خط ۲۸:
	\|باشگاه =		\|باشگاه =
	}}		}}
	[[پرونده:~~37157000- 2~~.~~png\|جایگزین=فرانتس لیست~~\|بندانگشتی\|فرانتس لیست]]		[[پرونده:Franz Liszt.jpg\|بندانگشتی\|فرانتس لیست]]
	~~پیانونواز~~ و آهنگ‌ساز مجار. نابغۀ بی‌همتای پیانو، که در ۱۲سالگی از هنرمندان عرصۀ کنسرت بود؛ بسیاری منتقدان موسیقی و موسیقیدانان او را بزرگ‌ترین پیانیست تمام دوران‌ها دانسته‌اند. آثار احساسی، رُمانتیک، و معمولاً کروماتیک او عبارت‌اند از موسیقی پیانو (''اتودهای ترافرازنده''<ref>''Transcendental Studies'' </ref>، ۱۸۵۱)، مس‌ها و اوراتوریوها، ترانه‌ها، موسیقی ارگ، و یک سمفونی. بسیاری از آثارش در زمرۀ موسیقی برنامه‌ای‌اند؛ او از پیش‌گامان ابداع پوئم سمفونیک است. لیست مهم‌ترین چهرۀ موسیقایی نهضت رُمانتیک برشمرده می‌شد؛ او بر دوران خود و بر قرن بعد نیز تأثیر گذاشته است. تا همین اواخر، شهرت لیست پس از مرگش زیاد نبود؛ شیوۀ زندگی او نگاه‌ها را از موسیقی‌اش منحرف می‌کرد. غالباً اجراهای جدید از سمفونی‌ها و پوئم سمفونیک‌ها، و نیز کار پیانو‌نوازانی همچون لزلی هوارد<ref>Leslie Howard </ref>، آلفرد برِندل<ref>Alfred Brendel </ref>، و میخائیل رودی<ref>Mikhail Rudy</ref>، از او چهره‌ای اندیشمند و جدی در عرصۀ آهنگ‌سازی نشان داده است.		[[پیانو]]<nowiki/>نواز و آهنگ‌ساز مجار. نابغۀ بی‌همتای پیانو، که در ۱۲سالگی از هنرمندان عرصۀ کنسرت بود؛ بسیاری منتقدان موسیقی و موسیقیدانان او را بزرگ‌ترین پیانیست تمام دوران‌ها دانسته‌اند. آثار احساسی، رُمانتیک، و معمولاً کروماتیک او عبارت‌اند از موسیقی پیانو (''اتودهای ترافرازنده''<ref>''Transcendental Studies'' </ref>، ۱۸۵۱)، مس‌ها و اوراتوریوها، ترانه‌ها، موسیقی ارگ، و یک سمفونی. بسیاری از آثارش در زمرۀ موسیقی برنامه‌ای‌اند؛ او از پیش‌گامان ابداع پوئم سمفونیک است. لیست مهم‌ترین چهرۀ موسیقایی نهضت رُمانتیک برشمرده می‌شد؛ او بر دوران خود و بر قرن بعد نیز تأثیر گذاشته است. تا همین اواخر، شهرت لیست پس از مرگش زیاد نبود؛ شیوۀ زندگی او نگاه‌ها را از موسیقی‌اش منحرف می‌کرد. غالباً اجراهای جدید از سمفونی‌ها و پوئم سمفونیک‌ها، و نیز کار پیانو‌نوازانی همچون [[هوارد، لزلی (۱۸۹۳ـ۱۹۴۳)\|لزلی هوارد]]<ref>Leslie Howard </ref>، [[آلفرد برندل\|آلفرد برِندل]]<ref>Alfred Brendel </ref>، و میخائیل رودی<ref>Mikhail Rudy</ref>، از او چهره‌ای اندیشمند و جدی در عرصۀ آهنگ‌سازی نشان داده است. لیست ابتدا از پدرش و بعد از [[چرنی، کارل (۱۷۹۱ـ۱۸۵۷)\|کارل چِرنی]]<ref>Carl Czerny
	لیست ابتدا از پدرش و بعد از کارل چِرنی<ref>Carl Czerny
	</ref> تعلیم گرفت. در ۱۴سالگی اپرتی به نام ''دون سانچه''<ref>''Don Sanche''		</ref> تعلیم گرفت. در ۱۴سالگی اپرتی به نام ''دون سانچه''<ref>''Don Sanche''
	</ref> را در پاریس، به‌روی صحنه برد. از ۱۸۴۸ تا ۱۸۵۹ در سمت سرپرست موسیقی و رهبر ارکستر در وایمار<ref>Weimar </ref>، مهم‌ترین آثار هکتور برلیوز<ref>Hector Berlioz </ref> و ریشارد واگنر<ref>Richard Wagner </ref> را به‌اجرا درآورد. پس از کناره‌گیری از کار، در رم مستقر شد و به مذهب، عشق اولیۀ خود، روآورد و در ۱۸۶۵ یک کشیش غیررسمی شد (و عنوان آبه<ref>abbé </ref> را اختیار کرد). برای اجرای کنسرت‌های خود، تنظیم‌های استادانه‌ای از آثار ارکستری بتهوون، شوبرت<ref>Schubert </ref>، و واگنر برای پیانو ساخت. در ۱۸۲۷ پدرش درگذشت و او را نزد مادربزرگ پدری‌اش به پاریس فرستادند، که بر تحصیل او سرپرستی کرد. لیست در پاریس ماند، و پس از یک دوره عرفان‌گرایی مذهبی تحت تأثیر فلیسیته دو لامنه<ref>Félicité de Lamennais </ref>، در مقام نوازندۀ پیانو شهرت و موفقیت عظیمی به‌دست آورد، ضمن این‌که رفتار مبالغه‌آمیز او بر روی صحنه تقریباً به اندازۀ تکنیک گیج‌کننده‌اش در این موفقیت نقش داشت. در پاریس با رُمانتیک‌هایی همچون برلیوز، شوپن<ref>Chopin </ref>، پاگانینی<ref>Paganini </ref>، و ژرژ ساند<ref>George Sand </ref> ارتباط داشت و در ۱۸۳۳ با کنتس د آگو<ref>Countess d’ Agoult </ref> رابطه نزدیک برقرار کرد. آنان در ۱۸۳۵ برای زندگی به ~~ژنو،~~ رفتند و در آن‌جا دخترشان، بلاندین<ref>Blandine </ref>، به‌دنیا آمد، و پس از او نیز در ۱۸۳۷ دختر دیگرشان، کوزیما<ref>Cosima </ref> (ابتدا همسر هانس فون بولو<ref>Hans von Bülow </ref> و بعد همسر ریشارد واگنر)، در کومو<ref>Como </ref> زاده شد.		</ref> را در [[پاریس، شهر\|پاریس]]، به‌روی صحنه برد. از ۱۸۴۸ تا ۱۸۵۹ در سمت سرپرست موسیقی و رهبر ارکستر در [[وایمار]]<ref>Weimar </ref>، مهم‌ترین آثار [[برلیوز، هکتور (۱۸۰۳ـ۱۸۶۹)\|هکتور برلیوز]]<ref>Hector Berlioz </ref> و [[واگنر، ریشارد (۱۸۱۳ـ۱۸۸۳)\|ریشارد واگنر]]<ref>Richard Wagner </ref> را به‌اجرا درآورد. پس از کناره‌گیری از کار، در رم مستقر شد و به مذهب، عشق اولیۀ خود، روآورد و در ۱۸۶۵ یک کشیش غیررسمی شد (و عنوان آبه<ref>abbé </ref> را اختیار کرد). برای اجرای کنسرت‌های خود، تنظیم‌های استادانه‌ای از آثار ارکستری [[بتهوون، لودویگ وان (۱۷۷۰ـ۱۸۲۷)\|بتهوون]]، [[شوبرت ، فرانتس (۱۷۹۷ـ ۱۸۲۸)\|شوبرت]]<ref>Schubert </ref>، و واگنر برای پیانو ساخت. در ۱۸۲۷ پدرش درگذشت و او را نزد مادربزرگ پدری‌اش به پاریس فرستادند، که بر تحصیل او سرپرستی کرد. لیست در پاریس ماند، و پس از یک دوره عرفان‌گرایی مذهبی تحت تأثیر فلیسیته دو لامنه<ref>Félicité de Lamennais </ref>، در مقام نوازندۀ پیانو شهرت و موفقیت عظیمی به‌دست آورد، ضمن این‌که رفتار مبالغه‌آمیز او بر روی صحنه تقریباً به اندازۀ تکنیک گیج‌کننده‌اش در این موفقیت نقش داشت. در پاریس با رُمانتیک‌هایی همچون [[برلیوز، هکتور (۱۸۰۳ـ۱۸۶۹)\|برلیوز]]، [[شوپن، فردریک فرانسوا (۱۸۱۰ـ۱۸۴۹)\|شوپن]]<ref>Chopin </ref>، [[پاگانینی ، نیکولو (۱۷۸۲ـ۱۸۴۰)\|پاگانینی]]<ref>Paganini </ref>، و [[ساند، ژرژ (۱۸۰۴ـ۱۸۷۶)\|ژرژ ساند]]<ref>George Sand </ref> ارتباط داشت و در ۱۸۳۳ با کنتس د آگو<ref>Countess d’ Agoult </ref> رابطه نزدیک برقرار کرد. آنان در ۱۸۳۵ برای زندگی به [[ژنو]]، رفتند و در آن‌جا دخترشان، بلاندین<ref>Blandine </ref>، به‌دنیا آمد، و پس از او نیز در ۱۸۳۷ دختر دیگرشان، کوزیما<ref>Cosima </ref> (ابتدا همسر هانس فون بولو<ref>Hans von Bülow </ref> و بعد همسر [[واگنر، ریشارد (۱۸۱۳ـ۱۸۸۳)\|ریشارد واگنر]])، در [[کومو]]<ref>Como </ref> زاده شد.

	ازجمله آثار اوست: ارکستری: سیزده پوئم سمفونیک برای ارکستر، ازجمله ''پرلودها''<ref>''Les Préludes'' </ref> (۱۸۴۸). آوازی و ارگ: ۵۵ ترانه؛ فوگ برمبنای حروف کلمۀ باخ؛ فانتزی (۱۸۸۵) و فوگ برمبنای آد نُس، ''آد سالوتارِم اوندام''<ref>''Ad salutarem undam''</ref>. پیانو: ''دو افسانه''<ref>''Légendes''</ref>، ''رویای عشق''<ref>''Liebsträume''</ref> (سه نکتورن، در‌اصل ترانه)، بیست راپسودی مجار.		ازجمله آثار اوست: ارکستری: سیزده پوئم سمفونیک برای ارکستر، ازجمله ''پرلودها''<ref>''Les Préludes'' </ref> (۱۸۴۸). آوازی و ارگ: ۵۵ ترانه؛ فوگ برمبنای حروف کلمۀ باخ؛ فانتزی (۱۸۸۵) و فوگ برمبنای آد نُس، ''آد سالوتارِم اوندام''<ref>''Ad salutarem undam''</ref>. پیانو: ''دو افسانه''<ref>''Légendes''</ref>، ''رویای عشق''<ref>''Liebsträume''</ref> (سه نکتورن، در‌اصل ترانه)، بیست راپسودی مجار.

Reza rouzbahani در ‏۲۹ ژوئن ۲۰۲۱، ساعت ۰۶:۲۹

2021-06-29T06:29:41Z

صفحهٔ تازه

لیسْت، فرانْتْس (۱۸۱۱ـ۱۸۸۶)(Liszt, Franz)<br /> {{جعبه زندگینامه
|عنوان =فرانتس لیست
|نام =Franz Liszt
|نام دیگر=
|نام اصلی=
|نام مستعار=
|لقب=
|زادروز=۱۸۱۱م
|تاریخ مرگ=۱۸۸۶م
|دوره زندگی=
|ملیت=مجارستانی
|محل زندگی=
|تحصیلات و محل تحصیل=
| شغل و تخصص اصلی =پیانونواز و آهنگ ساز
|شغل و تخصص های دیگر=کشیش غیررسمی
|سبک =
|مکتب =
|سمت =سرپرست موسیقی و رهبر ارکستر در وایمار
|جوایز و افتخارات =
|آثار =سیزده پویم سمفونیک برای ارکستر، ازجمله پرلودها (۱۸۴۸)
|خویشاوندان سرشناس =کنتس د آگو (همسر)
|گروه مقاله =موسیقی
|دوره =
|فعالیت های مهم =
|رشته =
|پست تخصصی =
|باشگاه =
}}
[[پرونده:37157000- 2.png|جایگزین=فرانتس لیست|بندانگشتی|فرانتس لیست]]
پیانونواز و آهنگ‌ساز مجار. نابغۀ بی‌همتای پیانو، که در ۱۲سالگی از هنرمندان عرصۀ کنسرت بود؛ بسیاری منتقدان موسیقی و موسیقیدانان او را بزرگ‌ترین پیانیست تمام دوران‌ها دانسته‌اند. آثار احساسی، رُمانتیک، و معمولاً کروماتیک او عبارت‌اند از موسیقی پیانو (''اتودهای ترافرازنده''<ref>''Transcendental Studies'' </ref>، ۱۸۵۱)، مس‌ها و اوراتوریوها، ترانه‌ها، موسیقی ارگ، و یک سمفونی. بسیاری از آثارش در زمرۀ موسیقی برنامه‌ای‌اند؛ او از پیش‌گامان ابداع پوئم سمفونیک است. لیست مهم‌ترین چهرۀ موسیقایی نهضت رُمانتیک برشمرده می‌شد؛ او بر دوران خود و بر قرن بعد نیز تأثیر گذاشته است. تا همین اواخر، شهرت لیست پس از مرگش زیاد نبود؛ شیوۀ زندگی او نگاه‌ها را از موسیقی‌اش منحرف می‌کرد. غالباً اجراهای جدید از سمفونی‌ها و پوئم سمفونیک‌ها، و نیز کار پیانو‌نوازانی همچون لزلی هوارد<ref>Leslie Howard </ref>، آلفرد برِندل<ref>Alfred Brendel </ref>، و میخائیل رودی<ref>Mikhail Rudy</ref>، از او چهره‌ای اندیشمند و جدی در عرصۀ آهنگ‌سازی نشان داده است.
لیست ابتدا از پدرش و بعد از کارل چِرنی<ref>Carl Czerny
</ref> تعلیم گرفت. در ۱۴سالگی اپرتی به نام ''دون سانچه''<ref>''Don Sanche''
</ref> را در پاریس، به‌روی صحنه برد. از ۱۸۴۸ تا ۱۸۵۹ در سمت سرپرست موسیقی و رهبر ارکستر در وایمار<ref>Weimar </ref>، مهم‌ترین آثار هکتور برلیوز<ref>Hector Berlioz </ref> و ریشارد واگنر<ref>Richard Wagner </ref> را به‌اجرا درآورد. پس از کناره‌گیری از کار، در رم مستقر شد و به مذهب، عشق اولیۀ خود، روآورد و در ۱۸۶۵ یک کشیش غیررسمی شد (و عنوان آبه<ref>abbé </ref> را اختیار کرد). برای اجرای کنسرت‌های خود، تنظیم‌های استادانه‌ای از آثار ارکستری بتهوون، شوبرت<ref>Schubert </ref>، و واگنر برای پیانو ساخت. در ۱۸۲۷ پدرش درگذشت و او را نزد مادربزرگ پدری‌اش به پاریس فرستادند، که بر تحصیل او سرپرستی کرد. لیست در پاریس ماند، و پس از یک دوره عرفان‌گرایی مذهبی تحت تأثیر فلیسیته دو لامنه<ref>Félicité de Lamennais </ref>، در مقام نوازندۀ پیانو شهرت و موفقیت عظیمی به‌دست آورد، ضمن این‌که رفتار مبالغه‌آمیز او بر روی صحنه تقریباً به اندازۀ تکنیک گیج‌کننده‌اش در این موفقیت نقش داشت. در پاریس با رُمانتیک‌هایی همچون برلیوز، شوپن<ref>Chopin </ref>، پاگانینی<ref>Paganini </ref>، و ژرژ ساند<ref>George Sand </ref> ارتباط داشت و در ۱۸۳۳ با کنتس د آگو<ref>Countess d’ Agoult </ref> رابطه نزدیک برقرار کرد. آنان در ۱۸۳۵ برای زندگی به ژنو، رفتند و در آن‌جا دخترشان، بلاندین<ref>Blandine </ref>، به‌دنیا آمد، و پس از او نیز در ۱۸۳۷ دختر دیگرشان، کوزیما<ref>Cosima </ref> (ابتدا همسر هانس فون بولو<ref>Hans von Bülow </ref> و بعد همسر ریشارد واگنر)، در کومو<ref>Como </ref> زاده شد.

ازجمله آثار اوست: ارکستری: سیزده پوئم سمفونیک برای ارکستر، ازجمله ''پرلودها''<ref>''Les Préludes'' </ref> (۱۸۴۸). آوازی و ارگ: ۵۵ ترانه؛ فوگ برمبنای حروف کلمۀ باخ؛ فانتزی (۱۸۸۵) و فوگ برمبنای آد نُس، ''آد سالوتارِم اوندام''<ref>''Ad salutarem undam''</ref>. پیانو: ''دو افسانه''<ref>''Légendes''</ref>، ''رویای عشق''<ref>''Liebsträume''</ref> (سه نکتورن، در‌اصل ترانه)، بیست راپسودی مجار.

 

----
[[Category:موسیقی]]
[[Category:موسیقی ملل و اقوام]]
<references />