https://wikijoo.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%85%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%B3%D8%8C_%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D9%84_%28%DB%B1%DB%B8%DB%B1%DB%B8%D9%80%DB%B1%DB%B8%DB%B8%DB%B3%29مارکس، کارل (۱۸۱۸ـ۱۸۸۳) - تاریخچهٔ نسخهها2026-04-18T08:51:33Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.0https://wikijoo.ir/index.php?title=%D9%85%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%B3%D8%8C_%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D9%84_(%DB%B1%DB%B8%DB%B1%DB%B8%D9%80%DB%B1%DB%B8%DB%B8%DB%B3)&diff=2010113242&oldid=prevMohammadi2 در ۳۰ ژوئن ۲۰۲۱، ساعت ۰۷:۵۵2021-06-30T07:55:50Z<p></p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div><br />
مارکس، کارل (۱۸۱۸ـ۱۸۸۳)(Marx, Karl)<br /> {{جعبه زندگینامه<br />
|عنوان = کارْل مارْکْس<br />
|نام =Karl Marx<br />
|نام دیگر=<br />
|نام اصلی=<br />
|نام مستعار=<br />
|لقب=<br />
|زادروز=تریر 1818م<br />
|تاریخ مرگ=1883م<br />
|دوره زندگی=<br />
|ملیت=آلمانی<br />
|محل زندگی=<br />
|تحصیلات و محل تحصیل=تحصیل حقوق در دانشگاه بُن و تاریخ و فلسفه در دانشگاه برلین، دکتری فلسفه<br />
| شغل و تخصص اصلی =فیلسوف، اقتصاددان<br />
|شغل و تخصص های دیگر=<br />
|سبک =<br />
|مکتب =<br />
|سمت =بنیادگذار مارکسیسم و کمونیسم جدید<br />
|جوایز و افتخارات =<br />
|آثار =سرمایه (1867)؛ دستنوشتههای اقتصادی و فلسفی (1844)<br />
|خویشاوندان سرشناس =<br />
|گروه مقاله =اقتصاد، جامعهشناسی، علوم سیاسی، فلسفه ، منطق و کلام<br />
|دوره =<br />
|فعالیتهای مهم =<br />
|رشته =<br />
|پست تخصصی =<br />
|باشگاه =<br />
}}[[File:38028800.jpg|thumb|کارل مارکس]]<br />
<br />
فیلسوف، اقتصاددان و انقلابی آلمانی و بنیادگذار مارکسیسم و کمونیسم جدید. در تریر<ref>Trier</ref> در خانوادهای یهودی که مسیحی شده بود، بهدنیا آمد. کارل در کلیسای انجیلی تعمید داده شد. تحصیلات متوسطه را در تریر به پایان رساند و سپس در دانشگاه بُن حقوق و در دانشگاه برلین تاریخ و فلسفه خواند و از جناح چپ هگلی موسوم به هگلیان جوان<ref>''Young Hegelians''</ref> تأثیر پذیرفت. در رسالۀ دکتری فلسفهاش با نام ''تفاوت میان فلسفۀ طبیعت دمویتوس و اپیکوروس''<ref>''The Difference between the Natural Philosophy of Democritus and Epicurus''</ref> (۱۸۴۱) علیرغم این که هنوز دیدگاههایی ایدئالیستی داشت، استنتاجات انقلابی و رادیکالی از فلسفۀ هگل به عمل آورد. در ۱۸۴۲ به عضویت هیئت تحریریۀ نشریۀ ''راینیشه تسایتونگ''<ref>''Rheinische Zeitung''</ref> در کلن<ref>Cologne </ref>، ارگان دموکراتها و لیبرالهای آن زمان، درآمد و مقالات تندی در مسائل اقتصادی و اجتماعی نوشت. آن نشریه یک سال بعد به حکم دولت پروس توقیف شد. فعالیتهای سیاسی و انقلابیاش او را با گرایشهای آشتیجویانۀ فلسفۀ هگل و لفاظیهای شبهانقلابی هگلیان جوان در تضاد قرار داد. به تأثیر از فویر باخ<ref>Feuerbach</ref> به مواضع مادیگرایانه گرایش یافت و آثار اقتصاددانانی نظیر آدام اسمیت، دیوید ریکاردو<ref>David Ricardo</ref> و جیمز میل<ref>James Mill</ref> را مطالعه کرد. مبارزات حاد طبقاتی در اروپای آن زمان نظیر قیام سیلزیها<ref>Silesians </ref> در ۱۸۴۴ در آلمان و مبارزات طبقاتی در پاریس در زمانی که مارکس به آنجا تبعید شده بود، مواضع پرولتاریایی را در او تقویت کرد. این مواضع در ''نقد فلسفۀ حق هگل''<ref>''Critique of Hegel’s Philosophy of right''</ref> (۱۸۴۴) و ''دربارۀ مسئلۀ یهود''<ref>''On the Jewish Question''</ref> (۱۸۴۴) انعکاس یافت. مارکس در این آثار برای نخستینبار بر نقش تاریخی طبقۀ کارگر و اجتنابناپذیری انقلاب اجتماعی و ضرورت مجهزشدن جنبش پرولتاریایی به جهانبینی علمی تأکید کرد. در ''دستنوشتههای اقتصادی و فلسفی''<ref>''Economic and Philosophic Manuscripts of 1844''</ref> (۱۸۴۴)، ازخودبیگانگی انسان را دارای منشائی اقتصادی دانست. در ''خانوادۀ مقدس''<ref>''The Holy Family''</ref> (۱۸۴۵) اندیشههای هگلیان جوان را نقد کرد؛ در ''ایدئولوژی آلمانی''<ref>''The German Ideology'' </ref> (۱۸۴۵ـ۱۸۴۶) و ''تزهایی دربارۀ فویر باخ''<ref>''Theses on Feuerbach''</ref> (۱۸۴۵) درپی بنیادنهادن بینش مادی از تاریخ (ماتریالیسم تاریخی)، این نظریه را مطرح کرد که آگاهی و اندیشۀ انسان تابع عوامل اجتماعی و اقتصادی، بهویژه شیوۀ تولید مادی، است. ''فقر فلسفه''<ref>''The Poverty of Philosophy''</ref> (۱۸۴۷)، در نقد ''فلسفۀ فقر''<ref>''The Philosophy of Poverty''</ref>&nbsp; ''پرودون''<ref>''Proudhon'' </ref>، نخستین اثر پختۀ مارکسیسم و دربرگیرندۀ اجزای تشکیلدهندۀ آن بود. مارکس در ۱۸۴۵ به بروکسل رفت و با «لیگ کمونیستی<ref>Communist League</ref>» به همکاری پرداخت و نقشی فعال در کنگرۀ آن ایفا کرد و به درخواست این نهاد ''مانیفست حزب کمونیست''<ref>''The Communist Manifesto''</ref> (۱۸۴۸) را با همکاری انگلس<ref>Engels </ref> به رشتۀ تحریر درآورد و اعلام کرد که همۀ تاریخ، تاریخ مبارزۀ طبقات است و در جامعۀ سرمایهداری، مبارزۀ طبقۀ سرمایهدار و طبقۀ کارگر به ایجاد جامعۀ کمونیستی منتهی خواهد شد. با آغاز انقلابهای ۱۸۴۸ اروپا، مارکس به کلن بازگشت و نشریۀ ''نویه راینیشه تساتیونگ''<ref>''Neue Rheinische Zeitung''</ref> را منتشر کرد، اما با شکست جنبش لیبرال دموکراتیک آلمان در ۱۸۴۹ به لندن مهاجرت کرد و تا پایان عمر در آنجا باقی ماند. مارکس رویدادهای اجتماعی و سیاسی زمان خودش را از نزدیک دنبال میکرد. تجارب انقلابهای بورژوایی اروپا از ۱۸۴۸ تا ۱۸۴۹ در شکلگیری دیدگاههای او دربارۀ انقلاب سوسیالیستی، مبارزۀ طبقاتی، دیکتاتوری پرولتاریا، تاکتیکهای پرولتاریا در انقلابهای بورژوایی، ضرورت اتحاد کارگران و دهقانان و غیره، اهمیت زیادی داشت. این دیدگاهها در ''مبارزۀ طبقاتی در فرانسه''<ref>''The Class Struggle in France''</ref> (۱۸۵۰) و ''هجدهم برومر لوئی بناپارت''<ref>''The 18th Brumaire of Louis Bonaparte''</ref> (۱۸۵۲) بیان شدهاند. مارکس با بررسی قیام کارگران پاریس (کمون پاریس) در ''جنگ داخلی در فرانسه''<ref>The Civil War in France</ref> (۱۸۷۱) ضرورت شکستن ماشین دولتی بورژوازی را برای جلوگیری از بهقدرترسیدن مجدد آن مطرح کرد و حکومت کوتاهمدت کارگران پاریس را نطفۀ دولت دیکتاتوری پرولتاریا دانست. در ''نقد برنامۀ گوتا''<ref>''Critique of the Gotha Programme''</ref> (۱۸۷۵) نظریۀ کمونیسم را بسط بیشتری داد. ''نقد اقتصاد سیاسی''<ref>''Critique of Political Economy''</ref> از نخستین آثار مارکس در زمینۀ اقتصادی بود که در مقدمۀ کوتاه و مشهور آن، چکیدۀ درک مادیگرایانه از تاریخ و نظریۀ انقلاب اجتماعی بر پایۀ تعارض میان زیربنا<ref>base </ref> و روبنا<ref>superstructure </ref>ی جامعه مطرح شده بود. نخستین جلد ''سرمایه''<ref>''Capital'' </ref>، که بنیادیترین اثر مارکس و نشانۀ کوشش او در اثبات علمی دیدگاههایش بود، در ۱۸۶۷ منتشر شد و ۲ جلد دیگر آن پس از مرگش به کوشش انگلس به چاپ رسید و جلد چهارم آن به ویراستاری کارل کاوتسکی<ref>Karl Kautsky</ref> منتشر شد. مارکس در این اثر با تحلیل اقتصاد سرمایهداری، «ارزش اضافی<ref>plus-value</ref>» را که نصیب سرمایهداران میشود و منشاء اصلی ثروت بورژوازی است، حاصل کار پرداختنشدۀ<ref>non-paid labour</ref> کارگر دانست. مارکس در سرمایه، شالودۀ اقتصادی انقلاب سوسیالیستی را، که بر اجتنابناپذیری آن در جوامع سرمایهداری تأکید داشت، تبیین کرد. به عقیدۀ مارکس، در جامعۀ سرمایهداری تضادی آشتیناپذیر میان خصلت اجتماعی تولید و خصلت خصوصی مالکیت وجود دارد که حل ریشهای آن جز با الغای مالکیت خصوصی و استقرار مالکیت اجتماعی از طریق انقلاب سوسیالیستی میسر نیست. رهبری این انقلاب فقط میتواند در دست پرولتاریایی باشد که هیچ چیز جز زنجیرهایش را از دست نمیدهد و هدفش نه استقرار شکل دیگری از جامعۀ طبقاتی بلکه محو هرگونه سلطۀ طبقاتی، با ازمیانبردن شرایط شکلگیری طبقات و استقرار جامعۀ بیطبقۀ کمونیستی با طی یک دورۀ گذار است که در آن قدرت سیاسی در دست دولت دیکتاتوری پرولتاریا و پایانش زوال دولت است. مارکس و خانوادهاش سالها در تنگدستی به سر بردند و فقط از کمکهای مالی انگلس و بستگان همسر مارکس برخوردار بودند. مارکس در فاصلۀ ۱۸۵۱ تا ۱۸۶۳ برای نشریۀ ''نیویورک تریبون''<ref>''New York Tribune''</ref> مقاله مینوشت، اما اغلب اوقاتش در کتابخانۀ موزۀ بریتانیا به مطالعۀ آثار اقتصادی و تاریخی و بسط نظریههایش میگذشت. اندیشههای مارکس در میان کارگران مهاجر آلمانی در لندن که «مجمع بینالمللی کارگران<ref>International Workingmen’s Association</ref>» را بنا نهاده بودند، گسترش یافت. این اتحادیه بعدها به «بینالملل اول<ref>First International</ref>» (۱۸۶۴) مشهور شد. «کمون پاریس<ref>Paris Commune</ref>» و دفاع و تحلیل مارکس از آن، نام وی را در محافل اروپایی بر سر زبانها انداخت. در این زمان میان مارکس و میخائیل باکونین<ref>Mikhail Bakunin</ref> روسی منازعهای در انترناسیونال درگرفت که به پیروزی مارکس و اخراج باکونین و نهایتاً انحلال انترناسیونال اول منجر شد. نفوذ اندیشههای مارکس از جنبشهای انقلابی، که او پیامبر آنها بود، فراتر رفت. آثار اقتصادی، سیاسی و فلسفیاش بر بسیاری از اندیشمندان پس از او، حتی کسانی که با عقاید سیاسیاش موافق نبودند، تأثیر نهاد.<br />
<br />
&nbsp;<br />
<br />
----<br />
<br />
[[Category:اقتصاد]] <br />
[[Category:(اقتصاد)اشخاص و آثار]] <br />
[[Category:جامعه شناسی]] <br />
[[Category:(جامعه شناسی)اشخاص و آثار]] <br />
[[Category:(علوم سیاسی)علوم سیاسی]] <br />
[[Category:اشخاص و آثار، عناوین]] <br />
[[Category:فلسفه ، منطق و کلام]] <br />
[[Category:فلسفه غرب – اشخاص، آثار و مکاتب]]<br />
<references /></div>Mohammadi2