https://wikijoo.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%85%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C_%D9%82%D9%81%D9%82%D8%A7%D8%B2ماورای قفقاز - تاریخچهٔ نسخهها2026-04-11T06:52:51Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.0https://wikijoo.ir/index.php?title=%D9%85%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C_%D9%82%D9%81%D9%82%D8%A7%D8%B2&diff=2010066149&oldid=prevNazanin در ۲۴ دسامبر ۲۰۱۹، ساعت ۰۶:۳۲2019-12-24T06:32:37Z<p></p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div><br />
ماوَرای قَفْقاز (Transcaucasia)<br><br />
<p>(یا: قفقاز جنوبی) ناحیۀ جغرافیایی در جنوب کوههای قفقاز<ref>Caucasus Mountains</ref>، شامل کشورهای مستقل ارمنستان، آذربایجان، و گرجستان<ref>Georgia </ref>. این اصطلاح را که به معنی آنسوی کوههای قفقاز است، نخستین بار اروپاییان و روسها دربارۀ نواحی و دامنههای جنوبی این رشتهکوهها بهکار بردند. در متون فارسی عربی به این ناحیه و نواحی شمالی کوههای قفقاز کلاً قفقاز میگفتند و تفکیکی میان شمال و جنوب آن قائل نبودند. ماورای قفقاز از شمال به کوههای قفقاز، از جنوب به مرزهای ترکیه و ایران، و از غرب و شرق به ترتیب به دریای سیاه<ref>Black Sea </ref> و دریای خزر<ref>Caspian Sea </ref> محدود میشود. مساحت آن ۱۸۶,۱۰۰ کیلومتر مربع است. کشورهای ماورای قفقاز تولیدکنندگان عمدۀ نفت، سنگ منگنز، چای، و مرکبات بهشمار میروند. از زمان فروپاشی اتحاد شوروی<ref>Soviet Union </ref> و کسب استقلال این کشورها، این ناحیه شاهد مناقشات جداییطلبانۀ خونین، بهویژه در ناگورنوـقراباغ<ref>Nagorno-Karabakh </ref> (آذربایجان)، اَبخاز<ref>Abkhazia </ref>، و اوستیای جنوبی<ref>South Ossetia </ref> (هر دو در گرجستان) بوده است. از سرزمینهای ماورای قفقاز، گرجستان در اوایل قرن ۱۹ داوطلبانه به روسیه پیوست، در حالیکه در اواخر همان قرن روسیه بقیۀ منطقه را از ایران و ترکیه گرفت. این انضمام غالباً با رضایت یا حتی حمایت ساکنان بومی صورت گرفت. دورۀ سلطۀ روسیه با پیشرفت سریع اقتصادی و فرهنگی و پیدایش طبقۀ روشنفکر بومی با دیدگاههای استقلالطلبانه همراه بود. پس از انقلاب اکتبر ۱۹۱۷ روسیه<ref>Russian Revolution of Octobor </ref>، این ناحیه با جدایی از روسیه، فدراسیون ماورای قفقاز<ref>Transcaucasian Federation </ref> را تشکیل داد، اما ارتش سرخ<ref>Red Army </ref> با کمک کمونیستهای محلی در ۱۹۲۰ آنجا را فتح کرد و سپس آن را جمهوری شوروی سوسیالیستی فدراتیو ماورای قفقاز<ref>Transcaucasian Soviet Federated Socialist Republic </ref>، با مرکزیت تفلیس، نامید (۱۹۲۲) و این جمهوری در ۱۹۳۶ به سه جمهوری مستقل شوروی تقسیم شد: جمهوری شوروی سوسیالیستی گرجستان؛ جمهوری شوروی سوسیالیستی آذربایجان، و جمهوری شوروی سوسیالیستی ارمنستان؛ ابخاز، اوستیا و آجاریا نیز جمهوریهای خودمختار شدند. اهالی ماورای قفقاز، بهویژه ارمنیها و گرجیها، در حیات سیاسی روسیه در سراسر دورههای تزاری<ref>Tsarist </ref> و شوروی نقش مهمی داشتند. یوسیف استالین<ref>Joseph Stalin </ref>، و ادوارد شواردنادزه<ref>Edvard Shevardnadze</ref>، آخرین وزیر امور خارجۀ شوروی، که بعدها رئیسجمهور گرجستان شد، در این ناحیه زاده شدهاند.</p><!--38093600--><br />
<br />
<br />
----<br />
[[رده:تاریخ جهان]]<br />
[[رده:روسیه و شوروی]]<br />
[[رده:جغرافیای آسیا]]<br />
[[رده:جغرافیای انسانی سایر کشورهای آسیایی]]</div>Nazanin