<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="fa">
	<id>https://wikijoo.ir/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%D9%85%D9%84%DA%A9%D9%85_%D8%AE%D8%A7%D9%86%D8%8C_%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%B2%D8%A7_%28%D8%AC%D9%84%D9%81%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86_%DB%B1%DB%B2%DB%B4%DB%B9%D9%80_%D8%B1%D9%85_%DB%B1%DB%B3%DB%B2%DB%B6%D9%82%29</id>
	<title>ملکم خان، میرزا (جلفای اصفهان ۱۲۴۹ـ رم ۱۳۲۶ق) - تاریخچهٔ نسخه‌ها</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://wikijoo.ir/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%D9%85%D9%84%DA%A9%D9%85_%D8%AE%D8%A7%D9%86%D8%8C_%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%B2%D8%A7_%28%D8%AC%D9%84%D9%81%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86_%DB%B1%DB%B2%DB%B4%DB%B9%D9%80_%D8%B1%D9%85_%DB%B1%DB%B3%DB%B2%DB%B6%D9%82%29"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikijoo.ir/index.php?title=%D9%85%D9%84%DA%A9%D9%85_%D8%AE%D8%A7%D9%86%D8%8C_%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%B2%D8%A7_(%D8%AC%D9%84%D9%81%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86_%DB%B1%DB%B2%DB%B4%DB%B9%D9%80_%D8%B1%D9%85_%DB%B1%DB%B3%DB%B2%DB%B6%D9%82)&amp;action=history"/>
	<updated>2026-06-17T05:40:12Z</updated>
	<subtitle>تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.41.0</generator>
	<entry>
		<id>https://wikijoo.ir/index.php?title=%D9%85%D9%84%DA%A9%D9%85_%D8%AE%D8%A7%D9%86%D8%8C_%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%B2%D8%A7_(%D8%AC%D9%84%D9%81%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86_%DB%B1%DB%B2%DB%B4%DB%B9%D9%80_%D8%B1%D9%85_%DB%B1%DB%B3%DB%B2%DB%B6%D9%82)&amp;diff=2010263693&amp;oldid=prev</id>
		<title>Mohammadi3 در ‏۱۱ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۵۳</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikijoo.ir/index.php?title=%D9%85%D9%84%DA%A9%D9%85_%D8%AE%D8%A7%D9%86%D8%8C_%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%B2%D8%A7_(%D8%AC%D9%84%D9%81%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86_%DB%B1%DB%B2%DB%B4%DB%B9%D9%80_%D8%B1%D9%85_%DB%B1%DB%B3%DB%B2%DB%B6%D9%82)&amp;diff=2010263693&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-09-11T16:53:12Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۱۱ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۵۳&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l36&quot;&gt;خط ۳۶:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۳۶:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;ملکم در ۱۲۹۵ق به وزیر مختاری ایران در لندن، وین و برلین منصوب شد و در [[برلین، کنگره|کنگرۀ برلین]] شرکت کرد. در سفر سوم شاه به اروپا، وی با پرداخت یک هزار لیره، امتیاز لاتاری در ایران را از شاه گرفت و به مبلغ چهار هزار لیره فروخت. به‌ دنبال این اتفاق، شاه او را از همه سِمت‌ها و القاب دولتی عزل کرد. ملکم نیز دست به انتشار روزنامه فارسی &amp;#039;&amp;#039;[[قانون (نشریه)|قانون]]&amp;#039;&amp;#039; زد و در آن اصول حکومت استبدادی ایران را به‌باد انتقاد گرفت و از بدگویی به صدراعظم و حتی شخصِ شاه فروگذار نکرد. پس از مرگ ناصرالدین‌شاه، به وزیر مختاری ایران در رم منصوب شد (۱۳۱۷ق) و تا هنگام مرگش در هفتادوهفت‌سالگی در همین سِمت بود. طبق وصیت‌نامه‌اش، جسد او را سوزاندند.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;ملکم در ۱۲۹۵ق به وزیر مختاری ایران در لندن، وین و برلین منصوب شد و در [[برلین، کنگره|کنگرۀ برلین]] شرکت کرد. در سفر سوم شاه به اروپا، وی با پرداخت یک هزار لیره، امتیاز لاتاری در ایران را از شاه گرفت و به مبلغ چهار هزار لیره فروخت. به‌ دنبال این اتفاق، شاه او را از همه سِمت‌ها و القاب دولتی عزل کرد. ملکم نیز دست به انتشار روزنامه فارسی &amp;#039;&amp;#039;[[قانون (نشریه)|قانون]]&amp;#039;&amp;#039; زد و در آن اصول حکومت استبدادی ایران را به‌باد انتقاد گرفت و از بدگویی به صدراعظم و حتی شخصِ شاه فروگذار نکرد. پس از مرگ ناصرالدین‌شاه، به وزیر مختاری ایران در رم منصوب شد (۱۳۱۷ق) و تا هنگام مرگش در هفتادوهفت‌سالگی در همین سِمت بود. طبق وصیت‌نامه‌اش، جسد او را سوزاندند.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;زندگی ملکم سراسر با اسرار آمیخته است. گروهی دانش، فضل، کیاست و سیاستمداری او را ستوده‌اند و بسیاری نیز او را شیاد، طماع، حقه‌باز و پول‌پرست نامیده‌اند. به‌هر روی، ملکم به اصول تمدن جدید غربی آشنا بود و رواج و گسترش آن را محتوم و اجتناب‌ناپذیر می‌دانست و ایرانیان را به اقتباس بدون قید و شرط از آن فرا می‌خواند، اما برای تبلیغ و پیشبرد نظر خود، چنان وانمود می‌کرد که همۀ این اصول در اسلام بوده و حتی برگرفته از آن است. آراء و نظرات ملکم‌ خان در رسالات و مقالات او که در &#039;&#039;قانون&#039;&#039; منتشر می‌شد، مندرج است. وی با بسیاری از آزادی‌خواهان و تجددخواهان ایرانی مانند آخوندزاده، [[اسدآبادی، سیدجمال الدین (۱۲۵۴ـ۱۳۱۴ق)|سید جمال‌الدین اسدآبادی]] و [[کرمانی، میرزا آقاخان|میرزا آقاخان کرمانی]] مراوده و مکاتبه داشت. یازده رساله وی به کوشش هاشم ربیع‌زاده با عنوان &#039;&#039;کلیات ملکم&#039;&#039; (تهران، ۱۳۳۵ش)، دوازده رساله دیگر نیز با مقدمه و حواشی [[محیط طباطبایی، محمد (نایین ۱۲۸۱ـ تهران ۱۳۷۱ش)|محیط طباطبایی]] با عنوان &#039;&#039;مجموعۀ آثار ملکم&#039;&#039; (تهران، ۱۳۲۷ش) و همۀ ۲۵ رساله با کوشش حجت‌الله اصیل با عنوان &#039;&#039;رساله‌های میرزا ملکم خان ناظم‌الدوله&#039;&#039; (تهران، ۱۳۸۱ش) به چاپ رسیده‌اند. [[الگار، حامد &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;(۱۹۴۰)&lt;/del&gt;|حامد الگار]] کتابی پیرامون زندگی و شخصیت او تألیف کرده است.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;زندگی ملکم سراسر با اسرار آمیخته است. گروهی دانش، فضل، کیاست و سیاستمداری او را ستوده‌اند و بسیاری نیز او را شیاد، طماع، حقه‌باز و پول‌پرست نامیده‌اند. به‌هر روی، ملکم به اصول تمدن جدید غربی آشنا بود و رواج و گسترش آن را محتوم و اجتناب‌ناپذیر می‌دانست و ایرانیان را به اقتباس بدون قید و شرط از آن فرا می‌خواند، اما برای تبلیغ و پیشبرد نظر خود، چنان وانمود می‌کرد که همۀ این اصول در اسلام بوده و حتی برگرفته از آن است. آراء و نظرات ملکم‌ خان در رسالات و مقالات او که در &#039;&#039;قانون&#039;&#039; منتشر می‌شد، مندرج است. وی با بسیاری از آزادی‌خواهان و تجددخواهان ایرانی مانند آخوندزاده، [[اسدآبادی، سیدجمال الدین (۱۲۵۴ـ۱۳۱۴ق)|سید جمال‌الدین اسدآبادی]] و [[کرمانی، میرزا آقاخان|میرزا آقاخان کرمانی]] مراوده و مکاتبه داشت. یازده رساله وی به کوشش هاشم ربیع‌زاده با عنوان &#039;&#039;کلیات ملکم&#039;&#039; (تهران، ۱۳۳۵ش)، دوازده رساله دیگر نیز با مقدمه و حواشی [[محیط طباطبایی، محمد (نایین ۱۲۸۱ـ تهران ۱۳۷۱ش)|محیط طباطبایی]] با عنوان &#039;&#039;مجموعۀ آثار ملکم&#039;&#039; (تهران، ۱۳۲۷ش) و همۀ ۲۵ رساله با کوشش حجت‌الله اصیل با عنوان &#039;&#039;رساله‌های میرزا ملکم خان ناظم‌الدوله&#039;&#039; (تهران، ۱۳۸۱ش) به چاپ رسیده‌اند. [[الگار، حامد|حامد الگار]] کتابی پیرامون زندگی و شخصیت او تألیف کرده است.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;!--38405300--&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;!--38405300--&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[رده:تاریخ ایران]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[رده:تاریخ ایران]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Mohammadi3</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikijoo.ir/index.php?title=%D9%85%D9%84%DA%A9%D9%85_%D8%AE%D8%A7%D9%86%D8%8C_%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%B2%D8%A7_(%D8%AC%D9%84%D9%81%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86_%DB%B1%DB%B2%DB%B4%DB%B9%D9%80_%D8%B1%D9%85_%DB%B1%DB%B3%DB%B2%DB%B6%D9%82)&amp;diff=2010133594&amp;oldid=prev</id>
		<title>Amir در ‏۲۳ مارس ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۴۴</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikijoo.ir/index.php?title=%D9%85%D9%84%DA%A9%D9%85_%D8%AE%D8%A7%D9%86%D8%8C_%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%B2%D8%A7_(%D8%AC%D9%84%D9%81%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86_%DB%B1%DB%B2%DB%B4%DB%B9%D9%80_%D8%B1%D9%85_%DB%B1%DB%B3%DB%B2%DB%B6%D9%82)&amp;diff=2010133594&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2022-03-23T09:44:45Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۲۳ مارس ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۴۴&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l28&quot;&gt;خط ۲۸:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۲۸:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|پست تخصصی =&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|پست تخصصی =&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|باشگاه =&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|باشگاه =&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;}}[[پرونده: 38405300.jpg | بندانگشتی|&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مَلْکَم&lt;/del&gt;]](ملقب به: ناظم‌الملک و ناظم‌الدوله) سیاستمدار، نویسـندۀ اصلاح‌طلب و روزنامه‌نگار ارمنی‌تبار ایرانی. پدرش میرزا یعقوب ارمنی بود و به اسلام گروید. ده‌ساله بود که او را به فرانسه فرستادند. در مدرسه ارمنیان و مدرسه پلی‌تکنیک پاریس درس خواند و در ۱۲۶۸ق به ایران بازگشت و مدتی مترجم [[دارالفنون|مدرسه دارالفنون]] و وزارت خارجه گردید. در ۱۲۷۳ق مترجم هیئت نمایندگی ایران در پاریس بود.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;}}[[پرونده: 38405300.jpg | بندانگشتی|&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;میرزا ملکم خان&lt;/ins&gt;]](ملقب به: ناظم‌الملک و ناظم‌الدوله) سیاستمدار، نویسـندۀ اصلاح‌طلب و روزنامه‌نگار ارمنی‌تبار ایرانی. پدرش میرزا یعقوب ارمنی بود و به اسلام گروید. ده‌ساله بود که او را به فرانسه فرستادند. در مدرسه ارمنیان و مدرسه پلی‌تکنیک پاریس درس خواند و در ۱۲۶۸ق به ایران بازگشت و مدتی مترجم [[دارالفنون|مدرسه دارالفنون]] و وزارت خارجه گردید. در ۱۲۷۳ق مترجم هیئت نمایندگی ایران در پاریس بود.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;در پاریس به عضویت لژ فراماسونری گران اوریانت درآمد. در ۱۲۷۶ق، فراموشخانه یا اولین لژ فراماسونری ایران را در تهران دایر کرد که برخی از دولتمردان و روشنفکران به‌طور سرّی در آن شرکت می‌کردند، اما در ۱۲۷۸ق [[ناصرالدین شاه قاجار|ناصرالدین‌شاه]] دستور تعطیل‌شدن فراموشخانه و تبعید میرزا ملکم‌خان و پدرش میرزا یعقوب را از ایران صادر کرد.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;در پاریس به عضویت لژ فراماسونری گران اوریانت درآمد. در ۱۲۷۶ق، فراموشخانه یا اولین لژ فراماسونری ایران را در تهران دایر کرد که برخی از دولتمردان و روشنفکران به‌طور سرّی در آن شرکت می‌کردند، اما در ۱۲۷۸ق [[ناصرالدین شاه قاجار|ناصرالدین‌شاه]] دستور تعطیل‌شدن فراموشخانه و تبعید میرزا ملکم‌خان و پدرش میرزا یعقوب را از ایران صادر کرد.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Amir</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikijoo.ir/index.php?title=%D9%85%D9%84%DA%A9%D9%85_%D8%AE%D8%A7%D9%86%D8%8C_%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%B2%D8%A7_(%D8%AC%D9%84%D9%81%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86_%DB%B1%DB%B2%DB%B4%DB%B9%D9%80_%D8%B1%D9%85_%DB%B1%DB%B3%DB%B2%DB%B6%D9%82)&amp;diff=2010133593&amp;oldid=prev</id>
		<title>Amir در ‏۲۳ مارس ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۴۴</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikijoo.ir/index.php?title=%D9%85%D9%84%DA%A9%D9%85_%D8%AE%D8%A7%D9%86%D8%8C_%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%B2%D8%A7_(%D8%AC%D9%84%D9%81%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86_%DB%B1%DB%B2%DB%B4%DB%B9%D9%80_%D8%B1%D9%85_%DB%B1%DB%B3%DB%B2%DB%B6%D9%82)&amp;diff=2010133593&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2022-03-23T09:44:21Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۲۳ مارس ۲۰۲۲، ساعت ۰۹:۴۴&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l36&quot;&gt;خط ۳۶:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۳۶:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;ملکم در ۱۲۹۵ق به وزیر مختاری ایران در لندن، وین و برلین منصوب شد و در [[برلین، کنگره|کنگرۀ برلین]] شرکت کرد. در سفر سوم شاه به اروپا، وی با پرداخت یک هزار لیره، امتیاز لاتاری در ایران را از شاه گرفت و به مبلغ چهار هزار لیره فروخت. به‌ دنبال این اتفاق، شاه او را از همه سِمت‌ها و القاب دولتی عزل کرد. ملکم نیز دست به انتشار روزنامه فارسی &amp;#039;&amp;#039;[[قانون (نشریه)|قانون]]&amp;#039;&amp;#039; زد و در آن اصول حکومت استبدادی ایران را به‌باد انتقاد گرفت و از بدگویی به صدراعظم و حتی شخصِ شاه فروگذار نکرد. پس از مرگ ناصرالدین‌شاه، به وزیر مختاری ایران در رم منصوب شد (۱۳۱۷ق) و تا هنگام مرگش در هفتادوهفت‌سالگی در همین سِمت بود. طبق وصیت‌نامه‌اش، جسد او را سوزاندند.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;ملکم در ۱۲۹۵ق به وزیر مختاری ایران در لندن، وین و برلین منصوب شد و در [[برلین، کنگره|کنگرۀ برلین]] شرکت کرد. در سفر سوم شاه به اروپا، وی با پرداخت یک هزار لیره، امتیاز لاتاری در ایران را از شاه گرفت و به مبلغ چهار هزار لیره فروخت. به‌ دنبال این اتفاق، شاه او را از همه سِمت‌ها و القاب دولتی عزل کرد. ملکم نیز دست به انتشار روزنامه فارسی &amp;#039;&amp;#039;[[قانون (نشریه)|قانون]]&amp;#039;&amp;#039; زد و در آن اصول حکومت استبدادی ایران را به‌باد انتقاد گرفت و از بدگویی به صدراعظم و حتی شخصِ شاه فروگذار نکرد. پس از مرگ ناصرالدین‌شاه، به وزیر مختاری ایران در رم منصوب شد (۱۳۱۷ق) و تا هنگام مرگش در هفتادوهفت‌سالگی در همین سِمت بود. طبق وصیت‌نامه‌اش، جسد او را سوزاندند.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;زندگی ملکم سراسر با اسرار آمیخته است. گروهی دانش، فضل، کیاست و سیاستمداری او را ستوده‌اند و بسیاری نیز او را شیاد، طماع، حقه‌باز و پول‌پرست نامیده‌اند. به‌هر روی، ملکم به اصول تمدن جدید غربی آشنا بود و رواج و گسترش آن را محتوم و اجتناب‌ناپذیر می‌دانست و ایرانیان را به اقتباس بدون قید و شرط از آن فرا می‌خواند، اما برای تبلیغ و پیشبرد نظر خود، چنان وانمود می‌کرد که همۀ این اصول در اسلام بوده و حتی برگرفته از آن است. آراء و نظرات ملکم‌ خان در رسالات و مقالات او که در &#039;&#039;قانون&#039;&#039; منتشر می‌شد، مندرج است. وی با بسیاری از آزادی‌خواهان و تجددخواهان ایرانی مانند آخوندزاده، [[&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;اسدآبادی ، &lt;/del&gt;سیدجمال الدین (۱۲۵۴ـ۱۳۱۴ق)|سید جمال‌الدین اسدآبادی]] و [[کرمانی، میرزا آقاخان|میرزا آقاخان کرمانی]] مراوده و مکاتبه داشت. یازده رساله وی به کوشش هاشم ربیع‌زاده با عنوان &#039;&#039;کلیات ملکم&#039;&#039; (تهران، ۱۳۳۵ش)، دوازده رساله دیگر نیز با مقدمه و حواشی [[محیط طباطبایی، محمد (نایین ۱۲۸۱ـ تهران ۱۳۷۱ش)|محیط طباطبایی]] با عنوان &#039;&#039;مجموعۀ آثار ملکم&#039;&#039; (تهران، ۱۳۲۷ش) و همۀ ۲۵ رساله با کوشش حجت‌الله اصیل با عنوان &#039;&#039;رساله‌های میرزا ملکم خان ناظم‌الدوله&#039;&#039; (تهران، ۱۳۸۱ش) به چاپ رسیده‌اند. [[الگار، حامد (۱۹۴۰)|حامد الگار]] کتابی پیرامون زندگی و شخصیت او تألیف کرده است.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;زندگی ملکم سراسر با اسرار آمیخته است. گروهی دانش، فضل، کیاست و سیاستمداری او را ستوده‌اند و بسیاری نیز او را شیاد، طماع، حقه‌باز و پول‌پرست نامیده‌اند. به‌هر روی، ملکم به اصول تمدن جدید غربی آشنا بود و رواج و گسترش آن را محتوم و اجتناب‌ناپذیر می‌دانست و ایرانیان را به اقتباس بدون قید و شرط از آن فرا می‌خواند، اما برای تبلیغ و پیشبرد نظر خود، چنان وانمود می‌کرد که همۀ این اصول در اسلام بوده و حتی برگرفته از آن است. آراء و نظرات ملکم‌ خان در رسالات و مقالات او که در &#039;&#039;قانون&#039;&#039; منتشر می‌شد، مندرج است. وی با بسیاری از آزادی‌خواهان و تجددخواهان ایرانی مانند آخوندزاده، [[&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;اسدآبادی، &lt;/ins&gt;سیدجمال الدین (۱۲۵۴ـ۱۳۱۴ق)|سید جمال‌الدین اسدآبادی]] و [[کرمانی، میرزا آقاخان|میرزا آقاخان کرمانی]] مراوده و مکاتبه داشت. یازده رساله وی به کوشش هاشم ربیع‌زاده با عنوان &#039;&#039;کلیات ملکم&#039;&#039; (تهران، ۱۳۳۵ش)، دوازده رساله دیگر نیز با مقدمه و حواشی [[محیط طباطبایی، محمد (نایین ۱۲۸۱ـ تهران ۱۳۷۱ش)|محیط طباطبایی]] با عنوان &#039;&#039;مجموعۀ آثار ملکم&#039;&#039; (تهران، ۱۳۲۷ش) و همۀ ۲۵ رساله با کوشش حجت‌الله اصیل با عنوان &#039;&#039;رساله‌های میرزا ملکم خان ناظم‌الدوله&#039;&#039; (تهران، ۱۳۸۱ش) به چاپ رسیده‌اند. [[الگار، حامد (۱۹۴۰)|حامد الگار]] کتابی پیرامون زندگی و شخصیت او تألیف کرده است.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;!--38405300--&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;!--38405300--&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[رده:تاریخ ایران]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[رده:تاریخ ایران]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Amir</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikijoo.ir/index.php?title=%D9%85%D9%84%DA%A9%D9%85_%D8%AE%D8%A7%D9%86%D8%8C_%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%B2%D8%A7_(%D8%AC%D9%84%D9%81%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86_%DB%B1%DB%B2%DB%B4%DB%B9%D9%80_%D8%B1%D9%85_%DB%B1%DB%B3%DB%B2%DB%B6%D9%82)&amp;diff=2010126568&amp;oldid=prev</id>
		<title>Amir در ‏۱۲ دسامبر ۲۰۲۱، ساعت ۱۰:۴۷</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikijoo.ir/index.php?title=%D9%85%D9%84%DA%A9%D9%85_%D8%AE%D8%A7%D9%86%D8%8C_%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%B2%D8%A7_(%D8%AC%D9%84%D9%81%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86_%DB%B1%DB%B2%DB%B4%DB%B9%D9%80_%D8%B1%D9%85_%DB%B1%DB%B3%DB%B2%DB%B6%D9%82)&amp;diff=2010126568&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2021-12-12T10:47:11Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;صفحهٔ تازه&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;&lt;br /&gt;
مَلْکَم ‌خان، میرزا (جلفای اصفهان ۱۲۴۹ـ رم ۱۳۲۶ق)&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{{جعبه زندگینامه&lt;br /&gt;
|عنوان = میرزا ملکم خان&lt;br /&gt;
|نام =&lt;br /&gt;
|نام دیگر=&lt;br /&gt;
|نام اصلی=&lt;br /&gt;
|نام مستعار=&lt;br /&gt;
|لقب=ناظم الملک، ناظم الدوله&lt;br /&gt;
|زادروز=جلفای اصفهان ۱۲۴۹ق&lt;br /&gt;
|تاریخ مرگ= رم ۱۳۲۶ق&lt;br /&gt;
|دوره زندگی=&lt;br /&gt;
|ملیت=ایرانی&lt;br /&gt;
|محل زندگی=&lt;br /&gt;
|تحصیلات و محل تحصیل=پلی تکنیک پاریس&lt;br /&gt;
| شغل و تخصص اصلی =سیاستمدار&lt;br /&gt;
|شغل و تخصص های دیگر=روزنامه نگار و نویسنده اصلاح طلب&lt;br /&gt;
|سبک =&lt;br /&gt;
|مکتب =&lt;br /&gt;
|سمت =وزیرمختار ایران در کشورهای اروپایی&lt;br /&gt;
|جوایز و افتخارات =&lt;br /&gt;
|آثار =رساله های میرزا ملکم خان ناظم الدوله (تهران، ۱۳۸۱ش)&lt;br /&gt;
|خویشاوندان سرشناس =&lt;br /&gt;
|گروه مقاله =تاریخ ایران&lt;br /&gt;
|دوره =&lt;br /&gt;
|فعالیت های مهم =&lt;br /&gt;
|رشته =&lt;br /&gt;
|پست تخصصی =&lt;br /&gt;
|باشگاه =&lt;br /&gt;
}}[[پرونده: 38405300.jpg | بندانگشتی|مَلْکَم]](ملقب به: ناظم‌الملک و ناظم‌الدوله) سیاستمدار، نویسـندۀ اصلاح‌طلب و روزنامه‌نگار ارمنی‌تبار ایرانی. پدرش میرزا یعقوب ارمنی بود و به اسلام گروید. ده‌ساله بود که او را به فرانسه فرستادند. در مدرسه ارمنیان و مدرسه پلی‌تکنیک پاریس درس خواند و در ۱۲۶۸ق به ایران بازگشت و مدتی مترجم [[دارالفنون|مدرسه دارالفنون]] و وزارت خارجه گردید. در ۱۲۷۳ق مترجم هیئت نمایندگی ایران در پاریس بود.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در پاریس به عضویت لژ فراماسونری گران اوریانت درآمد. در ۱۲۷۶ق، فراموشخانه یا اولین لژ فراماسونری ایران را در تهران دایر کرد که برخی از دولتمردان و روشنفکران به‌طور سرّی در آن شرکت می‌کردند، اما در ۱۲۷۸ق [[ناصرالدین شاه قاجار|ناصرالدین‌شاه]] دستور تعطیل‌شدن فراموشخانه و تبعید میرزا ملکم‌خان و پدرش میرزا یعقوب را از ایران صادر کرد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ملکم به بغداد و بعد به عثمانی رفت و با دختری مسیحی به نام هاتریت -از ارمنیان استانبول- ازدواج کرد و به درخواست او مسیحی شد. در استانبول، با کانون‌های تجدد‌خواه ترک ارتباط یافت. در ۱۲۸۸ق، [[مشیرالدوله، میرزا حسین خان|میرزا حسین خان مشیرالدوله]]، صدراعظم، وی را به‌ سِمت «مستشاری صدارت عُظمی» منصوب کرد و از شاه برای او لقب «ناظم‌الملک» گرفت و بعدتر، لقب «ناظم‌الدوله» یافت. در همین زمان، او در انعقاد قرارداد ننگین معروف [[رویتر، قرارداد|رویتر]] (۱۲۸۹ق) شرکت داشت که سروصدای زیادی را در داخل و خارج ایران علیه آن برانگیخت و به عزل مشیرالدوله از صدارت انجامید.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ملکم در ۱۲۹۵ق به وزیر مختاری ایران در لندن، وین و برلین منصوب شد و در [[برلین، کنگره|کنگرۀ برلین]] شرکت کرد. در سفر سوم شاه به اروپا، وی با پرداخت یک هزار لیره، امتیاز لاتاری در ایران را از شاه گرفت و به مبلغ چهار هزار لیره فروخت. به‌ دنبال این اتفاق، شاه او را از همه سِمت‌ها و القاب دولتی عزل کرد. ملکم نیز دست به انتشار روزنامه فارسی &amp;#039;&amp;#039;[[قانون (نشریه)|قانون]]&amp;#039;&amp;#039; زد و در آن اصول حکومت استبدادی ایران را به‌باد انتقاد گرفت و از بدگویی به صدراعظم و حتی شخصِ شاه فروگذار نکرد. پس از مرگ ناصرالدین‌شاه، به وزیر مختاری ایران در رم منصوب شد (۱۳۱۷ق) و تا هنگام مرگش در هفتادوهفت‌سالگی در همین سِمت بود. طبق وصیت‌نامه‌اش، جسد او را سوزاندند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
زندگی ملکم سراسر با اسرار آمیخته است. گروهی دانش، فضل، کیاست و سیاستمداری او را ستوده‌اند و بسیاری نیز او را شیاد، طماع، حقه‌باز و پول‌پرست نامیده‌اند. به‌هر روی، ملکم به اصول تمدن جدید غربی آشنا بود و رواج و گسترش آن را محتوم و اجتناب‌ناپذیر می‌دانست و ایرانیان را به اقتباس بدون قید و شرط از آن فرا می‌خواند، اما برای تبلیغ و پیشبرد نظر خود، چنان وانمود می‌کرد که همۀ این اصول در اسلام بوده و حتی برگرفته از آن است. آراء و نظرات ملکم‌ خان در رسالات و مقالات او که در &amp;#039;&amp;#039;قانون&amp;#039;&amp;#039; منتشر می‌شد، مندرج است. وی با بسیاری از آزادی‌خواهان و تجددخواهان ایرانی مانند آخوندزاده، [[اسدآبادی ، سیدجمال الدین (۱۲۵۴ـ۱۳۱۴ق)|سید جمال‌الدین اسدآبادی]] و [[کرمانی، میرزا آقاخان|میرزا آقاخان کرمانی]] مراوده و مکاتبه داشت. یازده رساله وی به کوشش هاشم ربیع‌زاده با عنوان &amp;#039;&amp;#039;کلیات ملکم&amp;#039;&amp;#039; (تهران، ۱۳۳۵ش)، دوازده رساله دیگر نیز با مقدمه و حواشی [[محیط طباطبایی، محمد (نایین ۱۲۸۱ـ تهران ۱۳۷۱ش)|محیط طباطبایی]] با عنوان &amp;#039;&amp;#039;مجموعۀ آثار ملکم&amp;#039;&amp;#039; (تهران، ۱۳۲۷ش) و همۀ ۲۵ رساله با کوشش حجت‌الله اصیل با عنوان &amp;#039;&amp;#039;رساله‌های میرزا ملکم خان ناظم‌الدوله&amp;#039;&amp;#039; (تهران، ۱۳۸۱ش) به چاپ رسیده‌اند. [[الگار، حامد (۱۹۴۰)|حامد الگار]] کتابی پیرامون زندگی و شخصیت او تألیف کرده است.&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&amp;lt;!--38405300--&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[رده:تاریخ ایران]]&lt;br /&gt;
[[رده:دورۀ قاجار]]&lt;br /&gt;
[[رده:جامعه شناسی]]&lt;br /&gt;
[[رده:نهادهای اجتماعی، تأسیسات و انجمن ها]]&lt;br /&gt;
[[رده:رسانه ها و ارتباطات]]&lt;br /&gt;
[[رده:رسانه های دیداری و شنیداری ایران]]&lt;br /&gt;
[[رده:(علوم سیاسی)علوم سیاسی]]&lt;br /&gt;
[[رده:تشکل های حزبی، سیاسی و تروریستی]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Amir</name></author>
	</entry>
</feed>