https://wikijoo.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82 2026-07-03T18:08:12Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.41.0 https://wikijoo.ir/index.php?title=%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82&diff=2010294591&oldid=prev 2026-06-17T07:21:54Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۷ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۲۱</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:2042149160.jpg|جایگزین=برتراند راسل|بندانگشتی|برتراند راسل]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:2042149160.jpg|جایگزین=برتراند راسل|بندانگشتی|برتراند راسل]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;p dir="RTL" style="text-align: justify;"&gt;منطق&lt;/p&gt; &lt;p dir="RTL" style="text-align: justify;"&gt;دانشی مشتمل بر مجموعه اصول و قواعدی برای درست اندیشیدن و مصون ماندن از خطای تفکر. دانستن منطق&lt;ref&gt;logic&lt;/ref&gt; سنجه و مقیاسی را در اختیار آدمی می‌گذارد که هنگام اندیشیدن به هرموضوعی قادر به استدلال و استنتاج صحیح باشد. علی بن محمد جرجانی استرآبادی (متکلم و منطق­‌دان شیعی) در تعریف منطق می‌گوید: "آلة قانونیة تعصم مراعاتها الذهن عن الخطا فی الفکر" یعنی منطق ابزاری است از نوع قاعده و قانون که مراعات کردن و به‌کار بردن آن ذهن را از خطای در تفکر نگه می‌دارد. به طور کلی منطق دو چیز را به انسان می­‌آموزد: 1. راه صحیح تعریف کردن و شناساندن؛ 2. راه درست استدلال کردن برای اثبات یک مسأله.&lt;/p&gt; &lt;p dir="RTL" style="text-align: justify;"&gt;'''حوزه­‌های کارکردی منطق:'''&lt;/p&gt; &lt;p dir="RTL" style="text-align: justify;"&gt;1.تعریف:&lt;/p&gt; &lt;p dir="RTL" style="text-align: justify;"&gt;تعریف در حوزه‌­ی مفاهیم (تصورات) و به معنای روش درستِ درک و شناسایی مفاهیم است. شکل­‌های تعریف یک مفهوم به چهار صورت است: الف. جنس قریب + فصل قریب (حد تام)، مانند حیوان ناطق برای انسان؛ ب. جنس بعید + فصل قریب (حد ناقص)، مانند جسم ناطق برای انسان؛ ج. جنس قریب + عرضی خاص (رسم تام)، مانند حیوان کاتب برای انسان؛ د. جنس بعید + عرضی خاص (رسم ناقص)، مانند جسم کاتب برای انسان.&lt;/p&gt; &lt;p dir="RTL" style="text-align: justify;"&gt;2. استدلال (یا: حجت/ احتجاج):&lt;/p&gt; &lt;p dir="RTL" style="text-align: justify;"&gt;[[استدلال|استدلال]] در حوزه‌­ی قضایا (تصدیقات) و به معنای روش درستِ درک و شناسایی قضایا است. در استدلال، موضوعاتی مانند اقسام [[قضیه|قضیه]] (حملی، شرطی)، مواد قضیه و [[صناعات_خمس|صناعات_خمس]] ([[برهان|برهان]]، [[خطابه|خطابه]]، [[جدل|جدل]]، شعر و [[سفسطه|سفسطه]]) مطرحند.&lt;/p&gt; &lt;p style="text-align: justify;"&gt;'''تاریخچه:''' &lt;/p&gt; &lt;p style="text-align: justify;"&gt;منطق در دوره­‌هایی بخشی از فلسفه فرض می‌­شده است و قواعد و قوانینش نخستین بار در یونان باستان و توسط ارسطو استخراج و تدوین شدند. عنوان منطق را اولین بار، در دوره­‌ی فلسفه­‌ی میان­‌افلاطونی، شارحان یونانی آثار ارسطو به این فن اطلاق کردند و بعد از اسکندر افرودیسی&lt;ref&gt;Alexander of Aphrodisias&lt;/ref&gt; ، استفاده از این اسم، عمومیت یافت. با شروع عصر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">"نهضت ترجمه"، </del>متفکران مسلمان، برای منطق ارزش و اعتبار بالایی قائل بودند و گاهی آن را منطق و گاهی میزان می­‌نامیدند. چنان­‌که در نظر فارابی، این علم در راس تمام علوم جای دارد؛ زیرا احکام و قوانین منطقی در تمام علوم و رشته‌­ها جاری و برقرار است. در نظر غزالی، منطق برای هرعلمی معیار است. و نزد برخی دیگر از فلاسفه، منطق، هنر اندیشیدن است. در جهان اسلام حکمای بزرگی مانند فارابی و بوعلی سینا نقش بسیاری در تکمیل این علم داشته‌اند. بزرگترین کتاب منطق که در میان مسلمانان تدوین شد، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شفای</del>&gt; <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابن سیناست </del>که چندین برابر منطق ارسطوست. بعد از این دوره و به تبع مسلمانان، نوشته‌های ارسطو درباره­‌ی منطق، در دوره بیزانسی به صورت مجموعه‌ای یگانه تدوین و به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نامارگانون</del>&lt;ref&gt;Organon&lt;/ref&gt; (ارغنون) گردآوری شد. در قرن هجدهم، فیلسوف پرآوازه­ی آلمانی، ایمانوئل کانت&lt;ref&gt;Immanuel Kant&lt;/ref&gt;، ادعا کرد که منطق دیگر به پایان رسیده ‌است و به چیزی بیش‌تر از منطق ارسطویی نیاز نیست. با این‌ حال در پایان قرنِ نوزدهم انفجاری در دانش منطق روی داد و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حجمِ </del>انبوهی از مطالعات به آن افزوده شد. این پیشرفت‌ها با کارهایِ ریاضی­دان و فیلسوفِ آلمانی فرگه&lt;ref&gt;Friedrich Ludwig Gottlob Frege&lt;/ref&gt; و شاگردِ انگلیسیِ او، راسل&lt;ref&gt;Bertrand Russell&lt;/ref&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">،آغاز </del>شد. پس از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آنها </del>نیاز به کارهایِ دیگری در زمینه‌یمنطق احساس شد که در آغاز، شگفت یا غیرِ ضروری به نظر می‌رسید. انواعِ تازه‌ای از منطق (مانند <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منطقِ </del>ربط، منطقِ زمان، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منطقِ </del>موجهات و منطق‌های چندارزشی) در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اثرِ </del>این احساس که <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منطقِ </del>فرگه و راسل برایِ برخی اهداف یا نیازها کافی نیستند، پدید آمدند.&lt;/p&gt; &lt;p style="text-align: justify;"&gt;&lt;/p&gt; &lt;p style="text-align: justify;"&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;منابع:&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;p dir="RTL" style="text-align: justify;"&gt;منطق&lt;/p&gt; &lt;p dir="RTL" style="text-align: justify;"&gt;دانشی مشتمل بر مجموعه اصول و قواعدی برای درست اندیشیدن و مصون ماندن از خطای تفکر. دانستن منطق&lt;ref&gt;logic&lt;/ref&gt; سنجه و مقیاسی را در اختیار آدمی می‌گذارد که هنگام اندیشیدن به هرموضوعی قادر به استدلال و استنتاج صحیح باشد. علی بن محمد جرجانی استرآبادی (متکلم و منطق­‌دان شیعی) در تعریف منطق می‌گوید: "آلة قانونیة تعصم مراعاتها الذهن عن الخطا فی الفکر" یعنی منطق ابزاری است از نوع قاعده و قانون که مراعات کردن و به‌کار بردن آن ذهن را از خطای در تفکر نگه می‌دارد. به طور کلی منطق دو چیز را به انسان می­‌آموزد: 1. راه صحیح تعریف کردن و شناساندن؛ 2. راه درست استدلال کردن برای اثبات یک مسأله.&lt;/p&gt; &lt;p dir="RTL" style="text-align: justify;"&gt;'''حوزه­‌های کارکردی منطق:'''&lt;/p&gt; &lt;p dir="RTL" style="text-align: justify;"&gt;1.تعریف:&lt;/p&gt; &lt;p dir="RTL" style="text-align: justify;"&gt;تعریف در حوزه‌­ی مفاهیم (تصورات) و به معنای روش درستِ درک و شناسایی مفاهیم است. شکل­‌های تعریف یک مفهوم به چهار صورت است: الف. جنس قریب + فصل قریب (حد تام)، مانند حیوان ناطق برای انسان؛ ب. جنس بعید + فصل قریب (حد ناقص)، مانند جسم ناطق برای انسان؛ ج. جنس قریب + عرضی خاص (رسم تام)، مانند حیوان کاتب برای انسان؛ د. جنس بعید + عرضی خاص (رسم ناقص)، مانند جسم کاتب برای انسان.&lt;/p&gt; &lt;p dir="RTL" style="text-align: justify;"&gt;2. استدلال (یا: حجت/ احتجاج):&lt;/p&gt; &lt;p dir="RTL" style="text-align: justify;"&gt;[[استدلال|استدلال]] در حوزه‌­ی قضایا (تصدیقات) و به معنای روش درستِ درک و شناسایی قضایا است. در استدلال، موضوعاتی مانند اقسام [[قضیه|قضیه]] (حملی، شرطی)، مواد قضیه و [[صناعات_خمس|صناعات_خمس]] ([[برهان|برهان]]، [[خطابه|خطابه]]، [[جدل|جدل]]، شعر و [[سفسطه|سفسطه]]) مطرحند.&lt;/p&gt; &lt;p style="text-align: justify;"&gt;'''تاریخچه:''' &lt;/p&gt; &lt;p style="text-align: justify;"&gt;منطق در دوره­‌هایی بخشی از فلسفه فرض می‌­شده است و قواعد و قوانینش نخستین بار در یونان باستان و توسط <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ارسطو <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(۳۸۴ـ ۳۲۲پ م)|ارسطو]] </ins>استخراج و تدوین شدند. عنوان منطق را اولین بار، در دوره­‌ی فلسفه­‌ی میان­‌افلاطونی، شارحان یونانی آثار ارسطو به این فن اطلاق کردند و بعد از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>اسکندر افرودیسی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>&lt;ref&gt;Alexander of Aphrodisias&lt;/ref&gt; ، استفاده از این اسم، عمومیت یافت. با شروع عصر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«نهضت ترجمه»، </ins>متفکران مسلمان، برای منطق ارزش و اعتبار بالایی قائل بودند و گاهی آن را منطق و گاهی میزان می­‌نامیدند. چنان­‌که در نظر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>فارابی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابونصر محمد (فاراب ۲۵۷ـ دمشق ۳۳۸ق)|فارابی]]، </ins>این علم در راس تمام علوم جای دارد؛ زیرا احکام و قوانین منطقی در تمام علوم و رشته‌­ها جاری و برقرار است. در نظر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>غزالی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابوحامد محمد (طوس ۴۵۰ـ همان جا ۵۰۵ق)|غزالی]]، </ins>منطق برای هرعلمی معیار است. و نزد برخی دیگر از فلاسفه، منطق، هنر اندیشیدن است. در جهان اسلام حکمای بزرگی مانند فارابی و بوعلی سینا نقش بسیاری در تکمیل این علم داشته‌اند. بزرگترین کتاب منطق که در میان مسلمانان تدوین شد، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''[[شفاء|شفا]]''ی [[ابن سینا، حسین بن عبدالله (خرمیثن ۳۷۰ـ همدان ۴۲۸)|ابن سینا]]&lt;nowiki/</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ست </ins>که چندین برابر منطق ارسطوست. بعد از این دوره و به تبع مسلمانان، نوشته‌های ارسطو درباره­‌ی منطق، در دوره بیزانسی به صورت مجموعه‌ای یگانه تدوین و به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نام ''ارگانون''</ins>&lt;ref&gt;Organon&lt;/ref&gt; (ارغنون) گردآوری شد. در قرن هجدهم، فیلسوف پرآوازه­ی آلمانی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کانت، ایمانوئل|</ins>ایمانوئل کانت<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>&lt;ref&gt;Immanuel Kant&lt;/ref&gt;، ادعا کرد که منطق دیگر به پایان رسیده ‌است و به چیزی بیش‌تر از منطق ارسطویی نیاز نیست. با این‌ حال در پایان قرنِ نوزدهم انفجاری در دانش منطق روی داد و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حجم </ins>انبوهی از مطالعات به آن افزوده شد. این پیشرفت‌ها با کارهایِ ریاضی­دان و فیلسوفِ آلمانی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[فرگه، گوتلوب (۱۸۴۸ـ۱۹۲۵)|</ins>فرگه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>&lt;ref&gt;Friedrich Ludwig Gottlob Frege&lt;/ref&gt; و شاگردِ انگلیسیِ او، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[راسل، برتراند (۱۸۷۲ـ۱۹۷۰)|</ins>راسل<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>&lt;ref&gt;Bertrand Russell&lt;/ref&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">، آغاز </ins>شد. پس از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن‌ها </ins>نیاز به کارهایِ دیگری در زمینه‌یمنطق احساس شد که در آغاز، شگفت یا غیرِ ضروری به نظر می‌رسید. انواعِ تازه‌ای از منطق (مانند <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منطق </ins>ربط، منطقِ زمان، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منطق </ins>موجهات و منطق‌های چندارزشی) در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اثر </ins>این احساس که <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منطق </ins>فرگه و راسل برایِ برخی اهداف یا نیازها کافی نیستند، پدید آمدند.&lt;/p&gt; &lt;p style="text-align: justify;"&gt;&lt;/p&gt; &lt;p style="text-align: justify;"&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;منابع:&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*&#039;&#039;درآمدی به منطق جدید&#039;&#039;: ضیاء موحد؛ سازمان انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی، چاپ اول: 1368.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*&#039;&#039;درآمدی به منطق جدید&#039;&#039;: ضیاء موحد؛ سازمان انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی، چاپ اول: 1368.</div></td></tr> </table>

Mohammadi3 https://wikijoo.ir/index.php?title=%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82&diff=2010294590&oldid=prev 2026-06-17T07:17:10Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۷ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۱۷</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:2042149160.jpg|جایگزین=برتراند راسل|بندانگشتی|برتراند راسل]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:2042149160.jpg|جایگزین=برتراند راسل|بندانگشتی|برتراند راسل]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;p dir="RTL" style="text-align: justify;"&gt;منطق&lt;/p&gt; &lt;p dir="RTL" style="text-align: justify;"&gt;دانشی مشتمل بر مجموعه اصول و قواعدی برای درست اندیشیدن و مصون ماندن از خطای تفکر. دانستن منطق&lt;ref&gt;logic&lt;/ref&gt; سنجه و مقیاسی را در اختیار آدمی می‌گذارد که هنگام اندیشیدن به هرموضوعی قادر به استدلال و استنتاج صحیح باشد. علی بن محمد جرجانی استرآبادی (متکلم و منطق­‌دان شیعی) در تعریف منطق می‌گوید: "آلة قانونیة تعصم مراعاتها الذهن عن الخطا فی الفکر" یعنی منطق ابزاری است از نوع قاعده و قانون که مراعات کردن و به‌کار بردن آن ذهن را از خطای در تفکر نگه می‌دارد. به طور کلی منطق دو چیز را به انسان می­‌آموزد: 1. راه صحیح تعریف کردن و شناساندن؛ 2. راه درست استدلال کردن برای اثبات یک مسأله.&lt;/p&gt; &lt;p dir="RTL" style="text-align: justify;"&gt;'''حوزه­‌های کارکردی منطق:'''&lt;/p&gt; &lt;p dir="RTL" style="text-align: justify;"&gt;1.تعریف:&lt;/p&gt; &lt;p dir="RTL" style="text-align: justify;"&gt;تعریف در حوزه‌­ی مفاهیم (تصورات) و به معنای روش درستِ درک و شناسایی مفاهیم است. شکل­‌های تعریف یک مفهوم به چهار صورت است: الف. جنس قریب + فصل قریب (حد تام)، مانند حیوان ناطق برای انسان؛ ب. جنس بعید + فصل قریب (حد ناقص)، مانند جسم ناطق برای انسان؛ ج. جنس قریب + عرضی خاص (رسم تام)، مانند حیوان کاتب برای انسان؛ د. جنس بعید + عرضی خاص (رسم ناقص)، مانند جسم کاتب برای انسان.&lt;/p&gt; &lt;p dir="RTL" style="text-align: justify;"&gt;2. استدلال (یا: حجت/ احتجاج):&lt;/p&gt; &lt;p dir="RTL" style="text-align: justify;"&gt;[[استدلال|استدلال]] در حوزه‌­ی قضایا (تصدیقات) و به معنای روش درستِ درک و شناسایی قضایا است. در استدلال، موضوعاتی مانند اقسام [[قضیه|قضیه]] (حملی، شرطی)، مواد قضیه و [[صناعات_خمس|صناعات_خمس]] ([[برهان|برهان]]، [[خطابه|خطابه]]، [[جدل|جدل]]، شعر و [[سفسطه|سفسطه]]) مطرحند.&lt;/p&gt; &lt;p style="text-align: justify;"&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span dir="RTL"&gt;</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;p dir="RTL" style="text-align: justify;"&gt;منطق&lt;/p&gt; &lt;p dir="RTL" style="text-align: justify;"&gt;دانشی مشتمل بر مجموعه اصول و قواعدی برای درست اندیشیدن و مصون ماندن از خطای تفکر. دانستن منطق&lt;ref&gt;logic&lt;/ref&gt; سنجه و مقیاسی را در اختیار آدمی می‌گذارد که هنگام اندیشیدن به هرموضوعی قادر به استدلال و استنتاج صحیح باشد. علی بن محمد جرجانی استرآبادی (متکلم و منطق­‌دان شیعی) در تعریف منطق می‌گوید: "آلة قانونیة تعصم مراعاتها الذهن عن الخطا فی الفکر" یعنی منطق ابزاری است از نوع قاعده و قانون که مراعات کردن و به‌کار بردن آن ذهن را از خطای در تفکر نگه می‌دارد. به طور کلی منطق دو چیز را به انسان می­‌آموزد: 1. راه صحیح تعریف کردن و شناساندن؛ 2. راه درست استدلال کردن برای اثبات یک مسأله.&lt;/p&gt; &lt;p dir="RTL" style="text-align: justify;"&gt;'''حوزه­‌های کارکردی منطق:'''&lt;/p&gt; &lt;p dir="RTL" style="text-align: justify;"&gt;1.تعریف:&lt;/p&gt; &lt;p dir="RTL" style="text-align: justify;"&gt;تعریف در حوزه‌­ی مفاهیم (تصورات) و به معنای روش درستِ درک و شناسایی مفاهیم است. شکل­‌های تعریف یک مفهوم به چهار صورت است: الف. جنس قریب + فصل قریب (حد تام)، مانند حیوان ناطق برای انسان؛ ب. جنس بعید + فصل قریب (حد ناقص)، مانند جسم ناطق برای انسان؛ ج. جنس قریب + عرضی خاص (رسم تام)، مانند حیوان کاتب برای انسان؛ د. جنس بعید + عرضی خاص (رسم ناقص)، مانند جسم کاتب برای انسان.&lt;/p&gt; &lt;p dir="RTL" style="text-align: justify;"&gt;2. استدلال (یا: حجت/ احتجاج):&lt;/p&gt; &lt;p dir="RTL" style="text-align: justify;"&gt;[[استدلال|استدلال]] در حوزه‌­ی قضایا (تصدیقات) و به معنای روش درستِ درک و شناسایی قضایا است. در استدلال، موضوعاتی مانند اقسام [[قضیه|قضیه]] (حملی، شرطی)، مواد قضیه و [[صناعات_خمس|صناعات_خمس]] ([[برهان|برهان]]، [[خطابه|خطابه]]، [[جدل|جدل]]، شعر و [[سفسطه|سفسطه]]) مطرحند.&lt;/p&gt; &lt;p style="text-align: justify;"&gt;'''تاریخچه:''' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;/p&gt; &lt;p style="text-align: justify;"&gt;</ins>منطق در دوره­‌هایی بخشی از فلسفه فرض می‌­شده است و قواعد و قوانینش نخستین بار در یونان باستان و توسط ارسطو استخراج و تدوین شدند. عنوان منطق را اولین بار، در دوره­‌ی فلسفه­‌ی میان­‌افلاطونی، شارحان یونانی آثار ارسطو به این فن اطلاق کردند و بعد از اسکندر افرودیسی&lt;ref&gt;Alexander of Aphrodisias&lt;/ref&gt; ، استفاده از این اسم، عمومیت یافت. با شروع عصر "نهضت ترجمه"، متفکران مسلمان، برای منطق ارزش و اعتبار بالایی قائل بودند و گاهی آن را منطق و گاهی میزان می­‌نامیدند. چنان­‌که در نظر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فارابی، </ins>این علم در راس تمام علوم جای دارد؛ زیرا احکام و قوانین منطقی در تمام علوم و رشته‌­ها جاری و برقرار است. در نظر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">غزالی، </ins>منطق برای هرعلمی معیار است. و نزد برخی دیگر از فلاسفه، منطق، هنر اندیشیدن است. در جهان اسلام حکمای بزرگی مانند فارابی و بوعلی سینا نقش بسیاری در تکمیل این علم داشته‌اند. بزرگترین کتاب منطق که در میان مسلمانان تدوین شد، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شفای</ins>&gt; ابن سیناست که چندین برابر منطق ارسطوست. بعد از این دوره و به تبع مسلمانان، نوشته‌های ارسطو درباره­‌ی منطق، در دوره بیزانسی به صورت مجموعه‌ای یگانه تدوین و به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نامارگانون</ins>&lt;ref&gt;Organon&lt;/ref&gt; (ارغنون) گردآوری شد. در قرن هجدهم، فیلسوف <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پرآوازه­ی </ins>آلمانی، ایمانوئل کانت&lt;ref&gt;Immanuel Kant&lt;/ref&gt;، ادعا کرد که منطق دیگر به پایان رسیده ‌است و به چیزی بیش‌تر از منطق ارسطویی نیاز نیست. با این‌ حال در پایان قرنِ نوزدهم انفجاری در دانش منطق روی داد و حجمِ انبوهی از مطالعات به آن افزوده شد. این پیشرفت‌ها با کارهایِ ریاضی­دان و فیلسوفِ آلمانی فرگه&lt;ref&gt;Friedrich Ludwig Gottlob Frege&lt;/ref&gt; و شاگردِ انگلیسیِ او، راسل&lt;ref&gt;Bertrand Russell&lt;/ref&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">،آغاز </ins>شد. پس از آنها نیاز به کارهایِ دیگری در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زمینه‌یمنطق </ins>احساس شد که در آغاز، شگفت یا غیرِ ضروری به نظر می‌رسید. انواعِ تازه‌ای از منطق (مانند منطقِ ربط، منطقِ زمان، منطقِ موجهات و منطق‌های چندارزشی) در اثرِ این احساس که منطقِ فرگه و راسل برایِ برخی اهداف یا نیازها کافی نیستند، پدید آمدند.&lt;/p&gt; &lt;p style="text-align: justify;"&gt;&lt;/p&gt; &lt;p style="text-align: justify;"&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;منابع:&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''تاریخچه:'''  </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>منطق در دوره­‌هایی بخشی از فلسفه فرض می‌­شده است و قواعد و قوانینش نخستین بار در یونان باستان و توسط <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ارسطو_(۳۸۴ـ_۳۲۲پ_م)|</del>ارسطو<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </del>استخراج و تدوین شدند. عنوان منطق را اولین بار، در دوره­‌ی فلسفه­‌ی میان­‌افلاطونی، شارحان یونانی آثار ارسطو به این فن اطلاق کردند و بعد از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[اسکندر_افرودیسی|</del>اسکندر افرودیسی&lt;ref&gt;Alexander of Aphrodisias&lt;/ref&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]][[منطق#cite%20note-2|&lt;span class="mw-reflink-text"&gt;[2]&lt;/span&gt;]]</del>، استفاده از این اسم، عمومیت یافت. با شروع عصر "نهضت ترجمه"، متفکران مسلمان، برای منطق ارزش و اعتبار بالایی قائل بودند و گاهی آن را منطق و گاهی میزان می­‌نامیدند. چنان­‌که در نظر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ابونصر_محمد_فارابی|فارابی]]، </del>این علم در راس تمام علوم جای دارد؛ زیرا احکام و قوانین منطقی در تمام علوم و رشته‌­ها جاری و برقرار است. در نظر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ابوحامد_محمد_غزالی|غزالی]]، </del>منطق برای هرعلمی معیار است. و نزد برخی دیگر از فلاسفه، منطق، هنر اندیشیدن است. در جهان اسلام حکمای بزرگی مانند فارابی و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ابوعلی_سینا|</del>بوعلی سینا<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </del>نقش بسیاری در تکمیل این علم داشته‌اند. بزرگترین کتاب منطق که در میان مسلمانان تدوین شد، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[شفاء|''شفا''ی]]</del>&gt; ابن سیناست که چندین برابر منطق ارسطوست. بعد از این دوره و به تبع مسلمانان، نوشته‌های ارسطو درباره­‌ی منطق، در دوره بیزانسی به صورت مجموعه‌ای یگانه تدوین و به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نام''ارگانون</del>&lt;ref&gt;Organon&lt;/ref&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'' </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ارغنون|</del>ارغنون<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</del>) گردآوری شد. در قرن هجدهم، فیلسوف <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پرآوازه&lt;/span&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;­ی&lt;/span&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;&amp;nbsp;</del>آلمانی، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ایمانویل_کانت_(۱۷۲۴ـ۱۸۰۴)|</del>ایمانوئل کانت&lt;ref&gt;Immanuel Kant&lt;/ref&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]][[منطق#cite%20note-4|&lt;span class="mw-reflink-text"&gt;[4]&lt;/span&gt;]]</del>، ادعا کرد که منطق دیگر به پایان رسیده ‌است و به چیزی بیش‌تر از منطق ارسطویی نیاز نیست. با این‌ حال در پایان قرنِ نوزدهم انفجاری در دانش منطق روی داد و حجمِ انبوهی از مطالعات به آن افزوده شد. این پیشرفت‌ها با کارهایِ ریاضی­دان و فیلسوفِ آلمانی<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;/span&gt;&amp;nbsp;[[فرگه،_گوتلوب_(۱۸۴۸ـ۱۹۲۵)|&lt;span dir="RTL"&gt;</del>فرگه&lt;ref&gt;Friedrich Ludwig Gottlob Frege&lt;/ref<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&gt;&lt;/span&gt;]][[منطق#cite%20note-5|&lt;span class="mw-reflink-text"&gt;[5]&lt;/span&gt;]]&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"</del>&gt;و شاگردِ انگلیسیِ او، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[برتراند_راسل|</del>راسل&lt;ref&gt;Bertrand Russell&lt;/ref&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]][[منطق#cite%20note-6|&lt;span class="mw-reflink-text"&gt;[6]&lt;/span&gt;]]،&lt;/span&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;آغاز </del>شد. پس از آنها نیاز به کارهایِ دیگری در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زمینه‌&lt;/span&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;ی&lt;/span&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;منطق </del>احساس شد که در آغاز، شگفت یا غیرِ ضروری به نظر می‌رسید. انواعِ تازه‌ای از منطق (مانند منطقِ ربط، منطقِ زمان، منطقِ موجهات و منطق‌های چندارزشی) در اثرِ این احساس<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&amp;nbsp;</del>که منطقِ فرگه و راسل برایِ برخی اهداف یا نیازها کافی نیستند، پدید آمدند.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;/span&gt;</del>&lt;/p&gt; &lt;p style="text-align: justify;"&gt;&lt;/p&gt; &lt;p style="text-align: justify;"&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;منابع:&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;  </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span dir="RTL"&gt;</del>''درآمدی به منطق جدید'': ضیاء موحد؛ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;/span&gt;</del>سازمان انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی، چاپ اول: 1368.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*''درآمدی به منطق جدید'': ضیاء موحد؛ سازمان انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی، چاپ اول: 1368.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*&#039;&#039;فلسفه‌ی منطق:&#039;&#039; هاک سوزان، ترجمه سید محمدعلی حجتی؛ کتاب طه، چاپ دوم: 1395.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*&#039;&#039;فلسفه‌ی منطق:&#039;&#039; هاک سوزان، ترجمه سید محمدعلی حجتی؛ کتاب طه، چاپ دوم: 1395.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*&#039;&#039;منطق صوری&#039;&#039;: محمد خوانساری؛ آگاه، چاپ سوم: 1359.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*&#039;&#039;منطق صوری&#039;&#039;: محمد خوانساری؛ آگاه، چاپ سوم: 1359.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>----</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>----</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;p style="text-align: justify;"&gt;&amp;nbsp;&lt;/p&gt; &lt;p style="text-align: justify;"&gt;&amp;nbsp;&lt;/p&gt; </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category:منطق]]  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category:منطق]]  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category:(فلسفه ، منطق و کلام)اصطلاحات و مفاهیم]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category:(فلسفه ، منطق و کلام)اصطلاحات و مفاهیم]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;references /&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;references /&gt;</div></td></tr> </table>

Mohammadi3 https://wikijoo.ir/index.php?title=%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82&diff=2010294589&oldid=prev 2026-06-17T07:14:45Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۷ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۱۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:2042149160.jpg|جایگزین=برتراند راسل|بندانگشتی|برتراند راسل]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:2042149160.jpg|جایگزین=برتراند راسل|بندانگشتی|برتراند راسل]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;p dir=&quot;RTL&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;منطق&lt;/p&gt; &lt;p dir=&quot;RTL&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;دانشی مشتمل بر مجموعه اصول و قواعدی برای درست اندیشیدن و مصون ماندن از خطای تفکر. دانستن منطق&lt;ref&gt;logic&lt;/ref&gt; سنجه و مقیاسی را در اختیار آدمی می‌گذارد که هنگام اندیشیدن به هرموضوعی قادر به استدلال و استنتاج صحیح باشد. علی بن محمد جرجانی استرآبادی (متکلم و منطق­‌دان شیعی) در تعریف منطق می‌گوید: &quot;آلة قانونیة تعصم مراعاتها الذهن عن الخطا فی الفکر&quot; یعنی منطق ابزاری است از نوع قاعده و قانون که مراعات کردن و به‌کار بردن آن ذهن را از خطای در تفکر نگه می‌دارد. به طور کلی منطق دو چیز را به انسان می­‌آموزد: 1. راه صحیح تعریف کردن و شناساندن؛ 2. راه درست استدلال کردن برای اثبات یک مسأله.&lt;/p&gt; &lt;p dir=&quot;RTL&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&#039;&#039;&#039;حوزه­‌های کارکردی منطق:&#039;&#039;&#039;&lt;/p&gt; &lt;p dir=&quot;RTL&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;1.تعریف:&lt;/p&gt; &lt;p dir=&quot;RTL&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;تعریف در حوزه‌­ی مفاهیم (تصورات) و به معنای روش درستِ درک و شناسایی مفاهیم است. شکل­‌های تعریف یک مفهوم به چهار صورت است: الف. جنس قریب + فصل قریب (حد تام)، مانند حیوان ناطق برای انسان؛ ب. جنس بعید + فصل قریب (حد ناقص)، مانند جسم ناطق برای انسان؛ ج. جنس قریب + عرضی خاص (رسم تام)، مانند حیوان کاتب برای انسان؛ د. جنس بعید + عرضی خاص (رسم ناقص)، مانند جسم کاتب برای انسان.&lt;/p&gt; &lt;p dir=&quot;RTL&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;2. استدلال (یا: حجت/ احتجاج):&lt;/p&gt; &lt;p dir=&quot;RTL&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;[[استدلال|استدلال]] در حوزه‌­ی قضایا (تصدیقات) و به معنای روش درستِ درک و شناسایی قضایا است. در استدلال، موضوعاتی مانند اقسام [[قضیه|قضیه]] (حملی، شرطی)، مواد قضیه و [[صناعات_خمس|صناعات_خمس]] ([[برهان|برهان]]، [[خطابه|خطابه]]، [[جدل|جدل]]، شعر و [[سفسطه|سفسطه]]) مطرحند.&lt;/p&gt; &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span dir=&quot;RTL&quot;&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;p dir=&quot;RTL&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;منطق&lt;/p&gt; &lt;p dir=&quot;RTL&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;دانشی مشتمل بر مجموعه اصول و قواعدی برای درست اندیشیدن و مصون ماندن از خطای تفکر. دانستن منطق&lt;ref&gt;logic&lt;/ref&gt; سنجه و مقیاسی را در اختیار آدمی می‌گذارد که هنگام اندیشیدن به هرموضوعی قادر به استدلال و استنتاج صحیح باشد. علی بن محمد جرجانی استرآبادی (متکلم و منطق­‌دان شیعی) در تعریف منطق می‌گوید: &quot;آلة قانونیة تعصم مراعاتها الذهن عن الخطا فی الفکر&quot; یعنی منطق ابزاری است از نوع قاعده و قانون که مراعات کردن و به‌کار بردن آن ذهن را از خطای در تفکر نگه می‌دارد. به طور کلی منطق دو چیز را به انسان می­‌آموزد: 1. راه صحیح تعریف کردن و شناساندن؛ 2. راه درست استدلال کردن برای اثبات یک مسأله.&lt;/p&gt; &lt;p dir=&quot;RTL&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&#039;&#039;&#039;حوزه­‌های کارکردی منطق:&#039;&#039;&#039;&lt;/p&gt; &lt;p dir=&quot;RTL&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;1.تعریف:&lt;/p&gt; &lt;p dir=&quot;RTL&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;تعریف در حوزه‌­ی مفاهیم (تصورات) و به معنای روش درستِ درک و شناسایی مفاهیم است. شکل­‌های تعریف یک مفهوم به چهار صورت است: الف. جنس قریب + فصل قریب (حد تام)، مانند حیوان ناطق برای انسان؛ ب. جنس بعید + فصل قریب (حد ناقص)، مانند جسم ناطق برای انسان؛ ج. جنس قریب + عرضی خاص (رسم تام)، مانند حیوان کاتب برای انسان؛ د. جنس بعید + عرضی خاص (رسم ناقص)، مانند جسم کاتب برای انسان.&lt;/p&gt; &lt;p dir=&quot;RTL&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;2. استدلال (یا: حجت/ احتجاج):&lt;/p&gt; &lt;p dir=&quot;RTL&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;[[استدلال|استدلال]] در حوزه‌­ی قضایا (تصدیقات) و به معنای روش درستِ درک و شناسایی قضایا است. در استدلال، موضوعاتی مانند اقسام [[قضیه|قضیه]] (حملی، شرطی)، مواد قضیه و [[صناعات_خمس|صناعات_خمس]] ([[برهان|برهان]]، [[خطابه|خطابه]]، [[جدل|جدل]]، شعر و [[سفسطه|سفسطه]]) مطرحند.&lt;/p&gt; &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span dir=&quot;RTL&quot;&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''تاریخچه:''' <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;p style="text-align: justify;"&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;</del>منطق در دوره­‌هایی بخشی از فلسفه فرض می‌­شده است و قواعد و قوانینش نخستین بار در یونان باستان و توسط [[ارسطو_(۳۸۴ـ_۳۲۲پ_م)|ارسطو]] استخراج و تدوین شدند. عنوان منطق را اولین بار، در دوره­‌ی فلسفه­‌ی میان­‌افلاطونی، شارحان یونانی<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;</del>آثار ارسطو<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;</del>به این فن اطلاق کردند و بعد از [[اسکندر_افرودیسی|اسکندر افرودیسی&lt;ref&gt;Alexander of Aphrodisias&lt;/ref&gt;]][[منطق#cite%20note-2|&lt;span class="mw-reflink-text"&gt;[2]&lt;/span&gt;]]، استفاده از این اسم، عمومیت یافت. با شروع عصر "نهضت ترجمه"، متفکران مسلمان، برای منطق ارزش و اعتبار بالایی قائل بودند و گاهی آن را منطق و گاهی میزان می­‌نامیدند. چنان­‌که در نظر<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;</del>[[ابونصر_محمد_فارابی|فارابی]]، این علم در راس تمام علوم جای دارد؛ زیرا احکام و قوانین منطقی در تمام علوم و رشته‌­ها جاری و برقرار است. در نظر<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;</del>[[ابوحامد_محمد_غزالی|غزالی]]، منطق برای هرعلمی معیار است. و نزد برخی دیگر از فلاسفه، منطق، هنر اندیشیدن است.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;</del>در جهان اسلام حکمای بزرگی مانند فارابی و [[ابوعلی_سینا|بوعلی سینا]] نقش بسیاری در تکمیل این علم داشته‌اند.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;/span&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;</del>بزرگترین کتاب منطق که در میان مسلمانان<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;</del>تدوین شد، [[شفاء|''شفا''ی]]<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"</del>&gt;ابن سیناست که چندین برابر<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;</del>منطق ارسطوست.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;</del>بعد از این دوره و به تبع مسلمانان، نوشته‌های ارسطو درباره­‌ی منطق، در دوره<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;/span&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;­ی&lt;/span&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;</del>بیزانسی به صورت مجموعه‌ای یگانه تدوین و به نام<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;</del>''ارگانون&lt;ref&gt;Organon&lt;/ref&gt;'' ([[ارغنون|ارغنون]]) گردآوری شد. در قرن هجدهم، فیلسوف پرآوازه&lt;/span&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;­ی&lt;/span&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;&amp;nbsp;آلمانی،<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;</del>[[ایمانویل_کانت_(۱۷۲۴ـ۱۸۰۴)|ایمانوئل کانت&lt;ref&gt;Immanuel Kant&lt;/ref&gt;]][[منطق#cite%20note-4|&lt;span class="mw-reflink-text"&gt;[4]&lt;/span&gt;]]،<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;</del>ادعا کرد که منطق دیگر به پایان رسیده ‌است و به چیزی بیش‌تر از منطق ارسطویی نیاز نیست. با این‌ حال در پایان قرنِ نوزدهم انفجاری در دانش منطق روی داد و حجمِ انبوهی از مطالعات به آن افزوده شد. این پیشرفت‌ها با کارهایِ ریاضی­دان و فیلسوفِ آلمانی&lt;/span&gt;&amp;nbsp;[[فرگه،_گوتلوب_(۱۸۴۸ـ۱۹۲۵)|&lt;span dir="RTL"&gt;فرگه&lt;ref&gt;Friedrich Ludwig Gottlob Frege&lt;/ref&gt;&lt;/span&gt;]][[منطق#cite%20note-5|&lt;span class="mw-reflink-text"&gt;[5]&lt;/span&gt;]]&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;و شاگردِ انگلیسیِ او،<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;</del>[[برتراند_راسل|راسل&lt;ref&gt;Bertrand Russell&lt;/ref&gt;]][[منطق#cite%20note-6|&lt;span class="mw-reflink-text"&gt;[6]&lt;/span&gt;]]،&lt;/span&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;آغاز شد. پس از آنها نیاز به کارهایِ دیگری در زمینه‌&lt;/span&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;ی&lt;/span&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;منطق احساس شد که در آغاز، شگفت یا غیرِ ضروری به نظر می‌رسید. انواعِ تازه‌ای از منطق (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مانندِ&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;</del>منطقِ ربط،<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;</del>منطقِ زمان،<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;</del>منطقِ موجهات و<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;</del>منطق‌های چندارزشی) در اثرِ این احساس&amp;nbsp;که منطقِ فرگه و راسل برایِ برخی اهداف یا نیازها کافی نیستند، پدید آمدند.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt; &lt;p style="text-align: justify;"&gt;&lt;/p&gt; &lt;p style="text-align: justify;"&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;منابع:&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''تاریخچه:'''  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>منطق در دوره­‌هایی بخشی از فلسفه فرض می‌­شده است و قواعد و قوانینش نخستین بار در یونان باستان و توسط [[ارسطو_(۳۸۴ـ_۳۲۲پ_م)|ارسطو]] استخراج و تدوین شدند. عنوان منطق را اولین بار، در دوره­‌ی فلسفه­‌ی میان­‌افلاطونی، شارحان یونانی آثار ارسطو به این فن اطلاق کردند و بعد از [[اسکندر_افرودیسی|اسکندر افرودیسی&lt;ref&gt;Alexander of Aphrodisias&lt;/ref&gt;]][[منطق#cite%20note-2|&lt;span class="mw-reflink-text"&gt;[2]&lt;/span&gt;]]، استفاده از این اسم، عمومیت یافت. با شروع عصر "نهضت ترجمه"، متفکران مسلمان، برای منطق ارزش و اعتبار بالایی قائل بودند و گاهی آن را منطق و گاهی میزان می­‌نامیدند. چنان­‌که در نظر [[ابونصر_محمد_فارابی|فارابی]]، این علم در راس تمام علوم جای دارد؛ زیرا احکام و قوانین منطقی در تمام علوم و رشته‌­ها جاری و برقرار است. در نظر [[ابوحامد_محمد_غزالی|غزالی]]، منطق برای هرعلمی معیار است. و نزد برخی دیگر از فلاسفه، منطق، هنر اندیشیدن است. در جهان اسلام حکمای بزرگی مانند فارابی و [[ابوعلی_سینا|بوعلی سینا]] نقش بسیاری در تکمیل این علم داشته‌اند. بزرگترین کتاب منطق که در میان مسلمانان تدوین شد، [[شفاء|''شفا''ی]]&gt; ابن سیناست که چندین برابر منطق ارسطوست. بعد از این دوره و به تبع مسلمانان، نوشته‌های ارسطو درباره­‌ی منطق، در دوره بیزانسی به صورت مجموعه‌ای یگانه تدوین و به نام''ارگانون&lt;ref&gt;Organon&lt;/ref&gt;'' ([[ارغنون|ارغنون]]) گردآوری شد. در قرن هجدهم، فیلسوف پرآوازه&lt;/span&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;­ی&lt;/span&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;&amp;nbsp;آلمانی، [[ایمانویل_کانت_(۱۷۲۴ـ۱۸۰۴)|ایمانوئل کانت&lt;ref&gt;Immanuel Kant&lt;/ref&gt;]][[منطق#cite%20note-4|&lt;span class="mw-reflink-text"&gt;[4]&lt;/span&gt;]]، ادعا کرد که منطق دیگر به پایان رسیده ‌است و به چیزی بیش‌تر از منطق ارسطویی نیاز نیست. با این‌ حال در پایان قرنِ نوزدهم انفجاری در دانش منطق روی داد و حجمِ انبوهی از مطالعات به آن افزوده شد. این پیشرفت‌ها با کارهایِ ریاضی­دان و فیلسوفِ آلمانی&lt;/span&gt;&amp;nbsp;[[فرگه،_گوتلوب_(۱۸۴۸ـ۱۹۲۵)|&lt;span dir="RTL"&gt;فرگه&lt;ref&gt;Friedrich Ludwig Gottlob Frege&lt;/ref&gt;&lt;/span&gt;]][[منطق#cite%20note-5|&lt;span class="mw-reflink-text"&gt;[5]&lt;/span&gt;]]&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;و شاگردِ انگلیسیِ او، [[برتراند_راسل|راسل&lt;ref&gt;Bertrand Russell&lt;/ref&gt;]][[منطق#cite%20note-6|&lt;span class="mw-reflink-text"&gt;[6]&lt;/span&gt;]]،&lt;/span&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;آغاز شد. پس از آنها نیاز به کارهایِ دیگری در زمینه‌&lt;/span&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;ی&lt;/span&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;منطق احساس شد که در آغاز، شگفت یا غیرِ ضروری به نظر می‌رسید. انواعِ تازه‌ای از منطق (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مانند </ins>منطقِ ربط، منطقِ زمان، منطقِ موجهات و منطق‌های چندارزشی) در اثرِ این احساس&amp;nbsp;که منطقِ فرگه و راسل برایِ برخی اهداف یا نیازها کافی نیستند، پدید آمدند.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt; &lt;p style="text-align: justify;"&gt;&lt;/p&gt; &lt;p style="text-align: justify;"&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;منابع:&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*&lt;span dir=&quot;RTL&quot;&gt;&#039;&#039;درآمدی به منطق جدید&#039;&#039;: ضیاء موحد؛ &lt;/span&gt;سازمان انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی، چاپ اول: 1368.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*&lt;span dir=&quot;RTL&quot;&gt;&#039;&#039;درآمدی به منطق جدید&#039;&#039;: ضیاء موحد؛ &lt;/span&gt;سازمان انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی، چاپ اول: 1368.</div></td></tr> </table>

Mohammadi3 https://wikijoo.ir/index.php?title=%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82&diff=2010294588&oldid=prev 2026-06-17T07:09:52Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۷ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۰۹</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:2042149160.jpg|جایگزین=برتراند راسل|بندانگشتی|برتراند راسل]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:2042149160.jpg|جایگزین=برتراند راسل|بندانگشتی|برتراند راسل]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;p dir="RTL" style="text-align: justify;"&gt;منطق&lt;/p&gt; &lt;p dir="RTL" style="text-align: justify;"&gt;دانشی مشتمل بر مجموعه اصول و قواعدی برای درست اندیشیدن و مصون ماندن از خطای تفکر. دانستن منطق&lt;ref&gt;logic&lt;/ref&gt; سنجه و مقیاسی را در اختیار آدمی می‌گذارد که هنگام اندیشیدن به هرموضوعی قادر به استدلال و استنتاج صحیح باشد. علی بن محمد جرجانی استرآبادی (متکلم و منطق­‌دان شیعی) در تعریف منطق می‌گوید: "آلة قانونیة تعصم مراعاتها الذهن عن الخطا فی الفکر" یعنی منطق ابزاری است از نوع قاعده و قانون که مراعات کردن و به‌کار بردن آن ذهن را از خطای در تفکر نگه می‌دارد. به طور کلی منطق دو چیز را به انسان می­‌آموزد: 1. راه صحیح تعریف کردن و شناساندن؛ 2. راه درست استدلال کردن برای اثبات یک مسأله.&lt;/p&gt; &lt;p dir="RTL" style="text-align: justify;"&gt;'''حوزه­‌های کارکردی منطق:'''&lt;/p&gt; &lt;p dir="RTL" style="text-align: justify;"&gt;1.تعریف:&lt;/p&gt; &lt;p dir="RTL" style="text-align: justify;"&gt;تعریف در حوزه‌­ی مفاهیم (تصورات) و به معنای روش درستِ درک و شناسایی مفاهیم است. شکل­‌های تعریف یک مفهوم به چهار صورت است: الف. جنس قریب + فصل قریب (حد تام)، مانند حیوان ناطق برای انسان؛ ب. جنس بعید + فصل قریب (حد ناقص)، مانند جسم ناطق برای انسان؛ ج. جنس قریب + عرضی خاص (رسم تام)، مانند حیوان کاتب برای انسان؛ د. جنس بعید + عرضی خاص (رسم ناقص)، مانند جسم کاتب برای انسان.&lt;/p&gt; &lt;p dir="RTL" style="text-align: justify;"&gt;2. استدلال (یا: حجت/ احتجاج):&lt;/p&gt; &lt;p dir="RTL" style="text-align: justify;"&gt;[[استدلال|استدلال]] در حوزه‌­ی قضایا (تصدیقات) و به معنای روش درستِ درک و شناسایی قضایا است. در استدلال، موضوعاتی مانند اقسام [[قضیه|قضیه]] (حملی، شرطی)، مواد قضیه و [[صناعات_خمس|صناعات_خمس]] ([[برهان|برهان]]، [[خطابه|خطابه]]، [[جدل|جدل]]، شعر و [[سفسطه|سفسطه]]) مطرحند.&lt;/p&gt; &lt;p style="text-align: justify;"&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;'''تاریخچه:'''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;/span&gt;&lt;/p&gt; </del>&lt;p style="text-align: justify;"&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;منطق در دوره­‌هایی بخشی از فلسفه فرض می‌­شده است و قواعد و قوانینش نخستین بار در یونان باستان و توسط [[ارسطو_(۳۸۴ـ_۳۲۲پ_م)|ارسطو]] استخراج و تدوین شدند. عنوان منطق را اولین بار، در دوره­‌ی فلسفه­‌ی میان­‌افلاطونی، شارحان یونانی&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;آثار ارسطو&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;به این فن اطلاق کردند و بعد از [[اسکندر_افرودیسی|اسکندر افرودیسی&lt;ref&gt;Alexander of Aphrodisias&lt;/ref&gt;]][[منطق#cite%20note-2|&lt;span class="mw-reflink-text"&gt;[2]&lt;/span&gt;]]، استفاده از این اسم، عمومیت یافت. با شروع عصر "نهضت ترجمه"، متفکران مسلمان، برای منطق ارزش و اعتبار بالایی قائل بودند و گاهی آن را منطق و گاهی میزان می­‌نامیدند. چنان­‌که در نظر&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;[[ابونصر_محمد_فارابی|فارابی]]، این علم در راس تمام علوم جای دارد؛ زیرا احکام و قوانین منطقی در تمام علوم و رشته‌­ها جاری و برقرار است. در نظر&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;[[ابوحامد_محمد_غزالی|غزالی]]، منطق برای هرعلمی معیار است. و نزد برخی دیگر از فلاسفه، منطق، هنر اندیشیدن است.&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;در جهان اسلام حکمای بزرگی مانند فارابی و [[ابوعلی_سینا|بوعلی سینا]] نقش بسیاری در تکمیل این علم داشته‌اند.&lt;/span&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;بزرگترین کتاب منطق که در میان مسلمانان&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;تدوین شد، [[شفاء|''شفا''ی]]&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;ابن سیناست که چندین برابر&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;منطق ارسطوست.&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;بعد از این دوره و به تبع مسلمانان، نوشته‌های ارسطو درباره­‌ی منطق، در دوره&lt;/span&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;­ی&lt;/span&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;بیزانسی به صورت مجموعه‌ای یگانه تدوین و به نام&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;''ارگانون&lt;ref&gt;Organon&lt;/ref&gt;'' ([[ارغنون|ارغنون]]) گردآوری شد. در قرن هجدهم، فیلسوف پرآوازه&lt;/span&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;­ی&lt;/span&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;&amp;nbsp;آلمانی،&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;[[ایمانویل_کانت_(۱۷۲۴ـ۱۸۰۴)|ایمانوئل کانت&lt;ref&gt;Immanuel Kant&lt;/ref&gt;]][[منطق#cite%20note-4|&lt;span class="mw-reflink-text"&gt;[4]&lt;/span&gt;]]،&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;ادعا کرد که منطق دیگر به پایان رسیده ‌است و به چیزی بیش‌تر از منطق ارسطویی نیاز نیست. با این‌ حال در پایان قرنِ نوزدهم انفجاری در دانش منطق روی داد و حجمِ انبوهی از مطالعات به آن افزوده شد. این پیشرفت‌ها با کارهایِ ریاضی­دان و فیلسوفِ آلمانی&lt;/span&gt;&amp;nbsp;[[فرگه،_گوتلوب_(۱۸۴۸ـ۱۹۲۵)|&lt;span dir="RTL"&gt;فرگه&lt;ref&gt;Friedrich Ludwig Gottlob Frege&lt;/ref&gt;&lt;/span&gt;]][[منطق#cite%20note-5|&lt;span class="mw-reflink-text"&gt;[5]&lt;/span&gt;]]&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;و شاگردِ انگلیسیِ او،&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;[[برتراند_راسل|راسل&lt;ref&gt;Bertrand Russell&lt;/ref&gt;]][[منطق#cite%20note-6|&lt;span class="mw-reflink-text"&gt;[6]&lt;/span&gt;]]،&lt;/span&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;آغاز شد. پس از آنها نیاز به کارهایِ دیگری در زمینه‌&lt;/span&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;ی&lt;/span&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;منطق احساس شد که در آغاز، شگفت یا غیرِ ضروری به نظر می‌رسید. انواعِ تازه‌ای از منطق (مانندِ&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;منطقِ ربط،&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;منطقِ زمان،&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;منطقِ موجهات و&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;منطق‌های چندارزشی) در اثرِ این احساس&amp;nbsp;که منطقِ فرگه و راسل برایِ برخی اهداف یا نیازها کافی نیستند، پدید آمدند.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt; &lt;p style="text-align: justify;"&gt;&lt;/p&gt; &lt;p style="text-align: justify;"&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;منابع:&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;p dir="RTL" style="text-align: justify;"&gt;منطق&lt;/p&gt; &lt;p dir="RTL" style="text-align: justify;"&gt;دانشی مشتمل بر مجموعه اصول و قواعدی برای درست اندیشیدن و مصون ماندن از خطای تفکر. دانستن منطق&lt;ref&gt;logic&lt;/ref&gt; سنجه و مقیاسی را در اختیار آدمی می‌گذارد که هنگام اندیشیدن به هرموضوعی قادر به استدلال و استنتاج صحیح باشد. علی بن محمد جرجانی استرآبادی (متکلم و منطق­‌دان شیعی) در تعریف منطق می‌گوید: "آلة قانونیة تعصم مراعاتها الذهن عن الخطا فی الفکر" یعنی منطق ابزاری است از نوع قاعده و قانون که مراعات کردن و به‌کار بردن آن ذهن را از خطای در تفکر نگه می‌دارد. به طور کلی منطق دو چیز را به انسان می­‌آموزد: 1. راه صحیح تعریف کردن و شناساندن؛ 2. راه درست استدلال کردن برای اثبات یک مسأله.&lt;/p&gt; &lt;p dir="RTL" style="text-align: justify;"&gt;'''حوزه­‌های کارکردی منطق:'''&lt;/p&gt; &lt;p dir="RTL" style="text-align: justify;"&gt;1.تعریف:&lt;/p&gt; &lt;p dir="RTL" style="text-align: justify;"&gt;تعریف در حوزه‌­ی مفاهیم (تصورات) و به معنای روش درستِ درک و شناسایی مفاهیم است. شکل­‌های تعریف یک مفهوم به چهار صورت است: الف. جنس قریب + فصل قریب (حد تام)، مانند حیوان ناطق برای انسان؛ ب. جنس بعید + فصل قریب (حد ناقص)، مانند جسم ناطق برای انسان؛ ج. جنس قریب + عرضی خاص (رسم تام)، مانند حیوان کاتب برای انسان؛ د. جنس بعید + عرضی خاص (رسم ناقص)، مانند جسم کاتب برای انسان.&lt;/p&gt; &lt;p dir="RTL" style="text-align: justify;"&gt;2. استدلال (یا: حجت/ احتجاج):&lt;/p&gt; &lt;p dir="RTL" style="text-align: justify;"&gt;[[استدلال|استدلال]] در حوزه‌­ی قضایا (تصدیقات) و به معنای روش درستِ درک و شناسایی قضایا است. در استدلال، موضوعاتی مانند اقسام [[قضیه|قضیه]] (حملی، شرطی)، مواد قضیه و [[صناعات_خمس|صناعات_خمس]] ([[برهان|برهان]]، [[خطابه|خطابه]]، [[جدل|جدل]]، شعر و [[سفسطه|سفسطه]]) مطرحند.&lt;/p&gt; &lt;p style="text-align: justify;"&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''تاریخچه:''' &lt;p style="text-align: justify;"&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;منطق در دوره­‌هایی بخشی از فلسفه فرض می‌­شده است و قواعد و قوانینش نخستین بار در یونان باستان و توسط [[ارسطو_(۳۸۴ـ_۳۲۲پ_م)|ارسطو]] استخراج و تدوین شدند. عنوان منطق را اولین بار، در دوره­‌ی فلسفه­‌ی میان­‌افلاطونی، شارحان یونانی&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;آثار ارسطو&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;به این فن اطلاق کردند و بعد از [[اسکندر_افرودیسی|اسکندر افرودیسی&lt;ref&gt;Alexander of Aphrodisias&lt;/ref&gt;]][[منطق#cite%20note-2|&lt;span class="mw-reflink-text"&gt;[2]&lt;/span&gt;]]، استفاده از این اسم، عمومیت یافت. با شروع عصر "نهضت ترجمه"، متفکران مسلمان، برای منطق ارزش و اعتبار بالایی قائل بودند و گاهی آن را منطق و گاهی میزان می­‌نامیدند. چنان­‌که در نظر&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;[[ابونصر_محمد_فارابی|فارابی]]، این علم در راس تمام علوم جای دارد؛ زیرا احکام و قوانین منطقی در تمام علوم و رشته‌­ها جاری و برقرار است. در نظر&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;[[ابوحامد_محمد_غزالی|غزالی]]، منطق برای هرعلمی معیار است. و نزد برخی دیگر از فلاسفه، منطق، هنر اندیشیدن است.&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;در جهان اسلام حکمای بزرگی مانند فارابی و [[ابوعلی_سینا|بوعلی سینا]] نقش بسیاری در تکمیل این علم داشته‌اند.&lt;/span&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;بزرگترین کتاب منطق که در میان مسلمانان&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;تدوین شد، [[شفاء|''شفا''ی]]&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;ابن سیناست که چندین برابر&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;منطق ارسطوست.&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;بعد از این دوره و به تبع مسلمانان، نوشته‌های ارسطو درباره­‌ی منطق، در دوره&lt;/span&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;­ی&lt;/span&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;بیزانسی به صورت مجموعه‌ای یگانه تدوین و به نام&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;''ارگانون&lt;ref&gt;Organon&lt;/ref&gt;'' ([[ارغنون|ارغنون]]) گردآوری شد. در قرن هجدهم، فیلسوف پرآوازه&lt;/span&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;­ی&lt;/span&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;&amp;nbsp;آلمانی،&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;[[ایمانویل_کانت_(۱۷۲۴ـ۱۸۰۴)|ایمانوئل کانت&lt;ref&gt;Immanuel Kant&lt;/ref&gt;]][[منطق#cite%20note-4|&lt;span class="mw-reflink-text"&gt;[4]&lt;/span&gt;]]،&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;ادعا کرد که منطق دیگر به پایان رسیده ‌است و به چیزی بیش‌تر از منطق ارسطویی نیاز نیست. با این‌ حال در پایان قرنِ نوزدهم انفجاری در دانش منطق روی داد و حجمِ انبوهی از مطالعات به آن افزوده شد. این پیشرفت‌ها با کارهایِ ریاضی­دان و فیلسوفِ آلمانی&lt;/span&gt;&amp;nbsp;[[فرگه،_گوتلوب_(۱۸۴۸ـ۱۹۲۵)|&lt;span dir="RTL"&gt;فرگه&lt;ref&gt;Friedrich Ludwig Gottlob Frege&lt;/ref&gt;&lt;/span&gt;]][[منطق#cite%20note-5|&lt;span class="mw-reflink-text"&gt;[5]&lt;/span&gt;]]&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;و شاگردِ انگلیسیِ او،&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;[[برتراند_راسل|راسل&lt;ref&gt;Bertrand Russell&lt;/ref&gt;]][[منطق#cite%20note-6|&lt;span class="mw-reflink-text"&gt;[6]&lt;/span&gt;]]،&lt;/span&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;آغاز شد. پس از آنها نیاز به کارهایِ دیگری در زمینه‌&lt;/span&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;ی&lt;/span&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;منطق احساس شد که در آغاز، شگفت یا غیرِ ضروری به نظر می‌رسید. انواعِ تازه‌ای از منطق (مانندِ&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;منطقِ ربط،&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;منطقِ زمان،&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;منطقِ موجهات و&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;منطق‌های چندارزشی) در اثرِ این احساس&amp;nbsp;که منطقِ فرگه و راسل برایِ برخی اهداف یا نیازها کافی نیستند، پدید آمدند.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt; &lt;p style="text-align: justify;"&gt;&lt;/p&gt; &lt;p style="text-align: justify;"&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;منابع:&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*&lt;span dir=&quot;RTL&quot;&gt;&#039;&#039;درآمدی به منطق جدید&#039;&#039;: ضیاء موحد؛ &lt;/span&gt;سازمان انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی، چاپ اول: 1368.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*&lt;span dir=&quot;RTL&quot;&gt;&#039;&#039;درآمدی به منطق جدید&#039;&#039;: ضیاء موحد؛ &lt;/span&gt;سازمان انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی، چاپ اول: 1368.</div></td></tr> </table>

Mohammadi3 https://wikijoo.ir/index.php?title=%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82&diff=2010294587&oldid=prev 2026-06-17T07:06:38Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۷ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۰۶</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:2042149160.jpg|جایگزین=برتراند راسل|بندانگشتی|برتراند راسل]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:2042149160.jpg|جایگزین=برتراند راسل|بندانگشتی|برتراند راسل]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;p dir="RTL" style="text-align: justify;"&gt;منطق<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;/p&gt; &lt;p dir="RTL" style="text-align: justify;"&gt;&amp;nbsp;</del>&lt;/p&gt; &lt;p dir="RTL" style="text-align: justify;"&gt;دانشی مشتمل بر مجموعه اصول و قواعدی برای درست اندیشیدن و مصون ماندن از خطای تفکر. دانستن منطق&lt;ref&gt;logic&lt;/ref&gt; سنجه و مقیاسی را در اختیار آدمی می‌گذارد که هنگام اندیشیدن به هرموضوعی قادر به<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&amp;nbsp; استدلال </del>و استنتاج صحیح باشد. علی بن محمد جرجانی استرآبادی (متکلم و منطق­‌دان شیعی) در تعریف منطق می‌گوید: "آلة قانونیة تعصم مراعاتها الذهن عن الخطا فی الفکر" یعنی منطق ابزاری است از نوع قاعده و قانون که مراعات کردن و به‌کار بردن آن ذهن را از خطای در تفکر نگه می‌دارد. به طور کلی منطق دو چیز را به انسان می­‌آموزد: 1. راه صحیح تعریف کردن و شناساندن؛ 2. راه درست استدلال کردن برای اثبات یک مسأله.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;/p&gt; &lt;p dir="RTL" style="text-align: justify;"&gt;&amp;nbsp;</del>&lt;/p&gt; &lt;p dir="RTL" style="text-align: justify;"&gt;'''حوزه­‌های کارکردی منطق:'''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;/p&gt; &lt;p dir="RTL" style="text-align: justify;"&gt;&amp;nbsp;</del>&lt;/p&gt; &lt;p dir="RTL" style="text-align: justify;"&gt;1.تعریف:&lt;/p&gt; &lt;p dir="RTL" style="text-align: justify;"&gt;تعریف در حوزه‌­ی مفاهیم (تصورات) و به معنای روش درستِ درک و شناسایی مفاهیم است. شکل­‌های تعریف یک مفهوم به چهار صورت است: الف. جنس قریب + فصل قریب (حد تام)، مانند حیوان ناطق برای انسان؛ ب. جنس بعید + فصل قریب (حد ناقص)، مانند جسم ناطق برای انسان؛ ج. جنس قریب + عرضی خاص (رسم تام)، مانند حیوان کاتب برای انسان؛ د. جنس بعید + عرضی خاص (رسم ناقص)، مانند جسم کاتب برای انسان.&lt;/p&gt; &lt;p dir="RTL" style="text-align: justify;"&gt;2. استدلال (یا: حجت/ احتجاج):&lt;/p&gt; &lt;p dir="RTL" style="text-align: justify;"&gt;[[استدلال|استدلال]] در حوزه‌­ی قضایا (تصدیقات) و به معنای روش درستِ درک و شناسایی قضایا است. در استدلال، موضوعاتی مانند اقسام [[قضیه|قضیه]] (حملی، شرطی)، مواد قضیه و [[صناعات_خمس|صناعات_خمس]] ([[برهان|برهان]]، [[خطابه|خطابه]]، [[جدل|جدل]]، شعر و [[سفسطه|سفسطه]]) مطرحند.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;/p&gt; &lt;p style="text-align: justify;"&gt;&amp;nbsp;</del>&lt;/p&gt; &lt;p style="text-align: justify;"&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;'''تاریخچه:'''&lt;/span&gt;&lt;/p&gt; &lt;p style="text-align: justify;"&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;منطق در دوره­‌هایی بخشی از فلسفه فرض می‌­شده است و قواعد و قوانینش نخستین بار در یونان باستان و توسط [[ارسطو_(۳۸۴ـ_۳۲۲پ_م)|ارسطو]] استخراج و تدوین شدند. عنوان منطق را اولین بار، در دوره­‌ی فلسفه­‌ی میان­‌افلاطونی، شارحان یونانی&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;آثار ارسطو&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;به این فن اطلاق کردند و بعد از [[اسکندر_افرودیسی|اسکندر افرودیسی&lt;ref&gt;Alexander of Aphrodisias&lt;/ref&gt;]][[منطق#cite%20note-2|&lt;span class="mw-reflink-text"&gt;[2]&lt;/span&gt;]]، استفاده از این اسم، عمومیت یافت. با شروع عصر "نهضت ترجمه"، متفکران مسلمان، برای منطق ارزش و اعتبار بالایی قائل بودند و گاهی آن را منطق و گاهی میزان می­‌نامیدند. چنان­‌که در نظر&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;[[ابونصر_محمد_فارابی|فارابی]]، این علم در راس تمام علوم جای دارد؛ زیرا احکام و قوانین منطقی در تمام علوم و رشته‌­ها جاری و برقرار است. در نظر&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;[[ابوحامد_محمد_غزالی|غزالی]]، منطق برای هرعلمی معیار است. و نزد برخی دیگر از فلاسفه، منطق، هنر اندیشیدن است.&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;در جهان اسلام حکمای بزرگی مانند فارابی و [[ابوعلی_سینا|بوعلی سینا]] نقش بسیاری در تکمیل این علم داشته‌اند.&lt;/span&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;بزرگترین کتاب منطق که در میان مسلمانان&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;تدوین شد، [[شفاء|''شفا''ی]]&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;ابن سیناست که چندین برابر&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;منطق ارسطوست.&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;بعد از این دوره و به تبع مسلمانان، نوشته‌های ارسطو درباره­‌ی منطق، در دوره&lt;/span&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;­ی&lt;/span&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;بیزانسی به صورت مجموعه‌ای یگانه تدوین و به نام&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;''ارگانون&lt;ref&gt;Organon&lt;/ref&gt;'' ([[ارغنون|ارغنون]]) گردآوری شد. در قرن هجدهم، فیلسوف پرآوازه&lt;/span&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;­ی&lt;/span&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;&amp;nbsp;آلمانی،&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;[[ایمانویل_کانت_(۱۷۲۴ـ۱۸۰۴)|ایمانوئل کانت&lt;ref&gt;Immanuel Kant&lt;/ref&gt;]][[منطق#cite%20note-4|&lt;span class="mw-reflink-text"&gt;[4]&lt;/span&gt;]]،&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;ادعا کرد که منطق دیگر به پایان رسیده ‌است و به چیزی بیش‌تر از منطق ارسطویی نیاز نیست. با این‌ حال در پایان قرنِ نوزدهم انفجاری در دانش منطق روی داد و حجمِ انبوهی از مطالعات به آن افزوده شد. این پیشرفت‌ها با کارهایِ ریاضی­دان و فیلسوفِ آلمانی&lt;/span&gt;&amp;nbsp;[[فرگه،_گوتلوب_(۱۸۴۸ـ۱۹۲۵)|&lt;span dir="RTL"&gt;فرگه&lt;ref&gt;Friedrich Ludwig Gottlob Frege&lt;/ref&gt;&lt;/span&gt;]][[منطق#cite%20note-5|&lt;span class="mw-reflink-text"&gt;[5]&lt;/span&gt;]]&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;و شاگردِ انگلیسیِ او،&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;[[برتراند_راسل|راسل&lt;ref&gt;Bertrand Russell&lt;/ref&gt;]][[منطق#cite%20note-6|&lt;span class="mw-reflink-text"&gt;[6]&lt;/span&gt;]]،&lt;/span&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&amp;nbsp;</del>&lt;span dir="RTL"&gt;آغاز شد. پس از آنها نیاز به کارهایِ دیگری در زمینه‌&lt;/span&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;ی&lt;/span&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;منطق احساس شد که در آغاز، شگفت یا غیرِ ضروری به نظر می‌رسید. انواعِ تازه‌ای از منطق (مانندِ&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;منطقِ ربط،&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;منطقِ زمان،&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;منطقِ موجهات و&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;منطق‌های چندارزشی) در اثرِ این احساس&amp;nbsp;که منطقِ فرگه و راسل برایِ برخی اهداف یا نیازها کافی نیستند، پدید آمدند.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt; &lt;p style="text-align: justify;"&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&amp;nbsp;</del>&lt;/p&gt; &lt;p style="text-align: justify;"&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;منابع:&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;p dir="RTL" style="text-align: justify;"&gt;منطق&lt;/p&gt; &lt;p dir="RTL" style="text-align: justify;"&gt;دانشی مشتمل بر مجموعه اصول و قواعدی برای درست اندیشیدن و مصون ماندن از خطای تفکر. دانستن منطق&lt;ref&gt;logic&lt;/ref&gt; سنجه و مقیاسی را در اختیار آدمی می‌گذارد که هنگام اندیشیدن به هرموضوعی قادر به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">استدلال </ins>و استنتاج صحیح باشد. علی بن محمد جرجانی استرآبادی (متکلم و منطق­‌دان شیعی) در تعریف منطق می‌گوید: "آلة قانونیة تعصم مراعاتها الذهن عن الخطا فی الفکر" یعنی منطق ابزاری است از نوع قاعده و قانون که مراعات کردن و به‌کار بردن آن ذهن را از خطای در تفکر نگه می‌دارد. به طور کلی منطق دو چیز را به انسان می­‌آموزد: 1. راه صحیح تعریف کردن و شناساندن؛ 2. راه درست استدلال کردن برای اثبات یک مسأله.&lt;/p&gt; &lt;p dir="RTL" style="text-align: justify;"&gt;'''حوزه­‌های کارکردی منطق:'''&lt;/p&gt; &lt;p dir="RTL" style="text-align: justify;"&gt;1.تعریف:&lt;/p&gt; &lt;p dir="RTL" style="text-align: justify;"&gt;تعریف در حوزه‌­ی مفاهیم (تصورات) و به معنای روش درستِ درک و شناسایی مفاهیم است. شکل­‌های تعریف یک مفهوم به چهار صورت است: الف. جنس قریب + فصل قریب (حد تام)، مانند حیوان ناطق برای انسان؛ ب. جنس بعید + فصل قریب (حد ناقص)، مانند جسم ناطق برای انسان؛ ج. جنس قریب + عرضی خاص (رسم تام)، مانند حیوان کاتب برای انسان؛ د. جنس بعید + عرضی خاص (رسم ناقص)، مانند جسم کاتب برای انسان.&lt;/p&gt; &lt;p dir="RTL" style="text-align: justify;"&gt;2. استدلال (یا: حجت/ احتجاج):&lt;/p&gt; &lt;p dir="RTL" style="text-align: justify;"&gt;[[استدلال|استدلال]] در حوزه‌­ی قضایا (تصدیقات) و به معنای روش درستِ درک و شناسایی قضایا است. در استدلال، موضوعاتی مانند اقسام [[قضیه|قضیه]] (حملی، شرطی)، مواد قضیه و [[صناعات_خمس|صناعات_خمس]] ([[برهان|برهان]]، [[خطابه|خطابه]]، [[جدل|جدل]]، شعر و [[سفسطه|سفسطه]]) مطرحند.&lt;/p&gt; &lt;p style="text-align: justify;"&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;'''تاریخچه:'''&lt;/span&gt;&lt;/p&gt; &lt;p style="text-align: justify;"&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;منطق در دوره­‌هایی بخشی از فلسفه فرض می‌­شده است و قواعد و قوانینش نخستین بار در یونان باستان و توسط [[ارسطو_(۳۸۴ـ_۳۲۲پ_م)|ارسطو]] استخراج و تدوین شدند. عنوان منطق را اولین بار، در دوره­‌ی فلسفه­‌ی میان­‌افلاطونی، شارحان یونانی&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;آثار ارسطو&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;به این فن اطلاق کردند و بعد از [[اسکندر_افرودیسی|اسکندر افرودیسی&lt;ref&gt;Alexander of Aphrodisias&lt;/ref&gt;]][[منطق#cite%20note-2|&lt;span class="mw-reflink-text"&gt;[2]&lt;/span&gt;]]، استفاده از این اسم، عمومیت یافت. با شروع عصر "نهضت ترجمه"، متفکران مسلمان، برای منطق ارزش و اعتبار بالایی قائل بودند و گاهی آن را منطق و گاهی میزان می­‌نامیدند. چنان­‌که در نظر&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;[[ابونصر_محمد_فارابی|فارابی]]، این علم در راس تمام علوم جای دارد؛ زیرا احکام و قوانین منطقی در تمام علوم و رشته‌­ها جاری و برقرار است. در نظر&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;[[ابوحامد_محمد_غزالی|غزالی]]، منطق برای هرعلمی معیار است. و نزد برخی دیگر از فلاسفه، منطق، هنر اندیشیدن است.&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;در جهان اسلام حکمای بزرگی مانند فارابی و [[ابوعلی_سینا|بوعلی سینا]] نقش بسیاری در تکمیل این علم داشته‌اند.&lt;/span&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;بزرگترین کتاب منطق که در میان مسلمانان&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;تدوین شد، [[شفاء|''شفا''ی]]&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;ابن سیناست که چندین برابر&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;منطق ارسطوست.&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;بعد از این دوره و به تبع مسلمانان، نوشته‌های ارسطو درباره­‌ی منطق، در دوره&lt;/span&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;­ی&lt;/span&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;بیزانسی به صورت مجموعه‌ای یگانه تدوین و به نام&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;''ارگانون&lt;ref&gt;Organon&lt;/ref&gt;'' ([[ارغنون|ارغنون]]) گردآوری شد. در قرن هجدهم، فیلسوف پرآوازه&lt;/span&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;­ی&lt;/span&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;&amp;nbsp;آلمانی،&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;[[ایمانویل_کانت_(۱۷۲۴ـ۱۸۰۴)|ایمانوئل کانت&lt;ref&gt;Immanuel Kant&lt;/ref&gt;]][[منطق#cite%20note-4|&lt;span class="mw-reflink-text"&gt;[4]&lt;/span&gt;]]،&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;ادعا کرد که منطق دیگر به پایان رسیده ‌است و به چیزی بیش‌تر از منطق ارسطویی نیاز نیست. با این‌ حال در پایان قرنِ نوزدهم انفجاری در دانش منطق روی داد و حجمِ انبوهی از مطالعات به آن افزوده شد. این پیشرفت‌ها با کارهایِ ریاضی­دان و فیلسوفِ آلمانی&lt;/span&gt;&amp;nbsp;[[فرگه،_گوتلوب_(۱۸۴۸ـ۱۹۲۵)|&lt;span dir="RTL"&gt;فرگه&lt;ref&gt;Friedrich Ludwig Gottlob Frege&lt;/ref&gt;&lt;/span&gt;]][[منطق#cite%20note-5|&lt;span class="mw-reflink-text"&gt;[5]&lt;/span&gt;]]&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;و شاگردِ انگلیسیِ او،&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;[[برتراند_راسل|راسل&lt;ref&gt;Bertrand Russell&lt;/ref&gt;]][[منطق#cite%20note-6|&lt;span class="mw-reflink-text"&gt;[6]&lt;/span&gt;]]،&lt;/span&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;آغاز شد. پس از آنها نیاز به کارهایِ دیگری در زمینه‌&lt;/span&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;ی&lt;/span&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;منطق احساس شد که در آغاز، شگفت یا غیرِ ضروری به نظر می‌رسید. انواعِ تازه‌ای از منطق (مانندِ&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;منطقِ ربط،&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;منطقِ زمان،&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;منطقِ موجهات و&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir="RTL"&gt;منطق‌های چندارزشی) در اثرِ این احساس&amp;nbsp;که منطقِ فرگه و راسل برایِ برخی اهداف یا نیازها کافی نیستند، پدید آمدند.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt; &lt;p style="text-align: justify;"&gt;&lt;/p&gt; &lt;p style="text-align: justify;"&gt;&lt;span dir="RTL"&gt;منابع:&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*&lt;span dir=&quot;RTL&quot;&gt;&#039;&#039;درآمدی به منطق جدید&#039;&#039;: ضیاء موحد؛ &lt;/span&gt;سازمان انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی، چاپ اول: 1368.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*&lt;span dir=&quot;RTL&quot;&gt;&#039;&#039;درآمدی به منطق جدید&#039;&#039;: ضیاء موحد؛ &lt;/span&gt;سازمان انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی، چاپ اول: 1368.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*''فلسفه‌ی منطق:<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&amp;nbsp;</del>''هاک سوزان،<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&amp;nbsp;</del>ترجمه سید محمدعلی حجتی؛ کتاب طه، چاپ دوم: 1395.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*''فلسفه‌ی منطق:'' هاک سوزان، ترجمه سید محمدعلی حجتی؛ کتاب طه، چاپ دوم: 1395.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*&#039;&#039;منطق صوری&#039;&#039;: محمد خوانساری؛ آگاه، چاپ سوم: 1359.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>*&#039;&#039;منطق صوری&#039;&#039;: محمد خوانساری؛ آگاه، چاپ سوم: 1359.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&amp;nbsp;</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>----</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>----</div></td></tr> </table>

Mohammadi3 https://wikijoo.ir/index.php?title=%D9%85%D9%86%D8%B7%D9%82&diff=2010058539&oldid=prev 2019-09-28T06:09:30Z

<p></p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>[[پرونده:2042149160.jpg|جایگزین=برتراند راسل|بندانگشتی|برتراند راسل]]<br /> &lt;p dir=&quot;RTL&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;منطق&lt;/p&gt; &lt;p dir=&quot;RTL&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/p&gt; &lt;p dir=&quot;RTL&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;دانشی مشتمل بر مجموعه اصول و قواعدی برای درست اندیشیدن و مصون ماندن از خطای تفکر. دانستن منطق&lt;ref&gt;logic&lt;/ref&gt; سنجه و مقیاسی را در اختیار آدمی می‌گذارد که هنگام اندیشیدن به هرموضوعی قادر به&amp;nbsp; استدلال و استنتاج صحیح باشد. علی بن محمد جرجانی استرآبادی (متکلم و منطق­‌دان شیعی) در تعریف منطق می‌گوید: &quot;آلة قانونیة تعصم مراعاتها الذهن عن الخطا فی الفکر&quot; یعنی منطق ابزاری است از نوع قاعده و قانون که مراعات کردن و به‌کار بردن آن ذهن را از خطای در تفکر نگه می‌دارد. به طور کلی منطق دو چیز را به انسان می­‌آموزد: 1. راه صحیح تعریف کردن و شناساندن؛ 2. راه درست استدلال کردن برای اثبات یک مسأله.&lt;/p&gt; &lt;p dir=&quot;RTL&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/p&gt; &lt;p dir=&quot;RTL&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&#039;&#039;&#039;حوزه­‌های کارکردی منطق:&#039;&#039;&#039;&lt;/p&gt; &lt;p dir=&quot;RTL&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/p&gt; &lt;p dir=&quot;RTL&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;1.تعریف:&lt;/p&gt; &lt;p dir=&quot;RTL&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;تعریف در حوزه‌­ی مفاهیم (تصورات) و به معنای روش درستِ درک و شناسایی مفاهیم است. شکل­‌های تعریف یک مفهوم به چهار صورت است: الف. جنس قریب + فصل قریب (حد تام)، مانند حیوان ناطق برای انسان؛ ب. جنس بعید + فصل قریب (حد ناقص)، مانند جسم ناطق برای انسان؛ ج. جنس قریب + عرضی خاص (رسم تام)، مانند حیوان کاتب برای انسان؛ د. جنس بعید + عرضی خاص (رسم ناقص)، مانند جسم کاتب برای انسان.&lt;/p&gt; &lt;p dir=&quot;RTL&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;2. استدلال (یا: حجت/ احتجاج):&lt;/p&gt; &lt;p dir=&quot;RTL&quot; style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;[[استدلال|استدلال]] در حوزه‌­ی قضایا (تصدیقات) و به معنای روش درستِ درک و شناسایی قضایا است. در استدلال، موضوعاتی مانند اقسام [[قضیه|قضیه]] (حملی، شرطی)، مواد قضیه و [[صناعات_خمس|صناعات_خمس]] ([[برهان|برهان]]، [[خطابه|خطابه]]، [[جدل|جدل]]، شعر و [[سفسطه|سفسطه]]) مطرحند.&lt;/p&gt; &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/p&gt; &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span dir=&quot;RTL&quot;&gt;&#039;&#039;&#039;تاریخچه:&#039;&#039;&#039;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt; &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span dir=&quot;RTL&quot;&gt;منطق در دوره­‌هایی بخشی از فلسفه فرض می‌­شده است و قواعد و قوانینش نخستین بار در یونان باستان و توسط [[ارسطو_(۳۸۴ـ_۳۲۲پ_م)|ارسطو]] استخراج و تدوین شدند. عنوان منطق را اولین بار، در دوره­‌ی فلسفه­‌ی میان­‌افلاطونی، شارحان یونانی&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir=&quot;RTL&quot;&gt;آثار ارسطو&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir=&quot;RTL&quot;&gt;به این فن اطلاق کردند و بعد از [[اسکندر_افرودیسی|اسکندر افرودیسی&lt;ref&gt;Alexander of Aphrodisias&lt;/ref&gt;]][[منطق#cite%20note-2|&lt;span class=&quot;mw-reflink-text&quot;&gt;[2]&lt;/span&gt;]]، استفاده از این اسم، عمومیت یافت. با شروع عصر &quot;نهضت ترجمه&quot;، متفکران مسلمان، برای منطق ارزش و اعتبار بالایی قائل بودند و گاهی آن را منطق و گاهی میزان می­‌نامیدند. چنان­‌که در نظر&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir=&quot;RTL&quot;&gt;[[ابونصر_محمد_فارابی|فارابی]]، این علم در راس تمام علوم جای دارد؛ زیرا احکام و قوانین منطقی در تمام علوم و رشته‌­ها جاری و برقرار است. در نظر&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir=&quot;RTL&quot;&gt;[[ابوحامد_محمد_غزالی|غزالی]]، منطق برای هرعلمی معیار است. و نزد برخی دیگر از فلاسفه، منطق، هنر اندیشیدن است.&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir=&quot;RTL&quot;&gt;در جهان اسلام حکمای بزرگی مانند فارابی و [[ابوعلی_سینا|بوعلی سینا]] نقش بسیاری در تکمیل این علم داشته‌اند.&lt;/span&gt;&lt;span dir=&quot;RTL&quot;&gt;بزرگترین کتاب منطق که در میان مسلمانان&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir=&quot;RTL&quot;&gt;تدوین شد، [[شفاء|&#039;&#039;شفا&#039;&#039;ی]]&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir=&quot;RTL&quot;&gt;ابن سیناست که چندین برابر&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir=&quot;RTL&quot;&gt;منطق ارسطوست.&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir=&quot;RTL&quot;&gt;بعد از این دوره و به تبع مسلمانان، نوشته‌های ارسطو درباره­‌ی منطق، در دوره&lt;/span&gt;&lt;span dir=&quot;RTL&quot;&gt;­ی&lt;/span&gt;&lt;span dir=&quot;RTL&quot;&gt;بیزانسی به صورت مجموعه‌ای یگانه تدوین و به نام&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir=&quot;RTL&quot;&gt;&#039;&#039;ارگانون&lt;ref&gt;Organon&lt;/ref&gt;&#039;&#039; ([[ارغنون|ارغنون]]) گردآوری شد. در قرن هجدهم، فیلسوف پرآوازه&lt;/span&gt;&lt;span dir=&quot;RTL&quot;&gt;­ی&lt;/span&gt;&lt;span dir=&quot;RTL&quot;&gt;&amp;nbsp;آلمانی،&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir=&quot;RTL&quot;&gt;[[ایمانویل_کانت_(۱۷۲۴ـ۱۸۰۴)|ایمانوئل کانت&lt;ref&gt;Immanuel Kant&lt;/ref&gt;]][[منطق#cite%20note-4|&lt;span class=&quot;mw-reflink-text&quot;&gt;[4]&lt;/span&gt;]]،&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir=&quot;RTL&quot;&gt;ادعا کرد که منطق دیگر به پایان رسیده ‌است و به چیزی بیش‌تر از منطق ارسطویی نیاز نیست. با این‌ حال در پایان قرنِ نوزدهم انفجاری در دانش منطق روی داد و حجمِ انبوهی از مطالعات به آن افزوده شد. این پیشرفت‌ها با کارهایِ ریاضی­دان و فیلسوفِ آلمانی&lt;/span&gt;&amp;nbsp;[[فرگه،_گوتلوب_(۱۸۴۸ـ۱۹۲۵)|&lt;span dir=&quot;RTL&quot;&gt;فرگه&lt;ref&gt;Friedrich Ludwig Gottlob Frege&lt;/ref&gt;&lt;/span&gt;]][[منطق#cite%20note-5|&lt;span class=&quot;mw-reflink-text&quot;&gt;[5]&lt;/span&gt;]]&amp;nbsp;&lt;span dir=&quot;RTL&quot;&gt;و شاگردِ انگلیسیِ او،&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir=&quot;RTL&quot;&gt;[[برتراند_راسل|راسل&lt;ref&gt;Bertrand Russell&lt;/ref&gt;]][[منطق#cite%20note-6|&lt;span class=&quot;mw-reflink-text&quot;&gt;[6]&lt;/span&gt;]]،&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir=&quot;RTL&quot;&gt;آغاز شد. پس از آنها نیاز به کارهایِ دیگری در زمینه‌&lt;/span&gt;&lt;span dir=&quot;RTL&quot;&gt;ی&lt;/span&gt;&lt;span dir=&quot;RTL&quot;&gt;منطق احساس شد که در آغاز، شگفت یا غیرِ ضروری به نظر می‌رسید. انواعِ تازه‌ای از منطق (مانندِ&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir=&quot;RTL&quot;&gt;منطقِ ربط،&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir=&quot;RTL&quot;&gt;منطقِ زمان،&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir=&quot;RTL&quot;&gt;منطقِ موجهات و&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span dir=&quot;RTL&quot;&gt;منطق‌های چندارزشی) در اثرِ این احساس&amp;nbsp;که منطقِ فرگه و راسل برایِ برخی اهداف یا نیازها کافی نیستند، پدید آمدند.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt; &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/p&gt; &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;span dir=&quot;RTL&quot;&gt;منابع:&lt;/span&gt;&lt;/p&gt; <br /> <br /> *&lt;span dir=&quot;RTL&quot;&gt;&#039;&#039;درآمدی به منطق جدید&#039;&#039;: ضیاء موحد؛ &lt;/span&gt;سازمان انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی، چاپ اول: 1368.<br /> *&#039;&#039;فلسفه‌ی منطق:&amp;nbsp;&#039;&#039;هاک سوزان،&amp;nbsp;ترجمه سید محمدعلی حجتی؛ کتاب طه، چاپ دوم: 1395.<br /> *&#039;&#039;منطق صوری&#039;&#039;: محمد خوانساری؛ آگاه، چاپ سوم: 1359.<br /> <br /> &amp;nbsp;<br /> <br /> ----<br /> &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/p&gt; &lt;p style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/p&gt; <br /> [[Category:منطق]] <br /> [[Category:(فلسفه ، منطق و کلام)اصطلاحات و مفاهیم]]<br /> &lt;references /&gt;</div>

Reza rouzbahani