https://wikijoo.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%85%DA%A9%D8%AA%D8%A8_%D9%87%D8%B1%D8%A7%D8%AAمکتب هرات - تاریخچهٔ نسخهها2026-04-14T04:11:56Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.0https://wikijoo.ir/index.php?title=%D9%85%DA%A9%D8%AA%D8%A8_%D9%87%D8%B1%D8%A7%D8%AA&diff=2010266794&oldid=prevNazanin در ۲۲ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۵:۳۸2025-09-22T05:38:41Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۲ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۵:۳۸</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مکتب هرات <br></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مکتب هرات <br></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده: 38376100.jpg | بندانگشتی|<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نگاره </del>شاهنامه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بايسنقري، گلنار </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اردشير</del>]]<p>مکتبی در نگارگری ایرانی. پس از مرگ امیرتیمور (۸۰۷ق)، پسر و جانشین وی، شاهرخ، هرات را مرکز قلمرو خویش قرار داد، و کارگاهی برپا کرد و نقاشانی را به کار مصورسازی متون تاریخی گماشت. پس از آنکه بایسنقرمیرزا به فرمان شاهرخ حکومت هرات را بهدست گرفت، کتابخانه ـ کارگاه بزرگ خود را در این شهر تأسیس کرد. برجستهترین هنرمندان این کارگاه عبارت بودند از جعفر تبریزی (خوشنویس)، مولانا قوامالدین (مجلد و مذهب)، پیراحمد باغشمالی، مولانا میرخلیل، و خواجه غیاثالدین. ''شاهنامۀ'' موسوم به بایسنقری از نسخههای مصور این مکتب است. پیکرهای بلندقامت و موقر با چهرههای ریشدار، گلبوتههای درشت و تکدرختان سرسبز از عناصر شاخص در ترکیببندی کاملاً متعادل نگارههای ''شاهنامۀ'' بایسنقریاند. نگارگران مکتب هرات در گروهبندی پیکرها، تنظیم سطوح رنگی، و ریزهکاریهای معماری و منظرۀ طبیعی نهایت سنجیدگی را بهکار میبردند، و میکوشیدند به مدد رنگبندی دقیق و تنظیمی حسابشده فضای تصویری را فراخ و گسترده بنمایند. در این دوره، طراحی از صحت بیشتر و پیرایش خطوط برخوردار شد. بعدها میر علیشیر نوایی (وزیر و خزانهدار سلطان حسین بایقرا) که خود به ترکی و فارسی شعر میسرود و در نقاشی هم دست داشت، در رُشد مکتب هرات نقش بسزایی ایفا کرد. کمالالدین <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بهزاد، </del>برجستهترین هنرمند این دوره بود که ظریف کاری و تذهیب را از روحالله میرک خراسانی، قیم و معلم خویش، و قلمزنی ظریف و بیانگری عمیق را از طرحهای مولانا ولیالله آموخت. بهزاد برخلاف نگارگران پیشین به جهان واقعی توجه کرد، و به مدد طراحی قوی، پیکرههای یکنواخت و بیحالت نقاشی پیشین را به حرکت درآورد؛ حالتها، قیافهها و رنگچهرهها را تنوع بخشید؛ طبیعت و معماری را به مکان فعل و عمل آدمها بدل کرد. به مدد روشهای هندسی و ترکیببندی شکلها، و با بهرهگیری از تأثیر متقابل رنگها، بخشهای مختلف تصویر را با هم مرتبط ساخت و به وحدتی کلی دست یافت. در هنر وی، انسان نقش اصلی را ایفا میکند. بهزاد شاگردان برجستهای را پرورش داد که در میان آنان قاسمعلی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چهرهگشای، </del>شیخزاده، آقا میرک و میرمصور درخور ذکرند.</p></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:38376100<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">-2</ins>.jpg|بندانگشتی|شاهنامه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بایسنقری، اسفندیار ارجاسپ را میکشد تا خواهرش، همای را نجات دهد، میرخلیل </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مولا علی (مکتب هرات)</ins>]]</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p>مکتبی در نگارگری ایرانی. پس از مرگ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>امیرتیمور<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(۸۰۷ق)، پسر و جانشین وی، شاهرخ، هرات را مرکز قلمرو خویش قرار داد، و کارگاهی برپا کرد و نقاشانی را به کار مصورسازی متون تاریخی گماشت. پس از آنکه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[بایسنقر میرزا، غیاث الدین (هرات ۸۰۲ ـ ۸۳۸ق)|</ins>بایسنقرمیرزا<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>به فرمان شاهرخ حکومت هرات را بهدست گرفت، کتابخانه ـ کارگاه بزرگ خود را در این شهر تأسیس کرد. برجستهترین هنرمندان این کارگاه عبارت بودند از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>جعفر تبریزی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(تبریز، اواخر قرن ۸ق ـ ح ۸۶۰ق)|جعفر تبریزی]] </ins>(خوشنویس)، مولانا قوامالدین (مجلد و مذهب)، پیراحمد باغشمالی، مولانا میرخلیل، و خواجه غیاثالدین. ''شاهنامۀ'' موسوم به بایسنقری از نسخههای مصور این مکتب است. پیکرهای بلندقامت و موقر با چهرههای ریشدار، گلبوتههای درشت و تکدرختان سرسبز از عناصر شاخص در ترکیببندی کاملاً متعادل نگارههای ''شاهنامۀ'' بایسنقریاند. نگارگران مکتب هرات در گروهبندی پیکرها، تنظیم سطوح رنگی، و ریزهکاریهای معماری و منظرۀ طبیعی نهایت سنجیدگی را بهکار میبردند، و میکوشیدند به مدد رنگبندی دقیق و تنظیمی حسابشده فضای تصویری را فراخ و گسترده بنمایند. در این دوره، طراحی از صحت بیشتر و پیرایش خطوط برخوردار شد. بعدها میر علیشیر نوایی (وزیر و خزانهدار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>سلطان حسین بایقرا<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>) که خود به ترکی و فارسی شعر میسرود و در نقاشی هم دست داشت، در رُشد مکتب هرات نقش بسزایی ایفا کرد. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[بهزاد، کمال الدین|</ins>کمالالدین <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بهزاد]]، </ins>برجستهترین هنرمند این دوره بود که ظریف کاری و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>تذهیب<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>را از روحالله میرک خراسانی، قیم و معلم خویش، و قلمزنی ظریف و بیانگری عمیق را از طرحهای مولانا ولیالله آموخت. بهزاد برخلاف نگارگران پیشین به جهان واقعی توجه کرد، و به مدد طراحی قوی، پیکرههای یکنواخت و بیحالت نقاشی پیشین را به حرکت درآورد؛ حالتها، قیافهها و رنگچهرهها را تنوع بخشید؛ طبیعت و معماری را به مکان فعل و عمل آدمها بدل کرد. به مدد روشهای هندسی و ترکیببندی شکلها، و با بهرهگیری از تأثیر متقابل رنگها، بخشهای مختلف تصویر را با هم مرتبط ساخت و به وحدتی کلی دست یافت. در هنر وی، انسان نقش اصلی را ایفا میکند. بهزاد شاگردان برجستهای را پرورش داد که در میان آنان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[قاسم علی چهره گشای|</ins>قاسمعلی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چهرهگشای]]، </ins>شیخزاده، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>آقا میرک<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>میرمصور <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بدخشانی|میرمصور]] </ins>درخور ذکرند.</p></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><br><!--38376100--></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><br><!--38376100--></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:نگارگری و مجسمه سازی ایران]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:نگارگری و مجسمه سازی ایران]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:سبک ها، اصطلاحات و اماکن]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:سبک ها، اصطلاحات و اماکن]]</div></td></tr>
</table>Nazaninhttps://wikijoo.ir/index.php?title=%D9%85%DA%A9%D8%AA%D8%A8_%D9%87%D8%B1%D8%A7%D8%AA&diff=1235191&oldid=prevDaneshGostar: جایگزینی متن - '\\3' به '<!--3'2019-07-24T05:23:50Z<p>جایگزینی متن - '\\3' به '<!--3'</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div><br />
مکتب هرات <br><br />
[[پرونده: 38376100.jpg | بندانگشتی|نگاره شاهنامه بايسنقري، گلنار و اردشير]]<p>مکتبی در نگارگری ایرانی. پس از مرگ امیرتیمور (۸۰۷ق)، پسر و جانشین وی، شاهرخ، هرات را مرکز قلمرو خویش قرار داد، و کارگاهی برپا کرد و نقاشانی را به کار مصورسازی متون تاریخی گماشت. پس از آنکه بایسنقرمیرزا به فرمان شاهرخ حکومت هرات را بهدست گرفت، کتابخانه ـ کارگاه بزرگ خود را در این شهر تأسیس کرد. برجستهترین هنرمندان این کارگاه عبارت بودند از جعفر تبریزی (خوشنویس)، مولانا قوامالدین (مجلد و مذهب)، پیراحمد باغشمالی، مولانا میرخلیل، و خواجه غیاثالدین. ''شاهنامۀ'' موسوم به بایسنقری از نسخههای مصور این مکتب است. پیکرهای بلندقامت و موقر با چهرههای ریشدار، گلبوتههای درشت و تکدرختان سرسبز از عناصر شاخص در ترکیببندی کاملاً متعادل نگارههای ''شاهنامۀ'' بایسنقریاند. نگارگران مکتب هرات در گروهبندی پیکرها، تنظیم سطوح رنگی، و ریزهکاریهای معماری و منظرۀ طبیعی نهایت سنجیدگی را بهکار میبردند، و میکوشیدند به مدد رنگبندی دقیق و تنظیمی حسابشده فضای تصویری را فراخ و گسترده بنمایند. در این دوره، طراحی از صحت بیشتر و پیرایش خطوط برخوردار شد. بعدها میر علیشیر نوایی (وزیر و خزانهدار سلطان حسین بایقرا) که خود به ترکی و فارسی شعر میسرود و در نقاشی هم دست داشت، در رُشد مکتب هرات نقش بسزایی ایفا کرد. کمالالدین بهزاد، برجستهترین هنرمند این دوره بود که ظریف کاری و تذهیب را از روحالله میرک خراسانی، قیم و معلم خویش، و قلمزنی ظریف و بیانگری عمیق را از طرحهای مولانا ولیالله آموخت. بهزاد برخلاف نگارگران پیشین به جهان واقعی توجه کرد، و به مدد طراحی قوی، پیکرههای یکنواخت و بیحالت نقاشی پیشین را به حرکت درآورد؛ حالتها، قیافهها و رنگچهرهها را تنوع بخشید؛ طبیعت و معماری را به مکان فعل و عمل آدمها بدل کرد. به مدد روشهای هندسی و ترکیببندی شکلها، و با بهرهگیری از تأثیر متقابل رنگها، بخشهای مختلف تصویر را با هم مرتبط ساخت و به وحدتی کلی دست یافت. در هنر وی، انسان نقش اصلی را ایفا میکند. بهزاد شاگردان برجستهای را پرورش داد که در میان آنان قاسمعلی چهرهگشای، شیخزاده، آقا میرک و میرمصور درخور ذکرند.</p><br />
<br><!--38376100--><br />
[[رده:نگارگری و مجسمه سازی ایران]]<br />
[[رده:سبک ها، اصطلاحات و اماکن]]</div>DaneshGostar