Shahraabi در ‏۴ نوامبر ۲۰۱۹، ساعت ۰۷:۳۹

2019-11-04T07:39:28Z

صفحهٔ تازه

{{الگو:جعبه اطلاعات کشور5
| نام فارسی =مِکزیک
|نام لاتین = United Mexican States
|موقعیت = جنوب نیم‌قارۀ امریکای شمالی
| جمعیت = 112,336,538 نفر
|تراکم نسبی (نفر در کیلومتر مربع)= 57/3
|رشد سالانه (درصد) = 1/1
|مساحت = 1958200
|پایتخت = مکزیکوسیتی
| شهرهای اصلی = مکزیکوسیتی، گودالاخارا، اِکاتِپِک دِ مورلوس، ساراگوسا، سیوداد خوارِس. تیخوانا و مونتری
| نظام سیاسی = جمهوری فدرال چندحزبی با دو نهاد قانون‌گذاری
| شهرستان = تهران
| بخش = تهران
|زبان = اسپانیایی
| گروه‌های قومی = ندارد
| دین = مسیحیت
| درآمد سرانه (دلار) = ندارد
| واحد پول = ندارد
| نام‌پیشین = ندارد

}}

مِکزیک (United Mexican States)<br /> [[File:38379400-2.jpg|thumb|مکزيکوسيتي، مکزيک]][[File:38379400.jpg|thumb|مکزيکوسيتي، مکزيک]]'''موقعیت'''. جمهوری فدرال مکزیک یا مکزیک در جنوب نیم‌قارۀ امریکای شمالی جا دارد. از شمال به کشور امریکا، از شرق به خلیج مکزیک<ref>Gulf of Mexico </ref>، از جنوب شرقی به دریای کارائیب<ref>Caribbean Sea </ref>، از جنوب به کشورهای بلیز و گواتمالا، و از جنوب غربی به اقیانوس اطلس محدود شده است. مساحت این کشور ۱,۹۵۸,۲۰۰ کیلومتر مربع و مکزیکوسیتی<ref>Mexico City </ref> (سیوداد دِ مِخیکو<ref>Ciudad de Mexico </ref>) پایتخت آن است.

'''سیمای طبیعی'''. کشور مکزیک از نظر طبیعی به شش ناحیۀ زیر تقسیم می‌شود: ۱) فلات مرتفع مرکزی<ref>Central High Plateau </ref> که از مرز کشور امریکا در شمال تا برزخ تِئوئانِتپک<ref>Isthmus of Tehuantepec </ref> در جنوب گسترده است. فلات مزبور از سه رشته‌کوه با نام‌های سیرا مادره اکسیدنتال (کوه‌های مادرۀ غربی)<ref>Sierra Madre Occidental </ref>، سیرا مادره اورینتال (کوه‌های مادرۀ شرقی)<ref>Sierra Madre Oriental </ref>، و سیرا مادره دل‌ سور (کوه‌های مادرۀ جنوبی)<ref>Sierra Madre del Sur </ref> تشکیل شده است. کوه‌های مادرۀ غربی و شرقی از غرب به جلگه‌های ساحلی اقیانوس آرام و از شرق به خلیج مکزیک منتهی می‌شوند و مانند دیوارۀ بلندی، جلگه‌های ساحلی شرقی و غربی را از هم جدا می‌کنند. بیشتر قله‌های مرتفع و آتشفشان‌های خاموش مکزیک مانند پوپوکاتِپتل<ref>Popocatepetl </ref>، با ارتفاع ۵,۳۴۰ متر، و ایستا کسیوئاتل<ref>Ixtaccihuatl </ref>، با ارتفاع ۵,۲۸۶ متر هر دو نزدیک مکزیکوسیتی‌اند، و نیز بلندترین کوه کشور یا آتشفشان اوریسابا<ref>Orizaba </ref>، با ارتفاع ۵,۶۱۰ متر، در نزدیکی ساحل خلیج مکزیک، در این فلات واقع‌اند. بسیاری از شهرهای مهم و معتبر مکزیکوسیتی نیز در این فلات قرار دارند و بیشتر زمین‌لرزه‌های مکزیک، مانند زلزلۀ ویرانگر سال ۱۹۵۸ مکزیکوسیتی در همین فلات روی می‌دهد. کوه‌های مادرۀ جنوبی به موازات ساحل اقیانوس آرام قرار دارند و با شیب تند به خط ساحلی منتهی می‌شوند. پوشش گیاهی زیبا، وجود درّه‌های ژرف، و بریدگی‌های ساحلی، چشم‌اندازهای زیبایی را پدید آورده‌اند و گردشگران بسیاری را جذب می‌کنند. شهرهای تفریحی و سیاحتی متعددی چون آکاپولکو<ref>Acapulco </ref> در سواحل این منطقه قرار دارند. ۲) فُروبومانِ<ref>lowlands </ref> ساحلی اقیانوس آرام بین کوه‌پایه‌های مادرۀ غربی و خط ساحلی اقیانوس آرام و خلیج کالیفرنیا<ref>Gulf of California </ref> قرار دارد و بیشترین پهنای‌ آن به ۵۰ کیلومتر می‌رسد. ۳) جلگۀ ساحلی خلیج<ref>Gulf Coast Plain </ref> بین کوه‌پایه‌های مادرۀ شرقی و ساحل خلیج مکزیک واقع است. عرض این جلگه در شمال به ۲۸۰ کیلومتر مربع بالغ می‌شود، در جنوب، نزدیک شهر وراکروز<ref>Veracruz </ref>، به کمترین حد خود می‌رسد و در برزخ تئوئانتپک دوباره افزایش می‌یابد. وجود باتلاق‌ها و مرداب‌های ساحلی متعدد از ویژگی‌های این قسمت است و بندرهای وراکروز و تامپیکو<ref>Tampico </ref> آبادی‌های عمدۀ ساحلی این بخش‌اند. ۴) شبه‌جزیرۀ یوکاتان<ref>Yucatán Peninsula </ref> که از برزخ تئوئانتپک به‌سوی شمال شرقی آغاز ‌شده و رو به شمال در خلیج مکزیک ادامه یافته است. اراضی این قسمت هموار و نسبتاً پست است و نواحی شمال غربی آن خشک و اراضی جنوبی آن بارندگی فراوان دارد. جنگل‌های بارانیِ انبوه، پوشش گیاهی این بخش را تشکیل می‌دهند و تأسیسات گردشگری کانکون<ref>Cancun </ref> در ساحل شرقی آن قرار دارد. ۵) ارتفاعات چیاپاس<ref>Chiapas </ref> که از شرق برزخ تئوئانتپک تا مرز کشور گواتمالا گسترده است و بارندگی‌های فراوان و پوشش جنگلی انبوه از ویژگی‌های آن است و بومیان امریکای مرکزی را که غالباً با کشاورزی روزگار می‌گذرانند، درخود جای داده است. ۶) شبه‌جزیرۀ باخا کالیفرنیا<ref>Baja California </ref> که از شمال غربی کشور رو به جنوب شرقی کشیده شده و به‌سبب داشتن کوهستان‌های کم‌آب، نوارهای ساحلی باریک، انبوهی جمعیت، و جاذبۀ توریستی معروف است. مکزیک رودخانه‌های متعددی دارد که مهم‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از رود مرزی ریو براوو<ref>Rio Bravo </ref>، که مکزیک و کشور امریکا را از هم جدا می‌کند، رودهای گریخالوا<ref>Grijalva </ref> و اوسوماسینتا<ref>Usumacinta </ref>، که هر دو از کشور گواتمالا سرچشمه می‌گیرند و در خاک مکزیک به خلیج مکزیک می‌ریزند، بالساس<ref>Balsas </ref>، پاپالوپان<ref>Papalopan </ref>، و نیز رودهای ریوگرانده دِ سانتیاگو<ref>Rio Grande de Santiago </ref> و ریو لرما<ref>Rio Lerma </ref>. دریاچۀ چاپالا<ref>Chapala </ref> با مساحت ۱,۶۸۶ کیلومتر مربع بزرگ‌ترین دریاچۀ مکزیک به‌شمار می‌آید. کشور مکزیک به یک ناحیۀ فدرال پایتخت و ۳۱ ایالت<ref>state </ref> تقسیم شده و شهرهای مهم آن عبارت‌اند از مکزیکوسیتی، گودالاخارا<ref>Guadalajara </ref>، اِکاتِپِک دِ مورلوس<ref>Ecatepec De Morelos </ref>، ساراگوسا<ref>Zaragoza </ref>، سیوداد خوارِس<ref>Ciudad Juarez </ref>. تیخوانا<ref>Tijuana </ref>، و مونتری<ref>Monterrey </ref>. جزیره‌های رویاخیخدو<ref>Revilla Gigedo </ref>، ماریاس<ref>Marias </ref>، سدروس<ref>Cedros </ref>،‌ آنخل دِ لا گواردا<ref>Angel De La Guarda </ref>، و تیبورون<ref>Tiburon </ref> که همگی در دوراب‌<ref>off shore </ref>های ساحل غربی کشور واقع‌اند، نیز بخشی از کشور مکزیک به‌ حساب می‌آیند. آب و هوای این کشور تحت تأثیر ارتفاع و عرض جغرافیایی است. نواحی شمالی خشک و نیمه‌خشک<ref>semi arid </ref> و نوسان دمای آن زیاد است. نواحی جنوبی دارای اقلیم مدارگانی<ref>tropical </ref> مرطوب و نواحی ساحلی خلیج بسیار گرم و شرجی است و اردیبهشت تا آبان فصل بارندگی‌های آن است. میانگین دمای شهر مکزیکوسیتی در دی‌ماه سیزده درجۀ سانتی‌گراد، در تیرماه شانزده درجۀ سانتی‌گراد، و میانگین بارندگی سالانۀ آن ۷۸۸ میلی‌متر است. نواحی شمالی مکزیک از گیاهانی چون کاکتوس، کهور و درختچه‌های پراکنده پوشیده شده و نواحی مرتفع آن را جنگل‌هایی از درختان سخت‌چوب مانند بلوط، سرو، و کاج مستور کرده است. فُروبومان جنوبی را نیز جنگل‌های بارانی و گیاهانی چون سرخس دربرگرفته‌اند. میمون، خوکِ خرطوم‌دار، پلنگ و پستانداران دیگری که انواع آن‌ها به ۷۰ می‌رسد و نیز انواع خزنده و ماهی و آبزیان دیگر، حیات وحش این کشور را تشکیل داده‌اند.

'''اقتصاد'''. زمین‌های قابل کشت مکزیک محدود است و به همین مناسبت این کشور بسیاری از مواد غذایی خود را از خارج وارد می‌کند. بیشتر کشتزارهای مکزیک در فلات مرکزی جای دارند و قهوه، نیشکر، پنبه، ذرت و نیز فرآورده‌های دامی از محصولات صادراتی این کشورند. مکزیک از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان نقره در جهان است و روی، مس، سرب، آهن، نمک، سنگ گچ، گوگرد، منگنز، زغال، طلا، و درّ کوهی منابع زیرزمینی آن را تشکیل می‌دهند. پالایش نفت، تولید سیمان، فولاد، شمش و ورقه‌های آهن، نیشکر، مواد غذایی، نوشابه، سیگار، اتومبیل و مواد پتروشیمی نیز ازجمله فعالیت‌های صنعتی این کشور است. ذخایر نفت و گاز مکزیک به ترتیب ۲۸.۵میلیارد بشکه و ۸۵۰میلیارد متر مکعب است و حدود پنج درصد از تولیدات نفتی جهان متعلق به این کشور است.

'''حکومت و سیاست'''. نظام حکومتی مکزیک جمهوری فدرال چندحزبی با دو نهاد قانون‌گذاری است. رئیس‌جمهوری این کشور برای یک دورۀ شش‌ساله انتخاب می‌شود و تشکیل و سرپرستی هیئت دولت را نیز برعهده دارد. ۵۰۰ عضو مجلس نمایندگان این کشور برای سه سال و ۱۲۸ عضو مجلس سنای آن برای دوره‌های شش‌ساله برگزیده می‌شوند. نیروی زمینی ارتش مکزیک ۱۲۰هزار نفر، نیروی دریایی آن ۳۷هزار نفر، و نیروی هوایی این کشور ۱۱,۷۰۰‌ نفر است.

'''مردم و تاریخ'''. جمعیت مکزیک ۱۱۲,۳۳۶,۵۳۸ نفر است (۲۰۱۱) و تراکم نسبی آن ۵۷.۳ نفر در کیلومتر مربع است. رشد سالانۀ جمعیت این کشور ۱.۱ درصد است و مستیسو<ref>Mestizo </ref>ها ۵۵ درصد از جمعیت آن را تشکیل می‌دهند. ۹۲.۵ درصد از مردم مکزیک مسیحی کاتولیک‌اند و ۷۶ درصد از آنان در شهرها به‌سر می‌برند. زبان رسمی این کشور اسپانیایی است. تا پیش از ورود کریستف کلمب به قارۀ جدید، تمدن‌هایی مانند اولمِک<ref>Olmec </ref>، مایا<ref>Maya </ref>، تولتک<ref>Toltec </ref>، و آزتک<ref>Aztec </ref> تاریخ‌سازان این سامان بوده‌اند. فِرناندس دِ کوردووا<ref>Fernandez de Cordoba </ref>، سردار اسپانیایی، در ۱۵۱۷ در شبه‌جزیرۀ یوکاتان پیاده شد و ارنان کورتس<ref>Hernán Cortés</ref> از ۱۵۱۹ تا ۱۵۲۱ سراسر مکزیک را به تصرف اسپانیا درآورد و امپراتوری ازتک را سرنگون کرد و در ۱۵۱۹ شهر وراکروز و سپس شهر مکزیکوسیتی را بنا نهاد. اسپانیایی‌ها تکزاس و کالیفرنیا را نیز در قرن‌های ۱۶ تا ۱۸ تصرف کردند. اگرچه نخستین شورش مکزیکیان علیه استعمارگران اسپانیایی در ۱۸۱۰ سرکوب شد ولی استقلال کشور مزبور در همان سال اعلام گردید و در ۱۸۲۱ رسمیت یافت. گواتمالا و دیگر نواحی مجاور مرز مکزیک از ۱۸۲۲ تا ۱۸۲۳ به این کشور پیوستند و در ۱۸۲۴ جمهوری فدرال مکزیک را تأسیس کردند. ایالت تکزاس، طی جنگ دوساله‌ای که بین مکزیک و کشور امریکا درگرفت، از این کشور جدا شد و به امریکا پیوست و رودخانۀ ریوگرانده (ریوبراوو) مرز میان دو کشور تعیین شد؛ کشورهای گواتمالا و بلیز امروزی نیز بعداً از اتحادیۀ مزبور خارج شدند. در ۱۸۶۲، فرانسه، انگلستان، و اسپانیا به مکزیک حمله کردند و شهر مکزیکوسیتی به تصرف فرانسویان درآمد. دولت امریکا که از حضور اروپاییان در قارۀ جدید ناخشنود بود، فرانسه را تحت فشار قرار داد و در ۱۸۶۷ آنان را وادار کرد که مکزیک را تخلیه کنند. به این ترتیب، جمهوری‌‌خواهان مکزیک عنان کشور را در دست گرفتند و با به تصویب‌رساندن قانون اساسی ۱۹۱۷ جمهوری فدرال مکزیک را تأسیس کردند.

<br />
----<br />

[[Category:تاریخ جهان]]
[[Category:سایر کشورها و حکومت های آمریکایی]]
[[Category:جغرافیای آمریکا]]
[[Category:جغرافیای انسانی سایر کشورهای امریکایی]]
[[Category:جغرافیای طبیعی سایر کشورهای امریکایی]]
[[Category:قاره ها و کشورها]]
[[Category:کشورها]]
<references />

مکزیک - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Shahraabi در ‏۴ نوامبر ۲۰۱۹، ساعت ۰۷:۳۹