<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="fa">
	<id>https://wikijoo.ir/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%D9%88%D8%A7%D8%AA%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%86</id>
	<title>واتیکان - تاریخچهٔ نسخه‌ها</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://wikijoo.ir/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%D9%88%D8%A7%D8%AA%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%86"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikijoo.ir/index.php?title=%D9%88%D8%A7%D8%AA%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%86&amp;action=history"/>
	<updated>2026-05-19T22:39:29Z</updated>
	<subtitle>تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.41.0</generator>
	<entry>
		<id>https://wikijoo.ir/index.php?title=%D9%88%D8%A7%D8%AA%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%86&amp;diff=2010216861&amp;oldid=prev</id>
		<title>Shahraabi در ‏۱۷ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۰۹</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikijoo.ir/index.php?title=%D9%88%D8%A7%D8%AA%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%86&amp;diff=2010216861&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-02-17T08:09:09Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۱۷ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۰۹&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l15&quot;&gt;خط ۱۵:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۱۵:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| واحد پول =یورو }}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| واحد پول =یورو }}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[پرونده:40003600-2.jpg|بندانگشتی|نمای میدان سنت پیتر در دولت - شهر واتيکان، رم]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[پرونده:40003600-2.jpg|بندانگشتی|نمای میدان سنت پیتر در دولت - شهر واتيکان، رم]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;  واتیکان (Vatican)&amp;lt;br/&amp;gt; [[File:40003600.jpg|thumb|نمایی از نقشه دولت - شهر واتيکان، رم]]&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;کشورـ‌ &lt;/del&gt;شهر&amp;lt;ref&amp;gt;City State  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;  واتیکان (Vatican)&amp;lt;br/&amp;gt; [[File:40003600.jpg|thumb|نمایی از نقشه دولت - شهر واتيکان، رم]]&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[دولت &lt;/ins&gt;شهر&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]]&lt;/ins&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;City State  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;/ref&amp;gt; واتیکان در اروپای جنوبی، داخل کشور [[ایتالیا]] و در درون [[رم، شهر|شهر رم]] محصور است. واتیکان، کوچک‌ترین کشور جهان، در ساحل غربی رود [[تیبر]]&amp;lt;ref&amp;gt;Tiber &amp;lt;/ref&amp;gt; جا دارد و مساحت آن&amp;amp;nbsp;۰.۴۴ کیلومتر مربع است. شهر واتیکان باقی‌ماندۀ سرزمین‌های پاپی است که پاپ‌ها و جانشینان آنان طی قرن‌های گذشته در شهر رم احداث کرده‌اند. مقر شخص پاپ در کلیسای سان پیِترو&amp;lt;ref&amp;gt;St. Peter&amp;lt;/ref&amp;gt; (سنت‌پتر) است که در گوشۀ جنوب شرقی شهر واتیکان و در کنار غربی میدان سنت‌پتر (سان پیِترو) قرار دارد. افزون بر کلیسای مزبور، خیابان‌ها و ساختمان‌های اداری و پارک بلودره، کاخ‌های پاپی و باغ‌های واتیکان که در [[قرون وسطا]] به دستور پاپ لئوی چهارم (۸۴۷ تا ۸۵۵م) ساخته شده‌اند، با دیواری از شهر رم جدا می‌شود. علاوه بر ساختمان و تأسیساتی که در شهر واتیکان جا دارند، در داخل شهر رم نیز چندین کلیسا و ساختمان دیگر، مانند کلیساهای جامع لا تران&amp;lt;ref&amp;gt; La Teran &amp;lt;/ref&amp;gt; و مریم مقدس کبیر&amp;lt;ref&amp;gt;St. Mary Major &amp;lt;/ref&amp;gt;، و سان‌ پائولو&amp;lt;ref&amp;gt;St. Paul &amp;lt;/ref&amp;gt;، و نیز کاخ سان‌کالیستو و کاستل گاندولفو&amp;lt;ref&amp;gt;Castel Gandolfo &amp;lt;/ref&amp;gt;، که در خارج شهر رم قرار دارند، بخشی از کشور پاپی به‌شمار می‌آیند. ساکنان واتیکان عمدتاً سوئیسی‌ها و ایتالیایی‌هایند و شمارشان به 764 نفر (۲۰۲۳) می‌رسد. زبان رسمی واتیکان لاتین است و امور داخلی آن را هیئتی پنج‌نفره اداره می‌کند. این پنج نفر را پاپ منصوب می‌کند و باید در مقابل او پاسخگو باشند. امور دفاعی و تأمینی و حفاظت از شخص پاپ به عهدۀ یک گارد سوئیسی است که از لباس‌های متحد‌الشکل سبک دورۀ [[رنسانس]] استفاده می‌کنند. موزه‌ها و نمازخانه‌های واتیکان ازجمله شاهکارهای معماری‌اند و درِ آن‌ها در سراسر سال به روی بازدیدکنندگان باز است. شهر واتیکان دارای ایستگاه راه‌آهن و یک بالگردگاه (فرودگاه بالگرد) است که برای جابه‌جایی پاپ و نیز سرانی استفاده می‌شود که برای دیدار پاپ به واتیکان می‌آیند. این شهر همچنین دارای فرستندۀ رادیویی است که برنامه‌های آن به ۳۴ زبان پخش می‌شود و با بیش از ۶۰ کشور جهان نیز روابط سیاسی دارد. شورای خصوصی و کابینۀ پاپ به کالج کاردینال‌ها یا کالج مقدس معروف است و مجموع سازمان‌های اداری پیرامون دستگاه پاپ را کوریارومانا می‌نامند. کالج کاردینال‌ها طی جلسه یا جلساتی کاملاً محرمانه، شخص پاپ را با اکثریت حداقل دوسوم آرا برمی‌گزینند. در انتخاباتی که در ۲۰۰۵ برگزار شد، [[بندیکتوس شانزدهم|بندیکت شانزدهم]] آلمانی‌تبار از میان نامزدهای غیرایتالیایی به سِمت پاپ برگزیده شد. شهر واتیکان از نظر کشاورزی و صنعتی (به جز صنعت نشر) چیزی از خود ندارد و همۀ نیازمندی‌های آن از خارج واتیکان تأمین می‌شود. نشر کتاب‌های مذهبی و آثار مقدس در سطحی بسیار وسیع یگانه صنعت این شهر است؛ این آثار به سراسر جهان صادر می‌شوند و روزنامۀ لوسرواتور رومانو&amp;lt;ref&amp;gt;L&amp;#039;Osservatore-Romano &amp;lt;/ref&amp;gt; نیز در خارج از شهر واتیکان خوانندگان بسیار دارد. گردشگری در واتیکان از اهمیت بسیاری برخوردار است. گردشگران بسیاری به قصد زیارت یا سیاحت به این شهر سفر می‌کنند؛ مراسم خاصی که در سالروز میلاد مسیح ([[کریسمس، عید|کریسمس]]) و عید پاک ([[ایستر، عید|ایستر]]) در میدان بزرگ‌ سان پیترو برگزار می‌شود، انبوهی از مردم و پیروان کلیسای واتیکان را به خود جلب می‌کند. پیشینۀ واتیکان به قرن ۵م بازمی‌گردد و آن زمانی است که کنستانتین اول، امپراتور روم غربی، نخستین کلیسای واتیکان یعنی سان‌ پیِترو را بنا نهاد. پاپ‌ها تا زمان اسارت بابلی در لاتران زندگی می‌کردند. در ۱۳۷۷م به واتیکان تغییر مکان دادند و به توسعۀ ساختمان‌ها و گالری‌ها پرداختند، مجموعه‌های بزرگ هنری بر آن افزودند، و بعضی از آن‌ها هزینه‌های هنگفتی را در این راه متحمل شدند. ویکتور امانوئل دوم در ۱۸۷۰ شهر رم را تصرف و بیشتر ساختمان‌ها و تأسیسات پاپی را مصادره کرد، ولی پس از مدتی کوتاه آن‌ها را به پاپ بازگرداند و برای مخارج پاپ مقرری تعیین کرد. در ۱۹۲۹ [[موسولینی، بنیتو (۱۸۸۳ـ۱۹۴۵)|بنیتو موسولینی]]&amp;lt;ref&amp;gt;Benito Mussolini&amp;lt;/ref&amp;gt;، نخست‌وزیر وقت ایتالیا، پیمانی را با پاپ امضا کرد که برطبق آن کشورـ‌ شهر واتیکان تأسیس شد. دولت ایتالیا نیز موجودیت آن را تضمین کرد و آیین [[کاتولیک، مذهب|کاتولیک]] را مذهب رسمی ایتالیا قرار داد.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;/ref&amp;gt; واتیکان در اروپای جنوبی، داخل کشور [[ایتالیا]] و در درون [[رم، شهر|شهر رم]] محصور است. واتیکان، کوچک‌ترین کشور جهان، در ساحل غربی رود [[تیبر]]&amp;lt;ref&amp;gt;Tiber &amp;lt;/ref&amp;gt; جا دارد و مساحت آن&amp;amp;nbsp;۰.۴۴ کیلومتر مربع است. شهر واتیکان باقی‌ماندۀ سرزمین‌های پاپی است که پاپ‌ها و جانشینان آنان طی قرن‌های گذشته در شهر رم احداث کرده‌اند. مقر شخص پاپ در کلیسای سان پیِترو&amp;lt;ref&amp;gt;St. Peter&amp;lt;/ref&amp;gt; (سنت‌پتر) است که در گوشۀ جنوب شرقی شهر واتیکان و در کنار غربی میدان سنت‌پتر (سان پیِترو) قرار دارد. افزون بر کلیسای مزبور، خیابان‌ها و ساختمان‌های اداری و پارک بلودره، کاخ‌های پاپی و باغ‌های واتیکان که در [[قرون وسطا]] به دستور پاپ لئوی چهارم (۸۴۷ تا ۸۵۵م) ساخته شده‌اند، با دیواری از شهر رم جدا می‌شود. علاوه بر ساختمان و تأسیساتی که در شهر واتیکان جا دارند، در داخل شهر رم نیز چندین کلیسا و ساختمان دیگر، مانند کلیساهای جامع لا تران&amp;lt;ref&amp;gt; La Teran &amp;lt;/ref&amp;gt; و مریم مقدس کبیر&amp;lt;ref&amp;gt;St. Mary Major &amp;lt;/ref&amp;gt;، و سان‌ پائولو&amp;lt;ref&amp;gt;St. Paul &amp;lt;/ref&amp;gt;، و نیز کاخ سان‌کالیستو و کاستل گاندولفو&amp;lt;ref&amp;gt;Castel Gandolfo &amp;lt;/ref&amp;gt;، که در خارج شهر رم قرار دارند، بخشی از کشور پاپی به‌شمار می‌آیند. ساکنان واتیکان عمدتاً سوئیسی‌ها و ایتالیایی‌هایند و شمارشان به 764 نفر (۲۰۲۳) می‌رسد. زبان رسمی واتیکان لاتین است و امور داخلی آن را هیئتی پنج‌نفره اداره می‌کند. این پنج نفر را پاپ منصوب می‌کند و باید در مقابل او پاسخگو باشند. امور دفاعی و تأمینی و حفاظت از شخص پاپ به عهدۀ یک گارد سوئیسی است که از لباس‌های متحد‌الشکل سبک دورۀ [[رنسانس]] استفاده می‌کنند. موزه‌ها و نمازخانه‌های واتیکان ازجمله شاهکارهای معماری‌اند و درِ آن‌ها در سراسر سال به روی بازدیدکنندگان باز است. شهر واتیکان دارای ایستگاه راه‌آهن و یک بالگردگاه (فرودگاه بالگرد) است که برای جابه‌جایی پاپ و نیز سرانی استفاده می‌شود که برای دیدار پاپ به واتیکان می‌آیند. این شهر همچنین دارای فرستندۀ رادیویی است که برنامه‌های آن به ۳۴ زبان پخش می‌شود و با بیش از ۶۰ کشور جهان نیز روابط سیاسی دارد. شورای خصوصی و کابینۀ پاپ به کالج کاردینال‌ها یا کالج مقدس معروف است و مجموع سازمان‌های اداری پیرامون دستگاه پاپ را کوریارومانا می‌نامند. کالج کاردینال‌ها طی جلسه یا جلساتی کاملاً محرمانه، شخص پاپ را با اکثریت حداقل دوسوم آرا برمی‌گزینند. در انتخاباتی که در ۲۰۰۵ برگزار شد، [[بندیکتوس شانزدهم|بندیکت شانزدهم]] آلمانی‌تبار از میان نامزدهای غیرایتالیایی به سِمت پاپ برگزیده شد. شهر واتیکان از نظر کشاورزی و صنعتی (به جز صنعت نشر) چیزی از خود ندارد و همۀ نیازمندی‌های آن از خارج واتیکان تأمین می‌شود. نشر کتاب‌های مذهبی و آثار مقدس در سطحی بسیار وسیع یگانه صنعت این شهر است؛ این آثار به سراسر جهان صادر می‌شوند و روزنامۀ لوسرواتور رومانو&amp;lt;ref&amp;gt;L&amp;#039;Osservatore-Romano &amp;lt;/ref&amp;gt; نیز در خارج از شهر واتیکان خوانندگان بسیار دارد. گردشگری در واتیکان از اهمیت بسیاری برخوردار است. گردشگران بسیاری به قصد زیارت یا سیاحت به این شهر سفر می‌کنند؛ مراسم خاصی که در سالروز میلاد مسیح ([[کریسمس، عید|کریسمس]]) و عید پاک ([[ایستر، عید|ایستر]]) در میدان بزرگ‌ سان پیترو برگزار می‌شود، انبوهی از مردم و پیروان کلیسای واتیکان را به خود جلب می‌کند. پیشینۀ واتیکان به قرن ۵م بازمی‌گردد و آن زمانی است که کنستانتین اول، امپراتور روم غربی، نخستین کلیسای واتیکان یعنی سان‌ پیِترو را بنا نهاد. پاپ‌ها تا زمان اسارت بابلی در لاتران زندگی می‌کردند. در ۱۳۷۷م به واتیکان تغییر مکان دادند و به توسعۀ ساختمان‌ها و گالری‌ها پرداختند، مجموعه‌های بزرگ هنری بر آن افزودند، و بعضی از آن‌ها هزینه‌های هنگفتی را در این راه متحمل شدند. ویکتور امانوئل دوم در ۱۸۷۰ شهر رم را تصرف و بیشتر ساختمان‌ها و تأسیسات پاپی را مصادره کرد، ولی پس از مدتی کوتاه آن‌ها را به پاپ بازگرداند و برای مخارج پاپ مقرری تعیین کرد. در ۱۹۲۹ [[موسولینی، بنیتو (۱۸۸۳ـ۱۹۴۵)|بنیتو موسولینی]]&amp;lt;ref&amp;gt;Benito Mussolini&amp;lt;/ref&amp;gt;، نخست‌وزیر وقت ایتالیا، پیمانی را با پاپ امضا کرد که برطبق آن کشورـ‌ شهر واتیکان تأسیس شد. دولت ایتالیا نیز موجودیت آن را تضمین کرد و آیین [[کاتولیک، مذهب|کاتولیک]] را مذهب رسمی ایتالیا قرار داد.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Shahraabi</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikijoo.ir/index.php?title=%D9%88%D8%A7%D8%AA%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%86&amp;diff=2010216859&amp;oldid=prev</id>
		<title>Shahraabi در ‏۱۷ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۰۶</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikijoo.ir/index.php?title=%D9%88%D8%A7%D8%AA%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%86&amp;diff=2010216859&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-02-17T08:06:46Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۱۷ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۰۶&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l15&quot;&gt;خط ۱۵:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۱۵:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| واحد پول =یورو }}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| واحد پول =یورو }}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[پرونده:40003600-2.jpg|بندانگشتی|نمای میدان سنت پیتر در دولت - شهر واتيکان، رم]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[پرونده:40003600-2.jpg|بندانگشتی|نمای میدان سنت پیتر در دولت - شهر واتيکان، رم]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;  واتیکان (Vatican)&amp;lt;br/&amp;gt; [[File:40003600.jpg|thumb|نمایی از نقشه شهر &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;واتيکان&lt;/del&gt;]]کشورـ‌ شهر&amp;lt;ref&amp;gt;City State  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;  واتیکان (Vatican)&amp;lt;br/&amp;gt; [[File:40003600.jpg|thumb|نمایی از نقشه &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;دولت - &lt;/ins&gt;شهر &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;واتيکان، رم&lt;/ins&gt;]]کشورـ‌ شهر&amp;lt;ref&amp;gt;City State  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;/ref&amp;gt; واتیکان در اروپای جنوبی، داخل کشور [[ایتالیا]] و در درون [[رم، شهر|شهر رم]] محصور است. واتیکان، کوچک‌ترین کشور جهان، در ساحل غربی رود [[تیبر]]&amp;lt;ref&amp;gt;Tiber &amp;lt;/ref&amp;gt; جا دارد و مساحت آن&amp;amp;nbsp;۰.۴۴ کیلومتر مربع است. شهر واتیکان باقی‌ماندۀ سرزمین‌های پاپی است که پاپ‌ها و جانشینان آنان طی قرن‌های گذشته در شهر رم احداث کرده‌اند. مقر شخص پاپ در کلیسای سان پیِترو&amp;lt;ref&amp;gt;St. Peter&amp;lt;/ref&amp;gt; (سنت‌پتر) است که در گوشۀ جنوب شرقی شهر واتیکان و در کنار غربی میدان سنت‌پتر (سان پیِترو) قرار دارد. افزون بر کلیسای مزبور، خیابان‌ها و ساختمان‌های اداری و پارک بلودره، کاخ‌های پاپی و باغ‌های واتیکان که در [[قرون وسطا]] به دستور پاپ لئوی چهارم (۸۴۷ تا ۸۵۵م) ساخته شده‌اند، با دیواری از شهر رم جدا می‌شود. علاوه بر ساختمان و تأسیساتی که در شهر واتیکان جا دارند، در داخل شهر رم نیز چندین کلیسا و ساختمان دیگر، مانند کلیساهای جامع لا تران&amp;lt;ref&amp;gt; La Teran &amp;lt;/ref&amp;gt; و مریم مقدس کبیر&amp;lt;ref&amp;gt;St. Mary Major &amp;lt;/ref&amp;gt;، و سان‌ پائولو&amp;lt;ref&amp;gt;St. Paul &amp;lt;/ref&amp;gt;، و نیز کاخ سان‌کالیستو و کاستل گاندولفو&amp;lt;ref&amp;gt;Castel Gandolfo &amp;lt;/ref&amp;gt;، که در خارج شهر رم قرار دارند، بخشی از کشور پاپی به‌شمار می‌آیند. ساکنان واتیکان عمدتاً سوئیسی‌ها و ایتالیایی‌هایند و شمارشان به 764 نفر (۲۰۲۳) می‌رسد. زبان رسمی واتیکان لاتین است و امور داخلی آن را هیئتی پنج‌نفره اداره می‌کند. این پنج نفر را پاپ منصوب می‌کند و باید در مقابل او پاسخگو باشند. امور دفاعی و تأمینی و حفاظت از شخص پاپ به عهدۀ یک گارد سوئیسی است که از لباس‌های متحد‌الشکل سبک دورۀ [[رنسانس]] استفاده می‌کنند. موزه‌ها و نمازخانه‌های واتیکان ازجمله شاهکارهای معماری‌اند و درِ آن‌ها در سراسر سال به روی بازدیدکنندگان باز است. شهر واتیکان دارای ایستگاه راه‌آهن و یک بالگردگاه (فرودگاه بالگرد) است که برای جابه‌جایی پاپ و نیز سرانی استفاده می‌شود که برای دیدار پاپ به واتیکان می‌آیند. این شهر همچنین دارای فرستندۀ رادیویی است که برنامه‌های آن به ۳۴ زبان پخش می‌شود و با بیش از ۶۰ کشور جهان نیز روابط سیاسی دارد. شورای خصوصی و کابینۀ پاپ به کالج کاردینال‌ها یا کالج مقدس معروف است و مجموع سازمان‌های اداری پیرامون دستگاه پاپ را کوریارومانا می‌نامند. کالج کاردینال‌ها طی جلسه یا جلساتی کاملاً محرمانه، شخص پاپ را با اکثریت حداقل دوسوم آرا برمی‌گزینند. در انتخاباتی که در ۲۰۰۵ برگزار شد، [[بندیکتوس شانزدهم|بندیکت شانزدهم]] آلمانی‌تبار از میان نامزدهای غیرایتالیایی به سِمت پاپ برگزیده شد. شهر واتیکان از نظر کشاورزی و صنعتی (به جز صنعت نشر) چیزی از خود ندارد و همۀ نیازمندی‌های آن از خارج واتیکان تأمین می‌شود. نشر کتاب‌های مذهبی و آثار مقدس در سطحی بسیار وسیع یگانه صنعت این شهر است؛ این آثار به سراسر جهان صادر می‌شوند و روزنامۀ لوسرواتور رومانو&amp;lt;ref&amp;gt;L&amp;#039;Osservatore-Romano &amp;lt;/ref&amp;gt; نیز در خارج از شهر واتیکان خوانندگان بسیار دارد. گردشگری در واتیکان از اهمیت بسیاری برخوردار است. گردشگران بسیاری به قصد زیارت یا سیاحت به این شهر سفر می‌کنند؛ مراسم خاصی که در سالروز میلاد مسیح ([[کریسمس، عید|کریسمس]]) و عید پاک ([[ایستر، عید|ایستر]]) در میدان بزرگ‌ سان پیترو برگزار می‌شود، انبوهی از مردم و پیروان کلیسای واتیکان را به خود جلب می‌کند. پیشینۀ واتیکان به قرن ۵م بازمی‌گردد و آن زمانی است که کنستانتین اول، امپراتور روم غربی، نخستین کلیسای واتیکان یعنی سان‌ پیِترو را بنا نهاد. پاپ‌ها تا زمان اسارت بابلی در لاتران زندگی می‌کردند. در ۱۳۷۷م به واتیکان تغییر مکان دادند و به توسعۀ ساختمان‌ها و گالری‌ها پرداختند، مجموعه‌های بزرگ هنری بر آن افزودند، و بعضی از آن‌ها هزینه‌های هنگفتی را در این راه متحمل شدند. ویکتور امانوئل دوم در ۱۸۷۰ شهر رم را تصرف و بیشتر ساختمان‌ها و تأسیسات پاپی را مصادره کرد، ولی پس از مدتی کوتاه آن‌ها را به پاپ بازگرداند و برای مخارج پاپ مقرری تعیین کرد. در ۱۹۲۹ [[موسولینی، بنیتو (۱۸۸۳ـ۱۹۴۵)|بنیتو موسولینی]]&amp;lt;ref&amp;gt;Benito Mussolini&amp;lt;/ref&amp;gt;، نخست‌وزیر وقت ایتالیا، پیمانی را با پاپ امضا کرد که برطبق آن کشورـ‌ شهر واتیکان تأسیس شد. دولت ایتالیا نیز موجودیت آن را تضمین کرد و آیین [[کاتولیک، مذهب|کاتولیک]] را مذهب رسمی ایتالیا قرار داد.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;/ref&amp;gt; واتیکان در اروپای جنوبی، داخل کشور [[ایتالیا]] و در درون [[رم، شهر|شهر رم]] محصور است. واتیکان، کوچک‌ترین کشور جهان، در ساحل غربی رود [[تیبر]]&amp;lt;ref&amp;gt;Tiber &amp;lt;/ref&amp;gt; جا دارد و مساحت آن&amp;amp;nbsp;۰.۴۴ کیلومتر مربع است. شهر واتیکان باقی‌ماندۀ سرزمین‌های پاپی است که پاپ‌ها و جانشینان آنان طی قرن‌های گذشته در شهر رم احداث کرده‌اند. مقر شخص پاپ در کلیسای سان پیِترو&amp;lt;ref&amp;gt;St. Peter&amp;lt;/ref&amp;gt; (سنت‌پتر) است که در گوشۀ جنوب شرقی شهر واتیکان و در کنار غربی میدان سنت‌پتر (سان پیِترو) قرار دارد. افزون بر کلیسای مزبور، خیابان‌ها و ساختمان‌های اداری و پارک بلودره، کاخ‌های پاپی و باغ‌های واتیکان که در [[قرون وسطا]] به دستور پاپ لئوی چهارم (۸۴۷ تا ۸۵۵م) ساخته شده‌اند، با دیواری از شهر رم جدا می‌شود. علاوه بر ساختمان و تأسیساتی که در شهر واتیکان جا دارند، در داخل شهر رم نیز چندین کلیسا و ساختمان دیگر، مانند کلیساهای جامع لا تران&amp;lt;ref&amp;gt; La Teran &amp;lt;/ref&amp;gt; و مریم مقدس کبیر&amp;lt;ref&amp;gt;St. Mary Major &amp;lt;/ref&amp;gt;، و سان‌ پائولو&amp;lt;ref&amp;gt;St. Paul &amp;lt;/ref&amp;gt;، و نیز کاخ سان‌کالیستو و کاستل گاندولفو&amp;lt;ref&amp;gt;Castel Gandolfo &amp;lt;/ref&amp;gt;، که در خارج شهر رم قرار دارند، بخشی از کشور پاپی به‌شمار می‌آیند. ساکنان واتیکان عمدتاً سوئیسی‌ها و ایتالیایی‌هایند و شمارشان به 764 نفر (۲۰۲۳) می‌رسد. زبان رسمی واتیکان لاتین است و امور داخلی آن را هیئتی پنج‌نفره اداره می‌کند. این پنج نفر را پاپ منصوب می‌کند و باید در مقابل او پاسخگو باشند. امور دفاعی و تأمینی و حفاظت از شخص پاپ به عهدۀ یک گارد سوئیسی است که از لباس‌های متحد‌الشکل سبک دورۀ [[رنسانس]] استفاده می‌کنند. موزه‌ها و نمازخانه‌های واتیکان ازجمله شاهکارهای معماری‌اند و درِ آن‌ها در سراسر سال به روی بازدیدکنندگان باز است. شهر واتیکان دارای ایستگاه راه‌آهن و یک بالگردگاه (فرودگاه بالگرد) است که برای جابه‌جایی پاپ و نیز سرانی استفاده می‌شود که برای دیدار پاپ به واتیکان می‌آیند. این شهر همچنین دارای فرستندۀ رادیویی است که برنامه‌های آن به ۳۴ زبان پخش می‌شود و با بیش از ۶۰ کشور جهان نیز روابط سیاسی دارد. شورای خصوصی و کابینۀ پاپ به کالج کاردینال‌ها یا کالج مقدس معروف است و مجموع سازمان‌های اداری پیرامون دستگاه پاپ را کوریارومانا می‌نامند. کالج کاردینال‌ها طی جلسه یا جلساتی کاملاً محرمانه، شخص پاپ را با اکثریت حداقل دوسوم آرا برمی‌گزینند. در انتخاباتی که در ۲۰۰۵ برگزار شد، [[بندیکتوس شانزدهم|بندیکت شانزدهم]] آلمانی‌تبار از میان نامزدهای غیرایتالیایی به سِمت پاپ برگزیده شد. شهر واتیکان از نظر کشاورزی و صنعتی (به جز صنعت نشر) چیزی از خود ندارد و همۀ نیازمندی‌های آن از خارج واتیکان تأمین می‌شود. نشر کتاب‌های مذهبی و آثار مقدس در سطحی بسیار وسیع یگانه صنعت این شهر است؛ این آثار به سراسر جهان صادر می‌شوند و روزنامۀ لوسرواتور رومانو&amp;lt;ref&amp;gt;L&amp;#039;Osservatore-Romano &amp;lt;/ref&amp;gt; نیز در خارج از شهر واتیکان خوانندگان بسیار دارد. گردشگری در واتیکان از اهمیت بسیاری برخوردار است. گردشگران بسیاری به قصد زیارت یا سیاحت به این شهر سفر می‌کنند؛ مراسم خاصی که در سالروز میلاد مسیح ([[کریسمس، عید|کریسمس]]) و عید پاک ([[ایستر، عید|ایستر]]) در میدان بزرگ‌ سان پیترو برگزار می‌شود، انبوهی از مردم و پیروان کلیسای واتیکان را به خود جلب می‌کند. پیشینۀ واتیکان به قرن ۵م بازمی‌گردد و آن زمانی است که کنستانتین اول، امپراتور روم غربی، نخستین کلیسای واتیکان یعنی سان‌ پیِترو را بنا نهاد. پاپ‌ها تا زمان اسارت بابلی در لاتران زندگی می‌کردند. در ۱۳۷۷م به واتیکان تغییر مکان دادند و به توسعۀ ساختمان‌ها و گالری‌ها پرداختند، مجموعه‌های بزرگ هنری بر آن افزودند، و بعضی از آن‌ها هزینه‌های هنگفتی را در این راه متحمل شدند. ویکتور امانوئل دوم در ۱۸۷۰ شهر رم را تصرف و بیشتر ساختمان‌ها و تأسیسات پاپی را مصادره کرد، ولی پس از مدتی کوتاه آن‌ها را به پاپ بازگرداند و برای مخارج پاپ مقرری تعیین کرد. در ۱۹۲۹ [[موسولینی، بنیتو (۱۸۸۳ـ۱۹۴۵)|بنیتو موسولینی]]&amp;lt;ref&amp;gt;Benito Mussolini&amp;lt;/ref&amp;gt;، نخست‌وزیر وقت ایتالیا، پیمانی را با پاپ امضا کرد که برطبق آن کشورـ‌ شهر واتیکان تأسیس شد. دولت ایتالیا نیز موجودیت آن را تضمین کرد و آیین [[کاتولیک، مذهب|کاتولیک]] را مذهب رسمی ایتالیا قرار داد.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Shahraabi</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikijoo.ir/index.php?title=%D9%88%D8%A7%D8%AA%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%86&amp;diff=2010216855&amp;oldid=prev</id>
		<title>Shahraabi در ‏۱۷ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۰۳</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikijoo.ir/index.php?title=%D9%88%D8%A7%D8%AA%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%86&amp;diff=2010216855&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-02-17T08:03:44Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۱۷ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۰۳&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l14&quot;&gt;خط ۱۴:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۱۴:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| دین = مسیحیت&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| دین = مسیحیت&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| واحد پول =یورو }}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| واحد پول =یورو }}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[پرونده:40003600-2.jpg|بندانگشتی|نمای میدان سنت &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;پتر، واتيکان&lt;/del&gt;]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[پرونده:40003600-2.jpg|بندانگشتی|نمای میدان سنت &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;پیتر در دولت - شهر واتيکان، رم&lt;/ins&gt;]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;  واتیکان (Vatican)&amp;lt;br/&amp;gt; [[File:40003600.jpg|thumb|نمایی از نقشه شهر واتيکان]]کشورـ‌ شهر&amp;lt;ref&amp;gt;City State  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;  واتیکان (Vatican)&amp;lt;br/&amp;gt; [[File:40003600.jpg|thumb|نمایی از نقشه شهر واتيکان]]کشورـ‌ شهر&amp;lt;ref&amp;gt;City State  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Shahraabi</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikijoo.ir/index.php?title=%D9%88%D8%A7%D8%AA%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%86&amp;diff=2010216852&amp;oldid=prev</id>
		<title>Shahraabi در ‏۱۷ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۰۲</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikijoo.ir/index.php?title=%D9%88%D8%A7%D8%AA%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%86&amp;diff=2010216852&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-02-17T08:02:11Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۱۷ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۰۲&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l17&quot;&gt;خط ۱۷:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۱۷:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;  واتیکان (Vatican)&amp;lt;br/&amp;gt; [[File:40003600.jpg|thumb|نمایی از نقشه شهر واتيکان]]کشورـ‌ شهر&amp;lt;ref&amp;gt;City State  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;  واتیکان (Vatican)&amp;lt;br/&amp;gt; [[File:40003600.jpg|thumb|نمایی از نقشه شهر واتيکان]]کشورـ‌ شهر&amp;lt;ref&amp;gt;City State  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;/ref&amp;gt; واتیکان در اروپای جنوبی، داخل کشور [[ایتالیا]] و در درون [[رم، شهر|شهر رم]] محصور است. واتیکان، کوچک‌ترین کشور جهان، در ساحل غربی رود [[تیبر]]&amp;lt;ref&amp;gt;Tiber &amp;lt;/ref&amp;gt; جا دارد و مساحت آن&amp;amp;nbsp;۰.۴۴ کیلومتر مربع است. شهر واتیکان باقی‌ماندۀ سرزمین‌های پاپی است که پاپ‌ها و جانشینان آنان طی قرن‌های گذشته در شهر رم احداث کرده‌اند. مقر شخص پاپ در کلیسای سان پیِترو&amp;lt;ref&amp;gt;St. Peter&amp;lt;/ref&amp;gt; (سنت‌پتر) است که در گوشۀ جنوب شرقی شهر واتیکان و در کنار غربی میدان سنت‌پتر (سان پیِترو) قرار دارد. افزون بر کلیسای مزبور، خیابان‌ها و ساختمان‌های اداری و پارک بلودره، کاخ‌های پاپی و باغ‌های واتیکان که در [[قرون وسطا]] به دستور پاپ لئوی چهارم (۸۴۷ تا ۸۵۵م) ساخته شده‌اند، با دیواری از شهر رم جدا می‌شود. علاوه بر ساختمان و تأسیساتی که در شهر واتیکان جا دارند، در داخل شهر رم نیز چندین کلیسا و ساختمان دیگر، مانند کلیساهای جامع لا تران&amp;lt;ref&amp;gt; La Teran &amp;lt;/ref&amp;gt; و مریم مقدس کبیر&amp;lt;ref&amp;gt;St. Mary Major &amp;lt;/ref&amp;gt;، و سان‌ پائولو&amp;lt;ref&amp;gt;St. Paul &amp;lt;/ref&amp;gt;، و نیز کاخ سان‌کالیستو و کاستل گاندولفو&amp;lt;ref&amp;gt;Castel Gandolfo &amp;lt;/ref&amp;gt;، که در خارج شهر رم قرار دارند، بخشی از کشور پاپی به‌شمار می‌آیند. ساکنان واتیکان عمدتاً سوئیسی‌ها و ایتالیایی‌هایند و شمارشان به 764 نفر (۲۰۲۳) می‌رسد. زبان رسمی واتیکان لاتین است و امور داخلی آن را هیئتی پنج‌نفره اداره می‌کند. این پنج نفر را پاپ منصوب می‌کند و باید در مقابل او پاسخگو باشند. امور دفاعی و تأمینی و حفاظت از شخص پاپ به عهدۀ یک گارد سوئیسی است که از لباس‌های متحد‌الشکل سبک دورۀ [[رنسانس]] استفاده می‌کنند. موزه‌ها و نمازخانه‌های واتیکان ازجمله شاهکارهای معماری‌اند و درِ آن‌ها در سراسر سال به روی بازدیدکنندگان باز است. شهر واتیکان دارای ایستگاه راه‌آهن و یک بالگردگاه (فرودگاه بالگرد) است که برای جابه‌جایی پاپ و نیز سرانی استفاده می‌شود که برای دیدار پاپ به واتیکان می‌آیند. این شهر همچنین دارای فرستندۀ رادیویی است که برنامه‌های آن به ۳۴ زبان پخش می‌شود و با بیش از ۶۰ کشور جهان نیز روابط سیاسی دارد. شورای خصوصی و کابینۀ پاپ به کالج کاردینال‌ها یا کالج مقدس معروف است و مجموع سازمان‌های اداری پیرامون دستگاه پاپ را کوریارومانا می‌نامند. کالج کاردینال‌ها طی جلسه یا جلساتی کاملاً محرمانه، شخص پاپ را با اکثریت حداقل دوسوم آرا برمی‌گزینند. در انتخاباتی که در ۲۰۰۵ برگزار شد، [[بندیکتوس شانزدهم|بندیکت شانزدهم]] آلمانی‌تبار از میان نامزدهای غیرایتالیایی به سِمت پاپ برگزیده شد. شهر واتیکان از نظر کشاورزی و صنعتی (به جز صنعت &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/del&gt;نشر&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]]&lt;/del&gt;) چیزی از خود ندارد و همۀ نیازمندی‌های آن از خارج واتیکان تأمین می‌شود. نشر کتاب‌های مذهبی و آثار مقدس در سطحی بسیار وسیع یگانه صنعت این شهر است؛ این آثار به سراسر جهان صادر می‌شوند و روزنامۀ لوسرواتور رومانو&amp;lt;ref&amp;gt;L&#039;Osservatore-Romano &amp;lt;/ref&amp;gt; نیز در خارج از شهر واتیکان خوانندگان بسیار دارد. گردشگری در واتیکان از اهمیت بسیاری برخوردار است. گردشگران بسیاری به قصد زیارت یا سیاحت به این شهر سفر می‌کنند؛ مراسم خاصی که در سالروز میلاد مسیح ([[کریسمس، عید|کریسمس]]) و عید پاک ([[ایستر، عید|ایستر]]) در میدان بزرگ‌ سان پیترو برگزار می‌شود، انبوهی از مردم و پیروان کلیسای واتیکان را به خود جلب می‌کند. پیشینۀ واتیکان به قرن ۵م بازمی‌گردد و آن زمانی است که کنستانتین اول، امپراتور روم غربی، نخستین کلیسای واتیکان یعنی سان‌ پیِترو را بنا نهاد. پاپ‌ها تا زمان اسارت بابلی در لاتران زندگی می‌کردند. در ۱۳۷۷م به واتیکان تغییر مکان دادند و به توسعۀ ساختمان‌ها و گالری‌ها پرداختند، مجموعه‌های بزرگ هنری بر آن افزودند، و بعضی از آن‌ها هزینه‌های هنگفتی را در این راه متحمل شدند. ویکتور امانوئل دوم در ۱۸۷۰ شهر رم را تصرف و بیشتر ساختمان‌ها و تأسیسات پاپی را مصادره کرد، ولی پس از مدتی کوتاه آن‌ها را به پاپ بازگرداند و برای مخارج پاپ مقرری تعیین کرد. در ۱۹۲۹ [[موسولینی، بنیتو (۱۸۸۳ـ۱۹۴۵)|بنیتو موسولینی]]&amp;lt;ref&amp;gt;Benito Mussolini&amp;lt;/ref&amp;gt;، نخست‌وزیر وقت ایتالیا، پیمانی را با پاپ امضا کرد که برطبق آن کشورـ‌ شهر واتیکان تأسیس شد. دولت ایتالیا نیز موجودیت آن را تضمین کرد و آیین [[کاتولیک، مذهب|کاتولیک]] را مذهب رسمی ایتالیا قرار داد.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;/ref&amp;gt; واتیکان در اروپای جنوبی، داخل کشور [[ایتالیا]] و در درون [[رم، شهر|شهر رم]] محصور است. واتیکان، کوچک‌ترین کشور جهان، در ساحل غربی رود [[تیبر]]&amp;lt;ref&amp;gt;Tiber &amp;lt;/ref&amp;gt; جا دارد و مساحت آن&amp;amp;nbsp;۰.۴۴ کیلومتر مربع است. شهر واتیکان باقی‌ماندۀ سرزمین‌های پاپی است که پاپ‌ها و جانشینان آنان طی قرن‌های گذشته در شهر رم احداث کرده‌اند. مقر شخص پاپ در کلیسای سان پیِترو&amp;lt;ref&amp;gt;St. Peter&amp;lt;/ref&amp;gt; (سنت‌پتر) است که در گوشۀ جنوب شرقی شهر واتیکان و در کنار غربی میدان سنت‌پتر (سان پیِترو) قرار دارد. افزون بر کلیسای مزبور، خیابان‌ها و ساختمان‌های اداری و پارک بلودره، کاخ‌های پاپی و باغ‌های واتیکان که در [[قرون وسطا]] به دستور پاپ لئوی چهارم (۸۴۷ تا ۸۵۵م) ساخته شده‌اند، با دیواری از شهر رم جدا می‌شود. علاوه بر ساختمان و تأسیساتی که در شهر واتیکان جا دارند، در داخل شهر رم نیز چندین کلیسا و ساختمان دیگر، مانند کلیساهای جامع لا تران&amp;lt;ref&amp;gt; La Teran &amp;lt;/ref&amp;gt; و مریم مقدس کبیر&amp;lt;ref&amp;gt;St. Mary Major &amp;lt;/ref&amp;gt;، و سان‌ پائولو&amp;lt;ref&amp;gt;St. Paul &amp;lt;/ref&amp;gt;، و نیز کاخ سان‌کالیستو و کاستل گاندولفو&amp;lt;ref&amp;gt;Castel Gandolfo &amp;lt;/ref&amp;gt;، که در خارج شهر رم قرار دارند، بخشی از کشور پاپی به‌شمار می‌آیند. ساکنان واتیکان عمدتاً سوئیسی‌ها و ایتالیایی‌هایند و شمارشان به 764 نفر (۲۰۲۳) می‌رسد. زبان رسمی واتیکان لاتین است و امور داخلی آن را هیئتی پنج‌نفره اداره می‌کند. این پنج نفر را پاپ منصوب می‌کند و باید در مقابل او پاسخگو باشند. امور دفاعی و تأمینی و حفاظت از شخص پاپ به عهدۀ یک گارد سوئیسی است که از لباس‌های متحد‌الشکل سبک دورۀ [[رنسانس]] استفاده می‌کنند. موزه‌ها و نمازخانه‌های واتیکان ازجمله شاهکارهای معماری‌اند و درِ آن‌ها در سراسر سال به روی بازدیدکنندگان باز است. شهر واتیکان دارای ایستگاه راه‌آهن و یک بالگردگاه (فرودگاه بالگرد) است که برای جابه‌جایی پاپ و نیز سرانی استفاده می‌شود که برای دیدار پاپ به واتیکان می‌آیند. این شهر همچنین دارای فرستندۀ رادیویی است که برنامه‌های آن به ۳۴ زبان پخش می‌شود و با بیش از ۶۰ کشور جهان نیز روابط سیاسی دارد. شورای خصوصی و کابینۀ پاپ به کالج کاردینال‌ها یا کالج مقدس معروف است و مجموع سازمان‌های اداری پیرامون دستگاه پاپ را کوریارومانا می‌نامند. کالج کاردینال‌ها طی جلسه یا جلساتی کاملاً محرمانه، شخص پاپ را با اکثریت حداقل دوسوم آرا برمی‌گزینند. در انتخاباتی که در ۲۰۰۵ برگزار شد، [[بندیکتوس شانزدهم|بندیکت شانزدهم]] آلمانی‌تبار از میان نامزدهای غیرایتالیایی به سِمت پاپ برگزیده شد. شهر واتیکان از نظر کشاورزی و صنعتی (به جز صنعت نشر) چیزی از خود ندارد و همۀ نیازمندی‌های آن از خارج واتیکان تأمین می‌شود. نشر کتاب‌های مذهبی و آثار مقدس در سطحی بسیار وسیع یگانه صنعت این شهر است؛ این آثار به سراسر جهان صادر می‌شوند و روزنامۀ لوسرواتور رومانو&amp;lt;ref&amp;gt;L&#039;Osservatore-Romano &amp;lt;/ref&amp;gt; نیز در خارج از شهر واتیکان خوانندگان بسیار دارد. گردشگری در واتیکان از اهمیت بسیاری برخوردار است. گردشگران بسیاری به قصد زیارت یا سیاحت به این شهر سفر می‌کنند؛ مراسم خاصی که در سالروز میلاد مسیح ([[کریسمس، عید|کریسمس]]) و عید پاک ([[ایستر، عید|ایستر]]) در میدان بزرگ‌ سان پیترو برگزار می‌شود، انبوهی از مردم و پیروان کلیسای واتیکان را به خود جلب می‌کند. پیشینۀ واتیکان به قرن ۵م بازمی‌گردد و آن زمانی است که کنستانتین اول، امپراتور روم غربی، نخستین کلیسای واتیکان یعنی سان‌ پیِترو را بنا نهاد. پاپ‌ها تا زمان اسارت بابلی در لاتران زندگی می‌کردند. در ۱۳۷۷م به واتیکان تغییر مکان دادند و به توسعۀ ساختمان‌ها و گالری‌ها پرداختند، مجموعه‌های بزرگ هنری بر آن افزودند، و بعضی از آن‌ها هزینه‌های هنگفتی را در این راه متحمل شدند. ویکتور امانوئل دوم در ۱۸۷۰ شهر رم را تصرف و بیشتر ساختمان‌ها و تأسیسات پاپی را مصادره کرد، ولی پس از مدتی کوتاه آن‌ها را به پاپ بازگرداند و برای مخارج پاپ مقرری تعیین کرد. در ۱۹۲۹ [[موسولینی، بنیتو (۱۸۸۳ـ۱۹۴۵)|بنیتو موسولینی]]&amp;lt;ref&amp;gt;Benito Mussolini&amp;lt;/ref&amp;gt;، نخست‌وزیر وقت ایتالیا، پیمانی را با پاپ امضا کرد که برطبق آن کشورـ‌ شهر واتیکان تأسیس شد. دولت ایتالیا نیز موجودیت آن را تضمین کرد و آیین [[کاتولیک، مذهب|کاتولیک]] را مذهب رسمی ایتالیا قرار داد.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Shahraabi</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikijoo.ir/index.php?title=%D9%88%D8%A7%D8%AA%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%86&amp;diff=2010216851&amp;oldid=prev</id>
		<title>Shahraabi در ‏۱۷ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۵۹</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikijoo.ir/index.php?title=%D9%88%D8%A7%D8%AA%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%86&amp;diff=2010216851&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-02-17T07:59:43Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۱۷ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۵۹&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l17&quot;&gt;خط ۱۷:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۱۷:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;  واتیکان (Vatican)&amp;lt;br/&amp;gt; [[File:40003600.jpg|thumb|نمایی از نقشه شهر واتيکان]]کشورـ‌ شهر&amp;lt;ref&amp;gt;City State  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;  واتیکان (Vatican)&amp;lt;br/&amp;gt; [[File:40003600.jpg|thumb|نمایی از نقشه شهر واتيکان]]کشورـ‌ شهر&amp;lt;ref&amp;gt;City State  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;/ref&amp;gt; واتیکان در اروپای جنوبی، داخل کشور ایتالیا و در درون شهر رم محصور است. واتیکان، کوچک‌ترین کشور جهان، در ساحل غربی رود تیبر&amp;lt;ref&amp;gt;Tiber &amp;lt;/ref&amp;gt; جا دارد و مساحت آن&amp;amp;nbsp;۰.۴۴ کیلومتر مربع است. شهر واتیکان باقی‌ماندۀ سرزمین‌های پاپی است که پاپ‌ها و جانشینان آنان طی قرن‌های گذشته در شهر رم احداث کرده‌اند. مقر شخص پاپ در کلیسای سان پیِترو&amp;lt;ref&amp;gt;St. Peter&amp;lt;/ref&amp;gt; (سنت‌پتر) است که در گوشۀ جنوب شرقی شهر واتیکان و در کنار غربی میدان سنت‌پتر (سان پیِترو) قرار دارد. افزون بر کلیسای مزبور، خیابان‌ها و ساختمان‌های اداری و پارک بلودره، کاخ‌های پاپی و باغ‌های واتیکان که در قرون وسطا به دستور پاپ لئوی چهارم (۸۴۷ تا ۸۵۵م) ساخته شده‌اند، با دیواری از شهر رم جدا می‌شود. علاوه بر ساختمان و تأسیساتی که در شهر واتیکان جا دارند، در داخل شهر رم نیز چندین کلیسا و ساختمان دیگر، مانند کلیساهای جامع لا تران&amp;lt;ref&amp;gt; La Teran &amp;lt;/ref&amp;gt; و مریم مقدس کبیر&amp;lt;ref&amp;gt;St. Mary Major &amp;lt;/ref&amp;gt;، و سان‌ پائولو&amp;lt;ref&amp;gt;St. Paul &amp;lt;/ref&amp;gt;، و نیز کاخ سان‌کالیستو و کاستل گاندولفو&amp;lt;ref&amp;gt;Castel Gandolfo &amp;lt;/ref&amp;gt;، که در خارج شهر رم قرار دارند، بخشی از کشور پاپی به‌شمار می‌آیند. ساکنان واتیکان عمدتاً سوئیسی‌ها و ایتالیایی‌هایند و شمارشان به 764 نفر (۲۰۲۳) می‌رسد. زبان رسمی واتیکان لاتین است و امور داخلی آن را هیئتی پنج‌نفره اداره می‌کند. این پنج نفر را پاپ منصوب می‌کند و باید در مقابل او پاسخگو باشند. امور دفاعی و تأمینی و حفاظت از شخص پاپ به عهدۀ یک گارد سوئیسی است که از لباس‌های متحد‌الشکل سبک دورۀ رنسانس استفاده می‌کنند. موزه‌ها و نمازخانه‌های واتیکان ازجمله شاهکارهای معماری‌اند و درِ آن‌ها در سراسر سال به روی بازدیدکنندگان باز است. شهر واتیکان دارای ایستگاه راه‌آهن و یک بالگردگاه (فرودگاه بالگرد) است که برای جابه‌جایی پاپ و نیز سرانی استفاده می‌شود که برای دیدار پاپ به واتیکان می‌آیند. این شهر همچنین دارای فرستندۀ رادیویی است که برنامه‌های آن به ۳۴ زبان پخش می‌شود و با بیش از ۶۰ کشور جهان نیز روابط سیاسی دارد. شورای خصوصی و کابینۀ پاپ به کالج کاردینال‌ها یا کالج مقدس معروف است و مجموع سازمان‌های اداری پیرامون دستگاه پاپ را کوریارومانا می‌نامند. کالج کاردینال‌ها طی جلسه یا جلساتی کاملاً محرمانه، شخص پاپ را با اکثریت حداقل دوسوم آرا برمی‌گزینند. در انتخاباتی که در ۲۰۰۵ برگزار شد، بندیکت شانزدهم آلمانی‌تبار از میان نامزدهای غیرایتالیایی به سِمت پاپ برگزیده شد. شهر واتیکان از نظر کشاورزی و صنعتی (به جز صنعت نشر) چیزی از خود ندارد و همۀ نیازمندی‌های آن از خارج واتیکان تأمین می‌شود. نشر کتاب‌های مذهبی و آثار مقدس در سطحی بسیار وسیع یگانه صنعت این شهر است؛ این آثار به سراسر جهان صادر می‌شوند و روزنامۀ لوسرواتور رومانو&amp;lt;ref&amp;gt;L&#039;Osservatore-Romano &amp;lt;/ref&amp;gt; نیز در خارج از شهر واتیکان خوانندگان بسیار دارد. گردشگری در واتیکان از اهمیت بسیاری برخوردار است. گردشگران بسیاری به قصد زیارت یا سیاحت به این شهر سفر می‌کنند؛ مراسم خاصی که در سالروز میلاد مسیح (کریسمس) و عید پاک (ایستر) در میدان بزرگ‌ سان پیترو برگزار می‌شود، انبوهی از مردم و پیروان کلیسای واتیکان را به خود جلب می‌کند. پیشینۀ واتیکان به قرن ۵م &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;باز می‌گردد &lt;/del&gt;و آن زمانی است که کنستانتین اول، امپراتور روم غربی، نخستین کلیسای واتیکان یعنی سان‌ پیِترو را بنا نهاد. پاپ‌ها تا زمان اسارت بابلی در لاتران زندگی می‌کردند. در ۱۳۷۷م به واتیکان تغییر مکان دادند و به توسعۀ ساختمان‌ها و گالری‌ها پرداختند، مجموعه‌های بزرگ هنری بر آن افزودند، و بعضی از آن‌ها هزینه‌های هنگفتی را در این راه متحمل شدند. ویکتور امانوئل دوم در ۱۸۷۰ شهر رم را تصرف و بیشتر ساختمان‌ها و تأسیسات پاپی را مصادره کرد، ولی پس از مدتی کوتاه آن‌ها را به پاپ بازگرداند و برای مخارج پاپ مقرری تعیین کرد. در ۱۹۲۹ بنیتو موسولینی&amp;lt;ref&amp;gt;Benito Mussolini&amp;lt;/ref&amp;gt;، نخست‌وزیر وقت ایتالیا، پیمانی را با پاپ امضا کرد که برطبق آن کشورـ‌ شهر واتیکان تأسیس شد. دولت ایتالیا نیز موجودیت آن را تضمین کرد و آیین کاتولیک را مذهب رسمی ایتالیا قرار داد.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;/ref&amp;gt; واتیکان در اروپای جنوبی، داخل کشور &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;ایتالیا&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;و در درون &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[رم، شهر|&lt;/ins&gt;شهر رم&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;محصور است. واتیکان، کوچک‌ترین کشور جهان، در ساحل غربی رود &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;تیبر&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]]&lt;/ins&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;Tiber &amp;lt;/ref&amp;gt; جا دارد و مساحت آن&amp;amp;nbsp;۰.۴۴ کیلومتر مربع است. شهر واتیکان باقی‌ماندۀ سرزمین‌های پاپی است که پاپ‌ها و جانشینان آنان طی قرن‌های گذشته در شهر رم احداث کرده‌اند. مقر شخص پاپ در کلیسای سان پیِترو&amp;lt;ref&amp;gt;St. Peter&amp;lt;/ref&amp;gt; (سنت‌پتر) است که در گوشۀ جنوب شرقی شهر واتیکان و در کنار غربی میدان سنت‌پتر (سان پیِترو) قرار دارد. افزون بر کلیسای مزبور، خیابان‌ها و ساختمان‌های اداری و پارک بلودره، کاخ‌های پاپی و باغ‌های واتیکان که در &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;قرون وسطا&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;به دستور پاپ لئوی چهارم (۸۴۷ تا ۸۵۵م) ساخته شده‌اند، با دیواری از شهر رم جدا می‌شود. علاوه بر ساختمان و تأسیساتی که در شهر واتیکان جا دارند، در داخل شهر رم نیز چندین کلیسا و ساختمان دیگر، مانند کلیساهای جامع لا تران&amp;lt;ref&amp;gt; La Teran &amp;lt;/ref&amp;gt; و مریم مقدس کبیر&amp;lt;ref&amp;gt;St. Mary Major &amp;lt;/ref&amp;gt;، و سان‌ پائولو&amp;lt;ref&amp;gt;St. Paul &amp;lt;/ref&amp;gt;، و نیز کاخ سان‌کالیستو و کاستل گاندولفو&amp;lt;ref&amp;gt;Castel Gandolfo &amp;lt;/ref&amp;gt;، که در خارج شهر رم قرار دارند، بخشی از کشور پاپی به‌شمار می‌آیند. ساکنان واتیکان عمدتاً سوئیسی‌ها و ایتالیایی‌هایند و شمارشان به 764 نفر (۲۰۲۳) می‌رسد. زبان رسمی واتیکان لاتین است و امور داخلی آن را هیئتی پنج‌نفره اداره می‌کند. این پنج نفر را پاپ منصوب می‌کند و باید در مقابل او پاسخگو باشند. امور دفاعی و تأمینی و حفاظت از شخص پاپ به عهدۀ یک گارد سوئیسی است که از لباس‌های متحد‌الشکل سبک دورۀ &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;رنسانس&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;استفاده می‌کنند. موزه‌ها و نمازخانه‌های واتیکان ازجمله شاهکارهای معماری‌اند و درِ آن‌ها در سراسر سال به روی بازدیدکنندگان باز است. شهر واتیکان دارای ایستگاه راه‌آهن و یک بالگردگاه (فرودگاه بالگرد) است که برای جابه‌جایی پاپ و نیز سرانی استفاده می‌شود که برای دیدار پاپ به واتیکان می‌آیند. این شهر همچنین دارای فرستندۀ رادیویی است که برنامه‌های آن به ۳۴ زبان پخش می‌شود و با بیش از ۶۰ کشور جهان نیز روابط سیاسی دارد. شورای خصوصی و کابینۀ پاپ به کالج کاردینال‌ها یا کالج مقدس معروف است و مجموع سازمان‌های اداری پیرامون دستگاه پاپ را کوریارومانا می‌نامند. کالج کاردینال‌ها طی جلسه یا جلساتی کاملاً محرمانه، شخص پاپ را با اکثریت حداقل دوسوم آرا برمی‌گزینند. در انتخاباتی که در ۲۰۰۵ برگزار شد، &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[بندیکتوس شانزدهم|&lt;/ins&gt;بندیکت شانزدهم&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;آلمانی‌تبار از میان نامزدهای غیرایتالیایی به سِمت پاپ برگزیده شد. شهر واتیکان از نظر کشاورزی و صنعتی (به جز صنعت &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;نشر&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]]&lt;/ins&gt;) چیزی از خود ندارد و همۀ نیازمندی‌های آن از خارج واتیکان تأمین می‌شود. نشر کتاب‌های مذهبی و آثار مقدس در سطحی بسیار وسیع یگانه صنعت این شهر است؛ این آثار به سراسر جهان صادر می‌شوند و روزنامۀ لوسرواتور رومانو&amp;lt;ref&amp;gt;L&#039;Osservatore-Romano &amp;lt;/ref&amp;gt; نیز در خارج از شهر واتیکان خوانندگان بسیار دارد. گردشگری در واتیکان از اهمیت بسیاری برخوردار است. گردشگران بسیاری به قصد زیارت یا سیاحت به این شهر سفر می‌کنند؛ مراسم خاصی که در سالروز میلاد مسیح (&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[کریسمس، عید|&lt;/ins&gt;کریسمس&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]]&lt;/ins&gt;) و عید پاک (&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[ایستر، عید|&lt;/ins&gt;ایستر&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]]&lt;/ins&gt;) در میدان بزرگ‌ سان پیترو برگزار می‌شود، انبوهی از مردم و پیروان کلیسای واتیکان را به خود جلب می‌کند. پیشینۀ واتیکان به قرن ۵م &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;بازمی‌گردد &lt;/ins&gt;و آن زمانی است که کنستانتین اول، امپراتور روم غربی، نخستین کلیسای واتیکان یعنی سان‌ پیِترو را بنا نهاد. پاپ‌ها تا زمان اسارت بابلی در لاتران زندگی می‌کردند. در ۱۳۷۷م به واتیکان تغییر مکان دادند و به توسعۀ ساختمان‌ها و گالری‌ها پرداختند، مجموعه‌های بزرگ هنری بر آن افزودند، و بعضی از آن‌ها هزینه‌های هنگفتی را در این راه متحمل شدند. ویکتور امانوئل دوم در ۱۸۷۰ شهر رم را تصرف و بیشتر ساختمان‌ها و تأسیسات پاپی را مصادره کرد، ولی پس از مدتی کوتاه آن‌ها را به پاپ بازگرداند و برای مخارج پاپ مقرری تعیین کرد. در ۱۹۲۹ &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[موسولینی، بنیتو (۱۸۸۳ـ۱۹۴۵)|&lt;/ins&gt;بنیتو موسولینی&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]]&lt;/ins&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;Benito Mussolini&amp;lt;/ref&amp;gt;، نخست‌وزیر وقت ایتالیا، پیمانی را با پاپ امضا کرد که برطبق آن کشورـ‌ شهر واتیکان تأسیس شد. دولت ایتالیا نیز موجودیت آن را تضمین کرد و آیین &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[کاتولیک، مذهب|&lt;/ins&gt;کاتولیک&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;را مذهب رسمی ایتالیا قرار داد.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Shahraabi</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikijoo.ir/index.php?title=%D9%88%D8%A7%D8%AA%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%86&amp;diff=2010216849&amp;oldid=prev</id>
		<title>Shahraabi در ‏۱۷ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۵۵</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikijoo.ir/index.php?title=%D9%88%D8%A7%D8%AA%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%86&amp;diff=2010216849&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-02-17T07:55:05Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۱۷ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۵۵&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l14&quot;&gt;خط ۱۴:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۱۴:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| دین = مسیحیت&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| دین = مسیحیت&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| واحد پول =یورو }}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| واحد پول =یورو }}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[پرونده:40003600-2.jpg|بندانگشتی|نمای میدان سنت &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;پیتر، &lt;/del&gt;واتيکان]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[پرونده:40003600-2.jpg|بندانگشتی|نمای میدان سنت &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;پتر، &lt;/ins&gt;واتيکان]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;  واتیکان (Vatican)&amp;lt;br/&amp;gt; [[File:40003600.jpg|thumb|نمایی از نقشه شهر واتيکان]]کشورـ‌ شهر&amp;lt;ref&amp;gt;City State  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;  واتیکان (Vatican)&amp;lt;br/&amp;gt; [[File:40003600.jpg|thumb|نمایی از نقشه شهر واتيکان]]کشورـ‌ شهر&amp;lt;ref&amp;gt;City State  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Shahraabi</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikijoo.ir/index.php?title=%D9%88%D8%A7%D8%AA%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%86&amp;diff=2010216848&amp;oldid=prev</id>
		<title>Shahraabi در ‏۱۷ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۵۴</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikijoo.ir/index.php?title=%D9%88%D8%A7%D8%AA%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%86&amp;diff=2010216848&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-02-17T07:54:19Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۱۷ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۵۴&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l14&quot;&gt;خط ۱۴:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۱۴:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| دین = مسیحیت&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| دین = مسیحیت&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| واحد پول =یورو }}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| واحد پول =یورو }}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[پرونده:40003600-2.jpg|بندانگشتی|نمای میدان سنت &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;پیتر&lt;/del&gt;]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[پرونده:40003600-2.jpg|بندانگشتی|نمای میدان سنت &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;پیتر، واتيکان&lt;/ins&gt;]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;  واتیکان (Vatican)&amp;lt;br/&amp;gt; &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[File:40003600-1.jpg|thumb|نمايي از شهر واتيکان]]&lt;/del&gt;[[File:40003600.jpg|thumb|&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;نمايي &lt;/del&gt;از شهر واتيکان]]کشورـ‌ شهر&amp;lt;ref&amp;gt;City State  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;  واتیکان (Vatican)&amp;lt;br/&amp;gt; [[File:40003600.jpg|thumb|&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;نمایی &lt;/ins&gt;از &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;نقشه &lt;/ins&gt;شهر واتيکان]]کشورـ‌ شهر&amp;lt;ref&amp;gt;City State  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;/ref&amp;gt; واتیکان در اروپای جنوبی، داخل کشور ایتالیا و در درون شهر رم محصور است. واتیکان، کوچک‌ترین کشور جهان، در ساحل غربی رود تیبر&amp;lt;ref&amp;gt;Tiber &amp;lt;/ref&amp;gt; جا دارد و مساحت آن&amp;amp;nbsp;۰.۴۴ کیلومتر مربع است. شهر واتیکان باقی‌ماندۀ سرزمین‌های پاپی است که پاپ‌ها و جانشینان آنان طی قرن‌های گذشته در شهر رم احداث کرده‌اند. مقر شخص پاپ در کلیسای سان پیِترو&amp;lt;ref&amp;gt;St. Peter&amp;lt;/ref&amp;gt; (سنت‌پتر) است که در گوشۀ جنوب شرقی شهر واتیکان و در کنار غربی میدان سنت‌پتر (سان پیِترو) قرار دارد. افزون بر کلیسای مزبور، خیابان‌ها و ساختمان‌های اداری و پارک بلودره، کاخ‌های پاپی و باغ‌های واتیکان که در قرون وسطا به دستور پاپ لئوی چهارم (۸۴۷ تا ۸۵۵م) ساخته شده‌اند، با دیواری از شهر رم جدا می‌شود. علاوه بر ساختمان و تأسیساتی که در شهر واتیکان جا دارند، در داخل شهر رم نیز چندین کلیسا و ساختمان دیگر، مانند کلیساهای جامع لا تران&amp;lt;ref&amp;gt; La Teran &amp;lt;/ref&amp;gt; و مریم مقدس کبیر&amp;lt;ref&amp;gt;St. Mary Major &amp;lt;/ref&amp;gt;، و سان‌ پائولو&amp;lt;ref&amp;gt;St. Paul &amp;lt;/ref&amp;gt;، و نیز کاخ سان‌کالیستو و کاستل گاندولفو&amp;lt;ref&amp;gt;Castel Gandolfo &amp;lt;/ref&amp;gt;، که در خارج شهر رم قرار دارند، بخشی از کشور پاپی به‌شمار می‌آیند. ساکنان واتیکان عمدتاً سوئیسی‌ها و ایتالیایی‌هایند و شمارشان به 764 نفر (۲۰۲۳) می‌رسد. زبان رسمی واتیکان لاتین است و امور داخلی آن را هیئتی پنج‌نفره اداره می‌کند. این پنج نفر را پاپ منصوب می‌کند و باید در مقابل او پاسخگو باشند. امور دفاعی و تأمینی و حفاظت از شخص پاپ به عهدۀ یک گارد سوئیسی است که از لباس‌های متحد‌الشکل سبک دورۀ رنسانس استفاده می‌کنند. موزه‌ها و نمازخانه‌های واتیکان ازجمله شاهکارهای معماری‌اند و درِ آن‌ها در سراسر سال به روی بازدیدکنندگان باز است. شهر واتیکان دارای ایستگاه راه‌آهن و یک بالگردگاه (فرودگاه بالگرد) است که برای جابه‌جایی پاپ و نیز سرانی استفاده می‌شود که برای دیدار پاپ به واتیکان می‌آیند. این شهر همچنین دارای فرستندۀ رادیویی است که برنامه‌های آن به ۳۴ زبان پخش می‌شود و با بیش از ۶۰ کشور جهان نیز روابط سیاسی دارد. شورای خصوصی و کابینۀ پاپ به کالج کاردینال‌ها یا کالج مقدس معروف است و مجموع سازمان‌های اداری پیرامون دستگاه پاپ را کوریارومانا می‌نامند. کالج کاردینال‌ها طی جلسه یا جلساتی کاملاً محرمانه، شخص پاپ را با اکثریت حداقل دوسوم آرا برمی‌گزینند. در انتخاباتی که در ۲۰۰۵ برگزار شد، بندیکت شانزدهم آلمانی‌تبار از میان نامزدهای غیرایتالیایی به سِمت پاپ برگزیده شد. شهر واتیکان از نظر کشاورزی و صنعتی (به جز صنعت نشر) چیزی از خود ندارد و همۀ نیازمندی‌های آن از خارج واتیکان تأمین می‌شود. نشر کتاب‌های مذهبی و آثار مقدس در سطحی بسیار وسیع یگانه صنعت این شهر است؛ این آثار به سراسر جهان صادر می‌شوند و روزنامۀ لوسرواتور رومانو&amp;lt;ref&amp;gt;L&amp;#039;Osservatore-Romano &amp;lt;/ref&amp;gt; نیز در خارج از شهر واتیکان خوانندگان بسیار دارد. گردشگری در واتیکان از اهمیت بسیاری برخوردار است. گردشگران بسیاری به قصد زیارت یا سیاحت به این شهر سفر می‌کنند؛ مراسم خاصی که در سالروز میلاد مسیح (کریسمس) و عید پاک (ایستر) در میدان بزرگ‌ سان پیترو برگزار می‌شود، انبوهی از مردم و پیروان کلیسای واتیکان را به خود جلب می‌کند. پیشینۀ واتیکان به قرن ۵م باز می‌گردد و آن زمانی است که کنستانتین اول، امپراتور روم غربی، نخستین کلیسای واتیکان یعنی سان‌ پیِترو را بنا نهاد. پاپ‌ها تا زمان اسارت بابلی در لاتران زندگی می‌کردند. در ۱۳۷۷م به واتیکان تغییر مکان دادند و به توسعۀ ساختمان‌ها و گالری‌ها پرداختند، مجموعه‌های بزرگ هنری بر آن افزودند، و بعضی از آن‌ها هزینه‌های هنگفتی را در این راه متحمل شدند. ویکتور امانوئل دوم در ۱۸۷۰ شهر رم را تصرف و بیشتر ساختمان‌ها و تأسیسات پاپی را مصادره کرد، ولی پس از مدتی کوتاه آن‌ها را به پاپ بازگرداند و برای مخارج پاپ مقرری تعیین کرد. در ۱۹۲۹ بنیتو موسولینی&amp;lt;ref&amp;gt;Benito Mussolini&amp;lt;/ref&amp;gt;، نخست‌وزیر وقت ایتالیا، پیمانی را با پاپ امضا کرد که برطبق آن کشورـ‌ شهر واتیکان تأسیس شد. دولت ایتالیا نیز موجودیت آن را تضمین کرد و آیین کاتولیک را مذهب رسمی ایتالیا قرار داد.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;/ref&amp;gt; واتیکان در اروپای جنوبی، داخل کشور ایتالیا و در درون شهر رم محصور است. واتیکان، کوچک‌ترین کشور جهان، در ساحل غربی رود تیبر&amp;lt;ref&amp;gt;Tiber &amp;lt;/ref&amp;gt; جا دارد و مساحت آن&amp;amp;nbsp;۰.۴۴ کیلومتر مربع است. شهر واتیکان باقی‌ماندۀ سرزمین‌های پاپی است که پاپ‌ها و جانشینان آنان طی قرن‌های گذشته در شهر رم احداث کرده‌اند. مقر شخص پاپ در کلیسای سان پیِترو&amp;lt;ref&amp;gt;St. Peter&amp;lt;/ref&amp;gt; (سنت‌پتر) است که در گوشۀ جنوب شرقی شهر واتیکان و در کنار غربی میدان سنت‌پتر (سان پیِترو) قرار دارد. افزون بر کلیسای مزبور، خیابان‌ها و ساختمان‌های اداری و پارک بلودره، کاخ‌های پاپی و باغ‌های واتیکان که در قرون وسطا به دستور پاپ لئوی چهارم (۸۴۷ تا ۸۵۵م) ساخته شده‌اند، با دیواری از شهر رم جدا می‌شود. علاوه بر ساختمان و تأسیساتی که در شهر واتیکان جا دارند، در داخل شهر رم نیز چندین کلیسا و ساختمان دیگر، مانند کلیساهای جامع لا تران&amp;lt;ref&amp;gt; La Teran &amp;lt;/ref&amp;gt; و مریم مقدس کبیر&amp;lt;ref&amp;gt;St. Mary Major &amp;lt;/ref&amp;gt;، و سان‌ پائولو&amp;lt;ref&amp;gt;St. Paul &amp;lt;/ref&amp;gt;، و نیز کاخ سان‌کالیستو و کاستل گاندولفو&amp;lt;ref&amp;gt;Castel Gandolfo &amp;lt;/ref&amp;gt;، که در خارج شهر رم قرار دارند، بخشی از کشور پاپی به‌شمار می‌آیند. ساکنان واتیکان عمدتاً سوئیسی‌ها و ایتالیایی‌هایند و شمارشان به 764 نفر (۲۰۲۳) می‌رسد. زبان رسمی واتیکان لاتین است و امور داخلی آن را هیئتی پنج‌نفره اداره می‌کند. این پنج نفر را پاپ منصوب می‌کند و باید در مقابل او پاسخگو باشند. امور دفاعی و تأمینی و حفاظت از شخص پاپ به عهدۀ یک گارد سوئیسی است که از لباس‌های متحد‌الشکل سبک دورۀ رنسانس استفاده می‌کنند. موزه‌ها و نمازخانه‌های واتیکان ازجمله شاهکارهای معماری‌اند و درِ آن‌ها در سراسر سال به روی بازدیدکنندگان باز است. شهر واتیکان دارای ایستگاه راه‌آهن و یک بالگردگاه (فرودگاه بالگرد) است که برای جابه‌جایی پاپ و نیز سرانی استفاده می‌شود که برای دیدار پاپ به واتیکان می‌آیند. این شهر همچنین دارای فرستندۀ رادیویی است که برنامه‌های آن به ۳۴ زبان پخش می‌شود و با بیش از ۶۰ کشور جهان نیز روابط سیاسی دارد. شورای خصوصی و کابینۀ پاپ به کالج کاردینال‌ها یا کالج مقدس معروف است و مجموع سازمان‌های اداری پیرامون دستگاه پاپ را کوریارومانا می‌نامند. کالج کاردینال‌ها طی جلسه یا جلساتی کاملاً محرمانه، شخص پاپ را با اکثریت حداقل دوسوم آرا برمی‌گزینند. در انتخاباتی که در ۲۰۰۵ برگزار شد، بندیکت شانزدهم آلمانی‌تبار از میان نامزدهای غیرایتالیایی به سِمت پاپ برگزیده شد. شهر واتیکان از نظر کشاورزی و صنعتی (به جز صنعت نشر) چیزی از خود ندارد و همۀ نیازمندی‌های آن از خارج واتیکان تأمین می‌شود. نشر کتاب‌های مذهبی و آثار مقدس در سطحی بسیار وسیع یگانه صنعت این شهر است؛ این آثار به سراسر جهان صادر می‌شوند و روزنامۀ لوسرواتور رومانو&amp;lt;ref&amp;gt;L&amp;#039;Osservatore-Romano &amp;lt;/ref&amp;gt; نیز در خارج از شهر واتیکان خوانندگان بسیار دارد. گردشگری در واتیکان از اهمیت بسیاری برخوردار است. گردشگران بسیاری به قصد زیارت یا سیاحت به این شهر سفر می‌کنند؛ مراسم خاصی که در سالروز میلاد مسیح (کریسمس) و عید پاک (ایستر) در میدان بزرگ‌ سان پیترو برگزار می‌شود، انبوهی از مردم و پیروان کلیسای واتیکان را به خود جلب می‌کند. پیشینۀ واتیکان به قرن ۵م باز می‌گردد و آن زمانی است که کنستانتین اول، امپراتور روم غربی، نخستین کلیسای واتیکان یعنی سان‌ پیِترو را بنا نهاد. پاپ‌ها تا زمان اسارت بابلی در لاتران زندگی می‌کردند. در ۱۳۷۷م به واتیکان تغییر مکان دادند و به توسعۀ ساختمان‌ها و گالری‌ها پرداختند، مجموعه‌های بزرگ هنری بر آن افزودند، و بعضی از آن‌ها هزینه‌های هنگفتی را در این راه متحمل شدند. ویکتور امانوئل دوم در ۱۸۷۰ شهر رم را تصرف و بیشتر ساختمان‌ها و تأسیسات پاپی را مصادره کرد، ولی پس از مدتی کوتاه آن‌ها را به پاپ بازگرداند و برای مخارج پاپ مقرری تعیین کرد. در ۱۹۲۹ بنیتو موسولینی&amp;lt;ref&amp;gt;Benito Mussolini&amp;lt;/ref&amp;gt;، نخست‌وزیر وقت ایتالیا، پیمانی را با پاپ امضا کرد که برطبق آن کشورـ‌ شهر واتیکان تأسیس شد. دولت ایتالیا نیز موجودیت آن را تضمین کرد و آیین کاتولیک را مذهب رسمی ایتالیا قرار داد.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Shahraabi</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikijoo.ir/index.php?title=%D9%88%D8%A7%D8%AA%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%86&amp;diff=2010216847&amp;oldid=prev</id>
		<title>Shahraabi در ‏۱۷ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۵۳</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikijoo.ir/index.php?title=%D9%88%D8%A7%D8%AA%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%86&amp;diff=2010216847&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-02-17T07:53:24Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۱۷ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۵۳&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l13&quot;&gt;خط ۱۳:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۱۳:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|زبان =لاتین  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|زبان =لاتین  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| دین = مسیحیت&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| دین = مسیحیت&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| واحد پول =یورو }} واتیکان (Vatican)&amp;lt;br/&amp;gt; [[File:40003600-1.jpg|thumb|نمايي از شهر واتيکان]][[File:40003600.jpg|thumb|نمايي از شهر واتيکان]]کشورـ‌ شهر&amp;lt;ref&amp;gt;City State  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| واحد پول =یورو }}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[پرونده:40003600-2.jpg|بندانگشتی|نمای میدان سنت پیتر]]&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt; &lt;/ins&gt;واتیکان (Vatican)&amp;lt;br/&amp;gt; [[File:40003600-1.jpg|thumb|نمايي از شهر واتيکان]][[File:40003600.jpg|thumb|نمايي از شهر واتيکان]]کشورـ‌ شهر&amp;lt;ref&amp;gt;City State  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;/ref&amp;gt; واتیکان در اروپای جنوبی، داخل کشور ایتالیا و در درون شهر رم محصور است. واتیکان، کوچک‌ترین کشور جهان، در ساحل غربی رود تیبر&amp;lt;ref&amp;gt;Tiber &amp;lt;/ref&amp;gt; جا دارد و مساحت آن&amp;amp;nbsp;۰.۴۴ کیلومتر مربع است. شهر واتیکان باقی‌ماندۀ سرزمین‌های پاپی است که پاپ‌ها و جانشینان آنان طی قرن‌های گذشته در شهر رم احداث کرده‌اند. مقر شخص پاپ در کلیسای سان پیِترو&amp;lt;ref&amp;gt;St. Peter&amp;lt;/ref&amp;gt; (سنت‌پتر) است که در گوشۀ جنوب شرقی شهر واتیکان و در کنار غربی میدان سنت‌پتر (سان پیِترو) قرار دارد. افزون بر کلیسای مزبور، خیابان‌ها و ساختمان‌های اداری و پارک بلودره، کاخ‌های پاپی و باغ‌های واتیکان که در قرون وسطا به دستور پاپ لئوی چهارم (۸۴۷ تا ۸۵۵م) ساخته شده‌اند، با دیواری از شهر رم جدا می‌شود. علاوه بر ساختمان و تأسیساتی که در شهر واتیکان جا دارند، در داخل شهر رم نیز چندین کلیسا و ساختمان دیگر، مانند کلیساهای جامع لا تران&amp;lt;ref&amp;gt; La Teran &amp;lt;/ref&amp;gt; و مریم مقدس کبیر&amp;lt;ref&amp;gt;St. Mary Major &amp;lt;/ref&amp;gt;، و سان‌ پائولو&amp;lt;ref&amp;gt;St. Paul &amp;lt;/ref&amp;gt;، و نیز کاخ سان‌کالیستو و کاستل گاندولفو&amp;lt;ref&amp;gt;Castel Gandolfo &amp;lt;/ref&amp;gt;، که در خارج شهر رم قرار دارند، بخشی از کشور پاپی به‌شمار می‌آیند. ساکنان واتیکان عمدتاً سوئیسی‌ها و ایتالیایی‌هایند و شمارشان به 764 نفر (۲۰۲۳) می‌رسد. زبان رسمی واتیکان لاتین است و امور داخلی آن را هیئتی پنج‌نفره اداره می‌کند. این پنج نفر را پاپ منصوب می‌کند و باید در مقابل او پاسخگو باشند. امور دفاعی و تأمینی و حفاظت از شخص پاپ به عهدۀ یک گارد سوئیسی است که از لباس‌های متحد‌الشکل سبک دورۀ رنسانس استفاده می‌کنند. موزه‌ها و نمازخانه‌های واتیکان ازجمله شاهکارهای معماری‌اند و درِ آن‌ها در سراسر سال به روی بازدیدکنندگان باز است. شهر واتیکان دارای ایستگاه راه‌آهن و یک بالگردگاه (فرودگاه بالگرد) است که برای جابه‌جایی پاپ و نیز سرانی استفاده می‌شود که برای دیدار پاپ به واتیکان می‌آیند. این شهر همچنین دارای فرستندۀ رادیویی است که برنامه‌های آن به ۳۴ زبان پخش می‌شود و با بیش از ۶۰ کشور جهان نیز روابط سیاسی دارد. شورای خصوصی و کابینۀ پاپ به کالج کاردینال‌ها یا کالج مقدس معروف است و مجموع سازمان‌های اداری پیرامون دستگاه پاپ را کوریارومانا می‌نامند. کالج کاردینال‌ها طی جلسه یا جلساتی کاملاً محرمانه، شخص پاپ را با اکثریت حداقل دوسوم آرا برمی‌گزینند. در انتخاباتی که در ۲۰۰۵ برگزار شد، بندیکت شانزدهم آلمانی‌تبار از میان نامزدهای غیرایتالیایی به سِمت پاپ برگزیده شد. شهر واتیکان از نظر کشاورزی و صنعتی (به جز صنعت نشر) چیزی از خود ندارد و همۀ نیازمندی‌های آن از خارج واتیکان تأمین می‌شود. نشر کتاب‌های مذهبی و آثار مقدس در سطحی بسیار وسیع یگانه صنعت این شهر است؛ این آثار به سراسر جهان صادر می‌شوند و روزنامۀ لوسرواتور رومانو&amp;lt;ref&amp;gt;L&amp;#039;Osservatore-Romano &amp;lt;/ref&amp;gt; نیز در خارج از شهر واتیکان خوانندگان بسیار دارد. گردشگری در واتیکان از اهمیت بسیاری برخوردار است. گردشگران بسیاری به قصد زیارت یا سیاحت به این شهر سفر می‌کنند؛ مراسم خاصی که در سالروز میلاد مسیح (کریسمس) و عید پاک (ایستر) در میدان بزرگ‌ سان پیترو برگزار می‌شود، انبوهی از مردم و پیروان کلیسای واتیکان را به خود جلب می‌کند. پیشینۀ واتیکان به قرن ۵م باز می‌گردد و آن زمانی است که کنستانتین اول، امپراتور روم غربی، نخستین کلیسای واتیکان یعنی سان‌ پیِترو را بنا نهاد. پاپ‌ها تا زمان اسارت بابلی در لاتران زندگی می‌کردند. در ۱۳۷۷م به واتیکان تغییر مکان دادند و به توسعۀ ساختمان‌ها و گالری‌ها پرداختند، مجموعه‌های بزرگ هنری بر آن افزودند، و بعضی از آن‌ها هزینه‌های هنگفتی را در این راه متحمل شدند. ویکتور امانوئل دوم در ۱۸۷۰ شهر رم را تصرف و بیشتر ساختمان‌ها و تأسیسات پاپی را مصادره کرد، ولی پس از مدتی کوتاه آن‌ها را به پاپ بازگرداند و برای مخارج پاپ مقرری تعیین کرد. در ۱۹۲۹ بنیتو موسولینی&amp;lt;ref&amp;gt;Benito Mussolini&amp;lt;/ref&amp;gt;، نخست‌وزیر وقت ایتالیا، پیمانی را با پاپ امضا کرد که برطبق آن کشورـ‌ شهر واتیکان تأسیس شد. دولت ایتالیا نیز موجودیت آن را تضمین کرد و آیین کاتولیک را مذهب رسمی ایتالیا قرار داد.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;/ref&amp;gt; واتیکان در اروپای جنوبی، داخل کشور ایتالیا و در درون شهر رم محصور است. واتیکان، کوچک‌ترین کشور جهان، در ساحل غربی رود تیبر&amp;lt;ref&amp;gt;Tiber &amp;lt;/ref&amp;gt; جا دارد و مساحت آن&amp;amp;nbsp;۰.۴۴ کیلومتر مربع است. شهر واتیکان باقی‌ماندۀ سرزمین‌های پاپی است که پاپ‌ها و جانشینان آنان طی قرن‌های گذشته در شهر رم احداث کرده‌اند. مقر شخص پاپ در کلیسای سان پیِترو&amp;lt;ref&amp;gt;St. Peter&amp;lt;/ref&amp;gt; (سنت‌پتر) است که در گوشۀ جنوب شرقی شهر واتیکان و در کنار غربی میدان سنت‌پتر (سان پیِترو) قرار دارد. افزون بر کلیسای مزبور، خیابان‌ها و ساختمان‌های اداری و پارک بلودره، کاخ‌های پاپی و باغ‌های واتیکان که در قرون وسطا به دستور پاپ لئوی چهارم (۸۴۷ تا ۸۵۵م) ساخته شده‌اند، با دیواری از شهر رم جدا می‌شود. علاوه بر ساختمان و تأسیساتی که در شهر واتیکان جا دارند، در داخل شهر رم نیز چندین کلیسا و ساختمان دیگر، مانند کلیساهای جامع لا تران&amp;lt;ref&amp;gt; La Teran &amp;lt;/ref&amp;gt; و مریم مقدس کبیر&amp;lt;ref&amp;gt;St. Mary Major &amp;lt;/ref&amp;gt;، و سان‌ پائولو&amp;lt;ref&amp;gt;St. Paul &amp;lt;/ref&amp;gt;، و نیز کاخ سان‌کالیستو و کاستل گاندولفو&amp;lt;ref&amp;gt;Castel Gandolfo &amp;lt;/ref&amp;gt;، که در خارج شهر رم قرار دارند، بخشی از کشور پاپی به‌شمار می‌آیند. ساکنان واتیکان عمدتاً سوئیسی‌ها و ایتالیایی‌هایند و شمارشان به 764 نفر (۲۰۲۳) می‌رسد. زبان رسمی واتیکان لاتین است و امور داخلی آن را هیئتی پنج‌نفره اداره می‌کند. این پنج نفر را پاپ منصوب می‌کند و باید در مقابل او پاسخگو باشند. امور دفاعی و تأمینی و حفاظت از شخص پاپ به عهدۀ یک گارد سوئیسی است که از لباس‌های متحد‌الشکل سبک دورۀ رنسانس استفاده می‌کنند. موزه‌ها و نمازخانه‌های واتیکان ازجمله شاهکارهای معماری‌اند و درِ آن‌ها در سراسر سال به روی بازدیدکنندگان باز است. شهر واتیکان دارای ایستگاه راه‌آهن و یک بالگردگاه (فرودگاه بالگرد) است که برای جابه‌جایی پاپ و نیز سرانی استفاده می‌شود که برای دیدار پاپ به واتیکان می‌آیند. این شهر همچنین دارای فرستندۀ رادیویی است که برنامه‌های آن به ۳۴ زبان پخش می‌شود و با بیش از ۶۰ کشور جهان نیز روابط سیاسی دارد. شورای خصوصی و کابینۀ پاپ به کالج کاردینال‌ها یا کالج مقدس معروف است و مجموع سازمان‌های اداری پیرامون دستگاه پاپ را کوریارومانا می‌نامند. کالج کاردینال‌ها طی جلسه یا جلساتی کاملاً محرمانه، شخص پاپ را با اکثریت حداقل دوسوم آرا برمی‌گزینند. در انتخاباتی که در ۲۰۰۵ برگزار شد، بندیکت شانزدهم آلمانی‌تبار از میان نامزدهای غیرایتالیایی به سِمت پاپ برگزیده شد. شهر واتیکان از نظر کشاورزی و صنعتی (به جز صنعت نشر) چیزی از خود ندارد و همۀ نیازمندی‌های آن از خارج واتیکان تأمین می‌شود. نشر کتاب‌های مذهبی و آثار مقدس در سطحی بسیار وسیع یگانه صنعت این شهر است؛ این آثار به سراسر جهان صادر می‌شوند و روزنامۀ لوسرواتور رومانو&amp;lt;ref&amp;gt;L&amp;#039;Osservatore-Romano &amp;lt;/ref&amp;gt; نیز در خارج از شهر واتیکان خوانندگان بسیار دارد. گردشگری در واتیکان از اهمیت بسیاری برخوردار است. گردشگران بسیاری به قصد زیارت یا سیاحت به این شهر سفر می‌کنند؛ مراسم خاصی که در سالروز میلاد مسیح (کریسمس) و عید پاک (ایستر) در میدان بزرگ‌ سان پیترو برگزار می‌شود، انبوهی از مردم و پیروان کلیسای واتیکان را به خود جلب می‌کند. پیشینۀ واتیکان به قرن ۵م باز می‌گردد و آن زمانی است که کنستانتین اول، امپراتور روم غربی، نخستین کلیسای واتیکان یعنی سان‌ پیِترو را بنا نهاد. پاپ‌ها تا زمان اسارت بابلی در لاتران زندگی می‌کردند. در ۱۳۷۷م به واتیکان تغییر مکان دادند و به توسعۀ ساختمان‌ها و گالری‌ها پرداختند، مجموعه‌های بزرگ هنری بر آن افزودند، و بعضی از آن‌ها هزینه‌های هنگفتی را در این راه متحمل شدند. ویکتور امانوئل دوم در ۱۸۷۰ شهر رم را تصرف و بیشتر ساختمان‌ها و تأسیسات پاپی را مصادره کرد، ولی پس از مدتی کوتاه آن‌ها را به پاپ بازگرداند و برای مخارج پاپ مقرری تعیین کرد. در ۱۹۲۹ بنیتو موسولینی&amp;lt;ref&amp;gt;Benito Mussolini&amp;lt;/ref&amp;gt;، نخست‌وزیر وقت ایتالیا، پیمانی را با پاپ امضا کرد که برطبق آن کشورـ‌ شهر واتیکان تأسیس شد. دولت ایتالیا نیز موجودیت آن را تضمین کرد و آیین کاتولیک را مذهب رسمی ایتالیا قرار داد.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Shahraabi</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikijoo.ir/index.php?title=%D9%88%D8%A7%D8%AA%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%86&amp;diff=2010216711&amp;oldid=prev</id>
		<title>Shahraabi در ‏۱۶ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۴۴</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikijoo.ir/index.php?title=%D9%88%D8%A7%D8%AA%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%86&amp;diff=2010216711&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-02-16T16:44:15Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۱۶ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۴۴&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l4&quot;&gt;خط ۴:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۴:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|نام لاتین =Vatican&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|نام لاتین =Vatican&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|موقعیت =درون شهر رم در ایتالیا  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|موقعیت =درون شهر رم در ایتالیا  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| جمعیت =&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;500 &lt;/del&gt;نفر  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| جمعیت =&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;764 &lt;/ins&gt;نفر &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;(۲۰۲۳)  &lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|تراکم نسبی (نفر در کیلومتر مربع)=  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|تراکم نسبی (نفر در کیلومتر مربع)=  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|رشد سالانه (درصد) =  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;|رشد سالانه (درصد) =  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Shahraabi</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://wikijoo.ir/index.php?title=%D9%88%D8%A7%D8%AA%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%86&amp;diff=2010216710&amp;oldid=prev</id>
		<title>Shahraabi در ‏۱۶ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۴۳</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://wikijoo.ir/index.php?title=%D9%88%D8%A7%D8%AA%DB%8C%DA%A9%D8%A7%D9%86&amp;diff=2010216710&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-02-16T16:43:34Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۱۶ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۴۳&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l15&quot;&gt;خط ۱۵:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۱۵:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| واحد پول =یورو }} واتیکان (Vatican)&amp;lt;br/&amp;gt; [[File:40003600-1.jpg|thumb|نمايي از شهر واتيکان]][[File:40003600.jpg|thumb|نمايي از شهر واتيکان]]کشورـ‌ شهر&amp;lt;ref&amp;gt;City State  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;| واحد پول =یورو }} واتیکان (Vatican)&amp;lt;br/&amp;gt; [[File:40003600-1.jpg|thumb|نمايي از شهر واتيکان]][[File:40003600.jpg|thumb|نمايي از شهر واتيکان]]کشورـ‌ شهر&amp;lt;ref&amp;gt;City State  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;/ref&amp;gt; واتیکان در اروپای جنوبی، داخل کشور ایتالیا و در درون شهر رم محصور است. واتیکان، کوچک‌ترین کشور جهان، در ساحل غربی رود تیبر&amp;lt;ref&amp;gt;Tiber &amp;lt;/ref&amp;gt; جا دارد و مساحت آن&amp;amp;nbsp;۰.۴۴ کیلومتر مربع است&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;. 764 نفر جمعیت دارد (۲۰۲۳)&lt;/del&gt;. شهر واتیکان باقی‌ماندۀ سرزمین‌های پاپی است که پاپ‌ها و جانشینان آنان طی قرن‌های گذشته در شهر رم احداث کرده‌اند. مقر شخص پاپ در کلیسای سان پیِترو&amp;lt;ref&amp;gt;St. Peter&amp;lt;/ref&amp;gt; (سنت‌پتر) است که در گوشۀ جنوب شرقی شهر واتیکان و در کنار غربی میدان سنت‌پتر (سان پیِترو) قرار دارد. افزون بر کلیسای مزبور، خیابان‌ها و ساختمان‌های اداری و پارک بلودره، کاخ‌های پاپی و باغ‌های واتیکان که در قرون وسطا به دستور پاپ لئوی چهارم (۸۴۷ تا ۸۵۵م) ساخته شده‌اند، با دیواری از شهر رم جدا می‌شود. علاوه بر ساختمان و تأسیساتی که در شهر واتیکان جا دارند، در داخل شهر رم نیز چندین کلیسا و ساختمان دیگر، مانند کلیساهای جامع لا تران&amp;lt;ref&amp;gt; La Teran &amp;lt;/ref&amp;gt; و مریم مقدس کبیر&amp;lt;ref&amp;gt;St. Mary Major &amp;lt;/ref&amp;gt;، و سان‌ پائولو&amp;lt;ref&amp;gt;St. Paul &amp;lt;/ref&amp;gt;، و نیز کاخ سان‌کالیستو و کاستل گاندولفو&amp;lt;ref&amp;gt;Castel Gandolfo &amp;lt;/ref&amp;gt;، که در خارج شهر رم قرار دارند، بخشی از کشور پاپی به‌شمار می‌آیند. ساکنان واتیکان عمدتاً سوئیسی‌ها و ایتالیایی‌هایند و شمارشان به &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;حدود ۵۰۰ &lt;/del&gt;نفر (&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;۲۰۱۰&lt;/del&gt;) می‌رسد. زبان رسمی واتیکان لاتین است و امور داخلی آن را هیئتی پنج‌نفره اداره می‌کند. این پنج نفر را پاپ منصوب می‌کند و باید در مقابل او پاسخگو باشند. امور دفاعی و تأمینی و حفاظت از شخص پاپ به عهدۀ یک گارد سوئیسی است که از لباس‌های متحد‌الشکل سبک دورۀ رنسانس استفاده می‌کنند. موزه‌ها و نمازخانه‌های واتیکان ازجمله شاهکارهای معماری‌اند و درِ آن‌ها در سراسر سال به روی بازدیدکنندگان باز است. شهر واتیکان دارای ایستگاه راه‌آهن و یک بالگردگاه (فرودگاه بالگرد) است که برای جابه‌جایی پاپ و نیز سرانی استفاده می‌شود که برای دیدار پاپ به واتیکان می‌آیند. این شهر همچنین دارای فرستندۀ رادیویی است که برنامه‌های آن به ۳۴ زبان پخش می‌شود و با بیش از ۶۰ کشور جهان نیز روابط سیاسی دارد. شورای خصوصی و کابینۀ پاپ به کالج کاردینال‌ها یا کالج مقدس معروف است و مجموع سازمان‌های اداری پیرامون دستگاه پاپ را کوریارومانا می‌نامند. کالج کاردینال‌ها طی جلسه یا جلساتی کاملاً محرمانه، شخص پاپ را با اکثریت حداقل دوسوم آرا برمی‌گزینند. در انتخاباتی که در ۲۰۰۵ برگزار شد، بندیکت شانزدهم آلمانی‌تبار از میان نامزدهای غیرایتالیایی به سِمت پاپ برگزیده شد. شهر واتیکان از نظر کشاورزی و صنعتی (به جز صنعت نشر) چیزی از خود ندارد و همۀ نیازمندی‌های آن از خارج واتیکان تأمین می‌شود. نشر کتاب‌های مذهبی و آثار مقدس در سطحی بسیار وسیع یگانه صنعت این شهر است؛ این آثار به سراسر جهان صادر می‌شوند و روزنامۀ لوسرواتور رومانو&amp;lt;ref&amp;gt;L&#039;Osservatore-Romano &amp;lt;/ref&amp;gt; نیز در خارج از شهر واتیکان خوانندگان بسیار دارد. گردشگری در واتیکان از اهمیت بسیاری برخوردار است. گردشگران بسیاری به قصد زیارت یا سیاحت به این شهر سفر می‌کنند؛ مراسم خاصی که در سالروز میلاد مسیح (کریسمس) و عید پاک (ایستر) در میدان بزرگ‌ سان پیترو برگزار می‌شود، انبوهی از مردم و پیروان کلیسای واتیکان را به خود جلب می‌کند. پیشینۀ واتیکان به قرن ۵م باز می‌گردد و آن زمانی است که کنستانتین اول، امپراتور روم غربی، نخستین کلیسای واتیکان یعنی سان‌ پیِترو را بنا نهاد. پاپ‌ها تا زمان اسارت بابلی در لاتران زندگی می‌کردند. در ۱۳۷۷م به واتیکان تغییر مکان دادند و به توسعۀ ساختمان‌ها و گالری‌ها پرداختند، مجموعه‌های بزرگ هنری بر آن افزودند، و بعضی از آن‌ها هزینه‌های هنگفتی را در این راه متحمل شدند. ویکتور امانوئل دوم در ۱۸۷۰ شهر رم را تصرف و بیشتر ساختمان‌ها و تأسیسات پاپی را مصادره کرد، ولی پس از مدتی کوتاه آن‌ها را به پاپ بازگرداند و برای مخارج پاپ مقرری تعیین کرد. در ۱۹۲۹ بنیتو موسولینی&amp;lt;ref&amp;gt;Benito Mussolini&amp;lt;/ref&amp;gt;، نخست‌وزیر وقت ایتالیا، پیمانی را با پاپ امضا کرد که برطبق آن کشورـ‌ شهر واتیکان تأسیس شد. دولت ایتالیا نیز موجودیت آن را تضمین کرد و آیین کاتولیک را مذهب رسمی ایتالیا قرار داد.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;/ref&amp;gt; واتیکان در اروپای جنوبی، داخل کشور ایتالیا و در درون شهر رم محصور است. واتیکان، کوچک‌ترین کشور جهان، در ساحل غربی رود تیبر&amp;lt;ref&amp;gt;Tiber &amp;lt;/ref&amp;gt; جا دارد و مساحت آن&amp;amp;nbsp;۰.۴۴ کیلومتر مربع است. شهر واتیکان باقی‌ماندۀ سرزمین‌های پاپی است که پاپ‌ها و جانشینان آنان طی قرن‌های گذشته در شهر رم احداث کرده‌اند. مقر شخص پاپ در کلیسای سان پیِترو&amp;lt;ref&amp;gt;St. Peter&amp;lt;/ref&amp;gt; (سنت‌پتر) است که در گوشۀ جنوب شرقی شهر واتیکان و در کنار غربی میدان سنت‌پتر (سان پیِترو) قرار دارد. افزون بر کلیسای مزبور، خیابان‌ها و ساختمان‌های اداری و پارک بلودره، کاخ‌های پاپی و باغ‌های واتیکان که در قرون وسطا به دستور پاپ لئوی چهارم (۸۴۷ تا ۸۵۵م) ساخته شده‌اند، با دیواری از شهر رم جدا می‌شود. علاوه بر ساختمان و تأسیساتی که در شهر واتیکان جا دارند، در داخل شهر رم نیز چندین کلیسا و ساختمان دیگر، مانند کلیساهای جامع لا تران&amp;lt;ref&amp;gt; La Teran &amp;lt;/ref&amp;gt; و مریم مقدس کبیر&amp;lt;ref&amp;gt;St. Mary Major &amp;lt;/ref&amp;gt;، و سان‌ پائولو&amp;lt;ref&amp;gt;St. Paul &amp;lt;/ref&amp;gt;، و نیز کاخ سان‌کالیستو و کاستل گاندولفو&amp;lt;ref&amp;gt;Castel Gandolfo &amp;lt;/ref&amp;gt;، که در خارج شهر رم قرار دارند، بخشی از کشور پاپی به‌شمار می‌آیند. ساکنان واتیکان عمدتاً سوئیسی‌ها و ایتالیایی‌هایند و شمارشان به &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;764 &lt;/ins&gt;نفر (&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;۲۰۲۳&lt;/ins&gt;) می‌رسد. زبان رسمی واتیکان لاتین است و امور داخلی آن را هیئتی پنج‌نفره اداره می‌کند. این پنج نفر را پاپ منصوب می‌کند و باید در مقابل او پاسخگو باشند. امور دفاعی و تأمینی و حفاظت از شخص پاپ به عهدۀ یک گارد سوئیسی است که از لباس‌های متحد‌الشکل سبک دورۀ رنسانس استفاده می‌کنند. موزه‌ها و نمازخانه‌های واتیکان ازجمله شاهکارهای معماری‌اند و درِ آن‌ها در سراسر سال به روی بازدیدکنندگان باز است. شهر واتیکان دارای ایستگاه راه‌آهن و یک بالگردگاه (فرودگاه بالگرد) است که برای جابه‌جایی پاپ و نیز سرانی استفاده می‌شود که برای دیدار پاپ به واتیکان می‌آیند. این شهر همچنین دارای فرستندۀ رادیویی است که برنامه‌های آن به ۳۴ زبان پخش می‌شود و با بیش از ۶۰ کشور جهان نیز روابط سیاسی دارد. شورای خصوصی و کابینۀ پاپ به کالج کاردینال‌ها یا کالج مقدس معروف است و مجموع سازمان‌های اداری پیرامون دستگاه پاپ را کوریارومانا می‌نامند. کالج کاردینال‌ها طی جلسه یا جلساتی کاملاً محرمانه، شخص پاپ را با اکثریت حداقل دوسوم آرا برمی‌گزینند. در انتخاباتی که در ۲۰۰۵ برگزار شد، بندیکت شانزدهم آلمانی‌تبار از میان نامزدهای غیرایتالیایی به سِمت پاپ برگزیده شد. شهر واتیکان از نظر کشاورزی و صنعتی (به جز صنعت نشر) چیزی از خود ندارد و همۀ نیازمندی‌های آن از خارج واتیکان تأمین می‌شود. نشر کتاب‌های مذهبی و آثار مقدس در سطحی بسیار وسیع یگانه صنعت این شهر است؛ این آثار به سراسر جهان صادر می‌شوند و روزنامۀ لوسرواتور رومانو&amp;lt;ref&amp;gt;L&#039;Osservatore-Romano &amp;lt;/ref&amp;gt; نیز در خارج از شهر واتیکان خوانندگان بسیار دارد. گردشگری در واتیکان از اهمیت بسیاری برخوردار است. گردشگران بسیاری به قصد زیارت یا سیاحت به این شهر سفر می‌کنند؛ مراسم خاصی که در سالروز میلاد مسیح (کریسمس) و عید پاک (ایستر) در میدان بزرگ‌ سان پیترو برگزار می‌شود، انبوهی از مردم و پیروان کلیسای واتیکان را به خود جلب می‌کند. پیشینۀ واتیکان به قرن ۵م باز می‌گردد و آن زمانی است که کنستانتین اول، امپراتور روم غربی، نخستین کلیسای واتیکان یعنی سان‌ پیِترو را بنا نهاد. پاپ‌ها تا زمان اسارت بابلی در لاتران زندگی می‌کردند. در ۱۳۷۷م به واتیکان تغییر مکان دادند و به توسعۀ ساختمان‌ها و گالری‌ها پرداختند، مجموعه‌های بزرگ هنری بر آن افزودند، و بعضی از آن‌ها هزینه‌های هنگفتی را در این راه متحمل شدند. ویکتور امانوئل دوم در ۱۸۷۰ شهر رم را تصرف و بیشتر ساختمان‌ها و تأسیسات پاپی را مصادره کرد، ولی پس از مدتی کوتاه آن‌ها را به پاپ بازگرداند و برای مخارج پاپ مقرری تعیین کرد. در ۱۹۲۹ بنیتو موسولینی&amp;lt;ref&amp;gt;Benito Mussolini&amp;lt;/ref&amp;gt;، نخست‌وزیر وقت ایتالیا، پیمانی را با پاپ امضا کرد که برطبق آن کشورـ‌ شهر واتیکان تأسیس شد. دولت ایتالیا نیز موجودیت آن را تضمین کرد و آیین کاتولیک را مذهب رسمی ایتالیا قرار داد.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Shahraabi</name></author>
	</entry>
</feed>