https://wikijoo.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%B1%D8%A7%DB%8C_%DA%AF%D9%85%D8%B1%DA%A9کاروانسرای گمرک - تاریخچهٔ نسخهها2026-08-15T14:40:07Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.41.0https://wikijoo.ir/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%B1%D8%A7%DB%8C_%DA%AF%D9%85%D8%B1%DA%A9&diff=2010297791&oldid=prevMohammadi3: صفحهای تازه حاوی «کاروانسرای گمرک (یا: سرای شریفخان) از بناهای تاریخی مجموعهٔ بازار کاشان است. این بنا در امتداد راستهٔ اصلی بازار قرار دارد و از یکسو به راستهٔ بازار و از سوی دیگر به میدان سنگ راه مییابد. جایگاه آن در بافت مرکزی بازار، نشاندهندهٔ پیوند م...» ایجاد کرد2026-08-14T18:34:55Z<p>صفحهای تازه حاوی «کاروانسرای گمرک (یا: سرای شریفخان) از بناهای تاریخی مجموعهٔ بازار کاشان است. این بنا در امتداد راستهٔ اصلی بازار قرار دارد و از یکسو به راستهٔ بازار و از سوی دیگر به میدان سنگ راه مییابد. جایگاه آن در بافت مرکزی بازار، نشاندهندهٔ پیوند م...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>کاروانسرای گمرک<br />
<br />
(یا: سرای شریفخان) از بناهای تاریخی مجموعهٔ بازار کاشان است. این بنا در امتداد راستهٔ اصلی بازار قرار دارد و از یکسو به راستهٔ بازار و از سوی دیگر به میدان سنگ راه مییابد. جایگاه آن در بافت مرکزی بازار، نشاندهندهٔ پیوند مستقیم سرا با فعالیتهای بازرگانی و گردش کالا در یکی از مهمترین کانونهای دادوستد شهر تاریخی کاشان است.<br />
<br />
این اثر در ۲۵ اسفند ۱۳۷۹ش با شمارهٔ ۳۶۲۶ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد. در گزارشهای میراثفرهنگی، پیشینهٔ بنا به دورهٔ [[صفویه]] تا [[قاجاریه، سلسله|قاجار]] نسبت داده شده است. کاروانسرای گمرک به شریفخان، از دولتمردان متمول کاشان، منسوب است و گفته میشود تا اواخر دورهٔ صفویه با عنوان سرای شریفخان شهرت داشته است؛ سپس نام آن به کاروانسرای گمرک تغییر یافته است. منابع محلی و گزارشهای میراثفرهنگی از انجام خریدوفروش فرش در این سرا یاد کردهاند.<br />
<br />
کاروانسرای گمرک در زمینی با مساحت تقریبی دو هزار مترمربع شکل گرفته و دارای صحن مرکزی و حجرههایی در پیرامون آن است. بنا بهصورت گودالباغچه و در سه طبقه سامان یافته است. صحن فرورفتهٔ مرکزی و استقرار حجرهها در اطراف آن، سازمان فضایی شناختهشدهای از سراهای درونشهری بازارهای ایرانی را در این بنا پدید آورده است.<br />
<br />
این سرا دو ورودی و خروجی جداگانه دارد که یکی به راستهٔ اصلی بازار و دیگری به میدان سنگ متصل است. این ارتباط دوگانه، دسترسی بنا را از دو بخش مهم بازار کاشان فراهم میکرد و با نقش تجاری آن تناسب داشت. کاروانسرای گمرک، برخلاف کاروانسراهای میانراهی، در ساختار درونی شهر و در پیوند با نظام فضایی بازار شکل گرفته و محل استقرار، عرضه و مبادلهٔ کالا بوده است.<br />
<br />
از ویژگیهای مهم بنا، تزئینات وابستهٔ آن شامل گچبری، [[کاشی کاری|کاشیکاری]]، آجرکاری و نقاشی است. بخش عمدهٔ نقاشیها در راهروی ورودی متصل به راستهٔ بازار قرار دارد. این تزئینات شامل نقوش [[ختایی]]، [[اسلیمی]]، [[شمسه]] و ترنج است که با رنگهایی مانند طلایی، اخرا، سبز زنگاری و لاجورد اجرا شدهاند. در بخشهایی از راهرو نیز نقوش تصویری، از جمله صحنههای گرفتوگیر و تصویر معرکهگیر و خرس، دیده میشود. تزئینات نقاشی ورودی بنا در سال ۱۴۰۰ش طی عملیات مرمتی پاکسازی، تثبیت، استحکامبخشی و موزونسازی شد.<br />
<br />
این کاروانسرا بهعنوان یکی از عناصر ارزشمند بازار تاریخی کاشان، بازتابدهندهٔ نقش سراها در سازمان اقتصادی و فضایی شهر است. پیوند این بنا با راستهٔ اصلی بازار و میدان سنگ، ساختار درهمتنیدهٔ فضاهای تجاری بازار کاشان را نشان میدهد؛ ساختاری که در آن [[راسته|راسته]]<nowiki/>ها، سراها، [[تیمچه|تیمچه]]<nowiki/>ها، [[میدان|میدان]]<nowiki/>ها و فضاهای خدماتی، جریان مبادله و حیات اقتصادی شهر را سامان میدادند.<br />
[[رده:معماری]]<br />
[[رده:ابنیه سنتی ایران]]</div>Mohammadi3