برهان الرانق: تفاوت بین نسخه‌ها

از ویکیجو | دانشنامه آزاد پارسی
پرش به ناوبری پرش به جستجو
(صفحه‌ای تازه حاوی «البرهان الرانق (کتاب) (نام کامل: ''البرهان الرانق الملخص من ورط المضایق''، به م...» ایجاد کرد)
(بدون تفاوت)

نسخهٔ ‏۱۲ اکتبر ۲۰۱۹، ساعت ۱۱:۲۲

البرهان الرانق (کتاب)

(نام کامل: البرهان الرانق الملخص من ورط المضایق، به معنی «برهان خیره‌کنندۀ رهایی‌بخش از در افتادن در تنگناها») کتابی خطی در علم کلام فرقه مطرفیه تألیف سلیمان بن احمد مُحّلی. مطرفیه فرقه‌ای از زیدیه است. منابع زیدیه اطلاعات چندانی از مولف این کتاب به دست نمی‌دهد، جز این که از خود این تألیف به دست می‌آید که نویسنده از علمای مطرفیه است. از کتاب چنین برمی‌آید که در قرن ششم هجری تألیف شده است، زیرا با رقبای مطرفیه که آنان را جعفریه (منسوب به قاضی جعفربن احمدبن عبدالسلام) می‌خواند مجادله می‌کند. معروف است که مجادلات قاضی جعفر برای ابطال عقیده مطرفیه در اوایل قرن ششم هجری (دوازدهم میلادی) رونق یافت. با این حال در این کتاب، از مجادلات مطرفیه با امام عبدالله بن حمزه که حکم به ارتداد این فرقه داد و در اواخر قرن ششم و اوایل قرن هفتم با این فرقه درافتاد، سخنی نرفته است.

این کتاب، از آن رو که تنها کتابی است که از میراث علم کلام فرقه مطرفیه برجای مانده است، ارزشی منحصر به فرد دارد. گویا منبع دیگری که عقاید و آرای این فرقه را از دیدگاه متکلمان آن بازگو کرده باشد، در دست نیست. زیرا منابع زیدی که آرا و عقاید مطرفیه را نقل کرده‌اند یا به سبب خصومت و یا به علت جهل، غالباً به خطا رفته‌اند. این کتاب، مرجعی مهم برای پژوهشگران تاریخ یمن و سنت فکری آن به شمار می‌رود و نشان از غنا و تنوع مباحث کلامی آن دارد و مکتب کلامی متمایزی را معرفی می‌کند که باورها و مقولات خاصی دارد که برخی از آنها ابتکاری و برخی از آنها با مقولات معتزلی همخوان است.

نسخه اصلی این کتاب در کتابخانه جامع کبیر صنعاء نگهداری می‌شود و نسخه تصویری ای از آن در دارالکتب المصریه در قاهره (به شماره 146) موجود است.