آتاتورک، مصطفی کمال (۱۸۸۱ـ۱۹۳۸)

از ویکیجو | دانشنامه آزاد پارسی
(تغییرمسیر از Mustafa Kemal Atatürk)
مصطفی کمال آتاتورک
Mustafa Kemal Atatürk
زادروز تسالونیکی ۱۸۸۱م
درگذشت ۱۹۳۸م
ملیت ترکیه ای
شغل و تخصص اصلی دولتمرد
شغل و تخصص های دیگر نظامی
لقب غازی (فاتح)
گروه مقاله تاریخ جهان
آتاتورک، مصطفی کَمال

آتاتورک، مصطفی کَمال (۱۸۸۱ـ۱۹۳۸م) Atatürk, Mustafa Kemal

(نام اصلی:‌ مصطفی کمال پاشا[۱]) آتاتورک در زبان ترکی به‌معنی «پدر ترک‌ها» است. سیاستمدار، ژنرال ترک و نخستین رئیس‌جمهور ترکیه، از ۱۹۲۳م. پس از جنگ جهانی اول یک حکومت موقت شورشی تأسیس کرد. ارتش ترکیه، به رهبری او، یونانیان اشغالگر را از خاک ترکیه اخراج کرد (۱۹۲۱ـ۱۹۲۲م). بانی جمهوری ترکیه است که با دیکتاتوری و سیاست مستمر و بنیادینِ غربی‌شدن بر آن کشور حکومت کرد. کمال که در تسالونیکی[۲] زاده شد. به‌سبب پیوستن به انجمنی انقلابی از آن شهر تبعید شد. (۱۹۰۴م) اما بعد او را عفو کردند، در ارتش ترقی کرد و تا حدودی باعث دفاع پیروزمندانه از داردانل[۳] در برابر انگلیسی‌ها بود (۱۹۱۵م). پس از آن‌که ترکیه شکست خورد (۱۹۱۸م)، او را به‌منظور اجرای خلع سلاح نیروهای ترک، براساس مفاد قرارداد ترک مخاصمه، به درون خاک آناتولی[۴] فرستادند، اما کمال به‌جای این کار، حکومتی موقت تشکیل داد که مخالف حکومت قسطنطنیه[۵] بود (استانبول امروزی که در آن زمان تحت اشغال متفقین[۶] بود). فرمانده سپاهیان ترک مخالف یونانیان بود (۱۹۲۱م)، که بخش بزرگی از آناتولی را اشغال کرده بودند. در نبرد سَقاریه[۷] از ۲۳ اوت تا ۱۳ سپتامبر همان سال آنان را شکست داد، درنتیجه به او لقب غازی (فاتح)[۸] دادند. سپس در ظرف یک‌سال یونانیان را از خاک ترکیه بیرون راند. وی با دیپلماسی خود از جنگ با انگلیسی‌ها جلوگیری کرد و ترکیۀ اروپایی نیز تحت‌ اختیار کمال درآمد. در ۲۹ اکتبر ۱۹۲۳م، رژیم ترکیه جمهوری و مصطفی کمال نخستین رئیس‌جمهور آن اعلام شد.



  1. Mustafa Kemal Pasha
  2. Thessaloniki
  3. Dardanelles
  4. Anatolia
  5. Constantinople
  6. Allied
  7. Battle of Sakaria
  8. Ghazi (the Victorious)