یرنی، نیلس کای (۱۹۱۱ـ۱۹۹۴)

از ویکیجو | دانشنامه آزاد پارسی
(تغییرمسیر از Niels Kaj Jerne)

یِرْنی، نیلْس‌کای (۱۹۱۱ـ۱۹۹۴)(Jerne, Niels Kaj)

نیلس کای یرنی
Niels Kaj Jerne
زادروز ۱۹۱۱م
درگذشت ۱۹۹۴م
ملیت دانمارکی (زاده انگلستان)
تحصیلات و محل تحصیل تحصیل فیزیک در دانشگاه لیدن و پزشکی در دانشگاه کپنهاگ، دریافت دکتری تخصصی
شغل و تخصص اصلی میکروب شناس و ایمنی شناس
گروه مقاله پزشکی

میکروب‌شناس و ایمنی‌شناس دانمارکی زادۀ انگلستان. جایزۀ نوبل پزشکی ۱۹۸۴ را با گئورگ کولر[۱] و سزار مِلشتاین[۲]، به‌سبب کشف روش تولید پادتن‌های بسیار اختصاصی تک‌دودمانی[۳] دریافت کرد. یرنی با پایه‌گذاری اصول یاخته‌ای ایمنی‌شناسی مدرن تأثیر مهمی در تکامل این رشته داشت. او روش پلاک همولیتیک[۴] را برای مشاهدۀ رهاسازی پادتن از لنفوسیت[۵]ها ابداع کرد. لنفوسیت‌ها یاخته‌های سفید خون‌اند که در مغز استخوان[۶] ساخته می‌شوند. همچنین، یرنی فرضیه‌های بسیاری دربارۀ نحوۀ برهم‌کنش یاخته‌ها در جریان پاسخ ایمنی[۷] طرح کرد. مهم‌ترین فرضیۀ یرنی در ایمنی‌شناسی، شبکۀ ایدیوتیپی[۸] است. این شبکه نوعی برهم‌کنش تنظیمی بین لنفوسیت‌هاست و با اتصال گیرنده‌های روی یک لنفوسیت با گیرنده‌های یک لنفوسیت دیگر و شناسایی آن شکل می‌گیرد. او بعدها چگونگی تولید لنفوسیت‌ها را در تیموس[۹] توصیف کرد. در لندن زاده شد. دو سال در دانشگاه لیدن[۱۰] هلند، در رشتۀ فیزیک درس خواند. سپس به کپنهاگ رفت و به تحصیل در رشتۀ پزشکی پرداخت. هنگام گرفتن دانشنامۀ دکترای تخصصی خود در ۱۹۵۱، تقریباً چهل سال داشت. پایان‌نامه دکترای تخصصی او دربارۀ ضد سرم دیفتری[۱۱] بود و درپی آن، توجه یرنی به پادتن‌ها و تنوع نظرگیر آن‌ها در بدن جاندار معطوف شد. در ۱۹۵۶، مقاله‌ای به نام «نظریۀ انتخاب طبیعی در شکل‌گیری پادتن‌ها[۱۲]» منتشر کرد. بر‌مبنای این نظریه، پادتن‌ها قبل از ورود جسم خارجی به بدن وجود دارند و زمانی‌که جسم خارجی وارد بدن شود، مناسب‌ترین پادتن‌ها برای اتصال به آن جسم خارجی انتخاب می‌شوند. پیش از آن تصور می‌شد پادتن‌ها مولکول‌هایی غیراختصاصی و انعطاف‌پذیرند و برای دربرگرفتن مولکول‌های خارجی شکل‌های گوناگونی به‌خود می‌گیرند. از ۱۹۵۶ تا ۱۹۶۲، پزشک ارشد سازمان بهداشت جهانی بود و در این دوره بسیاری از ایمنی‌شناس‌های سرشناس را متشکل کرد. در ۱۹۶۲، به فعالیت دانشگاهی برگشت و استاد میکروب‌شناسی دانشگاه پیتسبورگ[۱۳] شد. در ۱۹۶۹، مؤسسه ایمنی‌شناسی بازل[۱۴] را بنا نهاد و تا ۱۹۸۰ که بازنشسته شد، مدیر آن‌جا بود. یرنی نظریه‌های بسیاری دربارۀ ماهیت پادتن‌ها و ایمنی‌شناسی عرضه کرد. دیگران نظرات او را پس از تغییر و تکمیل به نام خود منتشر می‌کردند، ولی او از این امر شادمان بود. دربارۀ سهم خودش در ایمنی‌شناسی به شوخی می‌گفت: «من موضوع را مطرح کردم، آیندگان آن را اثبات می‌کنند».

 


  1. Georges Köhler
  2. César Milstein
  3. monoclonal
  4. haemolytic plaque assay
  5. Lymphocyte
  6. bone marrow
  7. immune response
  8. idiotypic network
  9. thymus
  10. Leiden
  11. diphtheria
  12. Natural Selection Theory of Antibody Formation
  13. Pittsburg
  14. Basel