آشنایی با دانشنامه ویکیجو

«دانشنامه ویکیجو»، دانشنامه‌ای آزاد و عمومی است که در قالب یک پایگاه داده مجازی و بر پایه «دانشنامه دانش‌گستر» تهیه و تدوین شده است. «دانشنامه دانش‌گستر»، خود دایرةالمعارفی 18 جلدی و قریب به 16,000 صفحه است که توسط موسسۀ علمی- فرهنگی «دانش‌گستر» منتشر شده است. تهیه این دانشنامه عمومی جدید قریب ده سال به طول انجامید و 300 تن از مؤلفان، مترجمین و ویراستاران در نگارش آن همکاری داشته‌اند. دست آخر، در سال 1389 تمامی این دانشنامه به صورت یک‌جا به چاپ رسید.

تعداد مدخل‌های این دانشنامه، حدود 68 هزار عدد است که 60 درصد آن از منابع معتبر خارجی ترجمه شده و 40 درصد باقی‌مانده -که حوزه‌های ایران و اسلام را در بر می‌گیرد- توسط مؤلفین داخلی، که عموماً از اساتید دانشگاه و فرهیختگان رشته‌های مختلف بوده‌اند، تألیف گردیده است.

فرآیند بسط و گسترش محتوای «دانشنامه دانش‌گستر» پس از ارائه نخستین چاپ آن ادامه داشته است. همزمان با انتشار نوبت دوم چاپ این مجموعه، که اصلاحات و اضافات بسیاری را نسبت به چاپ نخست شامل می‌شد، نسخه‌ای تک‌جلدی و مختصر نیز از این دانشنامه برای تسهیل دسترسی عموم عرضه شد. در نهایت، تمامی اعلام و اصطلاحات مندرج در دانشنامه، پس از اعمال تغییرات و ویرایش‌های جدید، برای استفاده مترجمان و متخصصین علوم مختلف تحت عنوان «اعلام و اصطلاحات دانشنامه دانش‌گستر» منتشر گردید.

هدف این مجموعه در طول سال‌های اخیر، از سویی بسط و گسترش محتوای اولیه دانشنامه و از سوی دیگر، تسهیل دسترسی مخاطبان به محتوای ایجادشده بوده است. با توجه به محدودیت‌های نسخه چاپی، امکان گسترش محتوای دانشنامه با محدودیت‌های عینی مواجه بود. همچنین، امکان دسترسی همگانی به این محتوا نیز به طور مطلوب میسر نبود. مهم‌تر از همه اینکه، بنا بر ساختار نگارش پیشین دانشنامه، امکان جذب دانش عمومی همگانی در تهیه این مجموعه وجود نداشت و لذا در تهیه محتوای این دانشنامه بهره لازم از ظرفیت‌های ارزشمند دانش پراکنده نزد همگان برده نمی‌شد.

بدین سبب، به منظور فرارَوی از محدودیت‌های مذکور، یعنی برای تمهید امکان مادی گسترش مقالات، تسهیل دسترسی آسان و رایگان عمومی به محتوای دانشنامه و بهره‌گیری از دانش عمومی مردم در نگارش این دانشنامه، از سال 1395 تصمیم بر این شد که این دانشنامه بر روی بستر مجازی قرار داده شود و برای سامان‌دهی آن نیز از نرم‌افزار «مدیاویکی»، که نرم‌افزاری مختص تهیه دانشنامه‌هاست، استفاده شد. همزمان با آغاز این فاز جدید،  شرکت «دانش‌پژوهان دانشنامه آزاد ابوریحان»  تاسیس گردید و دستور کار ویژه خود را انتقال محتوای «دانشنامه دانش‌گستر» به فضای مجازی تعریف نمود، به نحوی که این انتقال، مشارکت عمومی را همزمان با اعمال نظارت‌های علمی حرفه‌ای ممکن سازد.

در نهایت، لازم به توضیح است که روال کار در دانشنامه حاضر بر این استوار است که کاربران محترم، پس از عضویت اینترنتی در وب‌سایت دانشنامه، می‌توانند در سطوح مختلف به نگارش و ویرایش مقالات بپردازند؛ این نگارش/ ویرایش‌ها، پس از انجام بررسی و تایید توسط تیم نظارت علمی دانشنامه، به صورت عمومی در وب‌سایت دانشنامه ارائه خواهند شد. روشن است که «دانشنامه ویکیجو» با کمال مسرت از هرگونه همکاری علمی کاربران عزیز و فرهیخته استقبال می‌کند.