اشتاینر، یاکوب (۱۷۹۶ـ۱۸۶۳)

از ویکیجو | دانشنامه آزاد پارسی
یاکوب اشتاینر
Jakob Steiner
زادروز اوتزنستورف، در نزدیکی برن ۱۷۹۶م
درگذشت ۱۸۶۳م
ملیت سوئیسی
تحصیلات و محل تحصیل دانشگاه برلین
شغل و تخصص اصلی ریاضی‌دان
آثار بررسی نظام مند بستگی شکل های هندسی به یکدیگر (۱۸۳۲)
گروه مقاله ریاضیات
یاکوب اشتاینر

اِشتاینِر، یاکوب (۱۷۹۶ـ۱۸۶۳م)(Steiner, Jakob)

ریاضی‌دان سوئیسی، و بنیانگذار هندسۀ ترکیبی[۱] جدید (هندسۀ تصویری[۲]). کاشف رویۀ اشتاینر[۳]، که به رویۀ رومی[۴] نیز موسوم است و دو خانوادۀ مرکّب از بی‌نهایت مقطع مخروطی[۵] بر آن واقع است. قضیۀ اشتاینر[۶] در هندسۀ تصویری نیز از کشفیات اوست. در اوتزنستورف[۷]، در نزدیکی برن[۸]، زاده شد و تا ۱۴سالگی خواندن و نوشتن نمی‌دانست. سپس، در آلمان تعلیم دید. در ۱۸۲۲، در دانشگاه برلین[۹] پذیرفته شد و در حدود ۱۸۲۵، شروع به تدریس در آن دانشگاه کرد. در ۱۸۳۴، برای او کرسی استادی هندسه برپا شد و او بقیۀ عمرش را در این مقام ماند. نخستین مقالۀ او در ۱۸۲۶ انتشار یافت و شامل کشف تبدیلی هندسی[۱۰] بود که با نام هندسۀ انعکاس[۱۱] شناخته می‌شود. بنابه قضیۀ اشتاینر، وقتی مقطعی مخروطی از دو نقطه و با دو دسته خط تصویر شود، آن دو دسته خط به‌صورت تصویری با هم مرتبط‌اند. قضیۀ اشتاینر ـ پونسله[۱۲] ادامۀ کار ژان پونسله[۱۳]، ریاضی‌دان فرانسوی، است که در ۱۸۲۲ عرضه شد. اشتاینر ثابت کرد که هر شکل اقلیدسی[۱۴] را می‌توان فقط با استفاده از یک خط‌کش رسم کرد، به شرط این‌که دایره‌ای در صفحۀ ترسیم موجود و مرکز آن از قبل مشخص باشد. مهم‌‌ترین اثر او بررسی نظام‌مندِ بستگی شکل‌های هندسی به یکدیگر[۱۵] است (۱۸۳۲).

 


  1. ↑ synthetic geometry
  2. ↑ projective geometry
  3. ↑ Steiner surface
  4. ↑ Roman surface
  5. ↑ conic section
  6. ↑ Steiner theorem
  7. ↑ Utzenstorf
  8. ↑ Bern
  9. ↑ University of Berlin
  10. ↑ geometrical transformation
  11. ↑ inversion geometry
  12. ↑ Steiner-Poncelet theorem
  13. ↑ Jean Poncelet
  14. ↑ Euclidean figure
  15. ↑ Systematische Entwicklung der Abhängikeit geometrischer Gestalten von Einander