بورل، امیل (۱۸۷۱ـ۱۹۵۶)

از ویکیجو | دانشنامه آزاد پارسی

بورِل، اِمیل (۱۸۷۱ـ۱۹۵۶)(Borel, Emile)
ریاضی‌دان فرانسوی. تحقیقات پیش‌گامانه‌ای در زمینه‌های متعدد ریاضیات، ازجمله در زمینۀ نظریۀ بازی[۱]ها، احتمال، و حساب دیفرانسیل و انتگرال[۲]، صورت داد و نظریۀ توابع متغیرهای حقیقی[۳] را انسجام بخشید. بورل در سن‌آفریک[۴] زاده شد و در پاریس درس خواند. در ۱۸۹۳، عضو هیئت علمی بخش ریاضیِ دانشگاه لیل[۵] شد. دانشگاه سوربون[۶] کرسی‌ای در نظریۀ توابع[۷] برای او ایجاد کرد که از ۱۹۰۹ تا ۱۹۴۰ تصدی آن را برعهده داشت. به‌علاوه، از ۱۹۱۰، در دانشسرای ‌عالی[۸] پاریس نیز به فعالیت علمی مشغول بود. عضو رادیکال سوسیالیست مجلس نمایندگان بود (۱۹۲۴ـ۱۹۳۶) و در ۱۹۲۵، وزارت دریاداری را برعهده داشت. در دهۀ ۱۸۹۰، مهم‌ترین کارهایش را انجام داد، ازجمله در زمینۀ احتمال، حساب بی‌نهایت کوچک‌ها[۹]، سری‌های واگرا[۱۰]، و تأثیرگذارتر از همه، در زمینۀ نظریۀ اندازه[۱۱]. در ۱۸۹۶، اثباتی از قضیۀ شارل امیل پیکار[۱۲] به‌دست داد. در دهۀ ۱۹۲۰ و قبل از جان فون نویمان[۱۳]، که عموماً او را بنیان‌گذار نظریۀ بازی‌ها می‌شناسند، نخستین اثر را در این زمینه منتشر کرد (۱۹۲۸). نظریۀ بورل دربارۀ توابع تام[۱۴] و تحلیل او از نظریۀ اندازه و سری‌های واگرا باعث شده است که به همراه ریاضی‌دان فرانسوی دیگر، هانری لبگ[۱۵]، از بنیان‌گذاران نظریۀ توابع با متغیرهای حقیقی به‌شمار آید.

  1. ↑ game theory
  2. ↑ calculus
  3. ↑ theory of functions of real variables
  4. ↑ St-Affrique
  5. ↑ Lille
  6. ↑ sorbonne
  7. ↑ function theory
  8. ↑ Ecole Normale Supérieure
  9. ↑ infinitesimal calculus
  10. ↑ divergent series
  11. ↑ theory of measure
  12. ↑ Charles Emile Picard
  13. ↑ John Von Neumann
  14. ↑ integral functions
  15. ↑ Henri Lebesgue