جابانی

از ویکیجو | دانشنامه آزاد پارسی
پرش به ناوبری پرش به جستجو

جاباني
جاباني لهجه‌اي از كردي كرمانجي كه در روستاي جابان واقع بر سرراه دماوند ـ فيروزكوه به آن تكلّم مي‌كنند. به نظر مي‌رسد كه جاباني‌ها از خراسان (قوچان) به اين منطقه كوچانده شده باشند. اين لهجه زير تأثر گويش‌هاي منطقه، به ويژه دماوندي، تفاوت‌هايي با كرمانجي قوچاني و شيرواني دارد. تغييرات آوايي گویش جابانی: تبديل /e/ به /a/ گاهي تبديل /a/ به /e/ تبديل /b/ به /v/. ترتيب صفت و موصوف و مضاف مضاف‌اليه همانند فارسي است و فقط نشانة ربط به جاي كسرة فارسي، /-i/ است. ضماير اشاره: va «اين»، av «آن»، ضماير فاعلي (منفصل): az «من»، do، hay، am، do، avena. نشانة مصدري -iya و -eni است: gertiya «گرفتن»، برخي از اعداد: yak «يك» piyenj «پنج»، naha «نُه»، daha «دَه». برخي از واژه‌هاي جاباني: sol «كفش»، hiv «ماه»، bar «سينه»، heg «تخم‌مرغ»، ro «روز»، qul «كوتاه»، akana «خندان»، agiri «گريان»، و espe «شپش».