ریکوف، آلکسی (۱۸۸۱ـ۱۹۳۸)

ریکوف، آلِکْسی (۱۸۸۱ـ۱۹۳۸)(Rykov, Alexey)

ريکوف، آلِکْسي

انقلابی روس و یکی از رهبران مهم سیاسی شوروی. در تصفیه‌های حزبی استالین اعدام شد. متولد ساراتُف، روسیه، و دهقان‌زاده بود. در دانشگاه دولتی قازان تحصیل کرد و آن‌جا به جنبش انقلابی مارکسیستی پیوست. در جریان تظاهرات اول مه ۱۹۰۲ دستگیر شد، اما از زندان گریخت و به فعالیت زیرزمینی ادامه داد. پس از تقسیم حزب کارگر سوسیال دموکرات روسیه به جناح‌های بلشویک (اکثریت) و منشویک (اقلیت) (۱۹۰۵)، عضو کمیتۀ مرکزی بلشویک شد و همکاری نزدیکی با ولادیمیر لنین داشت. پیش از انقلاب روسیه، بارها دستگیر و تبعید شد، اما هربار گریخت. در جریان جنگ داخلی (۱۹۱۸ـ۱۹۲۱) مسئول تدارکات ارتش سرخ بود. نمایندۀ شخصی لنین و عضو کامل پولیتبورو (کمیتۀ مرکزی حزب کمونیست) بود (۱۹۲۱). به‌جای لنین رئیس شورای کمیساریای خلق شد (۱۹۲۴)، اما قدرت واقعی در دستان رهبران حزب، یوسیف استالین، گریگوری زینوویف و لیف کامنف بود. در ۱۹۳۷، در اوج تصفیه‌‌های جمعی استالین، از حزب اخراج و به اتهام فعالیت‌های ضد دولتی بازداشت و پس از محاکمه‌ای نمایشی در مارس ۱۹۳۸ اعدام شد. ۵۰ سال بعد، در ۱۹۸۸، اتهام‌های وارده به ریکوف ناوارد اعلام شد و از او اعادۀ حیثیت به‌عمل آمد.