ابن میثم بحرانی، کمال الدین (۶۳۶ ق ـ پس از ۶۸۱ ق)

از ویکیجو | دانشنامه آزاد پارسی
پرش به ناوبری پرش به جستجو

ابن مِیْثَم بَحْرانی، کمال‌الدین (۶۳۶ ق ـ پس از ۶۸۱ ق)

محدث، فقیه و متکلم مشهور شیعی. از خواجه نصیر‌الدین طوسی کلام آموخت و خواجه از وی فقه و اصول فراگرفت. نزد علی بن سلیمان بحرانی درس خواند. به‌دعوت علمای عراق از بحرین به حله رفت و پس از سال‌ها اقامت در حله و عتبات عالیه به ایران آمد و در پایان زندگی به زادگاهش بحرین بازگشت. غیاث‌الدین سید عبدالکریم داوودی حلی و سدیدالدین یوسف حلی (پدر علامه حلی) از شاگردان وی بودند. شهرت عمدۀ ابن میثم در کلام است و در شرحی که بر نهج‌البلاغه نوشته، روش کلامی و فلسفی در پیش گرفته است. در طرح مسائل به روش خواجه نصیر در تجریدالاعتقاد نظر داشته و مستند استدلال‌های او بیشتر عقل است نه نقل. بر شناخت عقلی خداوند تأکید داشت و این که این شناخت از راه تقلید و نقل حاصل نمی‌شود. شیخ سلیمان بن عبدالله بحرانی، رسالۀ السلافة‌البهیة فی‌الترجمة‌‌المیثمیة را در شرح حال او نوشته، که در جلد یکم کشکول شیخ یوسف بحرانی آمده است. ابن میثم بر نهج‌البلاغه سه شرح صغیر، متوسط و کبیر نوشت. از دیگر آثارش: اِستِقصاءُ‌النَّظَر فی الامامة؛ مِنهاجُ‌العارفین فی شرحِ کلماتِ امیر‌المؤمنین (تهران، ۱۳۹۰ق)؛ قواعِدُ‌المَرام فی‌ علمِ ‌الکلام (قم، ۱۳۹۸ق).