افشار، سعدی (۱۳۱۳ـ۱۳۹۲ش)

از ویکیجو | دانشنامه آزاد پارسی
پرش به ناوبری پرش به جستجو
سعدی افشار
سعدی افشار

افشار، سعدی (۱۳۱۳ـ۱۳۹۲ش)
(با نام اصلیِ سعدالله رحمت‌خواه) بازیگر تقلید و نمایش‌های روحوضی. در کنار ذبیح‌الله ماهری، مهدی مصری، رضا عرب‌زاده، محمود یکتا، سیدحسین یوسفی و چند تن دیگر از بازیگران باتجربۀ نقش «سیاه» بود، که در کمدی‌های عامه‌پسند با حرکات و اداهای اغراق‌آمیز و جملات کوتاه و شکل خاصی از بیان زنگ‌دارِ کلمات با لودگی و رقص و آواز مخاطبان را به‌وجد می‌آورد. از ۱۳۳۰ش به ایفای نقش «سیاه» روآورد؛ ازجمله در نمایش‌های نادر، تیمور عرب، رستم و سهراب، بیژن و منیژه، بلورک و چشمه‌نوش، دو ساعت سعادت، گذشت، میرداماد، خلیفه و صیاد، فردوسی در زندان، عروسی فیروزخان و سلطان مبدل. قصه‌پرداز پاره‌ای از این نمایش‌ها حسن شمشاد بود. در دهۀ ۱۳۶۰ «گروه سعدی افشار» را تشکیل داد که به‌همراه حسن شمشاد، مهدی صناعی‌فر، علی‌اشرف کارلو، حسن عظیمی، عالم‌تاج گوهری، محمود نظری، ابراهیم شادی و اکبر شمشاد، نمایش‌هایی را در تماشاخانه‌های لاله‌زار بر روی صحنه برد. افشار در فیلم‌های زخمه (۱۳۶۲) و جنجال بزرگ (۱۳۶۳) نیز ایفای نقش کرده است.

او تنها فرزند خانواده بود. پیش از تولد، پدرش از دنیا رفت و مادرش را در 13 سالگی از دست داد و از آن جا که قوم و خویشی نداشت، آن زمان بود که رنج تنهایی را بیشتر از همیشه حس کرد. در زمان کودکی، وضع مالی مناسبی نداشت. تا ششم ابتدایی درس خواند. نخستین بار در ۱۳۳۰ روی صحنه رفت. با گرفتن نقشی کوچک در تئاتر، وارد تئاتر حرفه‌ای شد. در اوقاتی که نمایش روحوضی و سیاه‌بازی اجرا نمی‌کرد، در دکان این و آن شاگردی می‌کرد و روزگار می‌گذراند.

کتاب "عالیجناب سیاه" که به بیان زندگی و خاطرات سعدی افشار می‌پردازد، زندگی نامۀ او از زبان خودش است.

سعدی افشار در ۳۰ فروردین ۱۳۹2 و پس از تحمل یک دورهٔ طولانی بیماری به علت عفونت ریوی، در خانه‌اش در تهران درگذشت.