فریزر، جیمز (۱۸۵۴ـ۱۹۴۱)

از ویکیجو | دانشنامه آزاد پارسی

فِرِیْزِر، جِیمْز (۱۸۵۴ـ۱۹۴۱)(Frazer, James)

جِیمْز فِرِیْزِر
James Frazer
زادروز گلاسگو ۱۸۵۴م
درگذشت ۱۹۴۱م
ملیت اسکاتلندی
تحصیلات و محل تحصیل دانش‌آموختۀ دانشگاه‌های گلاسگو و کیمبریج
شغل و تخصص اصلی انسان‌شناس
لقب دریافت لقب اشرافی در 1914
آثار کتاب شاخۀ زرین (1890ـ1915) در 12 جلد؛ توتم‌گرایی و برون‌همسری (1911)؛ پژوهش‌هایی دربارۀ تاریخ اولیۀ سلطنت (1905)؛ آدونیس، آتیس، اُزیریس: مطالعاتی بر تاریخ دین در شرق (1906)
گروه مقاله مردم‌شناسی
جوایز و افتخارات نشان لیاقت در 1925

انسان‌شناس اسکاتلندی. کتاب وی با عنوانشاخۀ زرین[۱] (۱۸۹۰ـ۱۹۱۵) در ۱۲ جلد، پژوهشی بدیع در زمینۀ مطالعه در باب منشأ ادیان و جامعه‌شناسی تطبیقی به‌حساب می‌آید و تأثیر بسزایی بر نسل‌های بعدی انسان‌شناسان و همچنین بر نویسندگانی چون تی اس الیوت[۲] و دی. اچ. لارنس[۳] باقی گذاشت. با این وصف، روش‌ها و یافته‌های این اثر امروز، با معیارهای جدید انسان‌شناسی، تا اندازۀ زیادی مورد تردید قرار گرفته‌اند. فریزر در ۱۸۷۶ به عضویت ترینیتی کالج[۴] در کیمبریج درآمد. در ۱۹۱۴ لقب اشرافی دریافت کرد و در ۱۹۲۵ نشان لیاقت به او اعطا شد. فریزر زادۀ شهر گلاسگو و دانش‌آموختۀ دانشگاه‌های گلاسگو و کیمبریج بود. ابتدا در رشتۀ ادبیات کلاسیک مطالعه کرد اما با نوشتن کتابی دربارۀ توتم‌گرایی[۵] (۱۸۸۷) به‌سوی پژوهش‌های قو‌م‌شناسی کشیده شد. موضوع اصلی مورد علاقۀ فریزر منشأ ادیان بود. فریزر رویکردی تطوری داشت که در آن خط سیری یگانه از جادو به دین و از دین به دانش کشیده می‌شد. به اعتقاد او در کهن‌ترین دوران انسان‌ها به اعمال جادویی باور داشته و جهان را زیر سلطۀ جادوگران می‌پنداشتند. در مرحلۀ بعد، دین، که در آن انسان‌ها به وجود نیروهای مافوق طبیعی و سلطۀ آن‌ها بر انسان‌ها و طبیعت باور می‌آورند، جایگزین شد. سرانجام، انسان‌ها به مرحلۀ علم و دانش می‌رسند و تلاش می‌کنند با تکیه بر دانش خود سلطه بر طبیعت را از آن خود کنند. اندیشه‌های فریزر، بعداً، به‌دلیل آن‌که مبتنی‌بر مشاهدۀ مستقیم و نیز برگرفته از پژوهش میدانی نبودند، مورد انتقاد قرار گرفتند. این نکته که فریزر باورهای مردمی را خارج از چارچوب‌های واقعی آن‌ها و درون طبقه‌بندی‌هایی که خود ابداع کرده بود قرار می‌داد، مورد انتقاد شدید قرار گرفته است. به هر رو، فریزر را باید یکی از نخستین نمایندگان مکتب نظری تطورگرایی[۶] در انسان‌شناسی به‌حساب آورد که همۀ شکل‌ها و پدیده‌های فرهنگی جدید را حاصل سیر تحولی تاریخی و طولانی‌مدت می‌دانست و تلاش می‌کرد توضیح هر چیزی را در گذشتۀ آن چیز بیابد. برخی دیگر از آثارش: توتم‌گرایی و برون‌همسری[۷] (۱۹۱۱)؛ پژوهش‌هایی دربارۀ تاریخ اولیۀ سلطنت[۸] (۱۹۰۵)؛آدونیس، آتیس، اُزیریس: مطالعاتی بر تاریخ دین در شرق[۹] (۱۹۰۶)؛فولکلور در عهد عتیق[۱۰] (۱۹۱۸)؛ اسطوره‌های منشأ آتش[۱۱] (۱۹۳۰)؛ هراس از مردگان در دین ابتدایی[۱۲] (۱۹۳۶).

 


  1. The Golden Bough
  2. T. S. Eliot
  3. D. H. Lawrence
  4. Trinity college
  5. Totemism
  6. Evolutionism
  7. Totemism and Exogamy
  8. Lectures on the early History of the Kingship
  9. Adonis, Attis, Osiris: Studies in the History of Oriental religion
  10. Folklore in the Old Testament
  11. Myths of the Origin of Fire
  12. The Fear of the Dead in Primitive Religion