کرمانشاهی، میرسیف الدین (۱۲۵۴ـ۱۳۱۱ش)

از ویکیجو | دانشنامه آزاد پارسی
پرش به ناوبری پرش به جستجو

میرسیف‌الدّین کرمانشاهی (۱۲۵۴ـ ۱۳۱۱ش)

نمایش‌نامه‌نویس، کارگردان و بازیگر تئاتر و همچنین بنیاد‌گذار «استودیو درام کرمانشاهی». قبل از آن که فعالیتش را در ایران آغاز کند، درپی سال‌ها اقامت و تحصیل در تفلیس، مسکو و بادکوبه با تئاتر مدرن، نقاشی، و صحنه‌آرایی آشنا شده و نمایش‌نامه‌های خانوادۀ فناشده و محکمۀ صابر را در آن‌جا کارگردانی کرده بود. او پس از بازگشت به ایران (۱۳۰۶ش به تبریز و ۱۳۰۸ش به تهران)، چند نمایش‌نامه‌ای را که در مسکو نوشته بود (پول یا وجدان، حسن صورت یا سیرت، و حیله و حقیقت) به کمک جلال‌الدین شادمان ترجمه و به‌شکل حرفه‌ای در جامعۀ باربد و تئاتر نکیسا کارگردانی کرد، و استعداد خود را در هدایت بازیگران و طراحی صحنه به‌خوبی نشان داد. اغلب اجراهای کرمانشاهی با استقبال گسترده‌ای مواجه شدند.

از اجراهای موفق کرمانشاهی در کارگردانی و صحنه‌آرایی عبارت‌اند از اپرت لیلی و مجنون، اپرت خسرو و شیرین، و عدالت در «جامعۀ باربد» و بتکدۀ هندی، عزیز و عزیزه، مشهدی عباد و نمرده بود در «تئاتر نکیسا».

کرمانشاهی گروهی بازیگر را در کلاس‌های تئاتر خود، «استودیو درام کرمانشاهی»، در رشته‌های بازیگری، فن بیان و طراحی صحنه پرورش داد، و موفق شد تحولی شگرف در صحنه‌آرایی تئاتر (به‌ویژه ساختن صحنۀ گردان برای نمایش خسرو و شیرین) به‌وجود آورد؛ اما در برابر تنگ‌نظری‌ها و تهمت‌های گروه‌های نمایشی رقیب (به‌ویژه «گروه تئاتر نکیسا») تاب تحمل نیاورد، و در ناامیدی و دلسردی با خوردن تریاک به زندگی خود خاتمه داد. «گروه نکیسا» نیز یک سال پس از مرگ کرمانشاهی از ادامۀ فعالیت بازماند و منحل شد.