جزیره

از ویکیجو | دانشنامه آزاد پارسی
(تغییرمسیر از Island)

جزیره (island)

ناحیه‌ای از خشکی که کاملاً با‌ آب احاطه شده است. هرچند آب استرالیا را کاملاً دربر گرفته است، با توجه به اندازه‌اش، جزء قاره‌هاست. جزایر به‌شیوه‌های گوناگون تشکیل می‌شوند. جزایر قاره‌ای[۱] در گذشته بخشی از قارۀ اصلی بوده‌اند، امّا به علل گوناگون، ازجمله حرکت زمین‌ساختی[۲]، فرسایش[۳]، یا بالا‌آمدن سطح دریا، جدا شده‌اند. جزایر آتشفشانی[۴]، مانند ژاپن، براثر فورانِ آتشفشان‌های زیر آب تشکیل شده‌اند. جزایر مرجانی[۵] را عمدتاً مرجان‌ها در طول سالیان ایجاد می‌کنند. آتول[۶] آبسنگ[۷] مرجانی حلقوی شکلی در اطراف مرداب است. هرگاه آبسنگ مرجانی در اطراف جزیره‌ای‌ آتشفشانی رشد کند، با غرق‌شدن تدریجی جزیره یا به زیر آب رفتن آن براثر بالاآمدن سطح دریا، آتول پدید می‌آید. جزایر سدّی[۸] در سواحل آب‌های کم‌عمق[۹] یافت می‌شوند و براثر نهشته‌شدن رسوباتِ[۱۰] حاصل از فرسایشِ خط ساحلی[۱۱] ایجاد می‌شوند.


جزایر مهم جهان
نام وسعت (کیلومتر) موقعیت
استرالیا 7.682.300 قاره اقیانوسیه Australia
الزمیر 196.236 شمال شرقی كانادا Ellesmere
ایرلند 82.214 غرب انگلستان Ireland
ایسلند 103.000 شمال غربی اروپا Iceland
بافین 507.450 شمال شرقی كانادا Baffin
بریتانیا 244.110 غرب اروپا Great Britain
بنكس 70.028 شمال كانادا Banks
بورنئو 751.096 جنوب شرقی آسیا Borneo
تاسمانی 67.867 جنوب استرالیا Tasmania
جاوه 125.500 اندونزی Java
دِوِن 54.000 شمال كانادا Devon
ساخالین 76.402 شرق روسیه Sakhalin
ساوت آیلند 151.237 زلاندنو South Island
سری‌لانكا 66.000 ـ Sri Lanka
سلب 189.033 اندونزی، شرق بورنئو Celebes
سوماترا 424.760 غرب اندونزی Sumatra
كوبا 105.000 كوبا Cuba
گرینلند 2.175.590 امریكای شمالی Greenland
گینه نو 885.780 شرق اندونزی New Guinea
لوزون 10.467 فیلیپین Luzon
ماداگاسكار 586.400 جنوب شرقی افریقا Madagascar
ملویل 42.000 شمال كانادا Melville
میندانائو 64.630 جنوب فیلیپین Mindanao
نوایا زملیا 82.620 شمال روسیه Navaya Zemlya
نورث آیلند 114.729 جزیره شمالی زلاندنو North Island
نیوفوندلند 112.610 شرق كانادا New Fundland
ویكتوریا 217.290 شمال كانادا Victoria
هوكایدو 83.513 شمال ژاپن Hokkaido
هونشو 231.119 ژاپن Honshu
هیسپانیولا 76.483 دریای كارائیب Hispaniola




  1. continental islands
  2. tectonic movement
  3. erosion
  4. volcanic islands
  5. coral islands
  6. atoll
  7. reef
  8. barrier islands
  9. shallow water
  10. sediment
  11. shoreline