خانه علی مسیو
خانۀ علی مسیو
بنای قدیمی در استان آذربایجان شرقی در شهر تبریز در محلۀ قدیمی راستهکوچه تبریز. این اثر در تاریخ ۱۴ مرداد ۱۳۸۲ با شمارۀ ۹۴۱۱ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. مسیو، از فعالان اصلی و سازماندهندگان جریان مشروطهخواهی در تبریز بود و به همین دلیل این خانه در دورۀ مبارزات مشروطه به محلی برای گردهمایی و برنامهریزی مشروطهخواهان تبدیل شد. بسیاری از جلسات مهم میان آزادیخواهان تبریز در همین خانه برگزار میشد و از آنجا تصمیمهایی گرفته میشد که بعدها در روند مبارزات مردم تبریز تأثیر گذاشت. علی مسیو که نام اصلی او «علی موسیو» یا «علیمحمدخان تربیت» نیز در برخی منابع ذکر شده، از روشنفکران و فعالان سیاسی دورۀ قاجار بود و ارتباطاتی با جریانهای فکری نوگرای آن زمان داشت. او با برخی روشنفکران قفقاز در ارتباط بود و با اندیشههای جدید سیاسی و اجتماعی آشنا شده بود.
از نظر معماری، خانۀ علی مسیو نمونهای از خانههای اعیانی تبریز در اواخر دورۀ قاجار به شمار میآید. ساختمان در دو طبقه ساخته شده و دارای حیاط مرکزی است که الگوی رایج در معماری مسکونی آذربایجان در آن دوره محسوب میشود. اتاقهای خانه پیرامون حیاط قرار گرفتهاند و هر یک با توجه به کارکرد خود طراحی شدهاند. در نمای داخلی بنا از تزئیناتی مانند گچبریهای ساده، پنجرههای چوبی و ارسیهای سنتی استفاده شده است. این نوع پنجرهها که با شیشههای رنگی همراه بودند، علاوه بر زیبایی، نقش مهمی در تنظیم نور فضای داخلی داشتند. مصالح اصلی به کار رفته در ساختمان شامل آجر، چوب و ملاتهای سنتی است که در بسیاری از بناهای تاریخی تبریز دیده میشود.
وسعت خانۀ علی مسیو حدود ۱۳۰۰مترمربع برآورد شده است و این فضا شامل حیاط، بخشهای مسکونی و فضاهای خدماتی میشود. وجود چنین وسعتی نشان میدهد که این خانه در زمان ساخت خود از خانههای نسبتاً بزرگ و مهم محله بوده است. فضای حیاط که در مرکز مجموعه قرار دارد، نقش مهمی در سازماندهی فضاهای داخلی ایفا میکند و دسترسی به اتاقها و بخشهای مختلف خانه از طریق همین حیاط صورت میگیرد.