غار قدمگاه
غار قدمگاه
غار در استان آذربایجان شرقی، شهرستان آذرشهر در نزدیکی روستای قدمگاه (بادامیار)، دهستان قبله داغی واقع در جنوب شهر آذرشهر؛ فضایی سنگی که در دل صخرهای آهکی شکل گرفته و بهمرور زمان بر اثر فرسایش طبیعی گسترش یافته است. در دورههای قبل از اسلام به عنوان معبد مهر استفاده می شد. این غار در قرون ۶ الی ۸ هجری قمری به عنوان تكیه عرفا و دراویش و سپس به عنوان مسجد مورد استفاده قرار گرفت. فضای غار زیرزمینی دایره شكل است که قطری برابر ۱۵ متر دارد و دالانی به طول ۹ متر با عرض ۱٫۵و ارتفاع حدود 5 متر به دهلیزی وسیع تر به طول ۵٫۵ متر با عرض بیش از ۲۰متر با ارتفاع پنج تا چهار متر می پیوندد که این دهلیز به فضای گنبدی شکل غار باز می شود و این فضا هم از کف تا پنجره نورگیر سقف حدود ۱۲متر ارتفاع دارد. وسعت داخلی غار حدود ۹۰ تا ۱۳۵ متر مربع برآورد میشود.
در لایههای سطحی غار نشانههایی از استفاده انسانی در دورههای تاریخی و اسلامی دیده میشود؛ از جمله تجمعهای خاکستر، قطعات سفال ساده و ردهای محدود از تراش ابزار که بر سکونت کوتاهمدت یا توقفهای فصلی دلالت دارند. با وجود اینکه شواهد پارینهسنگی چندان فراوان نیست، اما بقایای ریزهسنگهای شکسته و تراشههای کوچک نشان میدهد که غار در دورههای کهن نیز به احتمال زیاد پناهگاهی اضطراری برای شکارگران یا کوچنشینان بوده است. ترکیب رسوبات کف و لایههای فشرده نشان میدهد که این فضا در دورههای مختلف خشک و قابلاستفاده باقی مانده است. غار از لحاظ طبیعی نیز ساختاری چشمگیر دارد. دیوارههای داخلی با رگههایی از کلسیت سفید و زرد پوشانده شده و در بخشهایی چکیدههای کوچک آهکی دیده میشود. تهویه طبیعی غار مناسب است و اختلاف دمای داخل و خارج آن در فصول مختلف کمتر از ۱۰ درجه ثبت شده که برای یک پناهگاه طبیعی ویژگی مطلوبی محسوب میشود. در کف غار نیز رسوبات نرم و ترکیبی از خاک معدنی و ماسه ریزدانه وجود دارد که نشاندهنده جریان باد و فرایندهای آرام رسوبگذاری در دورههای طولانی است.