بند مهار
بند مهار
آثار سازۀ آبی (سد) مربوط به دورۀ ساسانیان تا سدههای میانی اسلامی در خراسان شمالی، شهرستان اسفراین، بخش مرکزی، دهستان آذری، ۴کیلومتری شرق روستای کلاته سنجر. روستای یاد شده در 25کیلومتری جنوب غرب شهر اسفراین قرار دارد. این سد قدیمی در گذشتههای دور بر روی رودخانۀ قرهسو (کال شور) احداث شده تا از آب مخزن پشت آن برای آبیاری روستاهای پیرامون بند استفاده کنند. این اثر در شهریور 1387ش بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
این بند در امتداد شمال به جنوب بنا شده؛ به صورتی که دریاچه (مخزنِ) سد در شرق قرار داشته و آبی که از سد خارج میشده در سمت غرب جریان مییافته است. بر خلاف سایر بندهای قدیمی که در درههای باریک و عمیق احداث گردیدهاند، این بند در دشت و بین تپههای کمارتفاع ساخته شده. پیشینۀ این بنا به سه دورۀ ساسانیان، سلجوقیان و مغولان مربوط است. در دورۀ نخست بند با سنگ و ساروج ساخته شده؛ در دورۀ بعد حین مرمت بند از آجر استفاده کردهاند؛ و آخر سر نیز در دورۀ مغول با ایجاد خاکریز در پشت دیواره، به استحکام آن افزودهاند. امروزه تنها کمی از دیوارۀ اصلی بند (کمی سنگی و کمی هم آجری) باقی مانده است.