مسجد جامع (سراب)
مسجد جامع (سراب)
مسجد جامع در استان آذربایجان شرقی، شهر سراب واقع شده. این بنای ارزشمند مذهبی در حاشیه خیابان امام خمینی و در نزدیکی بازار سنتی شهر قرار دارد. درباره تاریخچه ساخت و بانی این اثر ملی، مستندات تاریخی و کتیبههای موجود نشان میدهند که بنای فعلی متعلق به قرن 9 هجری قمری و دوران حکومت صفویان است.
این مجموعه بزرگ مذهبی مساحتی در حدود 4 هزار متر مربع را به خود اختصاص داده است که شامل بخشهای مختلفی از جمله صحن (حیاط مرکزی)، شبستان بزرگ، ایوان ورودی و فضاهای جانبی میشود. زیربنای اصلی و فضای مسقف مسجد که محل اصلی اقامه نماز است، بخش بزرگی از این مساحت را شامل میشود. از منظر ویژگیهای معماری، مسجد جامع سراب از نوع مساجد بدون مناره و گنبد بزرگ مرکزی است که به سبک شبستانی ساخته شده است. سقف این مسجد بر روی ۶۰ ستون سنگی قطور و استوار قرار گرفته که در ردیفهای منظم چیده شدهاند و طاقهای ضربی آجری را نگاه میدارند. این نوع طراحی که در مناطق سردسیر ایران رواج داشته، باعث میشود فضای داخلی مسجد در فصول سرد سال گرم بماند. طول شبستان 54 متر و عرض آن 26 متر میباشد. منبر چوبی 7 پله دارد و در بالای سطح شرق آن نام واقف آن با خط ثلث زیبا و از چوب سفید منبتکاری شده است. مسجد جامع سراب سه محراب دارد که هر کدام از ویژگیهای خاصی برخوردار است. از سه محراب، محراب سوم که از کاشی لعابدار برجسته فیروزه ایست بسیار نفیس و از زیبائی قابل توجهی برخوردار است و با وجود صدمات مختلفی که دیده است، باز هم از زیبایی قابل توجهی برخوردار است.
درب شرقی دارای کتیبه مرمرین با خط نسخ متداول دوره کورکانیان و ترکمانان بوده و تاریخ آن به سال 875 هجری قمری ثبت شده است. این کتیبه به همراه یک کتیبه دیگر که در حفاریها و خاکبرداری داخل مسجد در جریان مرمت و بازسازی مسجد پیدا شده بود فعلاً در سازمان میراث فرهنگی استان نگهداری میشود. مسجد جامع سراب در سال ۱۳۴۷ش در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است و همواره مورد توجه پژوهشگران معماری و تاریخنگاران بوده است.