نیرالملک، جعفرقلی خان (۱۲۱۰ـ۱۲۹۴ش)

نَیِّرُالمُلک، جعفرقلی‌خان (۱۲۱۰ـ۱۲۹۴ش)

رجل فرهنگی ایرانی، مؤسس انجمن معارف، از رؤسای دارالفنون و وزیر علوم و معارف. تحصیلات مقدّماتی را نزد پدرش آموخت و سپس وارد دارالفنون شد. نیّرالملک و میرزا عبدالغفّار‌خان نجم‌الدّوله و چند مهندس دیگر نقشۀ تهران و اطراف آن را ترسیم کردند. از دیگر فعالیت‌های وی ایجاد و توسعۀ مدارس جدید و تصویب قوانین برای آن‌ها بود که تعیین تعطیلات رسمی مدارس و اجرای آن در همین زمینه انجام شد. نیّرالملک همچنین انجمن معارف را تأسیس کرد که از تصمیمات آن، بنای سه مدرسۀ ابتدایی رشدّیه، شرف و کمالیّه و مدارس متوسّطۀ علمیّه، مظفّریه، ادب، و ثروت بود. وی ۴۰ سال رئیس دارالفنون بود و دو دوره وزارت علوم را برعهده داشت.