سنگ نبشته سقندل
سنگنبشته سقندل
(یا: «کتیبه سیغندل و کتیبه سقین دل»)، در استان آذربایجان شرقی، در فاصله 7کیلومتری شرق شهرستان ورزقان، در فاصله 3کیلومتری روستای سقندل واقع شده. کتیبه سقندل مربوط به سدۀ ۸ ه.ق میباشد. بهسبب قدمت، محتوای تاریخی و جایگاه آن در شناخت نفوذ اورارتوییان در این منطقه، اهمیت ویژهای در پژوهشهای باستانشناسی و تاریخ ایران باستان دارد. این کتیبه میخی اورارتویی روی دامنه کوه زاغی واقع و بر سینه سنگی یکپارچه و مرتفع حک شده است. سنگنبشته سقندل شامل ۱۰ سطر میشود و به ساردوی دوم، پسر آرگیشتی اول تعلق داشته است. متن کتیبه به موضوعاتی نظیر حمله به ناحیه کوهستانی پولوآدری، فتح ۲۱ دژ و تصرف ۴۵ یا ۴۴ شهر در یک روز اشاره میکند. بر پایه گزارشهای گردشگری و تاریخی موجود، این کتیبه در تاریخ ۱ فروردین ۱۳۴۷ش، با شماره ثبت ۷۹۵ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید، یکی از شاخصترین آثار تاریخی منطقه ورزقان شناخته میشود.
از منظر میراث فرهنگی، این اثر فقط برای باستانشناسان ارزشمند نیست، بلکه برای مردم منطقه و هویت تاریخی آذربایجان شرقی نیز اهمیت دارد. ثبت ملی چنین آثاری به این معناست که کشور آن را بخشی از حافظه تاریخی خود میداند و حفظ آن را ضروری میشمارد. با این حال، اینگونه آثار همواره در برابر عوامل فرسایش طبیعی، دخالتهای انسانی و آسیبهای محیطی آسیبپذیرند. حفاظت از کتیبه سقندل، در واقع حفاظت از بخشی از تاریخ چند هزار ساله ایران است؛ تاریخی که اگر از میان برود، بازسازی آن بسیار دشوار خواهد بود.