قبر قیس
قبر قیس
آرامگاه منسوب به قیس در استان آذربایجان شرقی، در حاشیه جاده تبریز به آذرشهر و در محدوده شهر سردرود واقع شده، بنایی مذهبی و تاریخی که به «قیس»، یکی از صحابه پیامبر اسلام (ص)، منسوب است. این بقعه در نزدیکی پل و مجاورت مسجدی فعال واقع شده و روایات جالبی پیرامون آن در منابعی نظیر کتاب «روضه اطهار» نقل شده است. طبق این سنت شفاهی و تاریخی، قیس جوانی در سپاه اسلام بود که پس از حضور در آذربایجان، در سردرود ساکن شد و با دختر حاکم محلی ازدواج کرد. نکته جالب توجه در این افسانهها، نسبت دادن کاشت نخستین درختان زردآلو در این منطقه به اوست؛ تا جایی که گفته میشود نام میوه «قیسی» از نام وی برگرفته شده است.
فضای داخلی آرامگاه فاقد کتیبهای مستقیماً بر روی مزار اصلی است. با این حال، ضریحی چوبی و دوطبقه که با پارچهای سیاه پوشانده شده، روی قبر قرار دارد. در بخش دهلیز یا ورودی بنا، سه لوح مرمرین به دیوار نصب شده است که تاریخهای متفاوتی را نشان میدهند؛ قدیمیترین آنها متعلق به «شیرخان فرزند سهرابخان» (متوفی ۱۱۷۰ هجری قمری) است و دو لوح دیگر سالهای ۱۲۰۸ و ۱۳۱۲ هجری قمری را روایت میکنند.
در بخش بیرونی و بر روی پایههای طاق ورودی، دو سنگنبشته از جنس سنگ کبود به چشم میخورد که به خط ثلث نگاشته شدهاند. خواندن متن این کتیبهها به دلیل فرسایش دشوار است، اما بررسیها نشان میدهد که کتیبه بزرگتر به دفن سه تن از پیروان و مریدان «بابا سالار» به نامهای حاجی علی، یزدانبخش و شیخ بایزید در این مکان اشاره دارد. کتیبه دوم نیز شامل سه بیت شعر فارسی است که در آن از شخصی به نام «حاجی احمد» به عنوان بانی و سازنده این بنا یاد شده که پیکر خود او نیز در همین محل به خاک سپرده شده است.