کندلوس
کندلوس (Kandelous)
روستایی در دهستان زانوسرستاق، بخش کجورِ شهرستان نوشهر، استان مازندران. در فاصلۀ 38کیلومتری جنوب شرقی شهر نوشهر و دریای خزر، 140کیلومتری غرب شهر ساری، 65کیلومتری شمال تهران، و در ارتفاع 1,650متری از سطح دریا قرار دارد. آبادی درهای و توریستی در ارتفاعات شمالی البرز مرکزی و در میانۀ جنگلهای کجور است. از طریق روستاهای شمالیاش به جادۀ دوآب - کجور، و در غرب جادۀ اخیر به جادۀ چالوس دسترسی دارد. از محلههای درزیکلا، ملاکلا، جورسری، جیرسری، بنیمسری و سریدله تشکیل شده است. کندلوس در سطح داخلی و بینالمللی شناخته شده است و همواره گردشگران برای بازدید به آن سفر میکنند. در ۲۵ مهرماه ۱۴۰۴ش، کندلوس توسط سازمان جهانی گردشگری در فهرست روستاهای جهانی هدف گردشگری قرار گرفت. وضعیت اقلیمی؛ شکل زندگی روستاییان و آداب و سنن آنها؛ تولید صنایع دستی از قبیل جاجیم، ایزار (پارچه پشمی چارخانه دستباف)، جوراب، دستکش و بلوز پشمی گلدار؛ جاذبههای طبیعی (چون رودخانه، آبشار، کوهستان، جنگل، چشمهساران، مراتع و...)؛ باغهای میوه؛ چشمههای آب معدنی (بالغ بر ۲۵ چشمه)؛ مزارع گیاهان دارویی؛ آثار تاریخی و بافت تاریخی روستا در شهرت آن تأثیر داشته است. کندلوس هوایی خنک و دلپذیر در تابستان و هوای بسیار سرد و باران و برف فراوان در زمستان دارد. بافت بخش تاریخی کندلوس دارای معابر سنگفرش و خانههایی با نمای کاهگلی، پنجرههای سنتی و سقف لتی است. بافت مسکونی سنتی، تپههای باستانی و گورستانهای مربوط به دورۀ پیش از اسلام و فرهنگ غنی محلی و برخورداری از قدمت ۴هزارساله این روستا را متمایز کرده است. از اماکن زیارتی کندلوس میتوان از آرامگاه امامزادههای فضل و فاضل نام برد. از آداب و رسوم مردم میتوان از پایکوبی زیر باران پس از دورۀ خشکسالی و جشن تیرگان (پاشیدن آب باران بر روی یکدیگر) نام برد. رود زانوس، از ریزابههای رودخانۀ چالوس، در میان کندلوس به سمت شمال جریان دارد. برخی از روستاهای اطراف آن عبارتند از: زانوس و اتاقسرا در غرب و روستاهای گیلکلا، میخساز و پیده در شمال. کندلوس موزۀ مردمشناسی، موزۀ گیاهان دارویی، بوستان تفریحی، اقامتگاههای اجارهای و مهمانسرا، سوپرمارکت، نانوایی، مجتمع ورزشی، درمانگاه، کارخانۀ گیاهان دارویی، مسجد و زیارتگاهی به نام امامزاده فضل و فاضل دارد. مجتمع فرهنگی و توریستی کندلوس نیاز گردشگران را به رستوران، کافیشاپ، پارک کودک، فروشگاه مواد غذایی و محصولات فرهنگی برطرف کرده است. حمام کندلوس که در دورۀ قاجار ساخته شده در 138۶ش به ثبت ملی رسیده است.
در سرشماری سراسری سال 1395ش، جمعیت کندلوس 1,092نفر بوده است. جمعیت این روستا در زمستانها کاهش مییابد و در تابستانها به دلیل آبوهوای خوش و ییلاقی بودن منطقه، افزایش مییابد .شغل اهالی بومی این روستا کشاورزی، باغداری، دامداری و کسبوکارهای مرتبط با گردشگری، و محصولات آنها گندم، جو، لوبیا، سیب، گیلاس، گردو، انجیر، عسل، گیاهان دارویی و لبنیات است. مردم کندلوس به زبان طبری (گویش کجوری) سخن میگویند.