شبح

شَبَح (apparition)

ظهور هیئتی فوق‌‌طبیعی به‌شکل انسان یا حیوان زنده یا مرده، یا شیء بی‌جان. در وسیع‌ترین معنا هرگونه رؤیا، خیال، وهم، و تجربۀ غیرعادی دیگری از این دست را دربرمی‌گیرد. عقیده به اشباح از قدیم وجود داشته و به شکلی در هر جامعه‌ای یافت می‌شود. توضیح‌ها و تفسیرهای آن فراوان و مشتمل بر انواع نظریه‌ها با ابتنا بر وهم، خروج فلکی، و شیء لمسی است. پژوهش‌های بسیاری دربارۀ اشباح انجام گرفته است، خاصه در «انجمن پژوهش‌های روانی» انگلستان که در ۱۸۸۲ تأسیس شد و شعبۀ امریکایی آن از ۱۸۸۵ در بوستون آغاز به کار کرد. مؤسسات پژوهشی دیگر عبارت‌اند از بنیاد فراروان‌شناسی نیویورک که در ۱۹۵۱ تأسیس و پژوهش‌های تازۀ بسیاری در زمینۀ ادراک فراحسی در آن انجام شده است؛ انستیتو پژوهش‌های فیزیک روانی که در ۱۹۶۱ در آکسفورد پایه‌گذاری شده؛ و بنیاد پژوهش در سرشت انسان که از ۱۹۶۴ در دانشگاه دوک کارولینای شمالی آغاز به کار کرده و دربارۀ ارواح مزاحم نظریاتی افراطی مطرح کرده است. از جنگ جهانی دوم به بعد روسیه نیز مطالعات وسیعی در حوزۀ فراروان‌شناسی انجام داده، که پدیده‌های فوق‌‌طبیعی از قبیل اشباح را نیز دربرمی‌گیرد.

 

---