مدرسه اکبریه
مدرسه اکبریه
مدرسه در استان آذربایجان شرقی، در شهر تبریز واقع شده. یکی از بناهای آموزشی و مذهبی تاریخی این شهر است که در دل مجموعۀ تاریخی صاحبالامر قرار دارد. این مدرسه در دورۀ قاجار ساخته شد و از جمله مراکزی به شمار میرفت که در آن علوم دینی و معارف اسلامی تدریس میشد.
بنای مدرسۀ اکبریه در سال ۱۲۶۶ق به دستور «میرزا علیاکبرخان» ساخته شد، یکی از چهرههای شناختهشدۀ تبریز در دورۀ قاجار، ساخته شد. او از شخصیتهای فرهنگی و اداری شهر به شمار میرفت و به عنوان مترجم و دبیر کنسولگری روس در تبریز فعالیت داشت. میرزا علیاکبرخان با هدف گسترش آموزش علوم دینی و فراهم کردن محیطی مناسب برای تحصیل طلاب، اقدام به ساخت این مدرسه کرد. به همین دلیل نام «اکبریه» نیز از نام او گرفته شده است.
مدرسۀ اکبریه در ضلع غربی و شمالی صحن بقعۀ صاحبالامر ساخته شد و در زمان خود از بناهای قابل توجه این مجموعه به شمار میآمد. این مدرسه دارای عمارتی مفصل و دو طبقه بود که با توجه به نیازهای آموزشی حوزههای علمیه طراحی شده بود. در معماری مدارس سنتی ایران معمولاً یک حیاط مرکزی در نظر گرفته میشد و حجرههایی در اطراف آن برای سکونت و مطالعۀ طلاب ساخته میشد. مدرسۀ اکبریه نیز از همین الگو پیروی میکرد و حجرهها در دو طبقه پیرامون حیاط قرار داشتند. این حجرهها محل زندگی و تحصیل طلاب بودند و فضایی آرام و مناسب برای مطالعه فراهم میکردند.
از نظر معماری، این بنا نمونهای از معماری مدارس دورۀ قاجار در آذربایجان به شمار میآید. استفاده از آجر در ساخت دیوارها، ایوانها و راهروهای پیرامون حیاط از ویژگیهای رایج چنین بناهایی است. در میانۀ حیاط نیز معمولاً حوضی قرار داشت که علاوه بر ایجاد زیبایی بصری، به خنک شدن فضا در فصلهای گرم کمک میکرد. طراحی دو طبقۀ مدرسه نشان میدهد که این بنا برای پذیرش تعداد قابل توجهی از طلاب ساخته شده بود و نسبت به بسیاری از مدارس محلی وسعت بیشتری داشت. مجموعۀ فضاهای مدرسه شامل حجرهها، ایوانها، راهروها و بخشهای آموزشی بود و در مجموع چند صد متر مربع مساحت را در بر میگرفت. این بنا از سال ۱۳۹۱ش توسط سازمان میراث فرهنگی استان و با هماهنگی امام جمعه تبریز و نماینده ولی فقیه در استان آیت الله شبستری و مدیریت حوزههای علمیه استان جناب حجت الاسلام آقای لطیفی جهت فعالیتهای آموزشی و پژوهشی در اختیار مؤسسه میراث شیعه تبریز قرار گرفتهاست.